شب قدر، شبی است که در آن قرآن کریم بر پیامبر نازل شده است. خداوند به عظمت و فضیلت شب قدر در قرآن نیز اشاره کرده  و سوره ای به نام، سوره ی قدر را نازل کرده است. در حدیثی از امام صادق (ع) آمده است که شب قدر قلب رمضان است. قدر به معنی اندازه و تعیین کردن است.  در این شب تمام اعمال انسان ها طی یک سال گذشته، روزی و سرنوشت  انسان ها تعیین می گردد.  در روایات و احادیث به شب زنده داری و عبادت کردن در این شب ها توصیه های فراوان شده است. چرا که اعمال نیک در این ماه بر اعمال هزار ماه دیگر برتری دارد. در روایاتی اشاره شده است که در این شب فرشتگان به اذن پروردگار به زمین فرود می آیند و برای هرفرد آن چه که مقدر شده است را در محضر امام زمان (ع) عرضه می کنند. برای آشنایی بیشتر با "فضیلت شب قدر" که در روایات و احادیث آمده است، مقاله زیر را مطالعه نمائید.

فضیلت شب قدر از دیدگاه امام رضا (ع)

امام رضا (ع)، در رابطه با فضیلت شب قدر می فرمایند شبی است که سرنوشت و تقدیر انسان ها در آن شب معین می شود. در حدیثی از امام رضا (ع) آمده است:« کانَ امیرُالمومِنینَ لا یَنامُ ثَلاثَ لَیال: لَیلَة ثَلاثَ و عِشرینَ مِن شَهرِ رَمَضانَ و لَیلَة الفِطرِ و لَیلَة النِّصفِ مِن شَعبانَ و فیها تُقسَمُ الاَرزاقُ و الآجالُ و ما یَکونُ فِی السِّنَه»: امام علی (ع) سه شب را نمی خوابید: شب های شب بیست و سوم ، عید فطر و نیمه شعبان. زیرا در این شب ها روزی ها و اجل و آنچه در طول سال اتفاق می افتد، تقسیم و تعیین می شوند.

همچنین امام رضا (ع)، به دعا کردن زیاد در این شب اشاره کرده اند. ایشان در رابطه با این موضوع فرموده اند: حواستان به اسلحه انبیاء باشد، شخصی از امام پرسید منظورتان از اسلحه چیست؟ امام فرمودند: دعا، سپس به اهمیت دعا اشاره کرده اند: در شب قدر، خداوند آنچه را که در طول یک سال آینده پیش خواهد آمد را در انواع زمینه ها تعیین می کند: زندگی یا مرگ، رزق و روزی و ... پس برای خود و نزدیکان دعا کنید.

در احادیث امام صادق (ع) کدام فضیلت شب قدر آورده شده است؟

همان طور که در بالا اشاره شد امام صادق (ع) در رابطه با فضیلت شب قدر می فرمایند:  شمار ماه های سال نزد خداوند دوازده ماه است و سرآمد همه ماه ها، رمضان است و قلب ماه رمضان، لیله القدر است. در روایتی دیگر امام به برتری اعمال در شب قدر اشاره می فرمایند که در رابطه با آن آمده است: کَیفَ تَکُونُ لَیلَة القَدرِ خَیراً مِن اَلفِ شَهرٍ قالَ العَمَل الصالِحُ فیها خَیرُ مِنَ العَمَلِ فِی اَلفِ شَهرٍ لَیسَ فیها لَیلَة القَدر: چگونه شب قدر برتر از هزار ماه است؟ که امام می فرمایند کار نیکی که در آن شب انجام می شود بهتر از اعمال شب های دیگر است.

همچنین در حدیثی دیگر از ایشان آمده است: اعمال در شب نوزدهم انجام می شود و تصویب آن در شب بیست و یکم و نفوذ آن در شب بیست و سوم انجام می گیرد و می فرمایند: هر کس در شب بیست و سوم، سوره عنکبوت و روم را بخواند به خدا سوگند اهل بهشت است.

فضیلت شب قدر در احادیث پیامبر اکرم (ص)

در شب قدر قرآن بر پیامبر(ص) نازل شده است و اهمیت زیاد شب قدر نیز به همین علت می باشد. پیامبر اکرم (ص) به آمرزش گناهان در شب قدر اشاره کرده اند. در تفسیر سوره قدر می فرمایند: هر کس شب قدر را زنده داری کند و مومن باشد و به روز قیامت اعتقاد داشته باشد ،گناهان وی آمرزیده و مورد بخشش خداوند قرار می گیرد. در روایتی از انس بن مالک آمده است که پیامبر اکرم (ص) فرموده اند: ماه مبارک به شما رو آورده است و در این ماه شبی است که بر هزار شب دیگری برتری دارد و کسی که از فضیلت شب قدر محروم گردد، از تمام خیرات و نیکی ها بی نصیب مانده است، و کسی محروم نمی ماند از برکات شب قدر، مگر این که کسی خود را محروم کرده است.

در حدیثی دیگر پیامبر(ص)می فرمایند: کسی که شب قدر را شب زنده داری کند، تا شب قدر آینده، عذاب دوزخ از او دور گردد. این حدیث پیامبر به این معنی می باشد که برخی پاداش هایی که از اعمال شب قدر به انسان ها می رسد، مانند دور شدن از عذاب دوزخ است و سرنوشت هر انسان در این شب توسط خودش تعیین می شود.

و همچنین می فرمایند: از خداوند به دور باد و نفرین بر کسی که به شب قدر برسد و زنده باشد، اما آمرزیده نشود.

فضیلت شب قدر از منظر دیگر عارفان و بزرگان دین

آیت الله مکارم شیرازی از فضیلت شب قدر به آمرزش گناهان اشاره کرده  است و می فرماید: ماه رمضان ماه رحمت خداوند بوده و این ماه جلوه ای از روشنایی و مهربانی و بخشش خداوند است. خداوند ماه رمضان را فرصتی برای آمرزش بندگانش قرار داده است و سپس  به توبه، ترک معیصت و قرب الهی  توصیه بسیار کرده است.

در حدیثی از امام باقر (ع) آمده است که: هر کس شب قدر را احیا دارد، گناهان وی بخشیده می شود، حتی اگر زیاد باشد. به نقل از علامه مجلسی بهترین اعمال در این شب ها طلب آمرزش گناهان وهمچنین دعا کردن برای امور دنیا و آخرت می باشد و همچنین دعا برای پدر و مادر و خویشاوندان و برادران  مومن، چه زنده باشند و چه از دنیا رفته باشند.

امام کاظم (ع) در رابطه با فضیلت شب قدر می فرمایند: کسی که در شب قدر غسل کرده و تا سپیده صبح شب زنده داری کند، گناهانش آمرزیده می شود.

در نتیجه، شب قدر فرصتی برای تمامی انسان ها می باشد. پس چه نیک است که شب زنده داری کنیم و  اعمال این شب پرفضیلت را به جا آوریم و به درگاه خداوند استغفار و توبه کنیم تا مورد لطف خداوند واقع شویم انشالله، التماس دعا.

فواید روزه داری  در ماه رمضان برای دستگاه گوارش بدن چیست؟

پزشکان معتقدند که روزه داری در یک ماه سیستم بدن را بازسازی می کند. سلول هایی که درون دستگاه گوارش هستند از ریزش بالایی برخوردارند، چون به مدت یک ماه سیستم گوارشی بدن کم تر فعالیت دارد ، در حال استراحت است و امکان تجدید این سلول ها وجود دارد، هم چنین میزان متابولیسم افزایش یافته و سوخت و ساز بدن را تحت تاثیر قرار می دهد، در نتیجه میزان فعالیت های متابولیسمی به حد نرمال می رسد. بنابراین دستگاه گوارش بعد از ماه رمضان بهتر به فعالیت خود ادامه می دهد.

تاثیر روزه داری در سلامت مغز تا چه حد است؟

هنگامی که فرد سالمی بیش از حد غذا مصرف می کند، نوعی اختلالات در مغز ایجاد می شود. با روزه داری، در مغز بعضی تغییرات شیمیایی رخ می دهد که به سلامت مغز تاثیر می گذارد. پروتئین هایی که به هنگام ورزش کردن در مغز تولید می شود پروتئین های نوروتروفیک است، که آن ها با روزه داری در ماه رمضان  نیز در مغز تولید می شود و مدار های عصبی فعال می شود. رشد و فعال شدن آن ها به تشکیل سیناپس های مغز کمک می کند. هم چنین باعث تولید کتون ها که یک منبع انرژی برای عصب است می شود و در توانایی ارتباط با دیگران و صبر و حوصله تاثیر مثبت می گذارد و از ابتلا شدن به بیماری های آلزایمر و پارکینسون جلوگیری می کند.

روزه  گرفتن در رمضان  چگونه به کاهش وزن کمک می کند؟

برخی افراد چاقی که می خواهند در ماه رمضان لاغر تر شوند، به جای این که به وزن ایده آل خود برسند، برعکس چاق تر می شوند. دلیل آن هم می تواند پرخوری های بعد از افطار و سحری و کم تحرکی باشد. بنابراین در این موارد باید نکاتی را رعایت کرد. نباید وعده ی سحری را حذف کرد چون با حذف این وعده، میزان قند خون افت کرده و فرد در طول روز تمایل به پر خوری و یا خوردن غذا های پرکالری پیدا می کند. خوردن غذا های پرچرب در سحری توصیه نمی شود. باید با آب ولرم افطار کرد. فاصله بین افطار تا شام زیاد نباشد. به شرطی که شام سبک باشد.

سلامت قلب با روزه داری در ماه رمضان

روزه گرفتن در رمضان علاوه بر فواید دیگر، مهم ترین فایده ای که دارد بهبود سیستم قلب است. روزه داری سکته قلبی را کاهش می دهد. به این صورت که، میزان هموسیستئین که دلیل اصلی سکته قلبی است، کاهش می یابد. از طرف دیگر، روزه داری نارسایی قلبی را بهبود می بخشد، روزه داری با کاهش فشار خون و بهبود تپش قلب بیماری های قلبی را کاهش می دهد.

