قرآن اين كتاب هدايت و اقيانوس بيكران رحمت الهي و معجزه جاودان پیامبر ختمی مرتبت محمد مصطفی صلی الله علیه وآله وسلم ، راهنمایی روشنگر و هدایتگر به سوی راه سعادت و برترين نعمت الهي به انسان‌ها است و آنچنان که رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله وسلم فرموده اند: برتري اش بر ديگر سخنان چون برتري خدا بر مخلوقاتش است.[2] ظاهر قرآن احكام و دستوراتی است که عمل به آن برای مکلفین لازم و نسخه اصلاح رفتار فردی، خانوادگی و اجتماعی آنها بوده، هست و خواهد بود و باطنش هم علم و دانشی برای تبيين حقايق عالم هستي و معارف الهی است.  اما متأسفانه از ديرباز همواره مورد هجمه بدخواهان، جاهلان و كج‌انديشان بوده و هست. قرآن ستيزان و جريان‌هاى افراط‌گرا مردم را از شناخت قرآن و معارف بيكران آن محروم كرده‌اند، به‌طوري‌كه قرآن، اين كتاب روشنگر الهي، عملاً، حتي در جامعه اسلامي نيز مهجور مانده است.[3] همانطور كه حضرت علي علیه السلام ميفرمايد: قرآن ظاهري زيبا و باطني ژرف و عميق دارد،[4] كه شناخت هريك نيازمند تدبر و تفكر صحيح قرآني است. آنچه كه دراين مقاله مختصر به دنبال آن هستيم بيان هماهنگي و همسويي ظواهر و بطون قرآني است. به اين معني كه بطون قرآن همواره دانش و معرفتي به معاني ظاهري آن مي‌افزايند و با آن ناسازگاري ندارند. قرآن درياي بيكراني است كه هرچه در عمق آن غوص كني به گوهرهاي ناب تري دست پيدا مي‌كني و اين يافتن، منافاتي با وجود گوهرهايي در سطح و قسمت‌هاي كم عمق دريا ندارد.

اشاعره به ظاهر قرآن (ظاهر بدوي/ ابتدايي) اكتفا و عملاً عقل را در بررسي معاني آيات تعطيل كردند. درنتیجه به اعتقادات نادرستي مثل تجسم خدا، امكان رؤيت خدا باچشم و ... دچار شدند. از سويي ديگر گروهي كه خود را باطنيه مي‌ناميدند [فرقه‌هايي كه در بستر همه مذاهب اسلامي- حنفي، شيعي، حنبلي، شافعي، مالكي و ...- وجود داشته و دارد]، مسائلي را به قرآن نسبت مي‌دادند، كه اساساً روح قرآن از آن بي‌خبر بود. آنها در مقابل هر اعتراضي هم مي‌گفتند كه باطن آيات را تنها ما مي‌فهميم و اين معنا را كه مي‌گوييم از شناخت باطن بدست آمده است.[5] ملاصدرا در كتاب مفاتيح الغيب، با رد اينگونه عقايدِ مدعيان باطنيه مي‌نويسد:"اسراري از قرآن كه براي علماي راسخين و عارفان محقق آشكار شده است و ژرفناهايي كه كشف كرده‌اند، اموري نيستند كه با ظاهر تفسير قرآن ناسازگاري داشته باشند، بلكه اكمال و تعميم فهم ظاهر است، رسيدن به مغز قرآن از پوسته آن، عبور از عنوان به معنون، اين است آنچه كه ما از فهم معاني قصد داريم، نه آنچه كه با ظاهر ناسازگاري دارد، آن گونه كه زياده‌روي‌كنندگان، كساني كه در تأويل قرآن غلو مي‌كنند، قصد دارند."[6]

يكي از زيباترين سخناني كه مي‌توان با تدبر در آن به درك روشني از ظواهر و بطون قرآني دست‌يافت، روايتي از امير سخن، امیرالمومنین علی علیه السلام است که مي‌فرمايد: "کتاب اللّه عزّوجلّ علی أربعة أشیاء: علی العبارة والاشارة واللطائف والحقائق. فالعبارةُ للعوام، الإشارة للخواصّ واللطائف للأولیاء والحقائق للأنبیاء"[7] كتاب خداي عزّوجلّ بر چهار چيز استوار است: عبارت، اشارت، لطايف و حقايق. عبارت آن براي عوام، اشارت آن براي خواص و لطايف آن براي اولياء و حقايق آن مخصوص انبياست.

چنانچه مي‌بينيم درك معاني آيات قرآن داراي مراحلي چهارگانه است. مرحله‌ی اول و سطح نخست آن همان ظاهر قرآن است و مربوط به عموم مخاطبان قرآن (الناس: مردم) است. در اينجا حضرت علي علیه السلام به زيبايي واژه "عبارت" را بكاربرده اند و نه لفظ. هر لفظي، عبارت نيست. لفظ در لغت به معني ادا كردن حروف است چه بر معنا دلالت كند و چه نكند. چنانچه لفظ مُهمَل هم كه بر معنايي دلالت نمي‌كند لفظ است. اما عبارت از عَبَرَ در اينجا به معني عبور كرده‌ي از لفظ به معناست و به لفظي اطلاق مي‌شود كه به معنايي اشاره كند.[8] البته اين سطح از دلالت قرآني برای کل کسانی است‌که نه فقط با لغت عربی بلکه با لغت خاص قرآنی كه قوی‌ترین، فصیح‌ترین، بلیغ‌ترین و ممتاز‌ترین لغت عربی است، آشنا هستند و مي‌توانند با بهره‌گيري از قرآئن دروني و بيروني آيات و عرضه‌ي متشابهات به محكمات قرآن با گذر از ظاهر بدوي الفاظ به درك معناي عبارت قرآني كه همان ظاهر مستقر قرآن است، دست يابد. مثلا در آيه شريفه "...يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْديهِمْ..."،" دست خدا بالاي دست آنان است"(فتح:10) اگر كسي به ظاهر بدوي الفاظ در آيه اكتفا كند دچار خطا مي‌شود. اولين معنايي كه از "دست" به ذهن متبادر ميشود تصويري از دستي همانند دست انسان يا دست ديگر مخلوقات است. خطايي كه قائلين به جسمانيت خدا مرتكب آن شدند. اما اگر اين آيه را كنار محكمات قرآني، مانند:"...لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‏ءٌ..."،"هيچ چيز مثل او نيست"(شوري:11) بگذاريم، مي‌بينيم كه اين "يد" در اينجا نمي‌تواند يدِ مخلوق يا جسماني باشد. زماني‌كه از اين مرحله عبور كرديم، مي‌بينيم "يد" در لغت عرب معاني ديگري غير از دست جسماني نيز دارد. يكي از آنها به معني قدرت است و اين قابل اطلاق به خداي تعالي است البته در معني الهي‌اش، و نه معني مخلوقي آن.

