چرا ما به طرف مکه نماز می خوانیم و قبله ما مکه است مگر قبلا بیت المقدس نبود پس چرا الان بیت المقدس نیست و قبله به چه معناست؟

قبله: یعنی جهت و اسم مکانى است که نمازگزار بآن رو می کند (مفردات).قبله مسلمین زمانی به امر خدا بیت المقدس بود و دریکی از عبادتهایی که رسول خدا رو به قبله (در آن زمان بیت المقدس بود) نماز می خواند، در وسط نماز حکم تغییر قبله از جانب خدا و خطاب به پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله صادر شد به این موضوع و فلسفه آن در سوره بقره (۲) آیه ۱۴۴ پرداخته شده است:«قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ وَ إِنَّ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتابَ لَیَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا یَعْمَلُونَ »

«نگاه هاى انتظار آمیز تو (ی پیامبر) را به سوى آسمان (براى تعیین قبله نهایى) مى بینیم، اکنون تو را به سوى قبله اى که از آن خشنود باشى، باز مى گردانیم، روى خود را به جانب مسجد الحرام کن، و هر جا باشید روى خود را به جانب آن بگردانید، و کسانى که کتاب آسمانى به آنها داده شده بخوبى مى دانند این فرمان حقى است که از ناحیه پروردگارشان صادر شده (و در کتابهاى خود خوانده اند که پیغمبر اسلام به سوى دو قبله نماز مى خواند) و خداوند از اعمال آنها (در مخفى داشتن آیات) غافل نیست.»

تفسیر: همه جا رو به سوى کعبه کنید

همانگونه که قبلا اشاره شد، بیت المقدس قبله نخستین و موقت مسلمانان بود، لذا پیامبر ص انتظار مى کشید که فرمان تغییر قبله صادر شود، به خصوص اینکه یهود پس از ورود پیامبر ص به مدینه این موضوع را دستاویز خود قرار داده بودند، و مرتبا مسلمانان را سرزنش مى کردند: اینها استقلالى از خود ندارند اینها پیش از آنکه ما به آنها یاد دهیم اصلا از امر قبله سر در نمى آوردند!، قبول قبله ما دلیل بر قبول مذهب ما است! و مانند اینها ... .

در آیه مورد بحث به این امر اشاره شده و فرمان تغییر قبله در آن صادر گردیده است مى فرماید:" ما نگاه هاى انتظار آمیز تو را به آسمان (مرکز نزول وحى) مى بینیم" (قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ).

" اکنون تو را به سوى قبله اى که از آن راضى خواهى بود باز مى گردانیم" (فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضاها).

" هم اکنون صورت خود را به سوى مسجد الحرام و خانه کعبه بازگردان" (فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ).

نه تنها در مدینه،" هر جا باشید، روى خود را به سوى مسجد الحرام کنید" (وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ).

مى دانیم این تغییر قبله- طبق روایات- در حال نماز ظهر بود، و در یک لحظه حساس و چشمگیر انجام گرفت، پیک وحى خداوند بازوان پیامبر ص را گرفته و از بیت المقدس به سوى کعبه بر گردانید، و فورا مسلمانان صفوف خود را تغییر دادند، حتى در روایتى مى خوانیم که زنها جاى خود را به مردان و مردان جاى خود را به زنان دادند (باید توجه داشت که بیت المقدس تقریبا در سمت شمال بود، در حالى که کعبه درست در سمت جنوب قرار داشت).

جالب اینکه تغییر قبله یکى از نشانه هاى پیامبر اسلام ص در کتب پیشین ذکر شده بود، چه اینکه آنها خوانده بودند که او به سوى دو قبله نماز مى خواند" یصلى الى القبلتین".

ر. ک: تفسیر نمونه، ج ۱، ص ۴۹۱ .