روزه داری در ماه رمضان  به سم زدایی بدن کمک می کند؟

چربی های مواد غذایی مصرف شده و جذب شده توسط بدن در طی چندین ماه، در  روزه داری ماه رمضان  پاکسازی می شوند.به خصوص غذا هایی که دارای مواد افزودنی هستند و به مرور زمان تبدیل به سم می شوند. وقتی فرد روزه دار است بدن او برای هضم غذا انرژی صرف نمی کند، به جای آن انرژی خود را برای سوزاندن آن اضافات صرف می کند و با باز سازی بدن، سلول های جدید تری تولید می کند.

روزه گرفتن در ماه مهمانی خدا  چه تاثیراتی در پوست دارد؟

روزه داری در ماه رمضان برای پوست هم تاثیرات مثبت  و هم منفی به جای می گذارد. چون در طی این ماه ، بدن اقدام به پاکسازی می کند، در طی روز های اول ماه رمضان این پاکسازی به شکل جوش در صورت ظاهر می شود. اما بعد از اینکه بدن،  خود را با شرایط جدید مطابقت داد این جوش ها پاکسازی می شوند. به شرطی که در زمان افطار تا سحری به اندازه کافی آب مصرف کنید، زیرا آب به دفع این سمومی که به شکل جوش ظاهر شده اند کمک می کند. هم چنین افرادی که دارای بیماری های پوستی همانند کهیر هستند، روزه داری به درمان سریع تر آن ها کمک  می کند.

افزایش ایمنی بدن با روزه داری در ماه رمضان تا چه میزانی است؟

روزه داران حداقل مواد غذایی را دریافت می کنند، این کار باعث فعال شدن سیستم ایمنی بدن می شود. اما نباید در مصرف غذا بعد از افطار زیاده روی کنند و  باید برنامه غذایی صحیحی را برای ماه رمضان خود داشته باشند. هم چنین در سالمندان که دچار بیماری های خاصی باشند در صورت روزه گرفتن سیستم ایمنی بدنشان برعکس عمل کرده و بسیار پایین می رود، در صورت روزه گرفتن هم باید تحت نظر پزشک اقدام به روزه داری کنند.

فواید روزه داری از لحاظ معنوی

روزه ای که خداوند متعال برای انسان واجب کرده است، نه تنها به لحاظ جسمی، بلکه به لحاظ روحی هم فواید و برکاتی دارد. همان گونه که جسم برای ادامه حیات به غذا نیاز دارد، معنویت روح هم نیاز اساسی برای انسان است. برای رسیدن به این معنویت روحی، باید دستورات خداوند متعال را انجام داد که روزه داری در ماه رمضان یکی از واجبات این دستور ها می باشد. روزه گرفتن در ماه رمضان سبب رهایی از هرگونه افکار شیطانی، رهایی از تجملات دنیوی، غلبه کردن بر نفس خود را امکان پذیر می کند. سبب آرامش قلبی، تقویت اراده در انسان، صبر و تحمل و آمادگی انسان برای سایر عبادت ها را فراهم می کند.

همان طور که در مطالب بالا خواندید، روزه داری در ماه رمضان از هر جنبه ای فواید ارزشمند و والایی برای انسان ها دارد و خداوند متعال این لطف را در حق همه بشریت عطا کرده است. امیدواریم که با مطالبی که خواندید رغبت شما را در انجام این فریضه ی الهی افزوده باشیم.

پیامبر اسلام، حضرت محمد(ص) سفارش کرده‌اند که روزه خود را با خرما افطار کنید. تحقیقات نشان داده‌اند خرما تاثیر فوق العاده‌ای بر سلامتی و سطح انرژی ما دارد.

۱-خرما به آسانی هضم می‌شود و به معده روزه‌دار آسیب نمی‌رساند و فرد روزه‌دار برای هضم آن دچار مشکل نمی‌شود.

۲-خرما با کنترل اشتهای روزه‌دار مانع پرخوری روزه‌دار می‌شود.

۳-خرما با فعال کردن آنزیم‌های معده که در طول روز کاهش یافته بود معده را آماده دریافت مواد غذایی می‌کند.

۴-این ماده غذایی دارای قند طبیعی فراوانی است که مهم‌ترین ماده غذایی مورد نیاز بدن، حجرات و رگ‌های مغز را تامین می‌کند که قابل جایگزینی با ماده دیگری نیست.

۵-خرما با داشتن مقدار کافی مواد مغذی و به توانایی جذب سریع فکر روزه دار را آرام ساخته و به خصوص سردردی را از بین میبرد محقیقین در یافتن که مسلمانان روزه دار به مجرد افطار با استفاده 3 عدد خرما میتوانند تمام ضرورت 24 ساعت غذایی خود را مرفوع نمایند که هیچ غذای دیگر بدیل خرما شده نمیتواند.

۶-نمک قلیایی موجود در این ماده غذایی باعث تنظیم خاصیت اسیدی معده می‌شود که به دلیل مصرف بیش از حد گوشت وکاربوهیدرات‌ها ایجاد شده. این مشکل می‌تواند منجر به امراضی مانند دیابت یا شکر ، نقرس، سنگ کلیه، التهاب کیسه صفرا، فشار خون و هموروئید شود.

سایر فواید مصرف خرما

در سوره مریم گفته شده است در زمان تولد حضرت مسیح (ع) به حضرت مریم به دلیل درد زایمان از طرف خداوند امر می‌شود که تکان بده درخت خرما را تا خرمای تازه و رسیده به سوی تو افتد.

مطالعات علمی‌ نشان داده‌اند این ماده غذایی تاثیر فراوانی بر زنان باردار و شیرده دارد. خرما با داشتن محرک‌های خاص باعث تقویت عضلات رحم می‌شود و این خرما به داشتن زایمان راحت در خانم ها میشود.

دوکتوران طبی کابل درمل به همه مادران شیرده توصیه میکند که با حذف خرما در صورت روزه داری جسم خود و طفل شیر خوار تان را به خطرمواجه نکنید صحت ثروت است.

در شرح دعای روز هفدهم ماه مبارک رمضان آمده است: «خدایا من را راهنمایی کن تا اعمال صالح انجام دهم. خدایا احتیاجات و آرزوهای من را برآورده کن. هر چه احتیاجات و آرزوهای شرعی دارم را برآورده کن. مانند اینکه آرزو می‌کنم عروس یا داماد خوب پیدا کنم. خانه‌ام کنار مسجد باشد و رفیق و هم مباحثه خوبی داشته باشم. اینها آرزوهای شرعی است. »

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏

«اللّهم اهدنی فیه لصالح الاعمال و اقض لی فیه الحوائج و الامال یا من لا یحتاج الی التّفسیر و السّؤال یا عالماً بما فی صدور العالمین صلّ علی محمدٍ و آل الطّاهرین. »

«ای خدا، مرا در این روز به اعمال صالحه راهنمایی کن و حاجت‌ها و آرزوهایم را برآورده ساز. ای کسی که نیازمند شرح و سوال بندگان نیستی، ای خدایی که ناگفته به حاجات و به اسرار خلق آگاهی بر محمد و آل اطهار او درود فرست. »

آیت‌الله مجتهدی تهرانی در شرح فراز «اللّهم اهدنی فیه لصالح الاعمال» می‌گوید:‌ خدایا من را راهنمایی کن تا اعمال صالح انجام دهم. برخی در این ماه وقت سحر بلند نمی‌شوند و نماز صبح خود را اول وقت نمی‌خوانند. باید سحر بلند شوید و دعا بخوانید، خودتان دعا را بخوانید نه اینکه از رادیو گوش بدهید. دعای افتتاح، دعای ابوحمزه ثمالی را بخوانید و از خدا بخواهید که شما را با بلاهایی مانند سیل و زلزله عذاب ندهد.

وی در ادامه می‌گوید: عالمانی که به روی منبر برای مردم صحبت می‌کنند، باید قال‌الباقر و قال‌الصادق بگوید و کاری به اخبار رادیو و تلویزیون و اتفاقاتی که در کوچه و خیابان می‌افتد، نداشته باشند.

این استاد اخلاق همچنین در شرح «واقض لی فیه الحوائج و الامال» می‌گوید: خدایا احتیاجات و آرزوهای من را برآورده کن. هر چه احتیاجات و آرزوهای شرعی دارم را برآورده کن. مانند اینکه آرزو می‌کنم عروس یا داماد خوب پیدا کنم. خانه‌ام کنار مسجد باشد و رفیق و هم مباحثه خوبی داشته باشم. اینها آرزوهای شرعی است.

وی ادامه می‌دهد: اگر امید داری که کسی دیگری دعایت را استجابت می‌کند، دعایت مستجاب نمی‌شود. اگر می‌خواهی که دعایت مستجاب شود؛ ببین در دلت اگر به هیچ کس امید نداری، خدا را صدا بزنی، خدا حاجتت را می‌دهد. توسل هم پیدا کنید مخصوصاً به «نرجس خاتون» که مادر ولی وقت (عج) است. وقتی به پسرش بگوید که کسی به من متوسل شده، پسر مجبور است به حرف مادرش گوش دهد. البته توسل به همه خوب است اما آنها مقداری طول می‌کشد.

آیت‌الله مجتهدی تهرانی در ادامه در شرح «یا من لا یحتاج الی التّفسیر و السّؤال» اظهار می‌کند: ای خدایی که احتیاج نداری من شرح بدهم. خدا خودش همه چیز را می‌داند و احتیاجی ندارد که ما تفسیر کنیم. نه تنها خدا به تفسیر و سوال احتیاج ندارد، بلکه ائمه ما هم به آن احتیاج ندارند و از احوال ما باخبرند.