در شناخت بطون قرآني هم هر مرحله از مراحل قبلی برای مرحله‌ی بعدی لفظ است. مثلاً درمورد «عمل صالح» كه در جاي جاي قرآن كريم، ذكر شده و بسياري، آنرا به "نيكوكاري" ترجمه كرده‌اند -مانند آيه شريفه: "إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ ، بی‌گمان کسانی‌که ایمان آوردند و کارهای شایستة (ایمان) کردند، ایشان، (هم)اینان بهترین آفریدگانند". (البينة : 7) – بايد مرحله به مرحله جلو برويم تا  به درك عميقتر و دقيقتري از آن پي ببريم. لفظ "صالح" از "صَلَح" به معني "شايسته و مناسب"؛ مانند اينكه مي‌گويند: "هذ الشي يَصلُح لك" يعني "اين چيز مناسب توست"[9]. در ادامه مفهوم "شايسته" خود، مي‌شود لفظ براي درك معنايي بيشتر و عميقتر. در اينجا مي‌پرسيم كه اين عمل كه از آن به عنوان عمل صالح(شايسته) ياد شده، بايد شايسته و مناسب چه چيزي باشد؟ با تدبر در همين آيه و ساير آيات قرآن كريم در مي‌آبيم كه شايستگي و مناسبت در عمل صالح، به شايسته و مناسب بودن عمل با ايمان به خدا «اشاره» دارد. در ادامه "عمل شايسته ايمان به خدا" خود، مي‌شود لفظ براي درك معنايي بيشتر و عميقتر.  يعني با دقت و تفكر در آيات قرآن ويژگي‌هاي عمل مؤمنينِ به خدای تعالي را استخراج مي‌كنيم تا مشخص شود كه عمل صالح مورد نظر قرآن داراي چه ويژگي‌هايي است. با تدبر بيشتر در آيات مي‌بينيم يكي از ويژگي‌هاي عمل صالح "ماندگاري" آن است در صورتي‌كه هر عمل نيك و خيرخواهانه‌اي داراي اين ويژگي نيست. بسياري افراد در زندگي دنيا كارهاي نيك و خيرخواهانه‌اي (باتوجه به تعريف عمومي‌اي كه از كار نيك و خيرخواهانه وجود دارد) انجام مي‌دهند، اما، نه براي خداي تعالي بلكه براي خواسته‌هاي خود، هرچه مي‌خواهد باشد (شهرت- محبوبيت- آرامش و...). آنها در همين دنيا نتيجه كارهايشان را بي‌كم وكاست دريافت مي‌كنند، اما اعمالشان در اين دنيا تباه شده (حَبِطَت اعمالهم) و براي آخرتشان ذخيره نمي‌گردد. در آيات 15و16 سوره هود به زيبايي اين موضوع تبيين شده است: " کسانی‌که زندگی دنیا و زیور آن را می‌خواسته‌اند (جزای) کارهایشان را در (همین) دنیا بی‌کم و کاست به آنان می‌دهیم‌؛ حال آنکه آنان در آن زیان‌بار نخواهند بود. "،"ایشان کسانی هستند که در آخرت جز آتش برایشان نخواهد بود، و آنچه در دنیا ساخته‌اند به هدر رفته و آنچه انجام می‌دادند باطل است."

آنچه مسلم است درك حقايق مربوط با آيات قرآن كريم يعني مرحله‌ی چهارم، مخصوص به صاحبان وحی است. مثلاً حقيقت نماز، اينكه چرا خداي تعالي نماز را در پنج وقت و با ركعات مشخص در هر وعده واجب كرده و همچنين معني رموز قرآن را غير از صاحبان وحی كسي درك نمي‌كند. در واقع در همه آيات قرآن حقايقي نهفته است كه خداي تعالي شايستگي و توان درك آنها را فقط به  صاحبان وحی عنايت كرده است. اما سه مرحله‌ی دیگر برای تدبّر کنندگان در قرآن، کاملاً قابل دستیابی است. مرحله سوم"اللطائف للاولياء" است. مرحوم علامه طباطبايي(ره) معصوم نيستند اما  عمر شريف خود را در انس با قرآن و تدبر در آن گذرانده‌اند؛ لذا مي‌بينيم با دقتي كه در تفسير آيه شريفه«لایمسهُ الاّ الْمُطَهَّرونَ»(واقعه:79) داشته اند؛ در معني "مطهرون" از معناي ظاهري كه رجس و پليدي جسماني است گذر كرده و  مي‌آوردند:"منظور از" مطهرون" كسانى هستند كه خداى تعالى دلهايشان را از هر رجس و پليدى يعنى از رجس گناهان و پليدى ذنوب پاك كرده، و يا از چيزى كه از گناهان هم پليدتر و عظيم‏تر و دقيق‏تر است، و آن عبارت است از تعلق به غير خداى تعالى".[10] البته اين بدين معني نيست كه "مطهرون" طهارت جسماني «ظاهر آيه» را در بر نداشته باشد بلكه ايشان به معنا و معرفتي افزون بر آن رسيده‌اند.

در اینجا به همین مقدار بسنده كرده، فقط این نکته ضروری را مجدداً يادآوري مي‌كنيم كه ظواهر قرآن كريم بيانگر احكام الهي و حجت خدا بر مكلّفان است. آیت الله بروجردی (ره) در تقریرات بحث خود آورده‌اند:"می‌دانیم که حجیّت ظواهر کتاب خدا معروف بوده و نیازی به استدلال ندارد، زیرا قرآنی که روح الامین بر قلب مبارک پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم  نازل کرده بی‌شک کتابی است که برای فهم تمام مردم و رسیدن به کمالات لایق حالشان بوده است و جز عدّه قلیل اخباریه کسی شکی در صحّت این سخن ندارند.[11] لذا از آنجا که "ظاهر مستقر/ مراد جدّي" قرآن (كه بعد از تأمل و دقت در قرائن موجود در آيه و كل قرآن بدست مي‌آيد) حجّت شرعیه برای عموم مکلفان است کسی نمی‌تواند ادعا کند؛ به درکی از باطن قرآن رسیده که مخالف و ناسازگار ظاهر مستقر قرآن باشد. باطن قرآن همواره معنا و معرفتی به معرفت ظاهری قرآن می‌افزاید و هرگز مخالف ظاهر مستقر قرآن نخواهد بود، که اگر این‌چنین بود عملاً مکلفان در انجام تکالیف دینی دچار سردرگمی می‌شدند. از گذشته تا حال می‌بینیم برخی فرصت طلبان گمراه يا مغرض با ادعای درک باطن قرآن در صدد تحمیل عقاید انحرافی خود به دیگرانند (مانند آنچه در فرقه‌های انحرافی می‌بینیم) و راه گریز از این انحرافات تنها توجه به قرآن است و اینکه بدانیم خدای متعال با بیانی روشن، امکان تدبر و تمسّک به آیات هدایتگر قرآن را به ما داده است.

