حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار خانواده های معظم شهیدان هفتم تیر و جمعی از خانواده های شهیدان و جانبازان شهر تهران، با تأکید بر نیاز جامعه و کشور به درک و پیگیری پیام شهیدان، ادامه وفاداری ملت به راه نورانی و پرطراوت شهیدان را زمینه ساز استمرار شکست توطئه‌های سلطه گران خواندند و با اشاره به حوادث منطقه از جمله عراق افزودند: آنچه در عراق می گذرد، جنگ «تروریسم و دلبستگان به غرب» با «مخالفان تروریسم و طرفداران استقلال ملتها» است.

رهبر انقلاب اسلامی، در آغاز سخنانشان با اشاره به در پیش بودن ماه مبارک رمضان، این ماه عظیم را ماه «توجه مخلصانه، با صفا و با شور و حال» به درگاه پروردگار کریم خواندند و آحاد مردم را به مغتنم شمردن این ماه و طلب توفیق و رحمت و مغفرت الهی توصیه کردند.

ایشان، 7 تیر 1360 را روزی تاریخی و فراموش نشدنی برشمردند و خاطرنشان کردند: شهیدان نیازی به ما ندارند بلکه ما محتاج شنیدن پیام آنها، شناخت اهدافشان و پیگیری راه سعادت بخش آنان هستیم.

حضرت آیت الله خامنه ای با استناد به آیات قرآن مجید، دوری از خوف و حزن و اندوه را پیام بشارت بخش شهیدان برای جامعه اسلامی خواندند و افزودند باید با درک این پیام، راه نورانی تحقق اهداف انقلاب را با شور و طراوت بیشتر ادامه دهیم.

ایشان با تجلیل از «همراهی و صبر و سرافرازی» خانواده های معظم شهیدان و جانبازان، حادثه هفتم تیر و به شهادت رسیدن دهها نفر از اصحاب امام و انقلاب و در رأس آنان یک شخصیت بزرگ فکری، علمی، سیاسی یعنی آیت الله بهشتی را، پدیده ای برای مطالعه و سنجش رفتار ملت ایران و دشمنان این ملت خواندند.

رهبر انقلاب در همین زمینه افزودند: مطالعه و تأمل در جنایت عظیم هفتم تیر نشان می دهد دستگاه ظلم جهانی که در مقابل «منطق جمهوری اسلامی و تفکر و فرهنگ ملت ایران»، احساس ضعف و شکست می کرد علاوه بر عوامل این جنایت وحشیانه، عوامل ترور حدود 17 هزار نفر از مسئولان و مردم این سرزمین را نیز مورد حمایت قرار داد.

حضرت آیت الله خامنه ای، هفتم تیر را عرصه رسوایی کامل مدعیان حقوق بشر خواندند و افزودند: مسببان آن جنایت و عوامل ترور هزاران ایرانی، از آن زمان در آغوش غربیها قرار دارند و هم اکنون نیز در پارلمانها و مراکز دولتی امریکا و غرب مورد استقبال قرار می گیرند.

رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: در حالیکه مدعیان غربی طرفداری از حقوق بشر، عوامل ترورهای خونین ملت ایران را در آغوش می گیرند، جمهوری اسلامی ایران که خود قربانی تروریسم و نقض حقوق بشر است به اینگونه اقدامات متهم می شود و این واقعیات، ملاک خوبی است برای سنجش ادعاهای غربی ها.

حضرت آیت الله خامنه ای همچنین با اشاره به بمباران شیمیایی مردم سردشت در هشتم تیر 1366 به دست رژیم بعثی صدام افزودند: امریکا و اروپا، با وجود بمبارانهای شیمیایی مردم سردشت و مردم حلبچه ؛سالها رژیم بعث را مورد تأیید و حمایت قرار می دادند و تا وقتی امکان استفاده از صدام فراهم بود، هیچ اعتراضی به او نمی کردند، که این نیز ملاک دیگری برای روشن شدن حقیقت ادعاهای غربیهاست.

رهبر انقلاب اسلامی با تجلیل از ایستادگی ملت ایران در مقابل دشمنان افزودند: این ملت با پایداری و تحمل هزینه، منطق خود را در رویارویی با دشمنان پیروز کرده است به گونه ای که هر انسان منصفی، امروز، جمهوری اسلامی و ملت ایران را مظلوم اما «مقتدر، عزیز، مستقل و رو به پیشرفت» می داند که این راه به فضل الهی و به برکت وفاداری مردم به راه شهیدان، با شتاب و قدرت بیشتر ادامه خواهد یافت.

ایشان، ناکامیهای سه دهه اخیر دشمنان را باعث متراکم شدن کینه آنان نسبت به ملت ایران خواندند و افزودند: مستکبران جهان که از امام و انقلاب و ملت ایران متنفرند دست از حیله ها و توطئه های خود بر نمی دارند به همین علت ملت و مسئولان باید کاملاً هوشیار و مراقب باشند.

رهبر انقلاب اسلامی با اشاره به حوادث منطقه تأکید کردند: دشمنان اسلام امروز بر روی ایجاد جنگهای داخلی میان ملتها سرمایه گذاری کرده اند تا مردم را با عناوین قومی و مذهبی به جان یکدیگر بیاندازند.

حضرت آیت الله خامنه ای، تبلیغات مستکبران را درباره حوادث عراق و برخی کشورها، نشان دهنده امید بستن آنها به ایجاد جنگ شیعه و سنی خواندند و افزودند: در عراق، دنباله ها و تفاله های رژیم صدام به همراه عده ای انسانهای «غافل، جاهل و دور از فهم و معنویت»، دست به جنایت می زنند و دشمنان این حوادث را جنگ شیعه و سنی می نامند اما این فقط یک آرزوست.

حضرت آیت الله خامنه ای، افزودند: آنها به دروغ حوادث عراق را جنگ شیعه و سنی می نامند اما این جنگ، جنگ تروریسم با مخالفان تروریسم، جنگ دلبستگان به اهداف امریکا و غرب با طرفداران استقلال ملتها و جنگ انسانیت با بربریت و وحشیگری است.

رهبر انقلاب اسلامی با اشاره به تلاش دشمنان اسلام برای تکرار حوادث عراق در برخی کشورهای دیگر تأکید کردند: ملتها باید هوشیارانه این تحرکات را زیرنظر داشته باشند و بدانند دشمن برای از بین بردن استقلال و عزت مسلمانان، از هیچ کاری ابا ندارد.

حضرت آیت الله خامنه ای ،رها شدن از «دغدغه بیداری اسلامی و نهضت دنیای اسلام» را علت اصلی تلاش جبهه استکبار برای به راه اندازی جنگ شیعه و سنی خواندند ودر تبیین راههای مقابله اساسی با دشمنان، مردم سالاری اسلامی را نسخه ای شفابخش و بی بدیل برشمردند .

ایشان افزودند: ملت عزیز و شجاع ایران، به فضل الهی، تاکنون دشمن را با «وحدت و هوشیاری و بصیرت»، ناکام گذاشته و بدون تردید از این پس نیز، همه حملات و توطئه های استکبار را بی نتیجه خواهد گذاشت و جبهه سلطه گران در نهایت در مقابله با بیداری اسلامی، قطعاً شکست خواهد خورد.

حضرت آیت الله خامنه ای در پایان سخنانشان، آحاد مردم بویژه مسئولان، نخبگان، هنرمندان، نویسندگان، دانشمندان و دانشجویان را به حفظ میراث گرانقدر شهیدان سرافراز انقلاب اسلامی و ادای وظیفه در مقابل عظمت آنان توصیه کردند.

پیش از سخنان رهبر معظم انقلاب، حجت الاسلام والمسلمین شهیدی محلاتی نماینده ولی فقیه و رییس بنیاد شهید و امور ایثارگران، فرهنگ «ایثار و جهاد و شهادت» را اساسی‌ترین رکن تحقق و تثبیت انقلاب اسلامی خواند و با اشاره به اولویت جهت‌گیری فرهنگی در برنامه‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران، گفت: «تشکیل دبیرخانه شورای عالی توسعه و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت»، «ارتقای توانمندیهای ایثارگران و قدردانی از آنها در قالب طرح سپاس» و «افزایش تعامل و همکاری با دستگاه های اجرایی کشور» از جمله مهمترین برنامه‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران است.

در حاشیه این دیدار، رهبر انقلاب، جانبازان حاضر را مورد تفقد قرار دادند.

وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد: نیروهای خارجی در افغانستان با مواد مخدر مبارزه موثر نکرده اند.

به گزارش ایرنا، وزارت امور خارجه روسیه روز شنبه با انتشار بیانیه ای همچنین از عملکرد نیروهای خارجی به رهبری آمریکا در افغانستان انتقاد کرد.

وزارت امور خارجه روسیه با اشاره به طرح مساله افغانستان در شورای امنیت سازمان ملل تصریح کرد: مساله تولید و قاچاق مواد مخدر در افغانستان که امنیت و ثبات بین المللی را تهدید می کند، باید در مرکز توجه قرار گیرد.

وزارت امور خارجه روسیه تاکید کرد در بیانیه شورای امنیت از نیروهای خارجی در افغانستان خواسته شده است از اقدامات کابل در راه مبارزه با قاچاق مواد مخدر حمایت کنند.