خداوند متعال انسان را آفرید تا خلیفة الله باشد ؛ لذا قبل از آفرینش اوّلین فرد انسانی ، خطاب به برترین موجودات آن روز ، یعنی فرشتگان و برخی جنّهایی که در صف ملائک قرار گرفته بودند ، فرمود: « من قرار دهنده ی خلیفه ای در زمین هستم. فرشتگان گفتند: پروردگارا! آیا کسى را در آن قرار مى دهى که در آن فساد و خونریزى کند؟! در حالی که ما تسبیح و حمد تو را بجا مى آوریم، و تو را تقدیس مى کنیم. پروردگارت فرمود: من چیزی مى دانم که شما نمى دانید. » (بقره:۳۰)امّا آن چه رازی بود که ملائک از آن بی خبر بودند و خدا از آن آگاه بود؟ از ادامه ی آیات سوره ی بقره چنین فهمیده می شود که آن امر مجهول و آن راز پنهان ، حقیقت خلافت الهی بوده که فرشتگان از آن بی خبر بوده اند. در ادامه ی آیات آمده است: « سپس آموخت به آدم اسماء را جملگی. بعد آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود: «اگر راست مى گویید، اسامى اینها را به من خبر دهید!» فرشتگان عرض کردند: «منزّهى تو! ما چیزى جز آنچه به ما تعلیم داده اى، نمى دانیم؛ تو دانا و حکیمى.» فرمود: «اى آدم! آنان را از اسمائشان آگاه کن!» هنگامى که آنان را آگاه کرد، خداوند فرمود: «آیا به شما نگفتم که من، غیب آسمانها و زمین را می دانم؟! و نیز می دانم آنچه را شما آشکار می کنید، و آنچه را پنهان می داشتید؟»از این آیات فهمیده می شود که حقیقت خلیفةالله بودن ، همانا داشتن علم الاسماء می باشد. البته باید توجّه داشت که داشتن علم الاسماء دانستن الفاظ یا معانی اسماء الهی نیست ؛ بلکه مقصود این است که کسی مظهر آن اسماء گردد ؛ به این معنی که حقیقت وجودی تمام آن اسماء را بالفعل در وجود خود داشته باشد. به تعبیر دیگر ، خلیفة الله کسی است که همچون آیینه ، که تمام خصوصیّات انسان را می نمایاند ، اسماء و کمالات حقّ تعالی را بنمایاند ؛ و از همین روست که در زبان فارسی او را نماینده ی خدا می گویند ؛ چون نماینده یعنی آنکه دیگری را می نمایاند. و هم از این رو بود که خداوند متعال فرشتگان را امر فرمود که بر آدم سجده نمایند ؛ چرا که او آیینه ی خدانما بود و سجده بر او ، سجده بر اسماء الله بود نه سجده بر ماسوی الله.

پس غرض از خلقت آدمی این است که در سیر صعودی خود ، از پایین ترین رتبه ی وجود ، شروع به حرکت تکاملی نموده ، حقیقت و کمال وجودی تک تک موجودات را به دست آورد و به جایی برسد که از تمام ملائک نیز فراتر رفته جامع جمیع کمالات امکانی گردد. بلکه پا فراتر از آن نیز گذاشته به مقام آیینگی تامّ و مقام فنا می رسد ؛ که در آنجا بنده ، خودی در میان نمی بیند تا سخن از دوگانگی و یگانگی یا امکان و وجوب باشد ؛ آن سان که صورتِ نقش بسته در آیینه در مقایسه با شخص بیرون از آیینه ، خودی برای خود نمی بیند ؛ و این است آن غرض و کمالی که انسان برای آن آفریده شده و این است آن مقام عبودیّت و معرفت ؛ و این است لقاء الله ، که انسان در خود جز خدا را نبیند ، همان گونه که صورت نقش بسته در آیینه خودی جز صاحب صورت ندارد. در این حالت ، تمام وجود شخص مترنّم به این نغمه می گردد که :« گر بشکافند سراپای من ـــ جز تو نیابند در اعضای من» و امتحانات الهی تماماً برای رساندن انسان به این مقصد اعلی می باشد. این همان حقیقتی است که فرشتگان و ابلیس از درک آن عاجز بودند و هستند و خواهند بود. لذا خداوند در محاجّه با ابلیس فرمود: « یا إِبْلیسُ ما مَنَعَکَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِیَدَیَّ أَسْتَکْبَرْتَ أَمْ کُنْتَ مِنَ الْعالینَ ـــــ اى ابلیس! چه چیز مانع تو شد تا بر مخلوقى که با دو دست خویش او را آفریدم سجده کنى؟! آیا تکبّر کردى یا از برترینها بودى؟! » (ص:۷۵) ؛ مراد از دو دست خدا اسماء جلال و جمال او هستند که آدم بالفعل ، مظهر جمیع آنهاست. دیگر موجودات ، مظهر برخی اسماء الهی هستند ولی انسان بالفعل شده ، مظهر تمام اسماء الهی است. همچنین در حدیثی قدسی به انسانهای بالفعل نشده و غافل از هدف خلقت آدمی فرمود: « یا بن آدم! خلقتُ الأشیاءَ کُلّها لِأجلِک ، و خَلقتُک لِأجلی ، و أنت تَفِرّ مِنّی. ــــ ای فرزند آدم ! همه ی اشیاء را برای تو آفریدم و تو را برای خویش ساختم ، در حالی که تو از من فرار می کنی.» (تحریر المواعظ العددیة ، ص۵۷۴ ) ؛ یعنی همه چیز جلوه ای از کمالات انسانند و همه در خدمت اویند تا او به کمال نهایی خویش برسد ؛ از عرش برین و جبرئیل امین گرفته تا شیطان رجیم ، خواسته یا ناخواسته ، دست به دست هم داده اند تا زمینه ی رشد و ترقّی آدمی به مقام خلیفة اللّهی را فراهم نمایند.