وی ادامه می‌دهد: در بخش بعدی دعا می‌خوانیم: «یا عالماً بما فی صدور العالمین» یعنی «ای خدایی که ناگفته به حاجات و به اسرار خلق آگاهی» حالا چرا خدا احتیاج ندارد به سوال و تفسیر؟ برای اینکه عالم است و به هر چیزی که در دل مردم عالم است، خدا آگاه است؛ اما باید با خدا باشیم تا کار ما را درست کند.

در دیدار ۳ ساعته عصر روز چهارشنبه هزاران نفر از دانشجویان با رهبر معظم انقلاب اسلامی، نمایندگان تشکلهای «علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و صنفی دانشجویان» حدود دو ساعت به بیان دغدغه‌ها و دیدگاههای خود درباره مسائل مختلف روز پرداختند و حضرت آیت الله خامنه‌ای نیز نکات مهمی درباره مسائل مطرح شده و نیز موضوع راهبردی «چگونگی ورود جوانان به میدان و شتاب یافتن حرکت عمومی کشور برای تحقق چشم انداز روشن انقلاب اسلامی» بیان کردند.

رهبر انقلاب اسلامی در ابتدای سخنان خود دانشجویان و جوانان را به بهره گیری از فرصت کم‌نظیر ماه مبارک رمضان برای تقویت رابطه با خداوند متعال توصیه کردند و گفتند: این فرصت مغتنم انس با قرآن و نماز و دعا را به یک عادت نیکو و ماندگار تبدیل کنید.

حضرت آیت الله خامنه‌ای در ادامه، جلسه دانشجویی امروز را جلسه‌ای پر نشاط، و روحیه جوانی و سرزندگی را موجب پیشرفت و استفاده از فرصتها در کشور برشمردند و افزودند: در مطالبتان غالباً دردها و نگرانی‌ها را بیان کردید، من نیز با بیان نگرانی‌ها و اشکالها کاملاً موافقم ولی توجه داشته باشید اگرچه روحیه نشاط و طلبکاری خیلی خوب است اما در بیان تعابیر و انتقادها باید دقت کنید چرا که بی‌دقتی در بیان، علاوه بر مؤاخذه خدایی، آثار نامطلوب دیگری خواهد داشت.

رهبر انقلاب اسلامی سپس با اشاره به چند مورد از مطالب دانشجویان و در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه «آیا اشکالات و کمبودهای کنونی ناشی از اشکال ساختار است یا ضعف کارگزاران» گفتند: ساختار قانون اساسی ساختار خوبی است و اشکالی ندارد، البته در همه کشورها از جمله در کشور ما ساختارها در طول زمان تکمیل و نواقص و خلأهای آنها برطرف می‌شود، همانند اینکه در گذشته مجمع تشخیص مصلحت نظام وجود نداشت اما امروز وجود دارد.

ایشان در خصوص ایده «نظام پارلمانی» خاطرنشان کردند: این مسائل را در مجمع بازنگری قانون اساسی به تفصیل بحث کردیم و به این نتیجه امروز رسیدیم، چرا که مشکلات نظام پارلمانی برای کشور بیش از مشکلات نظام ریاستی است.

رهبر انقلاب در جمع‌بندیِ پاسخ به این سؤال تأکید کردند: در ساختار مشکلی وجود ندارد البته امکان کم و زیاد کردن آن وجود دارد، اما کارگزاران، اشکالها، کوتاهی‌ها، ناتوانی‌ها و سلایق گوناگونی دارند که نتیجه آن این کمبودها می‌شود. البته اشتباههای ما مسئولان مانند اشخاص عادی نیست و شکافهای بزرگی در متن جامعه ایجاد می‌کند.

نکته بعدی که حضرت آیت الله خامنه‌ای به آن پرداختند، انتقاد یکی از دانشجویان از روند نامناسب خصوصی‌سازی‌ها و درخواست توقف آن بود.

ایشان با اشاره به خطاهای بزرگ انجام‌شده در زمینه خصوصی‌سازی، گفتند: بنده در این خصوص مکرراً تذکراتی داده‌ام که در برخی موارد منجر به اصلاح یا توقف کار نیز شده است، اما اصل خصوصی‌سازی نیاز مبرم اقتصاد و کشور ما است و نباید جلوی آن گرفته شود، بلکه باید جلوی لغزشها و خطاها در خصوصی‌سازی گرفته شود.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پاسخ به یکی دیگر از مطالب مطرح شده در این جلسه، تأکید کردند: من همواره جریان جوان انقلابی را تأیید کرده و می‌کنم، البته این به معنای تأیید یک کار خلاف یا غلط نیست که ممکن است از تعدادی جوان انقلابی سر بزند. بنابراین من خطا را تأیید نمی‌کنم اما جوان انقلابی را حتماً تأیید می‌کنم و اگر چیزی غیر از این نقل شد، حتماً آن را قبول و باور نکنید.

«اقدام برخی‌ها در نسبت دادن تصویب برجام به رهبری» سؤال دیگر یکی از دانشجویان بود که رهبر انقلاب اسلامی درباره آن گفتند: شما البته چشم و هوش دارید و همه چیز را می‌فهمید. در آن نامه‌ای که درباره برجام به مسئولان نوشتم مشخص است که تصویب باید چگونه باشد. در آن نامه شرایطی ذکر شده که در آن صورت، تصویب می‌شود.

ایشان افزودند: البته اگر آن شرایط و خصوصیات اجرا و اعمال نشد، وظیفه رهبری این نیست که وسط بیاید و بگوید برجام نباید اجرا شود.

حضرت آیت الله خامنه‌ای گفتند: این بحث که وظیفه رهبری در اینگونه مواقع اجرایی چیست، مقوله‌ای است، اما معتقدم در زمینه‌های اجرایی نباید رهبری وارد میدان شود و کاری را اجرا کند یا جلوی آن را بگیرد، مگر در مواردی که به حرکت کلی انقلاب ارتباط پیدا می‌کند که در آنجا وارد می‌شویم.

ایشان خاطرنشان کردند: من به برجام به آن صورتی که عمل و محقق شد، خیلی اعتقادی نداشتم و بارها نیز به خود مسئولان این کار از جمله به آقای رئیس‌جمهور و وزیر محترم امور خارجه این مطلب را گفتیم و موارد زیادی را به آنها تذکر دادیم.

رهبر انقلاب اسلامی یک توصیه‌ ‌روشی نیز درباره نحوه بیان انتقادها به دانشجویان داشتند و گفتند: بعضی دوستان انتقادهایی کردند که خوب و بسیاری از آنها نیز بجاست، اما لحن انتقاد را تند نکنید، در بیان انتقادها نقطه‌ضعف به طرف مقابل ندهید و جوری حرف نزنید که بتوانند شما را در مراجع قضایی محکوم کنند و از افراط و تفریط در بیان، و نفی قاطع یک مجموعه بپرهیزید. شما فرزندان من هستید تلاش کنید صحبت‌تان درست بیان شود.

حضرت آیت الله خامنه ای سپس به برخی اقدامات و فعالیت‌های مجموعه های دانشجویی در عرصه‌های داخلی، منطقه ای و بین المللی، بخصوص در یک سال گذشته اشاره کردند و افزودند: حمایت های مجموعه‌های دانشجویی از کارگران و ورود به نحوه واگذاریها در مجتمع کشت و صنعت نیشکر هفت تپه و ماشین سازی تبریز و یا مطالبه از سه قوه و مجمع تشخیص مصلحت نظام در برخی موضوع‌ها و همچنین برگزاری تجمع‌ها در حمایت از مردم یمن و موضع‌گیری درباره حوادث نیوزیلند و نیجریه اقدامات خوبی بود که انجام گرفت.

ایشان در عین حال مجموعه های دانشجویی را به رعایت متانت و عقلانیت، در کنار نشان دادن اقتدار روحی و معنوی توصیه مؤکد کردند و گفتند: در اجتماعات و مطالبه گری ها، سخن منطقی تأثیرگذار خواهد بود و من ضمن تأیید اینگونه حرکت ها بر استمرار آنها تأکید دارم.

رهبر انقلاب اسلامی با یادآوری توصیه های قبلی خود به مجموعه های دانشجویی در خصوص نهضت کتابخوانی و لزوم مطالعه مستمر، خاطرنشان کردند: متأسفانه این حرکت، روال مطلوبی ندارد و مجموعه های دانشجویی و هیأت های اندیشه‌ورز آنها باید نسبت به طراحی برنامه های مطالعاتی برای دانشجویان، اقدام کنند.

حضرت آیت الله خامنه ای در مقدمه بحث اصلی خود با اشاره به بیانیه گام دوم افزودند: این بیانیه یک ترسیم کلی از گذشته، حال و آینده انقلاب اسلامی است که در آن چهار نقطه اصلی و کلیدی وجود دارد: ۱- عظمت وقوع و ماندگاری انقلاب اسلامی ۲- عظمت کارکردِ انقلاب اسلامی تا به امروز ۳- عظمت چشم اندازی که انقلاب اسلامی باید به آن برسد و ۴- عظمت نقش نیروی جوان متعهد در مسیر پیش رو.

رهبر انقلاب اسلامی با تأکید بر اینکه انقلاب در چهل سال گذشته در عرصه های گوناگون بشری و ملی از جمله سیاسی، اجتماعی، علمی، عدالت و آزادی، کارکرد برجسته و ممتازی داشته است، خاطرنشان کردند: اکنون ما نیازمند یک حرکت عمومیِ منضبط، پرسرعت و همراه با پیشرفتِ محسوس و با محوریت جوان متعهد و حزب اللهی، به سمت چشم انداز و اهداف بلند انقلاب اسلامی هستیم تا حضور تأثیرگذار جوانان در نظام مدیریتی کشور تحول به‌وجود آورد.