همچنین در این بیانیه با اشاره به اظهارات ویتالی چورکین نماینده دائمی روسیه در سازمان ملل در نشست شورای امنیت آمده است: نیروهای خارجی در افغانستان با تولید و قاچاق مواد مخدر مبارزه موثر نمی کنند. وضعیت مواد مخدر در افغانستان بدتر می شود و این کشور به مرکز تولید و کشت مواد افیونی در جهان تبدیل شده است.

وزارت امور خارجه روسیه بر ضرورت تقویت همکاریهای دوجانبه، منطقه ای و بین المللی برای مبارزه با مواد مخدر و تشریک مساعی کشورهای جهان در این زمینه تاکید کرده است.

شرح حدیثی از پیامبر عظیم الشان اسلام(ص) توسط حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در ابتدای جلسه درس خارج فقه جلسه سی و دوم

من مواعظ النبي صلى الله عليه وآله وسلّم:

أبلغوني حاجة من لايستطيع إبلاغي حاجته، فإنه من أبلغ سلطاناً حاجة من لايستطيع إبلاغها ثبت اللّه قدميه على الصراط يوم القيامة. (تحف العقول صفحه 47)

مراد از سلطان در روايات، شخص صاحب قدرت است. يعنى هركس كه در حوزه ‏اى، مسئول كارى است و در حد خود قدرتى دارد مثل رئيس يك اداره يا قاضى يك دادگاه يا مسئول يك نهاد و غيره. بهرحال يك فرد صاحب قدرت در هر مرتبه ‏اى كه باشد، همه افرادى كه حاجت و كارى با او دارند دستشان به وى نمى‏ رسد و هركس كه مى‏ تواند حوائج و مطالب مردم را به آن مسئول برساند پيامبر چنين ثواب بزرگى را به او وعده داده است.

شرح حدیثی از پیامبر عظیم الشان اسلام(ص) توسط حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در ابتدای جلسه درس خارج فقه جلسه سی و یکم

من مواعظ النبي صلى الله عليه وآله وسلّم:

من أصبح من أمتي وهمّته غيراللّه فليس من اللّه ومن لم يهتمّ بأمور المسلمين فليس منهم ومن أقرّ بالذل طائعاً فليس منّا أهل البيت. (تحف العقول صفحه 47)

هر كس كه صبح كند درحالى كه در انگيزه‏ ها و نيت‏هايش رضاى الهى نقش و تأثير نداشته باشد، جزء جنداللّه و عاملان للّه، محسوب نمى‏ شود و هركس كه صبح كند و نسبت به مصالح و مفاسد مردم و جامعه مسلمين بى‏ تفاوت باشد در زمره مسلمين واقعى، به حساب نمى‏ آيد.

اهتمام به امور مسلمين مصاديق مختلفى دارد. مصداق اعلايش اهتمام به امور امت اسلامى و عزت و اقتدار و حكومت مسلمين است و مصداق ديگرش رسيدگى به حوائج ضعفاء و مستمندان است. هركس كه با رغبت تن به ذلت دهد از ما اهل بيت نيست. بايد دانست كه تسليم با ذلت، تنها در مقابل قدرتمندان سياسى نيست بلكه ذلت در مقابل ثروتمندان و سرمايه‏ داران را نيز شامل مى‏شود. انسان نبايد براى حرص و طمع و حطام دنيوى، خود را ذليل كند. در روايتى وارد شده است كه مؤمن همه چيز را مى‏ پذيرد جز ذلت را.

تذکر مقام معظم رهبری درباره‌ی ضرورت شفاف‌سازی مرزبندی با دشمنان، ممانعت از تلاش‏هایی است که در راستای غبارزدایی از چهره‌ی دشمنی دشمن می‏شود. تلاش‏هایی که برای از بین بردن مرزهای پررنگ بین ما و دشمن است.

در قسمت اول این مقاله، ضمن ارائه‌ی تعریفی از دشمن، به لزوم و مدل مرزبندی با دشمن پرداختیم و در قسمت دوم مقاله قصد داریم به لزوم هم‌بستگی داخلی برای مرزبندی روشن با دشمن و چگونگی تعامل با جهان در کنار مرزبندی با دشمن بپردازیم.

تعیین مرزبندی در ارتباط با جهان

سؤالی که مطرح می‌شود این است که چگونه می‌شود هم مرزبندی داشت و هم ارتباط با جهان را حفظ کرد؟ داشتن مرزبندی صریح با دشمن به این معنی است که کشوری که خواستار ارتباط با ایران است، با توجه به اصول و ارزش‌های انقلابی و فرهنگ دینی ایران، خواستار ایجاد ارتباط باشد.

به‌طور کلی، هر کشور برای خود یک‌سری مرزبندی تعریف کرده است که این مرزبندی برای کشور ایران را می‌توان به موارد زیر تقسیم کرد:

1. توجه و احترام به فرهنگ دینی و ارزش‌های انقلابی کشور ایران توسط کشورهای دوست و دشمن.

2. توجه و احترام به حقوق مردم ایران توسط کشورهای دوست و دشمن.

3. سعی برای برقراری ارتباط و تعامل سازنده با دیگر کشورهای جهان از سوی ایران.

4. اتحاد و انسجام ملی (پیوند بین مردم و مسئولان ایران).

5. کمک به کشور و ملت مظلوم و مستضعف از سوی ایران.

6. و...

با توجه به موارد ذکرشده، دشمن واقعی کسی است که بخواهد بدون در نظر گرفتن این مرزبندی‌ها، با ایران رابطه برقرار سازد و حقوق ملت ایران را نادیده بگیرد و ایران را از عرصه‌ی بین‌المللی دور نگه دارد. کشور ایران همیشه در عرصه‌ی سیاست و روابط خارجی خود، بادر نظر گرفتن این مرزبندی‌ها و رعایت حقوق دیگر کشورها، سعی در ایجاد ارتباط با کشورها نموده است.

بنابراین جمهوری اسلامی ایران ضمن برقراری ارتباط با اکثر کشورهای جهان، دارای دیپلماسی فعال در بسیاری از مسائل مهم منطقه و جهان است و از مبارزات آزادی‌خواهانه‌ی ملت‌ها در هر گوشه ازجهان، به‌ویژه مبارزات مردم مظلوم فلسطین علیه اسرائیل، حمایت می‌کند. در قبال اشغال عراق و افغانستان بی‌تفاوت نیست و ضمن مخالفت با ادامه‌ی اشغالگری، تلاش می‌کند از حاکمیت یافتن دولتی دست‌نشانده و غیرمردمی در این کشور‌ها جلوگیری نماید.

ایران هیچ‌گاه کشوری منزوی و بدون ارتباط نبوده و در واقع آنچه ممکن است کشور ایران را به عدم ایجاد ارتباط با دشمن رهنمون سازد در نظر نگرفتن حقوق و مرزبندی‌های تعریف‌شده‌ی ایران از سوی کشورهای دشمن است و هرگاه ایران مرزبندی صریح و روشنی داشته است و بین مردم و مسئولان اتحاد وجود داشته دشمن عقب کشیده است. به همین خاطر، می‌توان بهترین موضع صریح و قاطع در برابر دشمن را اتحاد و انسجام مردمی و پایبند بودن به ارزش‌های اسلامی و انقلابی ایران دانست.

این مرزبندی‌ها در واقع همان منافع ملی کشور است که کشور در عرصه‌ی سیاست و روابط خارجی به دنبال آن است. از این رو، آنچه سبب اختلاف بین کشورها می‌شود در نظر نگرفتن مرزبندی و عدم رعایت احترام به این مرزبندی‌هاست.

به همین خاطر، نباید مصلحت کشور را با تصمیمات و ارتباطات غیرشفاف زیر پا گذاشت. در برخی مواقع، دشمن با برچسب زدن نامناسب، سعی دارد کشور را در تنگنا قرار دهد. به همین منظور، در این شرایط می‌بایست بهترین استراتژی در برابر دشمن گرفته شود. تعیین شفاف مرزبندی به معنای عدم ارتباط با جهان نیست.

در نظر نگرفتن این مرزبندی‌ها در ارتباط با جهان، فرصتی مناسب برای نفوذ دشمن در کشور است. در برقراری ارتباط با کشورها به‌خصوص دشمن باید شرایط مساوی باشد. به این معنی که براساس معاهده‌های بین‌المللی، تمام حقوقی که برای کشورها در نظر گرفته شده یا کشورها از برخورداری از آن ممنوع شده‌اند باید برای همه‌ی طرفین ارتباط برقرار باشد.

امنیت و اعتماد دو کلیدواژه‌ی اساسی برای برقراری ارتباط است. بنابراین اگر کشورها در برقراری ارتباط شرط اعتماد را رعایت نکنند و با برنامه‌های خود سلب امنیت برای طرف مقابل ایجاد کنند، این کشورها نه تنها منفعتی برای کشور ایجاد نمی‌کنند، از سوی دیگر مانع برقراری ارتباط سازنده با دیگر کشورها می‌شوند. بنابراین شناخت کشور دوست و دشمن از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های برقراری ارتباط با جهان است.

رایزنی‌های فرهنگی حلقه‌ی واسطه‌ی میان ملت‌ها و فرهنگ انقلابی و اسلامی ایران هستند. در شرایط حساس جهانی که رسانه‌های استکباری به پشتیبانی دولت‌های سلطه‌گر، درصدد تحریف واقعیت‌های ایران بوده و می‌خواهند آرمان‌های ملت ایران را آماج تبلیغات زهرآگین خود قرار دهند، وظیفه‌ی رایزنی‌های فرهنگی در کشورهای مختلف این است که به مقابله با این دسیسه‌ها پرداخته و پیام عزت و مقاومت مردم ایران و پیشینه‌ی غنی فرهنگ و تمدن ایرانی را برای ملت‌های آزاده‌‌ی دنیا تبیین کنند.