«و آخر دعوانا ان الحمد لله رب العالمين»

پي نوشت:

[1] راغب اصفهاني در پژوهش لغوي ـ قرآني خود، ذيل واژه «بطن» مي‌نويسد: "ظهر، اصلش آن است كه چيزي بر روي زمين باشد و ناپيدا نباشد، و بطن وقتي به كار مي‌رود كه چيزي در عمق زمين باشد و پنهان شود، سپس واژه "ظهر"براي هر چيز آشكاري به كار رفته كه با چشم قابل ديدن باشد، يا با بصيرت ... و گاهي از ظاهر و باطن، امور دنيوي و امور اخروي قصد مي‌شود، و گاهي نيز معارف آشكار و معارف پنهان (جليه و خفيه) و گاهي نيز مراد علوم مربوط به دنيا و آخرت است." (ترجمه و تحقيق مفردات الفاظ قرآن، ج‏2، ص: 537)

[2]جامع الأخبار(للشعيري)، ص: 40

[3]اميرالمؤمنين علي عليه السلام، نهج البلاغه، خطبه 147

[4]جامع الأخبار(للشعيري)، ص: 41

[5]مطهری، شناخت قرآن،ص: 26

[6]ملاصدرا، مفاتيح الغيب، ص: 82

[7]فیض کاشانی، تفسير الصافي ؛ ج‏1 ؛ ص31 ؛ عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، ج‏4، ص: 105؛ الدرة الباهرة من الأصداف الطاهرة (ط - القديمة مع الترجمة ) ؛ النص ؛ ص30

[8]المحيط فى اللغة، ج‏10، ص: 29؛ التحقيق فى كلمات القرآن الكريم، ج‏8، ص: 17

[9]ابن منظور، لسان العرب، ج‏2، ص: 516

[10]طباطبايي، سيد محمد حسين، ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 238

[11] طباطبایی بروجردی، سید حسین، الحاشيه علي كفاية الاصول، ص 69 تا 75

منابع:

القرآن الكريم

فيض كاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى‏، تفسير الصافي ، محقق / مصحح: اعلمى، حسين، تهران, مکتبه الصدر، 1415ق‏

شعيري، محمد بن محمد، جامع الأخبار( للشعيري)، نجف، مطبعة حيدرية، بى تا

شهيد اول، محمد بن مكى‏ ، الدرّة الباهرة من الأصداف الطاهرة( ط- القديمة مع الترجمة)، مترجم: مسعودى، عبد الهادى‏، قم، زائر؛ بی تا

ابن أبي جمهور، محمد بن زين الدين،‏ عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، محقق / مصحح: عراقى، مجتبى،قم، دار سید الشهدا للنشر، 1405‏ق

طباطبايى، سيد محمد حسين،‏الميزان فى تفسير القرآن، ترجمه سيد محمد باقر موسوى همدانى، چاپ پنجم، قم‏، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين،1374ش

نهج البلاغه, ترجمه محمد دشتی, چاپ هجدهم, قم, پیام مقدس, 1393ش

مطهری، مرتضی، شناخت قرآن، قم ، صدرا، 1370ش

راغب، حسین بن محمد اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ترجمه و تحقیق، سيد غلامرضا خسروي حسيني، قم، مرتضوي، 1383ش

صدر المتألهين،‏ مفاتيح الغيب، مقدمه و تصحيح از محمد خواجوى، تهران‏، موسسه تحقيقات فرهنگى،1363ه‌ش‏

نورى، حسين بن محمد تقى‏، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل،28جلد، قم، ‏مؤسسة آل البيت عليهم السلام، 1408ق‏

طباطبایی بروجردی، سید حسین، الحاشيه علي كفاية الاصول، قم، انصاريان، بي تاابن منظور،  محمد بن مكرم، لسان العرب، بيروت، دار صادر، 1414ق

 فرمانده نظامیان خارجی در افغانستان از ادامه حضور نظامیان آمریکایی در این کشور خبر داد.
«جان کمپل» فرمانده نظامیان خارجی در افغانستان اعلام کرد امریکا قصددارد پایگاههای نظامی خود را برای حضور طولانی مدت در افغانستان حفظ کند. پیش ازاین هم نماینده ویژه آمریکا در امور پاکستان و افغانستان برادامه حضور نظامی امریکا در این کشور جنگ زده پس سال 2016 تاکید کرد ه بود. "دانیل فلدمن" گفته بود که حضور امریکا در افغانستان در حدود 14 سال گذشته دستاورد و پیشرفتهای مهمی در زمینه های مختلف برای این کشور داشته است. این اظهارات مقامات امریکائی در حالیست که امریکا در این مدت نه تنها نتوانسته امنیت افغانستان را تامین کند بلکه در ناامنی این کشور نیز نقش مهمی داشته و دارد. کارشناسان نظامی و سیاسی منطقه براین باورند که ادامه حضور نظامی امریکا به ناامنی و بی ثباتی افغانستان دامن می زند و جنگ را گسترش میدهد .

دبیرکل حزب الله لبنان از جمهوری اسلامی ایران و سوریه به سبب حمایت از مقاومت در نبرد با رژیم صهیونیستی قدردانی کرد.

سید"حسن نصرالله"، دبیرکل حزب الله لبنان در سخنرانی مراسم ویژه جشن مقاومت و آزادی جنوب لبنان ، تصریح کرد حمایت‌های جمهوری اسلامی ایران و سوریه به عنوان یاران وفادار مقاومت و همه کسانی که در پیروزی‌های مقاومت نقش داشتند ، ستودنی است.

‫دبیرکل حزب‌الله لبنان گفت نیروهای مقاومت در سال 2000 (1379)شکست خفت‎باری را به اسرائیلی‌ها تحمیل کردند و پیروزی قاطعی را برای لبنان رقم زدند.

نصرالله افزود اشغالگران بدون هیچ قید و شرطی از لبنان بیرون رانده شدند و لبنانی‎ها تا به امروز همواره شاهد نعمت‎های پیروزی بوده‎اند.

سید حسن نصرالله تأکید کرد ملت‎های منطقه باید به دنبال دوستان واقعی خود باشند که جمهوری اسلامی ایران در صدر این دوستان است.

دبیرکل حزب الله لبنان تأکید کرد مقاومت همواره با چشمان باز، اسرائیل را که دشمن اصلی است ، زیر نظر دارد و لحظه‎ای از آن غافل نمی شود.