رهبر انقلاب اسلامی پس از تشریح چهار نقطه اصلی بیانیه گام دوم و تبیین اهمیت فوق العاده ایجاد یک حرکت عمومی برای رسیدن به چشم انداز روشن انقلاب به طرح یک سؤال اساسی پرداختند: جوانان چگونه و در چه فرایندی می توانند به این حرکت عمومی ورود و در آن نقش‌آفرینی کنند؟

ایشان در مقدمه پاسخ به این سؤال گفتند: هر حرکت عمومی منضبط، صحیح و عقلانی به چهار عنصر نیاز دارد: «شناخت واقعی از صحنه»، «جهت گیری مشخص»، «برخورداری از عامل یا عوامل امیدبخش» و «اتخاذ راهکارهای عملی برای هدایت این حرکت عمومی».

حضرت آیت الله خامنه ای در بحث «نیاز هر حرکت عمومی به شناخت صحیح از صحنه» خاطرنشان کردند: کسانی که محور و محرک این حرکت هستند، باید از عناصر موجود و درگیر در صحنه شناخت کافی داشته باشند و بدانند که «جمهوری اسلامی در چه وضعی است»، «فرصتها و تهدیدهایش چیست» و «دوستان و دشمنانشان چه کسانی هستند».

رهبر انقلاب در زمینه دومین عنصر هر حرکت عمومی یعنی «جهت گیری مشخص» نیز افزودند: جهت گیری حرکت عمومی ملت ایران به سمت تشکیل جامعه اسلامی و در نهایت تمدن پیشرفته اسلامی است.

ایشان وجود نقطه روشن و امیدبخش را باعث پیشروی و استمرار هر حرکت عمومی خواندند و افزودند: ظرفیت های اثبات شده ملت ایران در شکل دهی و به سر انجام رساندن کارهای بزرگ (که در پیروزی و استمرار انقلاب اسلامی ظهور کامل داشت)، مهمترین نقطه امید حرکت عمومی ملت ایران به سمت تحقق اهداف و چشم انداز روشن کشور است.

رهبر انقلاب وعده صادق و تخلف ناپذیر الهی درباره نصرت یاری کنندگان دین خدا را نقطه امیدبخش دیگری برشمردند و افزودند: فرسودگی و انحطاط تردیدناپذیر تمدن غربی که البته بروز ملموس آن زمان‌بر خواهد بود، نقطه امید دیگری در روند حرکت عمومی ملت ایران است.

ایشان «ارائه راهکارهای عملی» را چهارمین عنصر هر حرکت عمومی خواندند و خاطرنشان کردند: تبیین این عناصر چهار گانه در افکار عمومی به ذهن فعال و زبان گویا نیاز دارد اما عنصر چهارم به برنامه ریزی، هدایت، تمرکز، فعالیت لحظه به لحظه و پیگیری نیز نیاز دارد تا کاروان عظیم جامعه و به ویژه جوانان را به پیش ببرد.

رهبر انقلاب اسلامی از همین زاویه به بیان پاسخ سؤال اصلی بحث یعنی «چگونگی ورود و نقش آفرینی جوانان در حرکت عظیم ملت ایران» پرداختند و تأکید کردند: برنامه ریزی و ارائه راهکار برای هدایت حرکت عظیم ملت بر عهده جریانها و حلقه های میانی از جمله تشکلهای دانشجویی است که غالباً مجموعه های جوان، خوشفکر و فعال هستند و می توانند نقش و شأن محور بودن حرکت عمومی جامعه را برعهده بگیرند.

ایشان در بیان نمونه هایی عینی برای ورود و محوریت یافتن جوانان، به تشکیل کارگروههای فرهنگی در سراسر کشور از جمله در مساجد اشاره کردند و افزودند: تعبیر آتش به اختیاری که قبلاً بیان شد، مربوط به این گونه مجموعه ها است.

رهبر انقلاب با اشاره به تأثیرگذاری عمیق گروههای فرهنگی از اول انقلاب تاکنون خاطرنشان کردند: هر جا گروهی جوان با ذهن فعال و پویا شکل بگیرد، می تواند با تأثیرگذاری در محیط اطراف و دیگر مجموعه ها در «عزم و حرکت و بینایی و پیشرفت حرکت عمومی ملت» مؤثر باشد.

حضرت آیت الله خامنه ای «تشکیل گروههای سیاسی» را از دیگر روشهای ورود و حضور مؤثر جوانان در عرصه حرکت عمومی کشور دانستند و خاطرنشان کردند: «حزب بازی» بی برکت است اما تشکیل گروههای فعال سیاسی با هدف فهم کردن و تحلیل موضوع‌ها و حوادث سیاسی و انتقال این تحلیل به دیگران، می تواند تأثیری بسیار اساسی داشته باشد.

«تشکیل میزگردها و کرسی های آزاد اندیشی در دانشگاهها» راهکار دیگر رهبر انقلاب برای حضور مؤثر جوانان در صحنه بود.

ایشان با ابراز ناخرسندی از کُندی این حرکت تأکید کردند: جوانان منتظر حرکت رئیس دانشگاه یا مسئولان دیگر نباشند، خودشان با مطالعه خوب و با حضور افراد دارای ذهن فعال و زبان گویا این میزگردها و کرسی های آزاد اندیشی را شکل دهند.

حضرت آیت الله خامنه ای خاطرنشان کردند: در حال حاضر درصد زیادی از دانشجویان در تشکلها فعال نیستند، اما اگر این گونه فعالیتها انجام شود، درصد بیشتری از دانشجویان به تشکلها و فعالیتهای دانشجویی راغب می شوند.

«تشکیل گروههای نهضتی در داخل دانشگاهها» و نیز «دعوت از دانشجویان کشورهای محور مقاومت برای بحث درباره مسائل بین المللی و مسائل مهم جهان اسلام» پیشنهاد دیگر رهبر انقلاب به دانشجویان برای حضور و هدایت حرکت عمومی ملت در مسیر تحقق افق روشن کشور بود.

حضرت آیت الله خامنه ای «تشکیل گروههای علمی و همکاری با مراکز و شرکتهای دانش بنیان» را نیز شیوه ای مؤثر خواندند و افزودند: ارائه خدمات از جمله حضور گروههای جهادی در مناطق مختلف راهکار بسیار مهم دیگری است که هر قدر تقویت و هدفدار شود می تواند میزان نقش آفرینی جوانان را در صحنه افزایش دهد.

«فعالیتهای اطلاعاتی مردمی» به مفهوم اطلاع رسانی صحیح درباره مسائلی نظیر سوءاستفاده ها، قاچاق و مسائل مشابه و «حضور در مسائل اجتماعی صنوف مختلف» دو روش دیگری بود که رهبر انقلاب در بحث چگونگی ورود و تأثیرگذاری جوانان در عرصه حرکت عمومی کشور بیان کردند.

ایشان افزودند: البته همه این راهکارها باید با الهام از جهت گیری کلی کشور یعنی «رسیدن به جامعه اسلامی و تمدن پیشرفته اسلامی» صورت گیرد.

حضرت آیت الله خامنه ای در نوعی جمع بندی از این بخش سخنانشان افزودند: این فعالیتها به ورود نسل جوان متعهد به عرصه مدیریت کشور منجر خواهد شد و طبعاً هنگامی که جوانان متعهد و حزب اللهی به معنای حقیقی کلمه، جزو مدیران ارشد کشور شدند، حرکت عمومی شتاب و رونق بیشتری خواهد گرفت.

ایشان با بیان نکته ای مهم گفتند: فعالیتهایی که با هدف ورود و تأثیرگذاری جوانان در جریان عمومی کشور صورت می گیرد، نباید به کارها و اهداف علمی مجموعه های جوانان ضربه بزند، بلکه باید هر دو کار را با هم به پیش برد، چرا که می توان هم نخبه‌ی پیشتازِ علمی بود و هم در گروههای جهادی یا نشریات و مجموعه های دانشجویی فعالیت کرد.

حضرت آیت الله خامنه ای درباره نشریات دانشجویی نیز گفتند: کسانی که در این نشریات فعال هستند، می توانند با تشکیل مجموعه هایی، بعد از دوران دانشجویی نیز در عرصه نشر ادامه حرکت بدهند و مؤثر باشند.

ایشان با اشاره به انتظار جوانان و تشکلها برای دعوت شدن به فعالیت و تأثیرگذاری تأکید کردند: مجموعه های دانشجویی نباید منتظر دعوت باشند، باید هرکس و هر تشکلی در هر زمینه ای توانایی دارد، خودجوش و البته با فکر و ذهن فعال و منضبط وارد عرصه شود و بدون توجه به مشکلات، تأثیرگذاری کند.

رهبر انقلاب خنثی شدن توطئه های نرم دشمنان را از نتایج مهم «عمل جوانان و تشکلهای دانشجویی به راهکارهای بیان شده» خواندند و خاطرنشان کردند: دشمن با هدف فلج کردن نسل جوان درصدد است آنان را به شهوات، مواد مخدر و برخی فعالیت های بیهوده در فضای مجازی مشغول و به نومیدی بکشاند اما با حرکات نشاط آور و امیدآفرین جوانان و مجموعه های دانشجویی، این توطئه نیز خنثی خواهد شد.

حضرت آیت الله خامنه ای عوامل مژده‌دهنده و امیدآفرین در کشور را بسیار بیشتر از عوامل مأیوس کننده خواندند و با اشاره به برخی مطالب دانشجویان در این دیدار، به جوانان عزیز میهن تأکید کردند: حتی اگر صد اشکال و ایراد در مسئولان یا عملکرد دستگاهها می بینید هرگز ناامید نشوید و با توکل به خدا، با مشکلات مبارزه و افق روشن آینده را محقق کنید.

ایشان افزودند: شما جوانان اطمینان داشته باشید که زوال دشمنان بشریت یعنی تمدن منحط امریکایی و زوال اسرائیل را شاهد خواهید بود.