هم‌بستگی داخلی لازمه‌ی مرزبندی روشن

از آنجا که سیاست خارجی ادامه‌ی سیاست داخلی است، بنابراین توجه به امور داخلی کشور و رفع بینش‌های منفی از شروط اولیه‌ی هم‌بستگی داخلی است. زمامداران و سیاست‌مداران داخلی می‌بایست از نظر فرهنگی و دینی به یک اجماع هماهنگ برسند تا در تمامی دوران و جبهه‌ها، در برابر دشمن و بیگانه متحد باشد و در یک مرزبندی قرار گیرند.

واقعیت آن است که دشمن اصلی ما مدام با گفتمان‌سازی در حوزه‌ی سیاست، اقتصاد، فرهنگ و... با تکیه بر مدرنیسم در پیشرفت فکری ما اخلال می‌کند. این اخلال گاهی «نرم» است و گاهی «سخت»! دشمنی آن‌ها با دین و دین‌داری و دین‌داران تمامی ندارد.

مدرنیسم ایدئولوژی شیطان بزرگ است در برابر ایدئولوژی اسلام و قرآن. از این رو، درونی کردن ارزش‌های اسلامی و انقلابی در بین مردم و توجه مسئولان به این امور سد محکمی است در برابر نفوذ نرم و سخت دشمن. پیشینه‌ی تاریخی ایران به‌خوبی گواه دخالت بیگانگان در امور داخلی کشور و از همه مهم‌تر فکر و اندیشه‌ی انقلابیون است.

ایدئولوژی مدرنیسم در مشروطه و نهضت ملی با اخلال در ذهنیت مردم و انقلابیون با سوزن‌بانی دقیق، مسیر درست این دو نهضت را منحرف کرد و سپس به نابودی کشاند. اما در نهضت امام خمینی ‌(ره) با آنکه «نرم»تر از دو نهضت گذشته و حتی «سخت»تر از آن به میدان آمد، شکست خورد. علت این امر اتحاد و دین‌داری مردم و مسئولان کشور است که به‌خوبی توانستند در برابر حکومت ظالم و بیگانگان بایستند.

اتحاد داخلی اعم از اتحاد بین مردم و اتحاد بین مسئولان و مردم و مسئولان با یکدیگر سبب می‌شود تا دشمن در برابر اتحاد داخلی رخنه پیدا نکند و از طرف دیگر، کشورهای جهان را برای ارتباط گسترده‌تر با ایران ترغیب می‌کند. به‌طور کلی عواملی که سبب اتحاد داخلی در کشور می‌شود عبارت‌اند از:

1. توجه بیشتر به فرهنگ دینی و ارزش‌های انقلابی (پیوند هویت ملی با هویت دینی).

2. پیروی از رهبری و ولایت فقیه.

3. اعتقاد به مردم و استفاده از توانمندی‌های مردم در پروژه‌های اجتماعی و اقتصادی.

4. اتحاد بین اقوام و اقلیت‌ها.

5. وفاق اجتماعی و سیاسی (مشارکت سیاسی و شرکت در فعالیت‌های اجتماعی).

6. حفظ و پاسداری از استقلال مرزی و جغرافیایی.

7. رعایت اعتدال و پویایی در تمام زمینه‌های داخلی.

8. و...

توجه به عوامل ذکرشده نه تنها هم‌بستگی داخلی را گسترش می‌دهد، بلکه سبب می‌شود تا مرزبندی‌های بین مردم کم‌رنگ شود و اتحاد و انسجام ملی تقویت گردد. بین مرزبندی داخلی و مرزبندی خارجی تفاوت وجود دارد. در داخل مرزبندی‌ها هرچه کمتر باشد و مرزبندی‌ها جهت رعایت احترام به اقوام و اقلیت‌ها باشد، این هم‌بستگی بیشتر تقویت می‌گردد.

اما در روابط خارجی، تعیین مرزبندی‌ها برای ایجاد روابط و گسترش روابط با جهان، می‌بایست مشخص شود. هم‌بستگی داخلی نقش مهمی در شکل‌گیری مرزبندی‌ها و شفاف بودن آن در روابط خارجی دارد. هرچه هم‌بستگی داخلی بیشتر باشد، اصول شناخته‌شده‌ی ایران در سیاست خارجی مشخص‌تر و شفاف‌تر است.

در برخی حوزه‌‌ها، مانند عرصه‌ی فرهنگی، مرزبندی با دشمن می‌بایست بیشتر مشخص شود تا کشورها در ایجاد روابط با ایران دچار سوءنیت (جهت نفوذ بر افکار داخلی) نشوند. ایران نیز کشوری است که خواهان گسترش ارتباط با جهان است، اما خواهان ارتباطی با اعتماد است. به همین منظور، یکی از اصول تعیین‌شده در مرزبندی با دشمن، اعتماد از سوی دشمن است. کشوری که در روابط خود با ایران اعتماد و امنیت را ایجاد نسازد باعث می‌شود مرزبندی خارجی از سوی ایران بیشتر تقویت گردد.

نام كشور: عربستان سعودي

پايتخت: رياض

زبان و خط رسمی: عربي

نوع حکومت : پادشاهي سلطنتي

مساحت: ۲٬۱۴۹٬۶۹۰ کیلومتر مربع

جمعيت: بيش از 27 ميليون نفر

واحد پول : ریال سعودی (SAR)

موقعيت جغرافيايي:

عربستان سعودی بزرگترین کشور در غرب آسیاست. این کشور که بخش عمدهٔ شبه جزیرهٔ عربستان را در بر گرفته‌ ، از شمال با عراق ، اردن و کویت ، از سوی غرب با امارات متحدهٔ عربی ، قطر و خلیج فارس ، از جنوب غربي با عمان، از سوی جنوب با یمن و از سوی غرب با دریای سرخ هم‌مرز است.

عربستان سعودی با ۲٬۱۴۹٬۶۹۰ میلیون کیلومتر مساحت بزرگترین کشور غرب آسیا و دومین کشور وسیع عرب‌نشین پس از الجزایر است. این کشور بیش از ۲۷ میلیون جمعیت دارد که فقط ۱۶ میلیون آن‌ها شهروند این کشور و بقیه از اتباع خارجی هستند.

عربستان سعودی دارای آب و هوای گرم و خشک صحرایی است. دمای هوا در روزهای تابستان بطور متوسط ۴۵ درجه و در شب با اختلاف دمای زیاد نسبت به روز است. در بعضی مناطق کوهستانی حاشیه دریای سرخ و استان اصیر آب و هوا در ۸ ماه از سال نسبتاً مناسب است اما سرما بندرت به زیر صفر درجه می‌رسد

این کشور از نظر منابع طبیعی چون طلا و مس، نفت، گاز و آهن غنی است. هر چند از نظر جنگل و مناطق جنگلی، کشتزار دایمی و زراعت با مشكل روبه‌روست. مخاطرات طبیعی چون طوفان‌های شن بسیار روی می‌دهد. بیشتر گیاهان در واحه‌ها می‌رویند. شتر در زندگی سنتی عربستان نقش مهمی بازی می‌کند. جانوران اهلی از جمله شتر، گوسفند و بز بیش از دیگر جانوران دیده می‌شوند. روباه، خرگوش، موش صحرایی، جوجه‌تیغی، عقاب، کرکس و جغد در عربستان دیده می‌شوند . فلامینگو، پلیکان، حواصیل و پرندگان آبزی در بخش‌های ساحلی عربستان مقيم مي باشند هستند. مارهای کشندهٔ بیابانی از جمله مار کبری و افعی شاخدار در بعضی بخش‌ها فراوانند.

موقعيت سياسي :

عربستان سعودی به لحاظ نوع کنترل سیستم اجرایی، یک سرزمین مستقل به شمار می‌آید. این کشور از ۱۳ ایالت یا استان درست شده که در رأس هرکدام از آن‌ها، یکی از شاه‌زادگان سعودی فرمان می‌راند که از اختیارات کامل برخوردار است. در عربستان سعودی در رأس حکومت مرکزی ، پادشاه قرار دارد که ریاست قوهٔ مجریه، به عنوان اصلی‌ترین قوهٔ کشور، در دست اوست. میزان کنترل حکومت مرکزی بر همهٔ سرزمین عربستان سعودی به دلیل حضور شاهزادگان سعودی در امیری استان‌ها ، یکسان است.

تقسيمات کشوري

شهر مکه (Mecca): شهر مکه یکی از شهرهای مهم در جهان اسلام و شهر مذهبي و تاریخی این کشور است و بخاطر قرار داشتن کعبه ، قبله‌گاه مسلمانان در آن مقدس‌ترین شهر در اسلام به ‌شمار می‌رود.

مكه، شهر كعبه و شهر مسجدالحرام است مركز ظهور دين اسلام، سرزمينى مقدس از آغاز خلقت و خاصه از زمان حضرت ابراهیم عليه السلام ، نخستين آيه هاى قرآن کریم نيز در مكه بر حضرت محمد (ص) فرود آمد و بمدت سيزده سال ادامه داشت.

سرزمينى كه زادگاه رسول اکرم و حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها و بسیاری از صحابه گرانقدر صدر اسلام و نیز محل بعثت پیامبر اسلام بوده است.

اين شهر پيش از اسلام به سبب خانه وجود كعبه در آنجا مركز تجارت شبه جزيره عربستان بوده است.