دبیرکل حزب الله لبنان در ابتدای سخنان خود به خانواده‎های قربانیان انفجار تروریستی در مسجد شیعیان شهر القطیف عربستان تسلیت گفت و با آنان ابراز همدردی کرد.

"حاج آخوند صمدي" امام جمعه اهل سنت يکه سعود از توابع شهرستان راز و جرگلان در خطبه هاي نماز جمعه اين هفته اظهارداشت: رسول اکرم (ص) که منشأ وحدت بودند، تمام قبایل عرب را دستور به وحدت و یکپارچگی دادند و تمام اصحاب و یاران خود را به وحدت توصیه کردند چون رسول الله می دانستند که اگر در میان مسلمانان وحدت باشد همیشه پیروز و سربلند خواهند بود و اگر میانشان تفرقه و نزاع باشد همیشه شکست خواهند خورد.

آخوند صمدي تصريح کرد: حفظ اتحاد اسلامي و قوام آن وظیفه اصلی مسلمانان جهان است، چرا که دشمنان اسلام ورسول الله، تنها از راه ايجاد تفرقه می‌توانند به جوامع اسلامی ضربه وارد بکنند، بنابراین باید بسیار آگاهانه و هوشیارانه از وحدت اسلامی حاکم بر جامعه محافظت بکنیم

وي همچنين بيان داشت: خداوند سبحان نماز را ستون دین قرارداد و امر کرد بر محافظت این نماز، تا اینکه از روز محشر نجات پیدا بکنیم و همه مسلمانان باید آگاه باشند که اگر کسی نماز را ترک می کند در مشقت خواهد افتاد و تارک نماز عدالت ندارد.

وي افزود: نماز رابطه انسان با خداست و مایه آرامش روح و پاکی قلب و پیدایش روح تقوا و تربیت انسان و طلب مغفرت و بخشش گناهان است. 

وی گفت: انسان در همه لحظات زندگی حتی هنگام مرگ هم ممکن است دچار خطا شود و کار ناشایستی را انجام دهد و گناه کند، نماز یکی از راه هایی است که انسان را از ارتکاب به گناه باز می دارد و به صراط راست و روشن هدایت می کند. 

ماموستا سید احسن حسینی، امام جمعه موقت کردستان در خطبه های نماز جمعه این هفته، اظهار داشت: ترویج فرهنگ اسلام، زنگ خطری برای دشمنان اسلام است.

ماموستا حسینی با توجه به اینکه جلوگیری از گسترش اسلام از برنامه های غرب است، خاطر نشان کرد: غرب همواره از نشر احکام اسلامی جلوگیری کرده است اما مسلمانان جهان با حفظ وحدت خود در مقابل حیله های دشمنان اسلام به خوبی ایستادگی کرده و با تقدیم شهدا، تنها نفرت مردم جهان را نصیب غرب کرده اند.

وی با اشاره به اینکه، حفظ وحدت و همبستگی بین مسلمانان جهان امری ضروری است، بیان داشت: متأسفانه دشمنان اسلام، وحدت و یکپارچگی مسلمانان را هدف قرار داده اند، از این رو باید با هوشیاری تمام و زیر سایه اسلام، اتحاد خود را حفظ کرد.

امام جمعه موقت کردستان، اظهار داشت: امروزه شاهد اقدامات نیروهای تکفیری هستیم که از جانب غرب تغذیه می شوند و در حال تبدیل شدن به خطر ناک ترین عاملی علیه اسلام شده اند و متأسفانه از هر دسیسه ای به عنوان ابزار و وسیله، در جهت تحقق اهداف خود استفاده می کنند.

امام جمعه موقت کردستان گفت: یکی از مهم ترین نتایج ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، تقویت اقتدار و امنیت کشور و پیشرفت در تمام عرصه ها به ویژه دستاوردهای هسته ای است، از این رو در تقویت این عامل باید اهتمام بیشتری داشت.

ماموستا حسینی در پایان بیان خود اظهار امیدواری نمودند که مردم مبارز یمن با مقاومت خود به پیروزی و موفقیت دست پیدا کنند.

"حاج عبدالله آخوند خوش نظر" امام جمعه اهل سنت تازه یاب از توابع شهرستان مانه و سملقان درخطبه های نماز جمعه این هفته اظهارداشت: همانطور که خداوند متعال در قرآن فرموده است، هرانسانی که ذره ای عمل صالح و یا ناصالح انجام دهد پاداش و یا جزای آن را می بیند، و در این میان خداوند اعمال انسان ها را توسط ملائک ثبت می نماید و درآن دنیا با توجه به عملکرد انسان ها، پاداش و یا عذاب داده می شود.

آخوند خوش نظر همچنين بازگشت به اصل قرآن و دستورات و سنت‌های پیامبر عظیم‌الشان اسلام را تنها راه رفع مشکلات و جلوگیری از بروز تفرقه در بین مسلمانان در سراسر جهان دانست و خاطرنشان کرد: تنها با توجه به این اصل‌ها می‌توانیم اتحاد و همبستگی خود را حفظ کرده و از ارزش‌های دینی و اسلامی خود در برابر هجمه‌های دشمنان محافظت کنیم.

وي بيان داشت: اگر کشورها و امت اسلامی بخواهند در مقابل توطئه های استکبار وصهیونیست ها بایستند باید متفق و متحد باشند اگر بین این امت ها اختلاف باشد خواست دشمن را برآورده کرده ایم،باید دست از اختلاف برداریم و همه دست به حبل الله متین بزنیم. 

وي با بيان اينکه عزت و آبروي مسلمانان در گرو وحدت است، افزود: امروز اگر مسلمانان مي خواهند جايگاه، آبرو و قدرت گذشته خود را بدست آورند وحدت بين خود را گسترش دهند. 

امام جمعه اهل سنت تازه ياب گفت: تنها افرادي مي توانند وحدت را در بين جامعه گسترش بدهند که از ثمره و ميوه و آينده درخشان وحدت بين جوامع اسلامي آگاهي داشته باشند که در اين ميان رسالت علما و روحانيون بسيار سنگين و مهم است.

آخوند خوش نظر اضافه کرد: مهترین وظیفه روحانیون تشیع و اهل سنت حفاظت از ارزش های اسلامی و گسترش وحدت در جوامع اسلامی است.

"ماموستا قادر قادری" روز دوشنبه در نخستین کنگره پیشمرگان مسلمان کُرد در سنندج اظهار داشت: موضوع بزرگداشت و احترام به بزرگان و پیشینیان از توصیه‌های الهی و قرآنی بوده و اگرچه بیش از 35 سال از تأسیس سازمان پیشمرگان مسلمان کُرد گذشته و امروز شاهد برگزاری این کنگره هستیم.