همان طور که چهارده قرن پیش، روزه ماه رمضان از کامل‌ترین و آموزنده‌ترین مکتب‌های اخلاقی و انسانی و آموزنده تقوا و پرهیزکاری و رشددهنده فضایل و ملکات شریفه بود، امروز هم همین منافع را داراست.

نقش علم در ایمان

به گواهی دانشمندان بزرگ غرب و شرق، پیشرفت‌های علمی و صنعتی روز افزون- که حکایت از استعداد وسیع و توان اندیشه بشر دارد- به هیچ وجه موجب سستی ایمان به خدای جهان و برنامه‌های آسمانی و هدایت‌های اخلاقی و اجتماعی پیامبران نمی‌شود؛ و اصولاً تا آنجا که فکر دوربین بشر به کاوش‌های بزرگ علمی توفیق یافته و به کشف مجهولات بسیار نائل شده، هیچ رابطه‌ای میان ترقّی دانش و صنعت، و کاهش نیروی ایمان یافت نشده و پس از این هم رابطه‌ای پیدا نخواهد شد؛ بلکه هر چه بشر در ناحیه کشف قوای طبیعت و تسخیر زمین و آسمان قدم به جلو بر دارد، نیروی ایمان او استوارتر و احساس او به آن وجود بزرگ (خدا) - که تمام این نظامات جهان، از کهکشان‌ها تا ذرّه و اتم را برقرار کرده- بیشتر می‌شود.

تاریخ سیر ادیان نشان می‌دهد که به موازات ترقّی علم و دانش، ایمان واقعی بشر نیز همواره رو به تکامل بوده است.

تمام اقداماتی که دانشمندان در زمینه کشف خواصّ پدیده‌های این عالم دارند و تمام دانش‌هایی که در رشته‌های گوناگون این پدیده‌ها شب و روز دانشمندان را به بررسی و تحقیق وادار کرده- از دانش پزشکی، گیاه شناسی، زیست شناسی، زمین‌شناسی، کیهان‌شناسی و …- همه دلایل خداشناسی قرآن مجید و معارف دین اسلام را تأیید می‌کنند؛ و آن چه را در قرآن و احادیث اسلام درباره تمام موجودات به طور عام بیان شده، این دانش‌ها آن را به طور استقراء و بررسی در هر رشته، بیان می‌دارند.

قرآن می‌گوید: تمام عالم، تحت یک نظام دقیق قرار داد.

دانش‌های بشری نیز، از هر یک از نظام‌ها و ارتباطی که میان این پدیده‌های جهانی بر قرار است، سخن می‌گویند.

به طور مثال: اگر نظام دقیق و ارتباط بین اجزای این جهان وجود نداشت، امکان موفقیت بشر برای تسخیر ماه و کرات دیگر خرد پسند نبود.

تمام دانش‌ها، روی نظم و ارتباط اجزای این جهان پیدا شده است؛ حتّی دانش پزشکی بر اساس نظام جسمی بدن انسان پیشرفت کرده و بیماری‌ها را علاج می‌کند.

این نظم همان است که در قرآن مجید مکرّر از آن یاد شده است. دانش امروز امکان تسخیر کرات را عملی کرد. قرآن هم چهارده قرن پیش تمام کرات و مخلوقات را صریحاً مسخّر انسان معرفی فرموده است.

اسلام، تمام افراد بشر را عضو یک جامعه و همه حیوانات و نباتات و جمادات را اعضای یک جامعه بزرگ‌تر و بالاخره تمام مخلوقات کوچک و بزرگ را با هم مرتبط و عضو جامعه بزرگ ممکنات- که یک اراده بر همه آنها حکم فرما، و یک نظام در همه آن‌ها برقرار است- می‌داند.

علوم امروز نیز همه این ارتباطات و هم بستگی‌ها را کشف می‌کنند.

از نظر دانشمندان و علما، علم مؤید ایمان، و ایمان مشوّق علم است؛ ولی افرادی نادان که از علوم و دانش‌های قدیم و جدید بی‌اطّلاع می‌باشند، گمان می‌کنند که چون وسایل زندگی مادّی عوض شده، مسائل اخلاقی و معنوی و برهانی نیز عوض می‌شود؛ و چون مظاهر زندگی مادّی دستخوش تحوّل و تغییر است، همه چیز قابل تحوّل و تغییر می‌باشد و چون از ابتدا ایمان پا برجا و با اساس نداشته‌اند و از حدود تقلید جلوتر نرفته‌اند، نسبت به تعالیم اخلاقی و دستورات انبیا، بی‌اعتنا شده‌اند و گمان می‌کنند که مثلاً چون بشر، اسب و … را کنار گذارده و از اتومبیل و هواپیما و... استفاده می‌کند، باید ایمان، امانت، صداقت، محبّت، عفاف، پاکدامنی و سایر تعالیم اخلاقی را کنار بگذارد.

این تفکّر نتیجه جهل ونادانی و بی‌اطّلاعی از حقایق دین و دعوت دین، و خلط و اشتباه بین امور روحانی، معنوی و اخلاقی و اجتماعی با امور صناعی است. و با اندک توجّه، این اشتباه برطرف می‌شود؛ زیرا اگر بین ضعف ایمان و پیشرفت صنعت و تغییر مظاهر زندگی مادّی رابطه‌ای بود و به موازات ترقّی و تحوّلات مادّی و صنعتی، ایمان ضعیف شده و در قوس نزولی حرکت می‌کرد، قرن‌ها پیش از این، فاتحه ایمان خوانده شده و همه جا بی‌ایمانی، حاکمِ مطلق شده بود؛ چرا که تمام مظاهر زندگی بشر از خانه، لباس، خوراک، کسب و تجارت، زراعت، آلات و ادوات، خواندن و نوشتن، کتاب و چاپ، نقل و انتقال، ریسندگی و بافندگی، همه به تدریج و در اثر پیشرفت صنعت و اختراع و کشف مجهولات، ساخته و تکمیل شده و هر روز، بشر قدمی به جلو برداشته و در جهان علم و صنعت اطّلاعات تازه‌ای کسب کرده است. و در حالی که این مظاهر زندگی از هزاران سال پیش تاکنون در حال تغییر بوده و هست، ایمان و لوازم آن همواره ثابث و برقرار باقی مانده است؛ به طوری که اگر یک مؤمن و یک موحّد حقیقی چند هزار سال پیش، مانند: ابراهیم خلیل علی نبینا و آله وعلیه السّلام به این دنیای ما باز گردد، اصلاً و ابداً چیزی از ایمانش کاسته نمی‌شود و با همان ادلّه‌ای که قرآن از آن‌ها حکایت کرده، اکنون هم مردم را به خدا راهنمایی می‌کند؛ و همان‌طور که آن روز بشرپرستی و شرک را محکوم می‌کرد، امروز هم بشرپرستی را که به صُور دیگر رایج شده، محکوم می‌کند؛ زیرا هیچ فرق و تفاوتی پیدا نشده، جز ترقّی علم و افزایش اطّلاع بشر، که آن هم مؤید ایمان و سبب نیاز بیشتر انسان به یک نظم دینی و وجدانی شده است.

توجه به یک نکته

نکته‌ای که در این جا باید به آن توجّه داشت این است که: برخی از ملل به جای عقاید صحیح و حق، و کیش معقول و دین خردپسند، و توحید خدا، خرافاتی را پذیرفته و به آن ایمان دارند.

این ملّت‌ها یا از اساس، عقاید خرافی داشته؛ یعنی، کیش آن‌ها مبنای منطقی و پاک نداشته و یا اگر داشته به واسطه علل و دسایس و حوادث و تحریفات خرافاتی که داخل آن دین شده، به شرک و پرستش غیر خدا آلوده گشته است؛ که چون تاریخ روشن و کتاب دست نخورده و مورد اعتماد هم در دست ندارند، نمی‌توانند آن خرافات را از حقایق جدا کنند؛ مانند: کیش مسیحیت کنونی. از این جهت ناچار به ضدیت با علم برخاسته و در میدان مبارزه با دانش‌های بشر، شکست خورده و ایمان پیروان آن مذاهب، سست و بی‌اثر گردیده است.

تاریخ کلیسا کاملاً این موضوع را نشان می‌دهد که علّت بزرگ و اساسی زوال حکومت کلیسا بر قلوب و تسلّط افکار مادّی‌گری در جهان مسیحیت، خرافاتی بود که به اسم دین به آن معتقد شده و ترقّی علم، بی‌مایگی آن عقاید خرافی را آشکار کرد. از این جهت اروپا تا مدّتی به اساس مذهب و دین بی‌عقیده شده و دین را از ریشه و پایه، بی‌اساس می‌پنداشت.

اسلام و خرافات

امّا اگر دینی مثل اسلام خالی از خرافات باشد و راه اجتهاد و بررسی در آن دین به واسطه وجود کتابی مانند قرآن مجید، و احادیث و سنّت و سیره پیغمبر و ائمه علیهم السّلام برای همه باز، و تاریخ روشن و معتبر آن در دسترس مطالعه عموم باشد، با پیشرفت علم و صنعت از ارزش و نفوذ آن چیزی کاسته نمی‌شود؛ بلکه بر اهمیت و اعتبار آن افزوده می‌گردد؛ چرا چنین دینی با خرافات به شدّت مبارزه کرده و بشر را به عقل و تفکّر و تعلیم و تعلّم دعوت نموده و تمام بدبختی‌های او را معلول جهالت و نادانی می‌شمرد.

خدایی که اسلام معرّفی می‌کند و به سوی او می‌خواند، اگر صدها میلیون سال و با سرعت هر چه شگفت‌انگیزتر، بشر در کشف مجهولات به پیش برود، به جایی و نقطه‌ای که او را به انکار این خدا وادار کند یا از پرستش او باز دارد، نخواهد رسید.