برخي از علماء اسلام برآنند که نام مکه، به دليل کمي آب در آن جاست. برخي هم گفته اند كه مکه از آن روي مکه ناميده شده است که گناهان را محو مي کند.

شهر مقدس مكه، ام القرى نيز ناميده مى شود. اين نام براى اين شهر، در دو آيه از قرآن مجيد اطلاق شده است . «ام القرى» مادر آبادي ها، شهر مكه. علت اين كه به مكه «ام القرى» گفته مى شود اين است كه طبق رواياتى پس از فروكش كردن طوفان نوح، نخستين خشكى كه از آب بيرون زد سرزمين مكه بود. اين واقعه را دحوالارض مى گويند. لذا به مكه مادر آبادي ها گفته شد.

از نام هاى معروف مكه كه بيانگر احترام فوق العاده و قداست بيش از حد اين سرزمين مقدس است، نام «بلدالأمين» مى باشد. اين نام به همين صورت در قرآن کریم آمده و مورد قسم و سوگند الهى واقع شده است.

قدمت مكه : منطقه مكه از قديم الايام در مسير كاروانيان راه يمن و شام بود ولى تاريخ جغرافيايى و آبادانى اش با اسكان حضرت هاجر و حضرت اسماعیل عليه السلام در آن شروع مى شود. آن زمان كه حضرت ابراهيم پيامبر عظيم الشأن همسر و فرزند خود را به امر الهى در بيابان غير ذى ذرع و بى آب و علف ساكن ساخت، به اراده الهى چشمه آبى زير پاى كودك حضرت هاجر عليه السلام جوشيد و با پيدايش آب زمزم كه در حدود مكه بسر مى بردند در اين نقطه اقامت گزيدند تا كه كعبه به دست تواناى پيامبر گرانقدر حضرت ابراهيم (ع) و با كمك فرزندش حضرت اسماعيل (ع) بنا گرديد.

آب و هواي مكه : مکه شهرى است كوهستانى و خشك و سوزان و در تابستان، هوايش بسيار گرم است و شب ها، در تابستان هوايش بهتر شود.

حرم : اطراف مکه مكرمه ، محدوده اي به عنوان حرم در نظر گرفته شده است، و حرم از هر جانب مکه عبارت از آن حدي است که نمي شود بدون احرام از آن حد گذشت، و خداوند متعال آن حد را محل امن براي انسان و حتي حيوان و گياه قرار داده است.

مسجدالحرام: مسجدي است بسيار باعظمت که در فضيلت و شرافت بي نظير مي باشد، يک نماز در آن برابري مي کند با صد هزار نماز در مساجد ديگر، پس بايستي وقت را غنيمت شمرده و از فضيلت هاي معنوي مسجدالحرام حداکثر بهره را بُرد. کعبه در وسط مسجدالحرام قرار دارد.

حجر اسماعيل : بنايي است به شکل نيم دايره با ديواري به ارتفاع يک متر و 30 سانتيمتر که در جانب شمالي کعبه قرار دارد، و قبر حضرت اسماعیل علیه السلام و هاجر، مادر آن حضرت در آن جا مي باشد، و بنابر بعضی روايات قبور جمعي از انبياء عليهم السلام هم در آن جا است.

مقام ابراهيم : محلي است در نزديک کعبه، به فاصله حدود 13 متر، داراي گنبدي کوچک که با شيشه احاطه شده، و در آن سنگي قرار دارد، که گفته مي شود حضرت ابراهیم خليل عليه السلام بر آن ايستاده، و مردم را به حج خدا دعوت کرده است، و اثر پاهاي مبارکش در آن پيدا مي باشد، حجاج محترم نماز طواف خود را پشت اين مقام بجاي مي آورند.

زمزم : نام چاه آبي است که خداوند به لطف خود در زير پاي حضرت اسماعيل جاري ساخت، و در طول تاريخ و پيش آمد حوادث، بارها مرمَّت ولايروبي گرديده، و فعلاً آب آن نيز مورد استفاده حُجّاج بيت الله الحرام قرار مي گيرد. آب آن مورد توجه خاص نبي اکرم (ص) بوده و در طول تاريخ اسلام مؤمنين بدان تبرک مي جسته اند. آب زمزم، مبارک و موجب شفاست.

صفا و مروه : صفا در سمت جنوب شرقي و مروه در سمت شمال شرقي کعبه قرار دارند. منظره صفا و مروه بسيار زيبا و باشکوه مي باشد.

شعب و قبرستان ابيطالب : شعب و قبرستان ابيطالب در شمال شرقي مسجدالحرام و در نزديکي صفا و مروه واقع و نزديك محل ولادت رسول خدا (ص) و فاطمه زهرا (س) است.

قبرستان ابيطالب محل دفن بسياري از صحابه بزرگوار رسول الله (ص) خاصه همسر گرامي ايشان ام المومنين حضرت خديجه (س) و فرزند گرامي رسول الله (ص) اسماعيل مي باشد .

غار حرا : جبل النور، اسم کوهي است در داخل شهر مکه، و در آن غاري مي باشد به نام غارِ حِرا که رسول اکرم (ص) قبل از بعثت در آن به تفکر و عبادت خداوند مي پرداخت تا اين که در 27 رجب جبرئيل امين بر آن حضرت نازل شد، و با آوردن آيات سوره علق آن حضرت به نبوت مبعوث شد.

عرفات ، مشعر و مني : سرزمين عرفات بيابان وسيع و همواري است که در شمال مکه در مسافت حدود 21 کيلومتري واقع شده و از حد حرم خارج است. عرفات سرزميني است که حضرت آدم و حوّا عليهماالسلام بعد از جدايي طولاني، در اين سرزمين به يکديگر رسيدند، و نسبت به هم آشنا و عارف گرديدند. عرفات سرزميني است که آدم در اين سرزمين اعتراف به گناه خويش کرده است. عرفات سرزميني است که دعا در آن مستجاب است، کوه عرفات را «جبل الرحمه» مي گويند، و امام حسين عليه السلام دعاي معروف عرفه را در کنار همين کوه خواندند . وقوف در سرزمين هاي عرفات ، مشعر الحرام و مني از ارکان حج مي باشد.

وقوف حجاج در مشعر الحرام

اين شهر داراي ده ها مسجد و مراكزي است كه ياد و خاطره اي از حضرت محمد (ص) و يا اصحاب گرامي ايشان را در خود جاي داده اند.

شهر مدینه (Medina): اين شهر نيز از شهرهاي مهم و اصلي اسلامي محسوب شده كه در شمال ریاض قرار گرفته و آب‌و هوایی خشک و بیابانی با تابستان‌های داغ و زمستان‌های سرد دارد. شهر مدینه محل زندگي و مدفن هزاران تن از صحابه كرام رسول الله و ائمه اطهار و اهل بيت عليهم السلام و نيز مزار خاتم الانبياء حضرت محمد مصطفي (ص) در اين شهر تاريخي واقع مي باشد كه ساليانه ميليون ها نفر از مسلمان ها براي زيارت به اين شهر مشرف شده و موفق به اداي نماز و دعا و نيايش در مسجد نبوي كه مهمترين مسجد پس از مسجد الحرام در اسلام است مي گردند .

نام قديمي اين شهر يثرب بود كه پس از هجرت پیامبر اسلام ، به مدینةالنبی (شهر پیامبر) تغيير نام يافت . فاصله مدینه تا مکه حدود ۴۲۰ کیلومتر است.

مدينه النبي(ع) صدها اثر و مسجد و خاطره از رسول الله (ع) و خاندان گرامي و اصحاب پاك ايشان را در خود جاي داده است .

جنت البقيع در مدينه النبي (ص) : با فضيلت ترين قبرستان در اسلام كه محل دفن امام حسن (ع) ، امام زين العابدين (ع) ، امام محمد باقر(ع) و امام جعفر صادق (ع) ، عباس ابن عبدالمطلب عموي گرامي رسول الله (ص) ، حضرات فاطمه بنت اسد مادر گرامي علي (ع) ، زينت ، رقيه و ام كلثوم دختران گرامي رسول الله (ص) ، امهات المومنين حضرات زينت بنت حجش ، سوده ، عايشه ، زينب بنت خزيمه ، ام سلمه ، جويريه ، ام حبيبه ، ماريه قبطيه و حفصه ، حضرات ابراهيم فرزند گرامي رسول الله (ص) ، عقيل ابن ابيطالب ، امام مالك ، نافع ، حليمه سعديه ، عثمان ابن عفان ، عثمان ابن مظنون ، فاطمه ام البنين مادر گرامي عباس ابن علي (ع) ، عاتكه و صفيه عمه هاي محترمه رسول الله (ص) ، شهداي احد و شهداي حره و هزاران تن از اصحاب گرامي رسول الله (ص) و علما و بزرگان اسلام و ...

شهر جده (Jeddah): اين شهری در غرب عربستان است و در کناره دریای سرخ قرار دارد و به «عروس دریای سرخ» ملقب است. این شهر پایتخت اقتصادی و گردشگری عربستان سعودی محسوب مي شود.

شهر جده

شهر دمام (Dammam): یکی از مناطق نفت خیز کشور عربستان بشمار می رود. این شهر بعد از بندر جده، یکی از مناطق مهم صادرات و واردات در کشور عربستان است. یکی از فرودگاه های بزرگ جهان در این شهر ساخته شده است.