وی افزود: اهل سنت ایران اسلامی در 3 استان کردستان، کرمانشاه و آذربایجان غربی بیش از  10 هزار شهید در راستای پاسداری از انقلاب و دفاع از کیان اسلامی اهدا کرده اند.

ماموستا قادری خاطرنشان کرد: در سال هایی که هجمه بر منطقه می بارید و نظام هنوز پا نگرفته بود و دشمنان در داخل و خارج کشور توطئه چینی می کردند جمعی سالک و مخلص به میدان آمدند و با خون خود وحدت را با دوستان امضا کردند و این گروه نباید در هیچ عرصه ای به فراموشی سپرده شوند.

وی افزود: تاریخ جنگ برای مردم و نسل جوان باید عادلانه تبیین شود و نباید با اغراق و تفریط در بیان خاطرات و وقایع، زحمات و فداکاری های شهدا خدشه دار شود.

امام جمعه پاوه تصریح کرد: در مناطق کُردنشین همچنان که در بیانات رهبرمعظم انقلاب اسلامی آمده است، دو حس مذهبی و ملی وجود دارد و این فرصتی مغتنم است که باید مورد استفاده قرار گیرد.

ماموستا قادری افزود: این دو حس در تاریخ ما جا باز کرده است و اگر خوب مدیریت شود و از نژاد پرستی و تعصب گری پرهیز شود بسیار مبارک خواهد بود.

وی خاطرنشان کرد: وظیفه علمای دینی و روحانیون کردستانی در راستای تقویت پایه های وحدت در منطقه بسیار خطیر بوده و باید  بکوشند که با رعایت احترام راه اعتدال را پیش برده و در مقابل تندرویی ها ایستادگی کنند.

ماموستا قادری تصریح کرد: امروز دشمنان انقلاب در جبهه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و رسانه ای با ما در حال جنگ هستند و مخاطبان ما آگاهان یا ناآگاهان، غافلین و یا معاندین هستند.

امام جمعه پاوه اظهار داشت: در دنیای اسلام جنگ در حجره ها و مدارس شروع می شود و ما باید تلاش کرده که غافلین را بیدار و بدون هیچ واهمه ای با معاندین مبارزه کنیم.

جمعی از علما و روحانیون برجسته اهل سنت به تشریح پایه های وحدت و انسجام بین اقوام و مذاهب اسلامی در کشور پرداخته اند.

آموزه های اسلامی همه مسلمانان را یک امت واحده خوانده در حالی که امروزه برخی رویدادها موجب تفرقه مسلمانان گشته است و روابط مسلمانان با یکدیگر بر طبق همان الگویی که دولت ‌های غربی و استعماری به نفع خود بیان کرده‌اند، یعنی تفرقه‌ بینداز و حکومت کن، رقم خورده است.
برای تقویت وحدت شیعه و سنی، همان گونه که شناخت عوامل و زمینه‌های تقویت این وحدت ضرورت دارد، شناخت عوامل و زمینه‌ های اختلاف نیز ضروری است لذا در این راستا باید همه نظرات و پیشنهادات پیروان مذاهب مختلف اسلامی مدنظر قرار گرفته و با جدیت برای اصلاح امور تلاش شود.

"ماموستا سیدمحمد حسینی " عضو شورای افتای اهل سنت کردستان اظهار داشت: مخالفان اسلام با حربه‌ هایی مانند بنیادگرایی، افراط ‌گرایی و تروریسم و نسبت ‌دادن آنها به اسلام و مسلمانان سعی در خدشه دار کردن آموزه های اسلام دارند.

وی افزود: بر این اساس برای ایجاد وحدت اسلامی، باید عوامل اختلاف همانند تنگ نظری ها،احساسات آنی، تحریک پذیری، تعصبات قومی و پیروی از هواهای نفسانی، شناسایی و با آنها مبارزه شود تا زمینه فرصت طلبی دشمنان خارجی که نقش بنیادی در ایجاد اختلاف داشته و دارند از بین برود.

ماموستا حسینی افزود: باید در عین وحدت و یکپارچگی به تنوع در جامعه به عنوان فرصتی گران بها برای پیشرفت و تعالی نگریسته شود.

وی خاطرنشان کرد: همچنین لازم است همه احاد جامعه به منطق هم احترام گذاشته و عواطف و احساسات یکدیگر را در راستای خواست دشمن مشترک مسلمانان بیهوده مجروح نسازند.

"ماموستا امین راستی" امام جمعه موقت سنندج نیز در این خصوص در سخنانی اظهار داشت: رسانه ها، نخبگان، علما و روحانیون و همه  دلسوزان نظام اسلامی نقش مهمی در فرهنگ سازی و تقویت پایه های وحدت دارند.

وی افزود: وحدت شیعه و سنی که بارها و بارها بیان شده این است که پیروان هر یک از مذاهب اسلامی در عین حال که عقاید و سنن خاص آن مذهب را برای خود حفظ کرده و پایبند به آن هستند، در روابط اجتماعی خود نیز با  دیگر مسلمانان همسو بوده و تابع منافع و مصالح دینی و ملی باشند.

ماموستا راستی خاطرنشان کرد: تفرقه باعث می‌ شود دشمنان اسلام و آنهایی که از تفرقه میان شیعه و سنی سود می‌ برند موارد اختلاف برانگیز را پررنگ ‌تر کنند.

وی تأکید کرد: باید همه پیروان مذاهب اسلامی هوشیاری و بصیرت همه جانبه خویش را حفظ کنند و در مسیر مبارزه با توطئه های دشمنان همواره منسجم و همدل باشند.

"ماموستا مصطفی شیرزادی " امام جمعه مریوان نیزاظهار داشت: برای تقویت وحدت مسلمانان، همان گونه که شناخت عوامل و زمینه ‌های تقویت این وحدت ضرورت دارد، شناخت عوامل و زمینه‌ های اختلاف نیز ضروری است.
وی افزود: اشتباهات و تندروی ‌های عده ‌ای اندک به ظاهر منتسب به یک مذهب را نباید به پای کل پیروان آن مذهب گذاشت و به اختلافات دامن زد.

امام جمعه مریوان تصریح کرد:روشنگری بزرگان و روحانیون شیعه و سنی که البته در سال‌های اخیر و همگام با فتاوا و توصیه‌ های رهبر معظم انقلاب پررنگ ‌تر شده جلوی هر گونه اختلاف و تفرقه را می ‌گیرد و انتظار می رود که روحانیون و علما در سطح کشور بیش از پیش وارد این عرصه شده و مردم را با مبانی هویت وحدت بخش اسلامی آشنا نمایند.