خدای بشر همان خدای یگانه اسلام است؛ همان خدای ناپیدا؛ همان خدایی که نظم جهان‌ها، کیهان‌ها، ذرّه‌ها و همه را او برقرار کرده؛ همان خدایی که همه را آفریده است؛ خواه انسان در ناحیه علم و در یک نقطه بماند و تغییر وضعی ندهد، یا هر آن و هر روز با نیروی کوشش و تأمّل و تفکّر، گام‌های وسیعی بردارد و خواه بیابان نشین باشد، یا در آسمان خراش‌ها زندگی کند، او خدا و معبود و مسجود همه و بی‌نیاز و توانای مطلق، و پاک و منزّه از شرک و انباز است.

سایر عقاید اسلامی و فروع و اصول و تعالیم این دین- که جنبه‌های گوناگون آدمی‌زاد و جامعیت او را از هر جهت رعایت کرده و جسم و روح او را در یک میزان قرار داده و با هم، هماهنگ می‌سازد- همین گونه است؛ یعنی مرور زمان آن را متزلزل و کم اعتبار نخواهد کرد.

اگر دنیا با این ترقّی‌های شگرف و عمیق مادّی، از تعالیم و هدایت‌های اسلام و قرآن و روش تربیتی اولیا و رهبران اسلام و توجّه آن‌ها به عدالت گستری و تساوی حقوق و تأمین رفاه و آسایش واقعی بشر الهام می‌گرفت، به طور قطع زمین نمونه‌ای از بهشت برین بود.

قرآن را بخوانید؛ نهج البلاغه را مطالعه کنید و اصول عالی و همیشه نوین اسلام را در قسمت‌های اجتماعی و سیاسی بررسی فرمائید تا بدانید هر آنچه در ستایش این دین و تعالیم و اصول و فروع آن گفته شود، گزاف نیست و یگانه راه نجات بشر از اضطراباتی که به واسطه پیشرفت صنعت و غلبه مادیات بر روحانیات و ادغام جامعه‌ها در یکدیگر و اصطکاک منافع پیش آمده، التزام به احکام اسلام و جهانی شدن این نظامات است.

از باب نمونه، یکی از احکام اسلام همین «روزه ماه رمضان» است. هر چه اعصار مترقّی‌تر، جلو بیاید، نه از حکمت‌ها و فواید روزه چیزی می‌کاهد و نه نقش روزه را در تربیت روح و جسم و تهذیب اخلاق انکار می‌کند. و همان طور که چهارده قرن پیش، روزه ماه رمضان از کامل‌ترین و آموزنده‌ترین مکتب‌های اخلاقی و انسانی و آموزنده تقوا و پرهیزکاری و رشددهنده فضائل و ملکات شریفه بود، امروز هم همین منافع و مصالح را دارا است.

اگر چهارده قرن پیش آن طور که باید نوع مردم از فواید آن آگاه نبودند، در عصر ما فواید صحّی و بهداشتی و روانی و تربیتی و اجتماعی آن آشکارتر شده است.

وحدت امت اسلامی شاخصه اصلی تفکر سیاسی امام مجتبی (ع) بود تا جایی که آن حضرت در این راه بارها جان مبارکش را به خطر انداخت و مجروح شد.

متن زیر یادداشتی از حجت الاسلام والمسلمین محمد حسین مختاری؛ رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی و پژوهشکده عروه الوثقی و استاد سطوح عالی حوزه و دانشگاه است که به مناسبت ولادت با سعادت حضرت امام حسن مجتبی (ع) در ادامه می‌آید؛

نیمه ماه مبارک رمضان، تلاقی رحمت و کرامت است. لحظه‌ای است که ماه در کامل‌ترین صورت خویش جلوه ‏گری نمود و ماه تمام حَسَن از سرادقات عرش به زمین هدیه داده شده است. در این شب میوه زندگی علی و فاطمه (علیهما السلام)، پا به جهان خاکی گذاشت و خاک تا افلاک را غرق نور و شادی نمود. امشب خانه گِلی فاطمه زهراء (سلام الله علیها) مملوّ از فرشتگان و کرّوبیانی بود که آمده بوند تا از میوه قلب رسول الله (صلی الله علیه و آله) توشه‌ای بگیرند. از طرفی، تولّد امام حسن (علیه السلام) در این شب مژده‌ای به روزه داران بود تا جان‌های آکنده از حُسن خداوندی را با عشق حَسَن گره بزنند و روزه خود را بر سر سفره کریم اهل بیت (علیهم السلام) افطار نمایند.

اکنون با توجه به اهمیت این شب برای محبّین اهل بیت (علیهم السلام) نگاهی گذار به زندگی آن حضرت می‌اندازیم:

* قداست حضرت در نظر اصحاب

صحابه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) قداست خاصی برای امام حسن مجتبی (علیه السلام) قائل بودند چنانکه خلیفه دوم جناب عمر بن خطاب با اشاره به وجود مبارک آن حضرت، در واقعه‌ای به اطرافیانش دستور داد: «حسن بن علی و عبد الله بن عباس را نیز همراه خود ببرید زیرا آنان از نزدیکان رسول خدا (صلوات الله علیه) می‌باشند. امید آن دارم که به واسطه حضور آنان برکت به شما رو کند ».[۱] این حکایت نشان می‌دهد، علیرغم سن کم آن حضرت نسبت به ابن عباس، اصحاب به نظرات آن حضرت اهتمام ویژه‌ای داشتند و برای حل اختلافات به آن حضرت رجوع می‌کردند.

* فدا کردن جان برای وحدت مسلمان

وحدت امت اسلامی شاخصه اصلی تفکر سیاسی امام مجتبی (علیه السلام) بود تا جایی که آن حضرت در این راه بارها جان مبارکش را به خطر انداخت و مجروح شد چونانکه ابن قتیبه دینوری در شرح اتفاقات قتل جناب عثمان در این باره می‌نویسد: «در این موقع تیری به حسن بن علی اصابت کرد و از وی خون جاری گردید ».[۲] و همو در جای دیگر تصریح می‌کند: امیرالمؤمنین (علیه السلام) به حسنین (علیهما السلام) فرمود: «شما را به یاری او فرستادم تا او را یاری دهید ».[۳]

هر چند برخی در این مطلب تردید نموده‌اند اما همانگونه که از نهج البلاغه بدست می‌آید امیرالمؤمنین راضی به ایجاد دو دستگی در میان امت نبودند و تمام تلاش خود را برای حفظ وحدت بکار بستند [۴] و از اینرو، فرزندش امام حسن (علیهما السلام) را برای دفاع فرستادند [۵] زیرا می‌دانستند که هر گونه اختلاف در امت اسلام ممکن است ضربۀ جبران‏ ناپذیری بر پیکر اسلام وارد آورد و منفعت طلبان و هواپرستان را وادار به ایجاد بحران در جهان اسلام نماید. در هر حال، این واقعه حاکی از عمق تلاش راهبردی امام حسن (علیهم السلام) برای حفظ اتحاد اسلامی و جلوگیری از فتنه انگیزی میان برادران مسلمان بوده است که باید چراغ راه یکایک رهبران و بزرگان جهان اسلام باشد.

* عشق ورزی به مردم و نیازمندان

محبت و عشق ورزی به مردم شاخصه اصلی زندگی اجتماعی امام مجتبی (علی السلام) بود و به همین خاطر به ایشان کریم اهل بیت (علیهم السلام) می‌گویند زیرا درب منزل آن حضرت به روی همه نیازمندان و بی پناهان و مسافران باز بود، و از طرفی، در حل مشکلات مردم از هیچ اقدامی فرو گذار نبودند چنانکه حتی اعتکاف را برای پیگیری گرفتاری یک نفر ترک کردند و از مسجد خارج شدند و فرمودند: «تلاش برای حل مشکلات مردم نُه هزار سال پاداش دارد؛ مَنْ سَعی فی حاجَةِ اَخیهِ الْمُسْلِمِ فَکَانَّما عَبَدَ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ تِسْعَةَ آلافٍ سَنَةٍ ».[۶]

حقیقت آن است که خیر اندیشان هیچگاه فراموش نخواهند شد چونانکه حافظه تاریخ نتوانست نان و خرمای شبانه امیرالمؤمنین (علیه السلام) برای یتیمان کوفه و سفره‌های کریمانه امام مجتبی (علیه السلام) را فراموش کند، بلکه شعاع نور آن، همگان را به تعظیم وا داشت.

* تواضع و سادگی

تواضع و فروتنی امام مجتبی (علیه السلام) زبانزد عام و خاص است بطوریکه همه فرق اسلامی به فروتنی آن حضرت اذعان دارند چنانکه ابن ابی الحدید معتزلی درباره آن حضرت می‌نویسد: روزی حسن بن علی (علیه‌السّلام) از کنار کودکان عبور کرد و دید مشغول بازی هستند و تکه‌ای دارند که از آن تناول می‌کنند. کودکان تا امام را دیدند از ایشان دعوت کردند تا کنار آنها بنشیند. حضرت بی درنگ روی زمین نشست و با آنها مشغول خوردن نان شد. سپس آنها را به منزل خود دعوت کرد و به آنها غذا و لباس داد .[۷] این حکایت نشان می‌دهد امام تا چه حد نسبت به مردم مهریان و دلسوز بوده‌اند، و علیرغم مشکلات سیاسی و اجتماعی آن زمان حتی از کودکان کوچه‌ها غافل نبود و با بهره گیری از روش «تبلیغ چهره به چهره» از مردم دلجویی می‌نمودند و پایه‌های اعتقادی آنان را تقویت می‌کرند.

از اینرو، خدا را بخاطر نعمت وجود اهل بیت (علیهم السلام) سپاسگزاریم و از خداوند متعال مسئلت می‌کنیم تا ما را در این ماه، وارد دریای رحمت خود نماید و همه را از سفره علم و جود کریم اهل بیت (علیهم السلام) بهره‌مند سازد و به ما توفیق دهد تا رهرو راستین خاندان رسالت و صحابه جلیل القدر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) باشیم.