نماي بيروني دانشگاه خادم الحرمين الشريفين در شهر دمام

شهر ریاض (Riyadh): پایتخت کشور عربستان است. این شهر یکی از آبادترین و پررونق‌ترین شهرهای عربستان سعودی است. دانشگاه ملک سعود بزرگترین و قدیمی‌ترین دانشگاه در کشور عربستان در این شهر قرار دارد.

جامع مسجد شيخ فهد العويضه در شهر رياض

دين رسمي : اسلام تنها دین رسمی در عربستان سعودی است و مذهب اكثر مردم حنبلي مي باشد. مذاهب دیگر اهل سنت و نيز مذهب تشيع هم در عربستان سعودی رواج دارد . احکام و فتواهای دینی در عربستان سعودی ، فرهنگ و سیاست را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

فرمانروايی: نوع فرمانروایی در این کشور به صورت پادشاهی در دست خاندان آل سعود است. پادشاه باید برای بیش‌تر تصمیم‌هایی که می‌گیرد، تأیید علما و رهبران دینی کشور را داشته باشد. پادشاه مسؤول پاسداری و نگاهبانی از مسجدالحرام در مکه مكرمه و مسجد النبی در مدینه منوره مي باشد.

بانوان در سعودي :

دولت سعودی دختران را از آموزش منع نکرده‌است و حتی آموزش رایگان نیز برای ایشان در نظر گرفته‌است ولي حضور دختران در آموزشگاه‌ها و مدارس محدود است. بر اساس آمار رسمی دولت سعودی، ۵۵ درصد دانش آموزان دبستان، ۷۹ درصد دانش آموزان راهنمایی و ۸۱ درصد دانش آموزان دبیرستان پسر هستند. دیدگاه‌های سنتی باعث شده‌ که بسیاری از دختران در سنین پایین مدرسه را ترک كنند. در عربستان سعودی، مدارس و دانشگاه‌های متفاوت برای دختران و پسران وجود دارد.

حجاب سفر خانم ها در سعودي : برداشت علمای حنبلي از حجاب اسلامی، پوشاندن تمام بدن از جمله چهره و دست‌هاست. پلیس دینی عربستان همواره بر این نوع پوشش زنان نظارت دارد . پوشاندن دست‌ها و چهره برای تمام دخترانی که بیش از ده سال سن دارند و به بلوغ رسیده‌اند، اجباری است. در آموزشگاه‌های سعودی پوشیدن روبنده اجباري است . همچنين علمای حنبلی سفر زنان را بدون همراهی مردی از محارمش ممنوع می‌دانند. در سعودی این قانون به دقت اجرا می‌شود و به زنانی که محرمی به همراه ندارند، اجازهٔ بیرون رفتن داده نمی‌شود. این قانون هم در سفرهای درون کشور و هم در سفرهای برون کشوری انجام می‌شود.

اقليت‌های دينی:

شصت درصد از جمعیت عربستان سعودی را عرب‌های بومی حنبلی و بیش از چهار میلیون نفر شیعه (دوازده امامی، زیدی و اسماعیلی) هستند كه سکونت آنان بيشتر در مدينه النبي (ص) ، قوار، قطیف و احساء مي باشد .

وضعيت اقتصاد:

عربستان سعودی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان نفت دنیا است. این کشور بیشترین ذخایر نفت جهان را داراست که این ذخایر به شکل عمده‌ای در استان شرقی متمرکز شده‌اند. نفت ۹۵٪ از صادرات و ۷۰٪ درآمد دولت را تشکیل می‌دهد. هر چند اخیراً صادرات غیرنفتی افزایش یافته‌اند. نفت باعث تبدیل این کشور به یکی از ثروتمندترین کشورهای دنیا شده است. درآمدهای گسترده نفتی سبب مدرنیزه شدن سریع کشور و ایجاد رفاه شده است. عربستان همچنین دارای ششمین ذخایر گاز طبیعی بزرگ جهان است.

دولت بر فعالیت‌های عمدهٔ اقتصادی کنترل دقیق دارد. حدود ۳۵ درصد محصولات عمدهٔ داخلی به بخش خصوصی تعلق دارد. حدود ۹ میلیون کارگر مهاجر در عربستان سعودی مشغول به کارند.

عربستان سعودی در تولید نفت خام، پالایش نفت، پتروشیمی، سیمان، فولاد، کود شیمیایی و پلاستیک، صنعت موفقی داشته‌است.

بیش‌ترین محصولات کشاورزی عربستان عبارتند از : گندم، جو، گوجه فرنگی، هندوانه، خرما، لیمو، تخم مرغ و شیر.

عربستان سعودی بزرگترین قطب‌ گردشگری دینی در جهان است. به دلیل واقع شدن کعبه در این کشور، بسیاری از مسلمانان جهان، به عربستان سفر می‌کنند.

روابط سياسي و اقتصادي ايران و عربستان سعودي:

روابط ایران و عربستان سعودی به عنوان دو کشور مهم و تأثیرگذار، یکی از مهم‌ترین عناصر تعیین‌کننده ساختار سیاسی و امنیتی این منطقه به شمار می‌رود. لذا جمهوري اسلامي ايران بر اساس اشتراکات ديني و منافع جهان اسلام ، همكاري و همگرايي با کشورهاي خليج فارس را در صدر اولويت هاي سياست خارجي خويش قرار داده ، و در اين ميان روابط ايران و عربستان سعودي به دليل جايگاه مهم اين دوکشور در جهان اسلام از اهميت ويژه اي برخوردار است.

لازم به ذكر است كه تيره کردن رابطه ايران و عربستان راهبرد اصلي دشمنان جهان اسلام خصوصاً اسرائيل است که از هر وسيله اي نظير اختلافات مذهبي و تهديد و تطميع هواداران نفوذي خود ، در جهت ايجاد و جلوگيري از اتحاد و انسجام کشورهاي مهم اسلامي بهره مي جويند .

نگاهي به تاريخچه مناسبات تهران و رياض:

سير روابط ايران و عربستان بعد از سقوط حكومت پهلوي فراز ونشيب هاي بسياري به خود ديده است. عربستان در ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي ايران سياست احتياط، سكوت و نظارت را در پيش گرفت، ولي پس از مدتي هيأتي بلندپايه به سرپرستي دبيركل «رابطه العالم اسلامي » را براي تبريك پيروزي انقلاب اسلامي به ايران فرستاد. ملك خالد در اولين عكس العمل خود برپايي حكومت اسلامي را در ايران مقدمه نزديكي و تفاهم هرچه بيشتر دو كشور خواند.

فهد وليعهد وقت عربستان نيز گفت : «براي رهبري انقلاب ايران احترام زيادي قائل هستيم . در سال 1363 حادثه ربوده شدن يك فروند هواپيماي سعودي و فرود آن در فرودگاه مهرآباد و اقدامات مثبت جمهوري اسلامي ايران در پايان دادن به اين حادثه، باعث شد روابط دو كشور تا حدودي رو به بهبود نهاد. در همين مرحله، در 1364 سفر وزيرخارجه عربستان به جمهوري اسلامي و سفر وزير خارجه وقت ايران به عربستان رخ داد. اين سفرها باهدف بهبود روابط و حل پاره اي از مشكلات فيمابين چون حج و جنگ ايران و عراق صورت گرفت

اولين ديدار مقامات ايران وعربستان بين وزراي خارجه دو كشور در اجلاس سالانه مجمع عمومي سازمان ملل متحد ـ شهريور 1369 ـ و ديدار بعدي در ژنو انجام گرفت . در 15 اسفند 1369 نيز وزراي خارجه دو كشور در مسقط با هم ملاقات كردند. به دنبال اين ديدار در 2۷ اسفند 1369 بيانيه مشتركي در زمينه برقراري مجدد روابط سياسي دو كشور همزمان در تهران و رياض منتشر شد. سعودالفيصل وزير خارجه عربستان پس از ديدار با آقاي ولايتي وزير خارجه وقت در مصاحبه اي اعلام كرد ، عربستان سعودي و جمهوري اسلامي ايران در حل تمام مشكلات في مايبن به تفاهم رسيده اند.

ورود اميرعبدالله وليعهد وقت پادشاهي سعودي به تهران در آذر 1376 براي شركت در اجلاس سران كشورهاي عضو سازمان كنفرانس اسلامي، نقطه اوج روند رو به بهبود مناسبات سياسي دو كشور در دهه 1370 بود. پس از اين سفر رفت و آمد بلندپايگان دوكشور به پايتخت هاي يكديگر فزوني يافت.

روابط پويا و فعال و مستمر بين عربستان سعودي و جمهوري اسلامي ايران ضرورتي اجتناب ناپذير و غير قابل انکار است . ارتقاء و تقويت و تعميق و تحکيم روابط سياسي دو کشور باعث قدرت ديپلماسي و ضامن استقرار و آرامش در منطقه حساس و استراتژيک خليج فارس خواهد بود. بسط و توسعه همکاري هاي اقتصادي و تجاري ، توجه به ظرفيت هاي بالاي مبادلاتي و انجام سرمايه گذاري هاي مشترک باعث رشد وشکوفايي و رفاه و توليد ثروت در منطقه گرديده و در نهايت باعث اعتماد سازي پايدار و بلند مدت بين کشورهاي حوزه خليج فارس خواهد گرديد .

تذکر مقام معظم رهبری درباره‌ی ضرورت شفاف‌سازی مرزبندی با دشمنان، ممانعت از تلاش‌هایی است که در راستای غبارزدایی از چهره‌‌ی دشمنی دشمن می‏‌شود. تلاش‌‏هایی که برای از بین بردن مرزهای پُررنگ بین ما و دشمن است.