در این گردونه ی عالم که انسان مرکز گردش آن می باشد ، گروهی از موجودات ، چون ملائک الهی مانند مربّیانی هستند که در حدّ توان خود انسان را مدد می رسانند تا به بام عالم پا نهاده ، وارد عالم اسماء الهی گردد ؛ و شیاطین و دار و دسته ی آنها ، همچون حریفانی قَدَر می باشند که انسان در مبارزه با آنها ، استعدادهای وجودی خود را شکوفا می کند. لذا جهان مادّی صرفاً میدان مسابقه است و بس ؛ و میدان مسابقه جای سبقت گرفتن و به مقصد رسیدن است نه جای اقامت و خوشی ؛ « فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُکُمْ جَمیعا ــــ پس در نیکیها بر یکدیگر سبقت جویید! بازگشت همه ی شما، به سوى خداست»(المائدة:۴۸) و فرمود: « وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ ـــ و امّا پیشی گیرندگانِ پیشی گیرندگان ، آنهایند مقرّبان.» (الواقعة:۱۰). آنانکه در این مسابقه بازنده باشند و به سلامت از خطّ پایان نگذرند« إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ یَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ ـــ آنها در آن روز از پروردگارشان محجوبند.» امّا آنانکه از خطّ پایان بگذرند ، بهشت را ، که وصف آن از حد بیرون می باشد ، جایزه می برند ؛ و آنها که نفرات برگزیده باشند به فراتر از بهشت راه یافته در جنّة الاسماء به رحیق مختوم می رسند که تنها نوشندگان دانند چیست. اینان چنانند که « تَعْرِفُ فی وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعیمِ ؛ یُسْقَوْنَ مِنْ رَحیقٍ مَخْتُومٍ ؛ خِتامُهُ مِسْکٌ وَ فی ذلِکَ فَلْیَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ ؛ وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنیمٍ ــــ در چهره هایشان طراوت و نشاط نعمت را مى بینى و مى شناسى. آنها از شراب زلال و دست نخورده و سربسته اى سیراب مى شوند ؛ مهرى که بر آن نهاده شده از مِشک است ؛ و پیشی گیرندگان ، در این باید بر یکدیگر پیشى گیرند. این شراب آمیخته با«تسنیم» است .»(مطففین: ۲۳ ـ ۲۷ ) امّا آنانکه حتّی از برگزیدگان نیز برگزیده ترند ، فراتر از جنةالاسماء به جنّةالذات بار می یابند و از چشمه ی فنا که چشمه ی تسنیم باشد سیراب می گردند ؛ همان چشمه ای که ذرّه ای از آن در رحیق مختوم ریخته و رحیقیان را مست نموده است ؛« عَیْناً یَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُون ـــ چشمه ای که مقرّبان از آن می نوشند.» (مطففین:۲۸)