یادداشتی از حجت الاسلام مختاری؛

[۱]. ابن قتیبه دینوری، امامت و سیاست، ص ۴۴.

[۲]. همان، ص ۶۶.

[۳]. همان، ص ۷۵.

[۴]. نهج البلاغه، خ ۲۴۰: «وَ اللَّهِ لَقَدْ دَفَعْتُ عَنْهُ حَتَّی خَشِیتُ أَنْ أَکُونَ آثِماً؛ به خدا قسم به اندازه‌ای از او دفاع کردم که ترسیدم آلوده به گناه شده باشم‌».

[۵]. ابن اعثم کوفی‏، کتاب الفتوح، ج ۲، ص ۴۲۳: «ثم دعا علی بابنه الحسن، فقال: انطلق یا ابنی إلی عثمان فقل له: یقول لک أبی: أ فتحب أن أنصرک».

[۶]. صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۱۹۰.

[۷]. ابن ابی الحدید، ابوحامد عبدالحمید، شرح نهج البلاغه، ج ۱۱، ص ۱۹۸.

'جان برنان' رئیس سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در نشست غیرمحرمانه با دموکرات های مجلس نمایندگان که با حضور 'وندی شرمن' برگزار شد، تاکید کرد: ایران تسلیم خواسته های دولت آمریکا نمی شود.

آسوشیتدپرس به نقل از فردی که در این جلسه حضور داشت، گزارش داد: برنان به دموکرات ها گفته است که ایران خواهان پرهیز از مناقشه است و درعین حال، مسئولان آن تسلیم خواسته های ترامپ نخواهند شد.

روزنامه نیویورک تایمز نیز به نقل از دو مقام آگاه از بحث های این جلسه نوشت: برنان به قانونگذاران آمریکایی گفت که خروج ایالات متحده از توافق هسته ای برجام اعتبار آمریکا را در نزد ایران تضعیف کرده است.

برنان که سال 2017 میلادی سیا را ترک کرد، از منتقدان صریح دونالد ترامپ است.

همچنین خبرگزاری آسوشیتدپرس درباره صحبت های شرمن مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا در جلسه با دموکرات های مجلس نمایندگان گزارش داد: شرمن نیز هشدار داد که رفتار غیرمسئولانه دولت ترامپ میانه روها در ایران را تضعیف می کند.

شرمن و برنان به دعوت دموکرات ها در جلسه هفتگی آنها شرکت کردند. شرمن عضو تیم مذاکرات هسته ای آمریکا در قالب گروه1+5 بود. او که از حامیان برجام بوده و منتقد سیاست های دولت ترامپ درقبال ایران هم می باشد، چندی پیش در پیامی بعد از تشدید تحریم های آمریکا علیه ایران نوشت: تحریم های ضد ایرانی واشنگتن نتیجه ای ندارد.

وی همچنین در قبال اقدامات تند 'جان بولتون' مشاور امنیت ملی ترامپ در قبال ایران نوشت: بولتون می خواهد آمریکا را به جنگ بکشاند، جنگی نبوده که او به دنبال راه‌ انداختن آن نبوده است.

این نشست از سوی مجلس نمایندگان آمریکا در بحبوحه افزایش نگرانی ها از اقدامات ناگهانی دولت ترامپ صورت می گیرد. اگر چه ترامپ در روزهای اخیر احتمال مناقشه و درگیری را کم اهمیت دانسته ولی قانونگذاران خواستار ارائه اطلاعات بیشتری از سوی دولت آمریکا شده اند.

دولت ترامپ هفته گذشته یک جلسه محرمانه برای رهبران ارشد هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات برگزار کرد.

در دعای روز شانزدهم ماه مبارک رمضان آمده است: «خدایا کاری کن که من با افراد خوب موافقت کنم. هر کسی انسان را یاد خدا نمی‌اندازد و حتی هر عالمی هم یاد خدا را زنده نمی‌کند. از امام صادق (ع) سوال کردند که آیا اینکه نگاه کردن به عالم عبادت است، صحت دارد؟ و امام در پاسخ فرمودند که کلیت ندارد. نگاه کردن به صورت عالمی عبادت است که تو را به یاد خدا بیندازد. »

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‌

«اَللّهُمَّ وَفِّقْنی فیهِ لِمُوافَقَةِ الاْبْرارِ وَجَنِّبْنی فیهِ مُرافَقَةَ الاْشْرارِ وَآوِنی فیهِ بِرَحْمَتِکَ اِلی دارِ الْقَرارِ بِاِلهِیَّتِکَ یا إلَهَ العالَمین.»

«خدایا موفقم دار در این ماه به همراهی کردن با نیکان و دورم دار در آن از رفاقت با اشرار و جایم ده در آن به وسیله رحمت خود به خانه قرار و آرامش به معبودیت خود ای معبود جهانیان. »

آیت‌الله مجتهدی تهرانی در شرح «اَللّهُمَّ وَفِّقْنی فیهِ لِمُوافَقَةِ الاْبْرارِ» می‌گوید: خدایا کاری کن که من با افراد خوب موافقت کنم. مثلاً اگر در جایی رأی‌گیری است. اگر شخصی خوب است با او موافقت کنم و اگر بد است، به او رأی ندهم و در انتخابات ریاست جمهوری و مجلس به افراد خوب رأی بدهم. در رأی‌گیری نگاه کنیم ببینیم چه کسی آدم خوبی است و خدمت خدا می‌کند به او رأی دهم، نه به آنهایی که به ما قول پست و مقام داده‌اند.

وی در ادامه به فراز بعدی دعا اشاره می‌کند و می‌گوید: «وَجَنِّبْنی فیهِ مُرافَقَةَ الاْشْرارِ» خدایا کاری کن من با بدها رفیق نشوم. جوان‌ با الوات ـ حتی اگر پسر عمویش باشد ـ رفاقت نکند. حال چون «رحم» ‌است، سلام و احوالپرسی کند؛ اما رفاقت نکند. نمی‌شود قطع «رحم» کرد اما از متدینین رفیق انتخاب کنید.

این عالم ربانی در ادامه با اشاره به یک حدیث اظهار می‌کند: حواریون به حضرت مسیح (ع) گفتند که ما به چه کسانی رفاقت کنیم و حضرت مسیح فرمود: با ۳ نفر، اول کسی که نگاه به او تو را به یاد خدا بیندازد. دوم کسی که حرف می‌زند علم شما را زیاد می‌کند. سوم کسی که با عملش رغبت شما به آخرت را زیاد کنید.

وی ادامه داد: هر کسی انسان را یاد خدا نمی‌اندازد و حتی هر عالمی هم یاد خدا را زنده نمی‌کند. از امام صادق (ع) سوال کردند که آیا اینکه نگاه کردن به عالم عبادت است، صحت دارد؟ و امام در پاسخ فرمودند که کلیت ندارد. نگاه کردن به صورت عالمی عبادت است که تو را به یاد خدا بیندازد.

آیت‌الله مجتهدی تهرانی تصریح می‌کند: حدیث داریم که پیش هر عالمی ننشینید مگر اینکه شما را از چند چیز به چند چیز دعوت کند؛ از شک به یقین، از ریاکاری به اخلاص، از رغبت به دنیا به زهد در دنیا.

وی تاکید می‌کند: با کسی نشست و برخاست کنید که دارای علم باشد و در مباحثه‌ها چیزی به شما بیاموزد و با کسی مجالست و مباحثت کنید که دارای علم باشد و در مباحثه‌ها چیزی به شما بیاموزد و مجالست و مباحثت با کسی که سواد ندارد بی‌فایده است. با کسی که علم می‌داند ولو اگر عمامه ندارد گفت‌وگو و رفاقت کنید.

این استاد بزرگ اخلاق ادامه می‌دهد: رفاقت با کسی که اهل عبادت و مستجاب است را سفارش می‌کنم. کسی که اهل نماز شب، زیارت، دعا و انجام مستحبات است.

آیت‌الله مجتهدی تهرانی در ادامه در شرح «وَآوِنی فیهِ بِرَحْمَتِکَ اِلی دارِ الْقَرارِ بِاِلهِیَّتِکَ» بیان می‌کند: خدایا به رحمت خودت من را در بهشت جای بده به خدایی خودت، از خدا می‌خواهیم که به حق خدایی خودش، ما را در بهشت جای بده.

پیش از پرداختن به پاسخ، لازم است مراد از «تحریف در قرآن» روشن شود. قرآن پژوهان و مفسران برای تحریف تا هفت معنا برشمرده‌اند، اما معنایی که مرکز گفت و گو شده، عبارت است از: پدید آمدن هرگونه زیاده یا کاستی در متن قرآن موجود. تحریف به زیاده، معتقدان چندانی ندارد و تقریباً نظریه‌ای متروک است. بیش‌تر بحث در دایرة تحریف به کاستی و نقصان در قرآن مطرح است که اکثر دانشمندان مسلمان – اعم از شیعه و سنی – با ردّ هرگونه ادعای تحریف این گونه در قرآن، به دلایل زیادی استناد کرده‌اند تا پیراستگی ساحت قرآن مجید را از هرگونه دخل و تصرف به اثبات برسانند. قرآن کریم معجزه جاویدان، و سند رسالت حضرت محمد(ص) است.