با شکل‌گیری انقلاب اسلامی ایران، حربه‌ی دشمن برای نابودی اسلام و انقلاب در ایران قوی‌تر شده است؛ به‌خصوص که ایران در جهت توسعه‌ی کشور، درصدد استفاده‌ی صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای است.

از این رو، شناخت دشمن و پی بردن به نقشه‌های شوم آن‌ها، که در جهت تضعیف نظام اسلامی ایران است، از مهم‌ترین وظایف و اهداف مسئولان و مردم کشور بوده که این خود به معنای داشتن استقلال کشور از تمامی بهانه‌های دشمن است.

دنبال کردن این هدف، کشور را به‌سوی ایجاد رابطه‌ای با جهان می‌کشاند که در عین عدم وابستگی، خواستار ایجاد برقراری ارتباطی مسالمت‌آمیز با کشورهای جهان است که در این ارتباط، حقوق متقابل کشورها کاملاً رعایت شود.

دشمن واقعی کیست؟

تعریف دشمن با توجه به موقعیت و شرایط زمانی، متفاوت خواهد بود؛ اما به‌طور کلی، دشمن نظام جمهوری اسلامی ایران کسی است که در جهت تضعیف نظام جمهوری اسلامی ایران حرکت کند و منافع و ارزش‌های انقلابی و اسلامی ایران و استقلال و حقوق مردم ایران را بخواهد نادیده بگیرد.

در این راستا، با گذر زمان، خواسته‌های دشمن و حربه‌ای که از آن استفاده خواهد کرد متفاوت خواهد بود. از این رو، شناخت دشمن و نوع حربه‌ای که استفاده خواهد کرد از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این راستا، شناخت ارتباطات ضروری و ارتباطات غیرضروری با دشمن باید در جهت تأمین منافع نظام جمهوری اسلامی ایران باشد.

مرزبندی تعامل با دشمن و کشورها

هر ارتباطی در ابتدا نیازمند شناخت کشورها و نیت آن‌هاست. تا از این طریق، کشور دوست و کشور دشمن شناسایی شوند. ایران در پاره‌ای از مقاطع تاریخ، در سال‌های قبل از انقلاب اسلامی، به‌عنوان کشوری ضعیف توسط استکبار مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفت و این ذهنیت همچنان در ذهنیت دشمنان طنین‌انداز می‌شد تا مانع پیشرفت‌های ایران شوند. ارتباطی که ایران با کشورها می‌تواند داشته باشد در جهت تعامل و ارتباطی مفید می‌تواند سازنده باشد و در مقابله با استکبار قرار بگیرد، ولی این به معنای انزواطلبی نیست؛ چراکه قانون جمهوری اسلامی ایران مخالف با هرگونه انزواطلبی است.

در اصول روابط بین‌الملل، تعامل‌هایی که کشورها با یکدیگر دارند، از نظر سیاسی، اقتصادی، استراتژیکی-نظامی، فرهنگی و... مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ارتباطی که کشورها با یکدیگر دارند، تأمین منافع ملی از اهمیت اساسی برخوردار است. از این رو، نوع ارتباطی که برقرار می‌شود باید در جهت منافع کشور باشد.

برقراری رابطه‌ی نظامی یا اقتصادی با یک کشور ممکن است موجب شود با انتقال کالاهای اقتصادی، فرهنگ کشوری نیز انتقال یابد که مخالف با ارزش‌های اسلامی کشور ایران است. از این رو، وقتی گفته می‌شود مرزبندی ارتباط برقرار شود، به این منظور است که وقتی با یک کشور دشمن ارتباط اقتصادی برقرار می‌شود، این ارتباط کاملاً در جهت نیازهای اقتصادی باشد و نه صرفاً تأثیرگذاری منفی بر فرهنگ کشور. وقتی کشوری به‌عنوان استکبار و دشمن تعریف شده است، برای برقراری ارتباط با چنین کشوری، رعایت تمام مصالح کشور می‌بایست در اولویت باشد.

امروزه وضعیت حاکم بر جامعه‌ی جهانی به‌گونه‌ای است که اتخاذ استراتژی انزوا برای کشورها عملاً ناممکن گردیده است و سیستم ارتباطات جهانی به‌ حدی گسترش یافته که دیگر هیچ کشوری قادر نیست خود را از وقایع و رخدادهای صحنه‌ی بین‌الملل کنار بکشد، به‌ویژه برای کشوری چون جمهوری اسلامی ایران، کشیدن حصارها و موانع در اطراف کشور، نه تنها با الزامات ارزشی و اخلاقی آن سازگار نیست، که منافع نظام را نیز تأمین نمی‌کند.

در موقعیت کنونی، جمهوری اسلامی ایران در وضعیتی نیست که بتواند با چشم بستن بر وقایع و اتفاقات خارجی، همچون سلطه‌ی ظالمانه‌ی اسرائیل بر فلسطینیان، اشغال عراق و افغانستان و زیاده‌خواهی‌های استکبار جهانی به سرکرده‌گی آمریکا، پیرامون خود حصار امنی ایجاد کند. منافع ملی جمهوری اسلامی ایران تنها به مسائل داخلی و در درون مرزهای بین‌المللی محدود نیست و لذا نمی‌تواند در قبال مسائل مهم منطقه‌ای و جهانی موضع مستقلی نداشته باشد. به‌عنوان مثال، روی کار‌ آمدن دولتی دست‌نشانده در عراق یا افغانستان از سوی اشغالگران یا پیروزی کامل اشغالگران صهیونیست در اهداف تجاوزگرانه‌ی آنان، به‌یقین تهدیدی جدی برای جمهوری اسلامی ایران بوده و در آینده، نظام را با مشکلات عدیده‌ای مواجه خواهد ساخت. بنابراین فقط مصالح و منافع ملی اقتضا دارد که نظام در قبال این مسائل بی‌تفاوت نماند و نسبت به چگونگی روند حوادث و اتفاقات خارجی حساس باشد.

علت لزوم مرزبندی شفاف با دشمن

تا زمانی که نیات و مقاصد دشمن در جهت ایجاد ارتباط نامعین نیست یا اینکه دشمن نیت خصمانه و مقابله با ارزش‌های انقلابی و اسلامی با کشور دارد، لزوم مرزبندی شفاف با دشمن کاملاً می‌بایست مشخص شود. نکته‌ای که باید مد نظر داشت این است که مقام معظم رهبری مخالف ارتباط با کشورهای دیگر نیستند؛ اما این ارتباط باید طوری باشد که این امر بر کسی مشتبه نشود که کشورهایی که تا دیروز دشمن ملت، انقلاب و نظام بودند، امروز از دشمنی دست برداشته و در رویکرد خود تغییری ایجاد کرده‌اند تا بخواهیم آنان را در خط دوستان خود قلمداد کنیم.

برقراری ارتباط با کشورهای جهان متحمل هزینه‌هایی برای کشورها می‌شود. گاهی این هزینه‌ها منجر به وابستگی کشوری به کشور دیگر می‌شود که نتیجه‌ی آن منجر به عدم توسعه‌ی آن کشور می‌گردد. گاهی این هزینه‌ها ارزش‌ها و آرمان‌های فرهنگی یک کشور را مورد هجوم قرار می‌دهد که نتیجه‌ی آن اضمحلال آن کشور از درون می‌شود.

بنابراین بدون برنامه و استراتژی نمی‌توان با کشورها رابطه برقرار کرد. به‌ویژه در چند سال اخیر، با توجه به نمود بیشتر تحریم‌ها و فشارهایی که بر ایران وارد شد، لزوم شناخت این مرزبندی‌ها از اهمیت بسزایی برخوردار است، اما در رابطه با اینکه این تحریم‌ها تا چه حد توانسته است دشمنان را به اهداف خود برساند، باید گفت قسمت اعظم آن به مقاومت و سیاستی برمی‌گردد که کشور ایران در برابر تحریم‌ها دارد.

مردم نیز نقش مهمی در تصمیمات دارند. اگر مردم از این اوضاع ناراضی باشند، سیاست‌مداران مجبور به اتخاذ تصمیماتی می‌شوند. از این رو، اتخاذ این تصمیمات گاه ممکن است مصلحت کشور را در بر نگیرد. اینجاست که تعیین مرزبندی با دشمن الزام پیدا می‌کند.

گاهی اوقات رابطه با کشوری نه تنها منجر به پیشرفت و توسعه‌‌ی کشور نمی‌شود، بلکه پیامدهایی از نظر اقتصادی و فرهنگی نیز به دنبال می‌آورد؛ به این صورت که گاه دشمن ممکن است از سر دوستی به ایجاد رابطه با کشوری بپردازد، ولی نیت صادقانه‌ای از ایجاد این ارتباط نداشته و هدفش دخالت در امور کشور مقابل و نفوذ بر فکر و اندیشه‌ی نیروی جوان آن کشور باشد. در این حالت، دو تئوری مطرح می‌شود:

1. عدم ارتباط با کشور دشمن

2. ارتباط با دشمن به معنی ارتباط با جهان

آیا بدون مرزبندی و برای فرار از انزواگرایی، می‌توان به ایجاد ارتباط با کشور دشمن پرداخت تا نارضایتی مردم را کم کرد و به منافعی رسید یا اینکه باید با رعایت شرایط مرزبندی با دشمن رفتار کرد تا مصلحت کشور توسط دشمن زیر پا گذاشته نشود.