در آخر گفتنی است که این همه گفتار نقش خیالی بیش نیست ؛ که شنیدن کی بود مانند دیدن؟ ملائک از درک آنچه قرار است انسان بدان راه یابد عاجزند پس چون حقیری که به فرض ترقّی وجودی ، مسیر کمال را تا سر کوی نیز نرفته است ، چگونه می تواند آن حقایق را وصف نماید؟! فقط همین اندازه می توان گفت که ما هم اکنون در میدان مسابقه ای بس بزرگیم ، و هدف در درجه ی اوّل به سلامت گذشتن از خطّ پایان و در درجه ی دوم جزء نفرات برگزیده شدن و در درجه ی بالاتر ، اوّل شدن و با اهل بیت (ع) همراه گشتن است ؛ آن سان که سلمان فارسی شد و مدال « سَلْمَانُ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْت » را از دست مبارک رسول الله و امیر مومنان و امام صادق (ع) گرفت . و امّا قانون این مسابقه ، شریعت الهی ؛ و داور آن ، انبیاء و ائمه(ع) و داور داوران ، حضرت خاتم الانبیاء (ص) می باشند. «فَکَیْفَ إِذا جِئْنا مِنْ کُلِّ أُمَّةٍ بِشَهیدٍ وَ جِئْنا بِکَ عَلى هؤُلاءِ شَهیدا ـــــ حالِ آنها چگونه است آن روزى که از هر امّتى، شاهد و گواهى مى آوریم، و تو را نیز بر آنان گواه خواهیم آورد؟ » (النساء:۴۱)

و عجبا از برخی انسانها که خیال می کنند اگر در این میدان ندوند ، زیانی به خدا می رسد ؛ حال آنگه دامن کبریایی او از گرد نیاز منزّه می باشد ؛ و هر کسی هر چه کوشد ، به حال خود کوشیده است. لذا فرمود: « لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها لَها ما کَسَبَتْ وَ عَلَیْها مَا اکْتَسَبَت ـــــ خداوند هیچ کس را، جز به اندازه توان وجودی اش تکلیف نمى کند. (انسان،) هر کار(نیکى) را انجام دهد، براى خود انجام داده؛ و هر کار(بدى) کند، به زیان خود کرده است » (البقرة:۲۸۶) و فرمود: « ... مَنْ یَشْکُرْ فَإِنَّما یَشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ حَمیدٌ ــــ هر کس شکرگزارى کند، تنها به سود خویش شکر کرده ؛ و آن کس که کفران کند ، همانا خداوند بى نیاز و ستوده است .» (لقمان:۱۲) و فرمود: « وَ قالَ مُوسى إِنْ تَکْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ جَمیعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِیٌّ حَمیدٌ ــــــ و موسى(به بنى اسرائیل) گفت: اگر شما و همه ی مردم روى زمین کافر شوید ، (به خدا زیانى نمى رسد؛ چرا که) خداوند، بى نیاز و شایسته ی ستایش است.» (إبراهیم:۸).

در دعای روز هشتم ماه مبارک رمضان آمده است: «خدایا در ماه رمضان مهرورزی نسبت به یتیمان را روزی‌ام گردان چرا که رحم کردن به یتیم با خلوص نیت قلب را جلا می‌دهد. خدایا روزی کن که من اطعام طعام کنم و افطاری دهم، اطعام طعام مخصوصاً به فقرا و مستحقان از کارهای بسیار نیکو است.»

بسم الله الرحمن الرحیم

«اللهمّ ارْزُقنی فیهِ رحْمَةَ الأیتامِ و إطْعامِ الطّعامِ و إفْشاءِ السّلامِ و صُحْبَةِ الکِرامِ بِطَوْلِکَ یا ملجأ الآمِلین»

«خدایا در این ماه، مهرورزی به ایتام، و خوراندن طعام، و آشکار کردن سلام، و همنشینی با اهل کرامت را نصیبم فرما، به عطایت ای پناهگاه آرزومندان.»

آیت‌الله مجتهدی تهرانی در شرح «اَللّهُمَّ ارْزُقْنی فیهِ رَحْمَةَ الاْیتامِ» می‌گوید: خدایا در ماه رمضان مهرورزی نسبت به یتیمان را روزی‌ام گردان. اگر قلب ما زنگ بزند، از چه دوایی می‌توان برای رفع آن استفاده کرد. برای اینکار باید سحرها قرآن بخوانید تا قلبتان را جلا بدهید. همچنین جان انسان را استغفار سحر جلا می‌دهد و می‌توان با یتیم‌نوازی قلب را جلا داد.

وی تاکید می‌کند: شخص ثروتمند تنها با دست کشیدن بر سر یتیم قلبش جلا پیدا نمی‌کند و باید یتیمان را از نظر مادی تامین کند و مشکلات مالی آنها را برطرف کند. پس یادتان باشد که رحم کردن به یتیم با خلوص نیت قلب را جلا می‌دهد.