این کتاب آسمانی ویژگی‌ها و امتیازاتی دارد، از جمله این که از آغاز نزول تا کنون از تحریف مصون مانده، و قرآن فعلی بدون کم و زیاد همان قرآنی است که بر پیامبر نازل شده، چرا که حافظ و پاسدار قرآن، خدای قادر و توانا است: «إنّا نحن نزّلنا الذکر و إنّا له لحافظون؛ ما قرآن را نازل کردیم و ما خود نگهدار آن خواهیم بود».(1)

در این آیه خدا خویشتن را ضامن نگهداری قرآن معرفی کرده است. از این جا معلوم می شود که اگر جن و انس و تمام قدرت‌ها بر ایجاد تحریف در قرآن متحد شوند، هیچ کاری از پیش نخواهند برد. از این رو خدا فرمود: «همانا این قرآن، کتابی نفوذ‌ناپذیر است که نه از پیش رو و نه از پس، باطل به آن راه ندارد و از جانب خداوند حکیم و ستودنی نازل گشته است».(2)

دلایل عدم تحریف قرآن

1. گذشته از دلایل قرآن که در بالا نمونه‌هایی از آن اشاره شد، عدم تحریف قرآن دلایل دیگری نیز دارد. از جمله:
2. گواهی تاریخ

بنا به گواهی غیر قابل تردید تاریخ، امکان تحریف و دستکاری قرآن وجود نداشته؛ زیرا قرآن کتابی است که از روز اوّل مورد عنایت و اهتمام مسلمانان بوده است. قرآن برای مسلمانان همه چیز بوده است: قانون اساسی، دستور عمل زندگی، برنامه حکومت، کتاب مقدس آسمانی و رمز عبادت و بندگی. قرآن کتابی بود که مسلمانانِ همواره در نماز و مسجد و خانه و میدان جنگ، به هنگام رو به رو شدن با دشمنان و به عنوان استدلال بر حقانیت مکتب، از آن استفاده می کردند.

از تواریخ اسلامی استفاده می شود که تعلیم قرآن را مِهر زنان قرار می دادند. اصولاً تنها کتابی که در همه محافل مطرح بود و هر فردی را از آغاز عمر با آن آشنا می کردند و هر کس می خواست درسی از اسلام بخواند، آن را به او تعلیم می دادند، قرآن مجید بود.

با توجه به این که قرآن به صورت یک مجموعه، با همین شکل فعلی در عصر پیامبر جمع آوری شده بود،(3) و مسلمانان سخت به یادگرفتن و حفظ آن اهمیت می دادند. اصولاً شخصیت افراد در آن عصر تا حد زیادی به این شناخته می شد که چه اندازه از آیات را حفظ کرده باشند. شمار حافظان قرآن به اندازه ای زیاد بود که در تواریخ می خوانیم در یکی از جنگ‌ها که زمان ابوبکر واقع شد، چهارصد نفر از قاریان قرآن به قتل رسیدند. در داستان "بئر معونه" (یکی از آبادی‌های نزدیک مدینه) و جنگی که در آن منطقه در زمان حیات پیامبر(ص) اتفاق افتاد، می خوانیم که جمع کثیری از قاریان در حدود هفتاد نفر شربت شهادت نوشیدند.(4)

از این مطالب روشن می شود که حافظان و قاریان و معلّمان قرآن آن قدر زیاد بودند که تنها در یک جنگ این تعداد شهید شدند، چرا که قرآن فقط قانون اساسی برای مسلمانان نبود، بلکه همه چیز آن‌ها بود، مخصوصاً در آغاز اسلام که هیچ کتابی جز آن نداشتند و تلاوت و قرائت و حفظ و تعلیم و تعلّم مخصوص قرآن بود. قرآن یک کتاب متروک در گوشة خانه و یا مسجد که گَرد و غبار فراموشی روی آن نشسته باشد نبود تا کسی از آن کم کند یا بر آن بیفزاید.

حفظ قرآن به عنوان یک سنت و عبادت بزرگ همیشه میان مسلمانان مطرح بوده و هست، نیز بعد از پیدا شدن صنعت چاپ که سبب شد این کتاب به عنوان پرتیراژترین کتاب در کشورهای اسلامی چاپ و نشر گردد، باز حفظ قرآن به عنوان یک سنت دیرینه و افتخار بزرگ، موقعیت خود را حفظ کرد، به طوری که در هر شهر و دیار همیشه جمعی حافظ قرآن بوده و هستند. اکنون در بعضی کشورهای اسلامی مدرسه‌هایی وجود دارد که برنامه شاگردان آن در درجة اوّل حفظ قرآن است. سنت حفظ قرآن از عصر پیامبر(ص) و به دستور و تأکید آن حضرت در تمام قرون ادامه داشته است. هم چنین سنت قرائت قرآن در شب‌ها و روزهای متعدد و ثواب بسیاری که برای قرائت ذکر شده است. با چنین وضعی اصولاً تحریف قرآن امکان پذیر نبوده است.

2. وجود کاتبان وحی: علاوه بر همه، پدیدة نویسندگان وحی نباید فراموش شود، یعنی کسانی که بعد از نزول آیات بر پیامبر آن‌ها را یادداشت می کردند. شمار حافظان را از چهارده تا چهل و سه نفر نوشته اند.

بنا به نقل ابوعبدالله زنجانی در کتاب "تاریخ قرآن" پیامبر(ص) نویسندگان متعددی داشت که وحی را یادداشت می کردند و آن‌ها چهل و سه نفر بودند که بیش از همه "زیدبن ثابت" و امیر مؤمنان علی بن ابی‌طالب(ع) در امر کتابت قرآن ملازم پیامبر در این رابطه بودند".(5)

آنها در برخی موارد آنچه را که نوشته بودند، برای پیامبر می‌خواندند تا هر گونه اشتباه احتمالی رفع شود. کتابی که این همه نویسنده داشته، چگونه ممکن است تحریف شود؟

3. دعوت همة پیشوایان اسلام به قرآن موجود:

بررسی کلمات پیشوایان بزرگ اسلام نشان می دهد که ایشان از آغاز اسلام، مردم را به تلاوت و عمل به قرآن موجود دعوت می کردند، و این ثابت می‌کند که کتاب آسمانی به صورت یک مجموعه دست نخورده در همة قرون، از جمله قرون نخستین اسلام موجود بوده است.

مولای متقیان علی(ع) بعد از رسیدن به خلافت هیچ اشاره ای به کم یا زیاد شدن قرآن نفرمود؛ نه تنها این کار را نکرد،‌ بلکه بارها مردم را به عمل و چنگ زدن به قرآن موجود دعوت نمود. اگر کم و زیادی در قرآن پیش آمده بود،مسلّماً آن حضرت قرآن اصلی را بر مردم عرضه می نمود.

4. خاتمیت:

پس از قبول خاتمیت پیامبر(ص) و این که اسلام آخرین آیین الهی است، و رسالت قرآن تا پایان جهان برقرار خواهد بود، چگونه می توان باور کرد که خدا این یگانه سند اسلام و پیامبر را پاسداری نکند؟ (8)

چون یکی از دلایل نبوت‌های تازه، تحریف کتاب آسمانی بوده است و اگر تحریف در قرآن صورت گرفته بود، باید پیامبری از طرف خداوند برای اصلاح می آمد، در حالی پیامبر اسلام، خاتم پیامبران شناخته شده است.

با توجه به این دلایل و دلایل دیگر که در کتاب‌های علوم قرآنی نوشته شده است،(9) علما و دانشمندان و مفسران اسلامی، با قاطعیت تمام، تحریف قرآن را ردّ کرده و معتقد شده‌اند که قرآن مجید به هیچ وجه تحریف نشده و نخواهد شد.

مرحوم علامه طباطبایی می فرماید: «یکی از ضروریات تاریخ اسلام این است که در 14 قرن قبل، محمد(ص) مبعوث به نبوت شده، کتابی آورده که آن را قرآن نامیده، در طول حیاتش مردم را به آن شریعت دعوت کرده، نیز از مسلّمات تاریخ است که با همین قرآن تحدّی کرده و آن را معجزه نبوت خود خوانده، نیز هیچ حرفی نیست که قرآن موجود همان قرآنی است که او آورده و برای بیشتر مردم معاصر خودش قرائت کرده است».(10)

امام خمینی(ره) می فرماید: «هر کس از اهتمام مسلمانان به جمع آوری قرآن و حفظ و ضبط قرائت و کتابت آن با خبر باشد، به سستی و بطلان پندار تحریف پی می برد. اخباری که اهل تحریف به آن تمسک جسته اند، چنان ضعیف است که نمی توان بدان استدلال نمود، یا اخباری جعلی بوده که نشانه‌های جعل از سر و روی آن می بارد، و یا مفهوم آن به قدری بیگانه و دور از واقعیت است که نمی توان به آن اعتنا کرد».(11)

تحریف آن به معنای افزودن چیزی بر قرآن، میان مسلمانان هیج گوینده‌ای ندارد، اما تحریف به معنای کاستن از آیات، تنها برخی از علما بدان معتقد بودند. این را هم علمای شیعه و سنی جواب قاطع داده اند، تا جایی که مرحوم شیخ صدوق عقیده بر «مصونیت قرآن از تحریف» را از اصول شیعه دانسته و می فرماید: «اعتقاد ما این است: قرآنی که خدا بر حضرت محمد(ص) نازل فرمود، همان است که در یک مجلد و در دسترس همة مردم قرار دارد. هر کس به ما نسبت دهد که می‌گوییم قرآن بیش از این است، مسلّماً دروغگو می باشد».

پی نوشت‌ها :

1. حجر (7) آیه 9.
2. فصلت (41) آیه41 و 42.
3. تفسیر نمونه، ج1، ص 8 - 10؛ قرآن هرگز تحریف نشده، آیت الله حسن زاده، آملی ص 28.
4. تفسیر نمونه، ج11، ص 23.
5. ابوعبدالله زنجانی، تاریخ قرآن، ص 24.
6. تفسیر نمونه، ج 11، ص 21 - 26.
7. قرآن هرگز تحریف شده؛ آیت الله خویی، بیان، ج 1، ص 305.
8. علامه طباطبایی، تفسیر المیزان (ترجمه) ج 12، ص 150.
9. محمد‌هادی معرفت، مصونیت قرآن از تحریف، ص 69 (حاشیه حضرت امام بر کفایة الاصول، بحث حجت ظواهر.
10. آیت الله جوادی آملی، تسنیم، ج1، ص 99.
11. باب حادی عشر (اعتقادات صدوق)، ص 93.