"Öncelikle ABD artık İran'ı savaşla yıkamayacağını gördü. Bu ise sadece bölgesel değil, küresel ölçekte ABD'nin gerilemesine neden oldu. ABD, Çin ve Rusya karşısında prestij kaybetti."
ABD/İsrail-İran Savaşı, 41 günün ardından 2 haftalık ateşkesin kabul edilmesiyle en azından şimdilik fiili olarak sona erdi.
İran 10, ABD ise 15 maddelik talepler planıyla Pakistan İslam Cumhuriyeti'nin başkenti İslamabad'da dün masaya oturdu.
Şimdi Tahran ve Washington arasında masada savaş başladığını söyleyebiliriz. İslamabad görüşmelerine tekrar döneceğiz ancak şimdi bu savaşın en büyük kaybedeni olan Siyonist İsrail ve onun Başbakanı Gazze soykırımcısı Netanyahu hakkında bir şeyler söylemek daha doğru olur.
Taktiksel zaferin stratejik mağlubiyeti
2023 yılının Ekim ayından bu yana Gazze'de soykırım başlatan ve bölgesel hegemonya savaşını Lübnan, Yemen, Suriye ve Irak'a yaymak isteyen Netanyahu, buralardaki gerek HAMAS gibi direniş güçlerine gerekse de diğer gruplara karşı 3 yıldır hiçbir kriter ve hukukun işlemediği bir savaş yürütüyor.
Üstelik Netanyahu, Arap Baharı'ndan bu yana olumsuzluklar yumağının içine düşen Orta Doğu'da ABD eliyle kendi konumunu tahkim edecek bir yapıyı kurmak istiyordu. Ve Netanyahu'ya göre bu süreç karşısındaki en büyük engellerden biri İran'dı.
İşte bu nedenle Netanyahu, ABD'deki Evanjelik-Siyonist odaklar eliyle Trump'ı İran'la savaşın içine çekti.
Netanyahu, İran'ı ABD'nin eliyle yıkıp Orta Doğu'da güçlenmenin hayallerini kurarken hiç beklemediği bir durumla karşı karşıya kaldı.
ABD, tüm saldırılarına rağmen İran'ın direncini kıramadı. Beyaz Saray 41 günün sonunda masaya oturmak zorunda kaldı. Tel Aviv böylece hem çok beklediği "ABD-İran" savaşından hiçbir şey elde edemedi hem de artık Washington'la ajandası bazı boyutlarıyla ayrılmaya başladı.
Netanyahu'nun tüm çığırtkanlıklarına rağmen ABD, ateşkesten ve müzakerelerden yana tutum sergiliyor daha doğrusu buna mecbur. Böylece Tel Aviv, 1948'den bu yana belki de ilk kez kendini bu kadar yalnızlaşmış hissediyor. Üstelik İsrail görüşmelerine taraf bile değil. Yani bölgede İsrail, bizzat müttefiki ABD'nin de onaylamasıyla ilk kez kritik bir sürecin dışında kalıyor.
Bu durum ise on yıllardır pervasızca kafasına estiğini yapan İsrail'in bir nevi "şımarık çocuk istediğini yapar" imajını yıkıyor.
Ayrıca bu durumun ana sebebi bizzat Netanyahu'nun kendisi. 1 ay önce Orta Doğu'ya sahip olma hayalleri kuran Netanyahu, şimdi kendi koltuğunu bile koruyamayabileceği gerçeğiyle yüzleşmeye çalışıyor.
ABD'nin bölgedeki imajı yerle bir oldu
Netanyahu, ABD'nin I. Dünya Savaşı'ndan sonra bölgede 100 yılı aşkın süredir kurduğu dengeleri darmadağın etti.
Öncelikle ABD artık İran'ı savaşla yıkamayacağını gördü. Bu ise sadece bölgesel değil, küresel ölçekte ABD'nin gerilemesine neden oldu. ABD, Çin ve Rusya karşısında prestij kaybetti. Diğer yandan Körfez ülkeleri bu süreçte kendilerinin ABD için sözde müttefik olduklarını anladılar.
ABD şimdi savaş öncesi açık olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açtırmaya çalışıyor. Beyaz Saray o hâle düştü ki, "status quo ante bellum" (savaş öncesi durumu korumak) durumunu bile zafer olarak sunmaya çalışıyor. Fakat ciddi anlamda prestij kaybeden ABD, İslamabad görüşmeleri nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın farketmez tabiri caizse "çizilen karizmasını" kurtarması çok mümkün görünmüyor.
Yeni ufuklar, yeni süreç
Bölgede İsrail hegemonyası hayallerini batıran İran-ABD Savaşı büyük oranda bitmiş olduğuna göre, şimdi coğrafyamız için yeni bir süreç başlıyor.
Şimdi bölge ülkeleri geniş çerçeveli bir platform inşa etmeli.
Bu savaşın durması için aktif şekilde arabuluculuk yapan Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan ve Mısır ile İran arasında bölgesel müttefiklik için yeni bir süreç başlatılmalı.
Pakistan Doğu Asya Müslümanlarının; Türkiye, D-8'in ve Türk Devletleri Teşkilatı'nın; Suudi Arabistan Körfez'in; Mısır ise diğer Arap coğrafyalarının temsilcisi olarak bir araya gelmeli ve İran'ın da katılımıyla kolektif liderliğe dayalı yeni bir pakt kurulmalıdır.
Tüm dünya gördü ki, ABD'nin bölgede kurduğu sözde "güvenlik" şeması sadece İsrail'i koruyor. Bölgemize binlerce kilometre uzakta olan ABD, bölgeye sadece çıkarları perspektifinden bakıyor. Aslında bölgemizde yaşanan bu 40 günlük acı savaş tecrübesi bir uzlaşı ve diyalog iklimi fırsatı da sunuyor.
Soğuk Savaş kodlarıyla düşünerek bugünün problemlerinin çözülemeyeceği gerçeğine göre hareket etmek akılcı olan yoldur. Çok taraflı diplomasi, çatışma, kargaşa ve kaosa karşı birlikte karşı duruş küresel güçlerin hesaplarını bozabilir. İşte o yüzden tam da şimdi sıra dışı adımlara ihtiyaç var.(Mustafa Kaya/Milli Gazete)