این استاد برجسته اخلاق در شرح فراز «وَاِطْعامَ اْلطَّعامِ» می‌گوید: خدایا روزی کن که من اطعام طعام کنم و افطاری دهم. اطعام طعام مخصوصاً به فقرا و مستحقان از کارهای بسیار نیکو است.

وی ادامه در شرح «وَاِفْشآءَ السَّلامِ» اظهار می‌کند: خدایا روزی کن با صدای بلند سلام کنم. برخی عارشان می‌شود که اول سلام کنند؛ اما هستند برخی که در سلام کردن با صدای بلند پیش‌دستی می‌کند. همچنین باید سلام را به درستی یعنی «سلامٌ علیکم» جواب داد و از بیان عبارت‌های دیگر مثل «سلام از ماست» جلوگیری کنیم. همچنین سلام کردن مستحب و جواب سلام دادن واجب است.

آیت‌الله مجتهدی در شرح فراز «وَصُحْبَةَ الْکِرامِ» تصریح می‌کند: خدایا توفیق بده در ماه رمضان با افراد کریم و عالم و دانا و متدین همنشین شوم. خدایا توفیق بده که با نیکان رفیق شوم. کاری کنید که رفیقتان یک درجه از شما جلوتر باشد. یکی از رموز موفقیت من در زندگی اختیار کردن رفیق خوب بوده است.

این استاد بزرگ اخلاق در پایان در شرح فراز پایانی دعای روز هشتم می‌گوید: «بِطَوْلِکَ» یعنی به حق انعامت چه قدر تو به ما نعمت دادی به حق نعمت‌هایی که به ما دادی این دعاها را درباره ما مستجاب کن، «یا مَلْجَاَ الاْمِلینَ» ای کسی که پناه آرومندانی.

برنامه «جی‌پی‌اس» که با مجری‌گری «فرید زکریا» از نظریه‌پردازان و تحلیلگران برجسته روابط بین‌الملل از شبکه «سی‌ان‌ان» پخش می‌شود، شب گذشته به موضوع ایران اختصاص داشت و کارشناسان حاضر در این برنامه درباره تبعات سیاست‌های دولت کنونی آمریکا در قبال ایران صحبت کردند.

«ویلیام برنز» دیپلمات باسابقه و مسئول اصلی مذاکرات محرمانه با ایران در دولت سابق آمریکا یکی از مهمانان این میزگرد بود. او در پاسخ به سوال زکریا درباره سیاست دولت «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا در مورد ایران، سیاست موسوم به «فشار حداکثری» را «قماری پرریسک» توصیف کرد و گفت: «شما دیپلماسی اجبار را آغاز کرده‌اید بی‌آنکه کانال دیپلماسی وجود داشته باشد.»

وی افزود: «رئیس‌جمهور می‌گوید توافق بهتری می‌خواهد، اما واقعیت چیز دیگری به نظر می‌رسد، اینکه این دولت فروپاشی یا تسلیم رژیم ایران را دنبال می‌کند، که هیچ‌کدام اینها واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد.»

«ریچارد هاس» رئیس اندیشکده «شورای روابط خارجی آمریکا» دیگر مهمان حاضر در این برنامه بود، که او هم به انتقاد از سیاست دولت ترامپ پرداخت و گفت: «اگر به وزیر خارجه گوش دهید، می‌بینید درخواست‌هایی برای تغییر بنیادین رفتار ایران ارائه کرده که عملا به معنی تغییر رژیم هستند... این بیش از آنکه دیپلماسی باشد، اجبار است.»

هاس گفت دولت ترامپ به جای کناره‌گیری از توافق هسته‌ای، باید «بسته‌ای اصلاح‌شده از توافق هسته‌ای که مثلا موشک‌ها و همچنین بندهای موسوم به غروب آفتاب را هم شامل شود» ارائه می‌کرد، که در آن صورت احتمالا اروپایی هم با رویکرد آمریکا همراه می‌شدند. وی افزود: « اما در حال حاضر فکر می‌کنم این دولت تلاش می‌کند فقط به ایران فشار بیاورد و خوب در مباحث اقتصادی دستاوردهایی هم داشته، اما این رژیم جایی نمی‌رود و نباید فراموش کنیم که این رژیم راه‌های متعددی هم برای پاسخ دارند.»