قطعاً در این شرایط، مصلحت بر منفعت اولویت دارد. کشور ایران هیچ‌گاه مخالف ارتباط و تعامل سازنده با دیگر کشورها نیست. در واقع ایران کشوری منزوی نیست و خواستار ایجاد رابطه‌ی صادقانه و سازنده با کشورهاست.

اگر رابطه‌ی کشورها را به چند دسته‌ی کلی (سیاسی، اقتصادی-تجاری و فرهنگی) تقسیم کنیم، نوع مرزبندی‌ها در این‌گونه رابطه‌ها شرایط خاص خود را دارد و وظیفه‌ی هریک از مسئولان و مردم نیز پرداختن به این نوع مرزبندی‌هاست.

وجود اتحاد و انسجام بین مسئولان و مردم، خود بزرگ‌ترین مرزبندی را در مقابل دشمن ایجاد می‌‌کند؛ کمااینکه از بعد از انقلاب اسلامی تاکنون این اتحاد و پیوند در بین مردم و مسئولان وجود داشته است؛ به‌طوری‌که کشور ایران توانسته است با وجود فشارها و تحریم‌های بسیار، در برابر نیات پلید دشمن مقاومت کند و وظیفه‌ی مسئولان کشور این است که این اتحاد و انسجام را با توجه به نامشخص بودن نیت دشمن در ایجاد ارتباط، هرچه بیشتر تقویت کنند. این خود بزرگ‌ترین مرزبندی در برابر دشمن است.

مسئولان باید به مردم توجه بیشتر داشته باشند و مردم نیز می‌بایست در هر شرایطی، پشتیبان مسئولان و مقامات باشند. آنچه تا به امروز کشور ایران را در برابر تهدیدات دشمن نگه داشته است، توجه به فرهنگ دینی و ارزش‌های انقلابی است. از این رو، توجه بیشتر به مسئله‌ی فرهنگ از نکات بسیار کلیدی است که مسئولان می‌بایست به آن توجه کنند؛ به‌طوری‌که اتحاد و یک‌پارچگی بین مردم و مسئولان ناشی از همین فرهنگ است.

لازمه‌ی اقتدار ملی، برخورداری جامعه از فرهنگی پویا و قوی است. از آنجایی که غرب در تلاش است فرهنگ خود را به‌عنوان فرهنگ غالب و برتر بر کشورهای دیگر تحمیل کند، این کشورها باید با در نظر گرفتن نقش فرهنگ و با غنی کردن خود از لحاظ فرهنگی، یعنی ایجاد امکان شکوفایی برای قابلیت‌های فرهنگ سنتی خود و از طریق یک فرایند فرهنگ‌سازی و در تلفیق آن سنت‌ها با یکدیگر، به اقتدار فرهنگی دست پیدا کنند تا بتوانند با غول‌های قدرت دست‌وپنجه نرم کنند.

باید به این نکته هم واقف شد جامعه‌ای که براساس آرمان‌ها، ارزش‌ها و هویت فرهنگی خود انقلاب کرده و استحاله شدن در فرهنگ غرب را نپذیرفته است باید از طریق نهادینه کردن فرهنگ و ارزش‌ها مقتدر گردد. از یک طرف، باید شرط لازم یک فرهنگ قوی را در خود ایجاد کند و در تقویت و بارور کردن آن‌ها کوشا باشد و از طرف دیگر، با رد کردن جزم‌اندیشی، تعصبات کور، عقده‌گشایی‌ها، اسارت عقیده‌ها و نظرات، رواج خرافات، جایگزین ساختن اندیشه‌های سیاسی و ارعاب نظامی به‌جای آماده‌سازی بستر آزادی اندیشه، بیان و فرهنگ، بیش از پیش مشارکت مردمی را که پشتیبان‌های واقعی فرهنگ هر ملتی بوده و هستند، با طیب خاطر به دنبال کشد و روزبه‌روز بر اقتدار ملی خود بیفزاید.

شرح حدیثی از پیامبر عظیم الشان اسلام(ص) توسط حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در ابتدای جلسه درس خارج فقه جلسه سی ام

من مواعظ النبي صلى الله عليه وآله وسلّم:

إنّما أخاف على أمتي ثلاثاً، شحّاً مطاعاً وهوىً متبعاً وإماماً ضالاً (تحف العقول صفحه 58)

«شحّ» حالتى مركب از حرص و بخل است يعنى حرص ‏زدن براى زخارف دنيا و تا وقتى كه اين حالت در انسان هست ولى به دنبال آن حركت نكرده، مهم نيست، خطر آن وقتى است كه «شحّ» مورد اطاعت، قرارگيرد و انسان براى تحصيل اعراض دنيوى، تلاش كند.

هواى متبع، همان شهوت نفسانى است كه انسان از آنها فرمانبرداى كند، و بين آن و «شح مطاع» اعم و اخصّ من وجه است.

امام ضالّ، پيشواى گمراهى است كه جامعه را در خلاف حق، حركت داده و به سوى انحراف و تباهى مى‏ كشاند، و اين ضلالت ريشه‏ اش همان شحّ و هواى نفس است، و لذا با مطالعه تاريخ به روشنى معلوم مى‏ شود كه انحراف خلفاء بنى ‏اميه و بنى ‏عباس از همان زمانى آغاز شد كه آنان به دنبال ارضاء غرائز شهوانى و هواهاى نفسانى حركت كردند و از اين رو همه تلاش انبياء و اولياء اين بوده كه با اين دو عنصر خطرناك (هوى‏ و شحّ) مبازره كنند.

مقدمه

اهمیت مسئله تقریب، بر هیچ کس پوشیده نیست؛ حتى عالمان پیشین شیعه و سنّى، با بررسى مبانى فقهى، تفسیرى، کلامى و...، در جهت تحقق آن کوشیده اند، چراکه آنها به این نکته اساسى واقف بودند که یکى از راههاى مهم در تقریب بین مذاهب، بررسى منابع و مبانى فقه تطبیقى است.کشف این واقعیت که اختلاف زیادى میان نظرات پیشوایان مذاهب گوناگون وجود ندارد، نقش مهمى در تقریب بین مذاهب ایفا مى کند. در این نوشتار، موانع و راه هاى تقریب مذاهب اسلامى بررسى و نقد مى شود.

تقریب مذاهب

مقصود از تقریب این است که علماى هر مذهب، درباره مذاهب دیگر مطالعه کنند تا به این نتیجه برسند که همه آنها در اصلِ اعتقادات، یعنى اسلام، اشتراک نظر دارند. همه مسلمانان در اصلِ اسلام، یعنى اعتقاد به خدا و وحدانیت او، نبوت پیامبر و اعتقاد به معاد با یکدیگر مشترک اند. بنابراین، تقریب بین مذاهب اسلامى تقریب بین آنها، از راه بحث هاى علمى ، کلامى، تفسیرى، حدیثى، اصولى، فقهى و... است. تحقق این امر به اجتماع عالمان مذاهب اسلامى در مکانى واحد، و طرح مسائل نظرى اجتهادى در محیطى صمیمى، براى دستیابى به حقایق و واقعیت هاى اسلامى، و نشر نتیجه بحث ها بین پیروان است. هدف از تقریب مذاهب اسلامى این است که مسلمانان خود را امت واحده بدانند: «ان هذه امتکم امة واحده و انا ربکم فاعبدون».¹

پیشینه وحدت و تقریب

سابقه وحدت اسلامى، به آغاز دین اسلام باز مى گردد که میان صحابه رسول خدا اختلاف و منازعه پیدا مى شد و قرآن، مسلمانان را از آن منع مى کرد. از جمله در جنگ احد که خداوند در سوره آل عمران فرمود: «و اعتصموا بحبل الله جمیعاً و لاتفرقوا».2 تأکید بر وحدت و پرهیز از اختلاف نشان وقوع تفرقه میان آنهاست.

تاریخ اسلام پس از رسول اکرم(ص) تا به امروز، شاهد اختلاف و تفرقه میان مذاهب اسلامى بوده است. در واقع،

تاریخچه تقریب در بعد علمى، فرهنگى و عقایدى، به اواخر سده سوم و پس از آن باز مى گردد. عالمان آن زمان، اهمیت مسئله را درک کرده، بر آن تأکید زیاد داشته اند.

تقریباً از اواخر سده سیزدهم به بعد، چند تن از علماى بزرگ، مسلمانان را به وحدت دعوت کردند که در میان آنها مرحوم سید جمال الدین اسدآبادى و شاگردان او شاخص اند. حدود نیم قرن پیش در قاهره، مرکزى به نام دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه تأسیس شد و به جاى وحدت یا اتحاد اسلامى، عنوان تقریب بین مذاهب را برگزیدند که گویاى حفظ مذاهب و نزدیکى آنهاست.

در واقع جنبه مذهبى، علمى و فرهنگى آن پررنگ تر از جنبه سیاسى اش است.