ماموستا شیرزادی افزود: خوشبختانه استان کردستان با وجود تنوع قومی و مذهبی و دارا بودن مرز طولانی و حضور نیروهای فرامنطقه ‌ای در همسایگی استان به عنوان الگوی عینی وحدت و تقریب بین مذاهب اسلامی مطرح بوده و در سطح جهان اسلام بی نظیر است.

وی افزود: فهم اجتماعی و دینی و توجه به منافع ملی و دینی می‌ تواند مانع اتلاف بخش اعظمی از انرژی مردم و نخبگان صرف حاشیه ها و اختلافات و تحریکات دشمنان شود.

ماموستا شیرزادی در ادامه اظهار داشت: بدخواهان مسلمانان با عمق بخشیدن به اختلافات جزئی موجود بین مسلمانان و دامن زدن به تعصبات قومی و مذهبی و حمله به باورهای یک گروه به بهانه‌ حمایت از عقاید گروه دیگر، اتحاد و یکپارچگی مسلمانان را درهم شکسته و آنان را سرگرم این گونه درگیری ‌ها می کنند.

وی افزود: دشمنان با تمام توان خویش تلاش می کنند که ما را از مسایل اصلی منحرف سازند و از پیشرفت و توسعه و آبادانی کشورهای اسلامی در راستای منافع خودشان جلوگیری کنند.

ماموستا شیرزادی اظهار داشت: توسعه  استان کردستان در راستای توسعه و رشد ملی از مسیر وحدت، توجه به دانش و فرهنگ و اقتصاد، نگاه مؤمنانه و از دریچه حرمت ‌گذاری، توجه به قانون اساسی، حذف تعصبات بیجا، تقویت خرده فرهنگ ‌های پسندیده، تعامل و هم افزایی قومی و مذهبی میسر می ‌شود و امیدواریم روز به روز بر همدلی و هم زبانی بین مردم و مسئولان در این استان افزوده شود.

" ماموستا معروف خالدی" امام جمعه اهل سنت بیجار نیز اظهار داشت: باید دقت کرد که وحدت در حوزه ‌های گوناگون تأمین‌ کننده آرامش و امنیت پایدار در جامعه است.

وی افزود: وحدت از طریق تقویت الفت و هم‌ گرایی در کشور به افزایش قدرت ایران اسلامی در معادلات منطقه ای منجر شده و به ارتقای امنیت ملی کمک شایان توجهی می کند.

ماموستا خالدی تصریح کرد: اقدامات وحدت‌ شکنانه در هر سطحی با هر هدفی که صورت پذیرد قابل توجیه نیست.

وی افزود: مردم مسلمان ایران باید مراقب آوا و نغمه ‌هایی باشند که به دنبال جدا کردن حساب مذهب یا فرقه خود و یا جدا دانستن حساب یک یا چند نحله اسلامی از خود است و باید به چنین اندیشه ‌ای به دیده تردید بنگرند.

امام جمعه اهل سنت بیجار در پایان سخنان خود اظهار داشت: به جای مرزبندی شیعی و سنی باید مرزبندی اصیل و انحرافی یا هشیار و منفعل پررنگ شود و حول مشترکات گرد هم بیاییم تا پایه های وحدت در جامعه اسلامی تقویت شده و توطئه های دشمنان اسلام خنثی شود.
...................

در سالروز ولادت با سعادت حضرت اباالفضل‌العباس علیه‌السلام، فضای حسینیه‌ی امام خمینی رحمه‌الله آکنده از عطر دل‌انگیز آیات روح‌بخش کلام‌الله مجید شد و اساتید، قاریان و حافظان برترِ سی‌ودومین دوره‌ی مسابقات بین‌المللی قرآن کریم، محفل نورانی انس با قرآن را در حضور حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی، بر پا کردند.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این دیدار با تأکید بر لزوم حضور قرآن در تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان، لازمه‌ی رسیدن به این هدف والا را دو عنصر «بصیرت» و «عزم» دانستند و گفتند: نسخه‌ی علاج مشکلات کنونی دنیای اسلام، تسلیم بودن در برابر دستورات قرآن و تسلیم نشدن در برابر تحمیل‌های جاهلیت مدرن و مقاومت در برابر زورگویی‌های این جاهلیت است.
ایشان تلاوت و حفظ قرآن را مقدمه‌ی تخلق به اخلاق قرآنی و شکل‌گیری جامعه‌ای بر اساس دستورات قرآنی برشمردند و افزودند: امروز متأسفانه دنیای اسلام از ضعف و فقر و اختلاف و جنگ‌های داخلی ناشی از فشار نظام‌های جاهلی به‌شدت رنج می‌برد که تنها راه مقابله با این فشارهای تحمیلی، تسلیم شدن در برابر قرآن و عزم جدی برای حرکت به سمت اهداف والای آن است.
رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: اگر یک قدم به سمت اهداف قرآنی برداشته شود، خداوند نیروی مضاعفی خواهد بخشید و این، موضوعی است که ملت ایران تجربه کرده و با مقاومت در برابر زورگویی‌ها، به توانایی‌ها و امید بیشتری دست پیدا کرده است.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای استفاده از تجربه‌ی ملت ایران در ایستادگی مقابل قدرت‌ها را نسخه‌ی علاج مشکلات دنیای اسلام دانستند و گفتند: ایجاد اختلاف و دودستگی در میان امت اسلامی، امروز یکی از برنامه‌های اصلی دشمنان است، بنابراین همه باید مراقب باشند تا مبادا فریاد اختلاف سر دهند و بلندگوی دشمنان اسلام و قرآن شوند.
ایشان با تأکید بر اینکه هر حنجره‌ای که در جهت اختلاف‌افکنی کار کند، بلندگوی دشمن است، خاطر نشان کردند: ایجاد اختلاف تحت عناوین شیعه و سنی، عرب و عجم، و قومیت‌ها و ملیت‌ها و تعصب‌های ناسیونالیستی، در دستور کار بدخواهان امت اسلامی قرار دارد که باید با «بصیرت» و «عزم» در مقابل آن ایستاد.
رهبر انقلاب، بصیرت و تشخیص صحیحِ «دوست» و «دشمن» را بسیار ضروری دانستند و تأکید کردند: هنگامی که عزم و اراده در کنار بصیرت قرار گیرد، پیمودن مسیر و ایستادگی در برابر فشارها و تحمیل‌ها و توطئه‌ها، آسان خواهد شد و این، همان نصرت الهی است.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای گسترش روزافزون انس با قرآن در جامعه را نویدبخش و امیدوارکننده خواندند و با تأکید بر لزوم اهتمام جدی مسئولان به موضوع قرآن، گفتند: باید جوانان و روشنفکران، انس بیشتری با قرآن پیدا کنند، زیرا غنی شدن ذهن از معارف قرآن، تاثیر خود را بر گفتار و رفتار و تصمیم گیری‌های کلان خواهد گذاشت.
ایشان انس با قرآن را تضمین‌کننده‌ی آینده‌ی روشن و همراه با سعادت دانستند و تأکید کردند: امروز خوشبختانه حرکت به سمت اسلام و قرآن در میان جوامع اسلامی نیز شروع شده که بیداری اسلامی از برکات آن است.
رهبر انقلاب خاطرنشان کردند: بیداری اسلامی حقیقتی است که از بین رفتنی نیست و آثار آن روزبه‌روزگسترش خواهد یافت.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای وظیفه‌ی علما، روشنفکران، نویسندگان، دانشجویان، دانش‌پژوهان و قاریان و حافظان قرآن را در گسترش روزافزون بیداری اسلامی، مضاعف برشمردند و تأکید کردند: باید مردم را به راهی که قرآن بشارت می‌دهد، امیدوار کرد.
ایشان در پایان اظهار امیدواری کردند دولت‌های اسلامی بیشتر از آنکه درباره‌ی قرآن حرف بزنند، در عمل با آن آشنا شوند و دستورات آن را اجرا کنند.
پیش از سخنان رهبر انقلاب، حجت‌الاسلام و المسلمین محمدی نماینده‌ی ولی فقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با تبریک اعیاد شعبانیه، گزارشی از روند برگزاری سی‌ودومین دوره‌ی مسابقات قرآنی بیان کرد.
وی با بیان اینکه مسابقات قرآنی امسال در مقایسه با سال گذشته از لحاظ کمی و کیفی از امتیازات بیشتری برخوردار بود، گفت: توجه بدون تبعیض به همه‌ی شرکت‌کنندگان در مسابقات و انس و الفت میان آنان، حضور قاریان نوجوان، برگزاری محافل انس با قرآن کریم در استان‌ها با حضور قاریان خارجی، تجلیل از بانوان فعال در عرصه‌ی قرآنی و حضور پرشور مردم و مسئولان در مسابقات از مهمترین ویژگی‌ها و برنامه‌های این دوره از مسابقات بود.