این دیپلمات سابق آمریکایی هرچند در بخشی از صحبت‌هایش مانند دیگر مقام‌های آمریکایی ایران را به ارتباط با تروریسم متهم کرد، اما درباره گزینه‌های ایران گفت: «آن‌ها همین الان دارند از خروج از توافق هسته‌ای صحبت می‌کنند. آن‌ها می‌توانند از پیمان منع اشاعه (ان‌پی‌تی) خارج شوند، می‌توانند سراغ نیروهای آمریکایی در عراق بروند، می‌تواند تنش در سوریه را تشدید کنند. ایران گزینه‌های متعددی دارد، سایبری، تروریسم، نظامی و دیپلماتیک. نباید آن‌ها را دست کم بگیریم.»

در ادامه، زکریا از مهمانان درباره استفاده بیش از حد از تحریم‌ها سؤال کرد و گفت این روند باعث شده تا «در اروپا، چین و روسیه به این فکر بیافتند که شاید لازم باشد جایگزینی برای دلار وجود داشته باشد.»

برنز در این مورد گفت: «فکر می‌کنم رویکردی که در قبال ایران اتخاذ شده، خسارت جانبی زیادی دارد، که البته بخشی از آن مربوط به کناره‌گیری از مجموعه‌ای از توافق‌های بین‌المللی است. توافق هسته‌ای، توافقنامه [اقلیمی] پاریس و چندین توافق دیگر. بخشی از این [خسارت جانبی] تعمیق شکاف میان ما و نزدیک‌ترین متحدانمان است... بحث دیگر این است که به مرور زمان، نه یک شبه، سودمندی تحریم به عنوان ابزاری برای دیپلماسی آمریکا را تضعیف می‌کند.»

وی هشدار داد که اگر روند کنونی ادامه یابد، ممکن است روزی واشنگتن شاهد آن باشد که «نه تنها روسیه و چین، بلکه دوستان اروپایی هم گام‌هایی در راستای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تحریم برداشته‌اند.»

رئیس جمهوری شامگاه دوشنبه در دیدار صمیمی با علما و فرهیختگان اهل سنت سراسر کشور تاکید کرد: انقلاب اسلامی ایران مربوط به مذهب خاصی نیست و همه مردم ایران و همه مذاهب در صحنه انقلاب حضور و مشارکت فعال و گسترده داشتند و همه اینها صاحب کشور و انقلاب هستند.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسن روحانی در این دیدار با اشاره به حضور و مشارکت فعال اهل سنت در همه صحنه‌های انقلاب، گفت: اهل سنت در همه صحنه‌ها بویژه در عرصه انتخابات پای صندوق آراء حضور یافته و نمایندگان خود را برمی‌گزینند.

رئیس جمهوری تصریح کرد: بارها صراحتاً اعلام کرده ام که مبنای دولت این است که همه عزیزان از اقوام و مذاهب مختلف عزت و کرامت اسلامی و جایگاه اجتماعی‌شان محفوظ بماند و با روحیه برادری در اداره امور کشور حضور و مشارکت فعال داشته باشند و این موضوع تصمیم این دولت و نظام است.

روحانی با اشاره به اینکه طی 5 الی 6 سال گذشته و در دولت یازدهم و دوازدهم حضور برادران اهل سنت در عرصه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی به طور قابل توجهی افزایش یافته است، گفت: نماد این موضوع حضور 2 نفر از عزیزان اهل سنت به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران است و دولت و نظام جمهوری اسلامی ایران شما را مرزداران صدیق کشورمان می‌دانند.

رئیس جمهوری ادامه داد: در استان‌های مرزی اهل سنت از آغاز پیروزی انقلاب تا کنون همیشه مرزداران باوفای نظام اسلامی ایران بودند و از این به بعد نیز خواهند بود.

روحانی با اشاره به سخنان امام جمعه اهل سنت آق‌قلا در خصوص خدمات دولت در سیل اخیر در این منطقه، گفت: دولت برای ارایه خدمات در زمینه حوادثی همچون سیل و زلزله هیچ تفاوتی قائل نمی‌شود. برای ارایه خدمات دولت تفاوتی بین شیعه و سنی برای ما وجود ندارد چه در آق‌قلا، چه در خوزستان، چه در لرستان و چه در جاهای دیگر فرقی نمی‌کند.