عناصر تقریب

در واقع مى توان، اهمّ عناصر تقریب را بدین صورت بیان کرد:

1.     پیروان مذاهب، داراى دین واحدى هستند و در اصول اساسى اسلام(توحید، نبوت، معاد) اختلافى ندارند؛ ولى اگرچه در بحث هاى کلامى، اصولى، فقهى، حدیثى و تفسیرى اختلاف دارند؛ اما اختلاف آنها در اصول اعتقادى نیست. بر این اساس، مى توان به این مطلب اشاره کرد که اختلاف عالمان مذاهب در مسائل نظرى فرعى است که بر اساس اجتهاد، تجویز شده است؛ چراکه «ان للمجتهد المصیب اجران و للمخطى اجر واحد»؛ اگر نظر مجتهد مطابق با واقع باشد، داراى دو پاداش و اگر مطابق با واقع نباشد، داراى یک پاداش»4. بنابراین هر یک از آنها باید یکدیگر را در مسائل اختلافى معذور دارند و برابر یکدیگر صف آرایى نکنند. علاّمه شرف الدین موسوى، نویسنده المراجعات5، اختلاف میان شیعه و سنى را اختلاف میان دو مجتهد از یک مذهب، در استنباط یک حکم از منبع اجتهادى مى داند.

2.     توجه پیروان مذاهب به اشتراک آنان بر اعتبار منابع و مبانى اجتهادى کتاب و سنت که در زمان رسول خدا وجود داشته و احکام شرعى حوادث واقعه از آنها استخراج مى شده است.

3.     اعتقاد به این مسئله که تقریب مذاهب اسلامى در عصر کنونى امرى ضرورى است؛ چرا که دشمنان اسلام از هر سو مسلمانان را احاطه کرده اند.

4.     انتخاب شیوه هاى پسندیده پیشوایان مذاهب، در بحث ها و مناظره ها، از سوى پیروان مذاهب.

5.     اذعان به این مطلب که در شرع، بى دلیل قاطع و روشن، نمى توان پیروان دیگر مذاهب را تکفیر کرد، چراکه همه به اسلام اعتقاد دارند.

6.     جمع آورى روایات و احادیثى که از نظر سند، مورد پذیرش است. همچنین گردآورى روایاتى که در الفاظ یا مضمون اشتراک دارند و در مبانى و مصادر همه مذاهب موجوداند و نیز شناسایى راویان ضعیف و جاعلان حدیث در مذاهب و نقد و ابطال آنها. همچنین عرضه روایات متعارض بر کتاب خدا و اصول مسلّم شریعت.

عوامل مطلوبیت تقریب

در تحقق تقریب، عوامل گوناگونى دخیل اند که براى نمونه مى توان به این موارد اشاره کرد:

1.     ارتباط مستمر و همیشگى بین عالمان مذاهب و مطرح کردن مسائل علمى، اعتقادى، فقهى، حدیثى و...

2.     ایجاد فرصت براى پیروان مذاهب، براى طرح آرا و نظرات.

3.     دورى علماى مذاهب از جمود، تحجر و ...، نیز برخوردارى از حسن نیت و سعه صدر، در مقام تخاطب و تبادل آرا و نیز مراجعه به مبانى اسلامى که بر اقامه اجتماعات، بر اساس برادرى تأکید دارند: «انماالموءمنون اخوة»6.

4.     اعتبار قضیه تقریب بعنوان مسئله اى جدى و نه صورى، و نیز عوامل دیگرى همچون پیروى از سیره عملى پیشوایان مذاهب و پیروان آنها و... که این مجال کوتاه،فرصت پرداختن به آنها نیست.

موانع تقریب مذاهب اسلامى

عوامل بازدارنده تقریب و وحدت مسلمانان دوگونه اند:

الف. موانع داخلى

ب. موانع خارجى

دسته نخست ناشى از خود مسلمانان است که عبارت است از:

1.     تعصب شدید؛ مذهب گرایى افراطى که عامل مهمى در دور نگه داشتن مسلمانان از تلاش براى نزدیک ساختن دیدگاه هایشان است.

2.     جهل و ناآگاهى مسلمانان از مذاهب دیگر که مانعى عمده، بر سر راه وحدت آنان به شمار مى رود.

3.     سیاست هاى حاکم بر دنیاى اسلام در گذشته و حال، و نیز پیدایش حکمرانان متعدد و سلسله هاى رقیب، طى سده هاى مختلف در جهان اسلام.

اما درباره دسته دوم (موانع خارجى)، در گذشته به علت نفوذ و مداخله ادیان دیگر، برخى احادیث جعلى به کتاب هاى اسلامى راه یافته و بیگانگان از همین روزنه، در تشدید اختلافات میان مسلمانان بهره مى بردند.

در عصر حاضر، دشمنان خارجى به هر وسیله اى متوسل مى شوند، تا اختلافات و فاصله میان مسلمانان را زیاد سازند. براى این منظور، امکانات گوناگون را در اختیار پیروان مذاهب قرار مى دهند تا در مقابل یکدیگر صف آرایى کنند.

راه هاى تقریب مذاهب

براى اینکه تقریب مذاهب بصورت عملى جلوه گر شود، در آغاز باید مردم را آگاه ساخت؛ به گونه اى که اشخاص حس کنند که پیروان سایر مذاهب، همانند او مسلمان هستند؛ در این صورت، تفرقه از میان رفته، اختلاف دیدگاه ها جایگزین آن مى گردد.کسانى که با طرح مسائل اختلافى، بین مسلمین بدبینى ایجاد کرده، آنها را متفرق مى سازند، بى تردید عملى ضداسلامى انجام داده اند و به تعبیر امام خمینى(ره): «او نه شیعه است و نه سنّى».7

از آنجا که اسلام از این درگیرى ها و فرقه گرایى ها، صدمات بسیارى دیده، باید براى رفع آنها کوشید. در اینجا به برخى رویکردها در تقریب اشاره مى شود:

1.     تکیه بر مشترکات و ترک اختلافات؛ باید مسائل مورد اشتراک را گرفت و تمامى موضوعاتِ اختلافى را دور ریخت.

2.     مکتب سلفیّه: این راه که قدمتى هزارساله دارد، نیز براى اتحاد مسلمانان مطرح شده و در عصر ما نیز عده اى از علماى اهل سنت بر آن تکیه مى کنند. منظور از سلفیّه، همان صحابه پیامبر و تابعین آنها هستند. مى گویند پیش از اینکه مذاهب پیدا شود، مسلمانان به چه اصول و اعتقادى باور داشتند و عمل مى کردند. ما نیز باید همان را اخذ کنیم و مذاهب را رها کنیم.

3.     ترجیح و اختیار یک مذهب؛ غالب پیشوایان مذاهب در گذشته و حال، طرف دار آن هستند.

4.     ادغام مذاهب و مصالحه میان آنها. راه هاى یاد شده، مبناى علمى ندارند.

5.     تبیین و توضیح اختصاصات مذاهب براى دیگران، توسط علما و احتراز از شایعات و تهمت هاى رایج درمیان پیروان یک مذهب، نسبت به دیگر مذاهب.

فواید تقریب

با حصول وحدت و تقریب مذاهب اسلامى، ثمرات و فواید ذیل بر آن مترتب مى شود:

1.     فراهم گشتن شناخت مبانى و منابع اجتهادى (استحسان، مصالح مرسله و...)که پس از عصر تشریع به وجود آمد و موجب اختلاف آرا شد.

2.     فراهم شدن زمینه دستیابى به حقایق و واقعیت هاى اسلامى در ابعاد گوناگون، از راه تبادل افکار و اندیشه هاى مختلف عالمان مذاهب اسلامى.

3.     نزدیکى آرا و نظریات عالمان اسلامى در اغلب مسائل نظرى و اختلافى، در ابعاد گوناگون علمى، فرهنگى، فقهى و...

4.     تبدیل دشمنى ها به دوستى، و دورشدن انگیزه هاى غیر علمى، در مقام تحقیق و پژوهش.

در پایان به پیام امام خمینى(ره) در آستانه مراسم حج سال 1401 اشاره مى شود که فرمودند: «طرح اختلاف بین مذاهب اسلامى از جنایاتى است که بدست قدرتمندان که از اختلاف بین مسلمانان سود مى برند، و عمال از خدا بى خبر آنان، از جمله وعاظ السلاطین ریخته شده و هر روز بر آن دامن مى زنند.»

در جاى دیگر هم فرمودند: «ما مى خواهیم که حکومت اسلامى را مطابق اصول اساسى، آن طور که بر پیامبر نازل شده است، برقرار سازیم و در نزد ما شیعه و سنى فرق ندارد؛ چراکه این مذاهب زمان پیامبر وجود نداشته اند».8

پى نوشت ها:

1.     انبیا/ 92.

2.     آل عمران / 103.

3.     محمد ابراهیم جناتى، فقه تطبیقى و پیشگامان آن، کیهان اندیشه، شماره 59.

4.     علامه حلّى، مبادى الوصول، ص 204.

5.     علامه شرف الدین، المراجعات، بنیاد معارف اسلامى،1383.

6.     حجرات/10.

7.     امام خمینى، صحیفه نور، ج 6، ص 240.

8.     امام خمینى و هم گرایى جهان اسلام، ص 93.

نجيب عبدالرزاق نخست وزير مالزي اعلام کرد دولت اين کشور تلاش خواهد کرد سهميه امسال حجاج خود را براي عزيمت به عربستان افزايش دهد.

به گزارش پايگاه اينترنتي اخبار العالم ، عبدالرزاق گفت سهميه حجاج کشورش سال گذشته به طور اجباري کاهش يافت. وي شمار ثبت نام کنندگان براي سفر حج را در اين کشور يک ميليون و 500 هزار نفر و بيشتر از ميان جوانان اعلام کرد.

وي به افزايش ثبت نام کنندگان سفر حج واجب در مالزي اشاره کرد و افزود با توجه به سهميه محدود و کمي که کشورش دارد برخي براي رسيدن نوبت سفر حج خود بايد 50 سال انتظار بکشند.