اندیشکده بروکینگز در گزارشی با اذعان به کارکرد جاسوسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اشراف دستگاه‌های اطلاعاتی غرب بر سایر حوزه‌های جمهوری اسلامی - اعم از علمی و صنعتی- را یکی از نتایج توافق احتمالی و بازرسی‌های گسترده عنوان کرد.

مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مصاحبه با آسوشیتدپرس مدعی شد: «طبق پروتکل الحاقی ما می‌توانیم از هر مرکز نظامی در ایران که لازم بدانیم بازرسی به عمل بیاوریم.» وی در ادامه افزود: «در مقاطع زمانی مختلف و در کشورهای گوناگون سابقه بازرسی از مراکز نظامی وجود داشته است. خب چرا درباره ایران بازرسی نظامی صورت نگیرد؟ اگر ما ضرورتی برای بازرسی از مراکز نظامی ایران ببینیم آن را مطرح خواهیم کرد و ایران نیز طبق پروتکل باید آن را بپذیرد.»
اما قسمت خطرناک ماجرا این است که از اظهارات آمانو اینگونه برمی‌آید که پروتکل الحاقی پایان ماجرا نیست! وی در پاسخ به این سوال که آیا عمل به پروتکل الحاقی برای راستی‌آزمایی از ایران کافی است یا خیر پاسخ داد: هنوز هیچ چیز معلوم نیست. این کاملا به سطح همکاری ایران با آژانس بستگی دارد.
اگرچه کشورهای زیادی اجرای پروتکل الحاقی را پذیرفته‌اند اما باید توجه داشت برخورد آژانس با کشورها به هیچ وجه یکسان نبوده و در این برخورد به جای معیارهای فنی، ملاحظات سیاسی هستند که کمیت، کیفیت و نتیجه را مشخص می‌کنند.

مورد آنسکام
پروتکل الحاقی دسترسی‌های گسترده و تا حدی تعریف‌ناپذیر را به بازرسان آژانس می‌دهد. آخرین مورد از بازرسی‌های گسترده و غیرمتعارف در عراق اتفاق افتاد. قطعنامه ۶۸۷ سازمان ملل متحد،‌ فرمان آتش‌بس و از بین بردن سلاح‌های کشتارجمعی و موشک‌های دوربرد عراق را، ‌پس از جنگ خلیج‌ فارس سال ۱۹۹۱، ارائه داد. برای اجرای برنامه خلع سلاح اجباری،‌ شورای امنیت، کمیته ویژه سازمان ملل را به نام آنسکام متشکل از نظامیان،‌ دانشمندان و کارشناسان فنی پایه‌گذاری کرد. وظیفه این کمیته،‌ کشف و انهدام یا تحویل صحیح سلاح‌های شیمیایی، بیولوژیکی و موشک‌های دوربرد عراق بود. آنسکام به همراه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی طی 7 سال 250 گروه بازرسی را روانه عراق کرد. گروه‌هایی که متشکل از 3 تا 80 نفر بود! نتیجه این همه بازرسی از گوشه و کنار عراق و حتی کاخ‌های صدام نه تنها به صلح نینجامید بلکه بهانه‌ای برای تجاوز به عراق و اشغال آن شد.
نورمن سالومون - منتقد برجسته سیاسی و رسانه‌ای آمریکا- در کتاب «جنگ عراق» می‌نویسد: «واشنگتن از بازرسان آنسکام برای اهداف جاسوسی خود بهره برده بود، چرا که مشخص شد فعالیت آنها هیچ‌گونه ارتباطی با مأموریت‌های مجاز از سوی سازمان ملل نداشته است. در اواخر سال 2002، گروه‌های جدیدی از بازرسان که در عراق جستجو می‌کردند می‌توانستند اطلاعات ذی قیمتی را برای ایالات متحده فراهم آورند، که موجب تقویت هرچه بیشتر استفاده از حمله نظامی می‌شد.»

شهادت دانشمندان هسته‌ای؛ تاوان جاسوسی بازرسان
نحوه عملکرد بازرسان آژانس درباره بحران ساختگی هسته‌ای ایران نیز روند خطرناک و مشابه فوق را دنبال می‌کند. نتیجه بازرسی‌ها از مراکز اطلاعاتی غرب و رژیم صهیونیستی سردرمی‌آورد که یکی از نتایج این جاسوسی در قالب بازرسی، ترور دانشمندان هسته‌ای کشورمان است.
در سال 1391 «جی کارنی» سخنگوی وقت کاخ سفید با بیان اینکه آمریکا برنامه هسته‌ای ایران را زیر نظر دارد، گفت: بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی چشم‌های ما هستند.
اظهارات «جی کارنی» تأیید تمام حرف و حدیث‌هایی بود که تا پیش از این درباره کاربرد دوگانه برخی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفته و شنیده می‌شد؛ شایعاتی که اگرچه در سال 2002 و در جریان بازدید بازرسان آژانس انرژی اتمی از عراق هم شنیده می‌شد اما در جریان ترور دانشمندان هسته‌ای کشورمان قوت گرفت.
بعد از شهادت چهار دانشمند هسته‌ای کشورمان این سؤال پیش آمده بود که با وجود اقدامات امنیتی برای حفظ اسرار برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای کشورمان، نام دانشمندان مرتبط با این برنامه‌ها چطور در اختیار تیم‌های ترور  سازمان‌های جاسوسی آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار می‌گیرد؟ این سؤال را در آن زمان تحلیلگران هسته‌ای با اشاره به دیدارهایی که برخی بازرسان آژانس از تاسیسات هسته‌ای داشتند، پاسخ گفتند.

به نام بازرسی، به کام سرویس‌های اطلاعاتی
گزارش اخیر موسسه بروکینگز درباره بازرسی‌ها و نتایج آن موید این قضیه است. جاشوا رونر، استاد دانشگاه ساوترن متدیست آمریکا، در مقاله‌ای که در پایگاه اینترنتی اندیشکده بروکینگز منتشر شد، نوشت: «اطلاعات مخفی نقش عیانی در مذاکرات کنونی بر سر برنامه هسته‌ای ایران ایفا می‌کنند. اگر توافق در ژوئن نهایی شود، ایران بخش اعظمی از توانمندی غنی‌سازی اورانیوم خود را قربانی برداشته شدن تحریم‌های اقتصادی کرده و به‌ مدت بیش از یک دهه مجبور به پذیرش رژیم بازرسی‌های سرزده خواهد شد تا پایبندی‌اش مورد راستی‌آزمایی قرار گیرد».
وی در ادامه می‌نویسد: «حضور بازرسان فرصت‌های جدیدی برای جمع‌آوری اطلاعات فراهم خواهد کرد: نه تنها سازمان‌های اطلاعاتی از گزارش‌های بازرسی درباره برنامه هسته‌ای ایران سود خواهند برد، بلکه آزاد خواهند بود که دیگر حوزه‌های علمی و زیرساخت‌های صنعتی ایران را نیز بررسی کنند».
«جان برنان، مدیر سیا، اخیراً از امتیازات زیادی که ایران داده اظهار خرسندی کرده و دیپلمات‌های آمریکایی را به ‌خاطر کسب آنچه می‌توانستند، مورد تقدیر قرار داد. هیچ دلیلی برای تردید در صداقت برنان وجود ندارد. در حقیقت، اگرچه روابط بین سیاست‌گذاران آمریکایی و رهبران اطلاعاتی برخی اوقات شکننده بوده، اما زمانی که پای مسئله ایران به میان می‌آید هر دو موضع واحدی دارند».
در ادامه مقاله بروکینگز، با اشاره به اینکه در گذشته سازمان‌های اطلاعاتی برای عدم رویارویی با دولت ارزیابی‌های اطلاعاتی خود را تغییر داده‌اند می‌خوانیم که این امر نباید درباره برنامه هسته‌ای ایران تکرار شود و در صورت تخطی ایران از تعهداتش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا باید آن را اعلام کنند. «اگر آنها پس از توافق فهمیدند که ایرانی‌ها تقلب می‌کنند باید آن را آشکارا بیان کنند حتی اگر این امر به ‌معنای ناراحت کردن سیاست‌گذارانی باشد که سرمایه‌گذاری بسیاری بر آن [توافق هسته‌ای با ایران] کرده‌اند».
«سیاست‌گذاران نیز باید جامعه اطلاعاتی را از کانون توجهات به‌ دور نگه دارند. استفاده از اطلاعات برای توجیه کردن توافق هسته‌ای ایران این انتظار را پدید می‌آورد که ارزیابی‌های آتی نیز علنی شوند. بدین ترتیب وسوسه‌ای برای فشار آوردن بر نهادهای اطلاعاتی پدید خواهد آمد تا اطمینان حاصل شود یافته‌های آنها هماهنگ با اظهارات مقامات دولتی باشند».
رونر در انتها می‌نویسد: «اطلاعات درباره ایران تاکنون دقیق و روابط بین سیاست‌گذاران و جامعه اطلاعاتی نیز سالم بود‌ه‌اند. بهترین راه برای حفظ این وضعیت خوب این است که دولت اطلاعات محرمانه را از دسترسی عموم خارج سازد».
با در نظر گرفتن این مسائل باید گفت پذیرش بازرسی‌های غیرمعمول و فراتر از مراکز هسته‌ای برخلاف تصور عامه و جنجال رسانه‌ای غربی‌ها و برخی ذوق‌زدگان داخلی، نه تنها عاملی برای تضمین صلح و امنیت نیست بلکه کارکردی کاملاً مخالف این اهداف داشته و راه را برای تنش و منازعه هموار می‌کند.

دخالت کنگره، تمدید تحریم‌ها را مشکل می‌کند
در همین حال، «جرج میچل» سناتور سابق آمریکا طی یادداشتی در روزنامه «بوستون گلوب» نوشت: اگر کنگره در توافق نهایی هسته‌ای ایران و گروه 1+5 اخلال ایجاد کند، احتمال کمی وجود دارد و یا بعید است که شرکای آمریکا به ویژه چین و روسیه با تشدید و تمدید تحریم‌ها موافقت کنند.

زیر بار زیاده‌خواهی نمی‌رویم
معاون وزیر امور خارجه و عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در دیدار با «لابه» معاون وزارت خارجه شیلی گفت: به دنبال یک توافق خوب هستیم و به هیچ وجه زیر بار زیاده‌خواهی‌های طرف مقابل نخواهیم رفت.
از سوی دیگر،«ژرارد آروئاد» سفیر فرانسه در آمریکا گفت: حدس من این است،توافق احتمالی با ایران در لحظات آخر و یا حتی بعد از ضرب‌الاجل با مقادیر مناسبی از «ملودرام» خواهد بود. خونسرد باشید.
همچنین «هنری پرکت» مسئول اسبق میز ایران در وزارت خارجه آمریکا گفت: توافق هسته‌ای جادوی حل مشکلات آمریکا و ایران نیست.

غرامت برای جاسوسان
پایگاه خبری «گاورنمنت اگزکیوتیو» در گزارشی نوشت: در بخش غیرالزام‌آور طرح «بازبینی توافق هسته‌ای ۲۰۱۵» که پس از تصویب در هر دو مجلس آمریکا قرار است به امضای باراک اوباما برسد، نمایندگان کنگره خواستار پرداخت غرامت به ۵۲ دیپلمات لانه جاسوسی آمریکا شده‌اند.