رئیس جمهوری تاکید کرد: ما همه ایرانی و مسلمان هستیم و اعتقاد ما این است.

روحانی در ادامه خاطر نشان کرد: در رابطه با زلزله کرمانشاه بسیاری از کسانی که دچار مشکل شدند از برادران اهل سنت بودند. در یکسال و نیم گذشته دولت کار بزرگی در زمینه بازسازی مناطق تخریب شده بر اثر زلزله انجام داده است و در سیل هم به همین شکل عمل خواهد کرد.

رئیس جمهوری افزود: تاکید کردم که مرمت خانه‌های آسیب دیده در سیل اخیر تا تیرماه انجام شود و ساخت خانه‌ها نیز تا شب عید انجام شود، هر چند که کار بسیار سختی است، اما ما همه تلاش خود را بکار خواهیم بست که این کار را انجام دهیم.

روحانی در ادامه با اشاره به اینکه امروز در استان‌های مرزی کشور خدمات بسیار خوبی انجام می‌شود، گفت: در هفته‌های گذشته طرحهای عظیم آب و خاک را در استان‌های مرزی غرب کشور اجرا کردیم که یک طرح بسیار بزرگ و گسترده است. هفته های آینده هم طرح بزرگ دیگری را اجرا خواهیم کرد.

رئیس جمهوری تصریح کرد: آبادانی ایران، خدمت به مردم حس برادری و استفاده از همه اعم از شیعه و سنی برای اداره کشور اراده ماست و این نشانه رعایت حقوق شهروندی مردم ایران است.

روحانی خاطر نشان کرد: امروز شاهدیم که شیعه و سنی چگونه در کنار هم برای توسعه و پیشرفت کشور قرار گرفتند.

رئیس جمهوری افزود: امیدوارم ماه رمضان عامل وحدت بیش از پیش در کشور باشد.

روحانی در بخش پایانی سخنان خود با تاکید بر اینکه امروز شاهد تهدیدهای متنوع از سوی دشمنان هستیم، گفت: ایران و ملت ایران بزرگتر و با عظمت‌تر از آن است که کسی بتواند آن را تهدید کند. ان شاء‌الله با عزت و سربلندی و شکست دشمنان از این مرحله سخت عبور خواهیم کرد.

در ابتدای این دیدار میرزا علی امام‌ جمعه آق‌قلا در سخنانی با تقدیر و تشکر از رئیس جمهور و دولت بخاطر خدمات و زحمات فراوانی که برای کاستن از آلام سیل‌زدگان استان گلستان انجام داده‌اند، گفت: در حادثه سیل همه دستگاه‌های دولتی و امدادی و نیروهای مسلح حضور گسترده و فعالی داشتند و همگی تلاش داشتند تا از آسیب‌ها و آلام ناشی از سیل بکاهند.

وی با بیان اینکه اهل سنت ایران اسلامی فرصتی برای نظام جمهوری اسلامی ایران است، گفت: اهل سنت تابع، دوستدار و وفادار نظام جمهوری اسلامی ایران بوده و عزت اسلام و انقلاب اسلامی را دوست دارند و این را در طول 8 سال دفاع مقدس با تقدیم هزاران شهید، جانباز و بسیجی ثابت کردند.

امام‌ جمعه آق‌قلا با تاکید بر اینکه اهل سنت مدافع انقلاب اسلامی بوده، هستند و خواهند بود، اظهار داشت: اهل سنت افرادی قانع، نجیب و صبور هستند و در 4، 5 سال گذشته حقیقتاً و انصافاً اهل سنت مورد توجه رئیس جمهور قرار داشته است و زحماتی که در این دوره برای اهل سنت کشیده شده قابل ستایش است.

شیخ سید عبدالباعث قتالی امام جمعه اهل سنت بندرعباس نیز در این دیدار با تقدیر از حمایت‌ها و پیشتیبانی‌های دولت، گفت: متاسفانه توجه به ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی تا حدودی پایین آمده و این ناراحت‌کننده است و باید مسئولین و مدیران نسبت به این موضوع توجه ویژه داشته باشند.

امام جمعه اهل سنت بندرعباس خاطر نشان کرد: به عنوان مرزنشینان جنوب ایران هرچند تحت تبلیغات وسیع و در تیررس دشمنان قرار گرفته‌ایم، اما دشمنان نمی‌توانند خللی در عزم و اراده ما ایجاد کنند.

وی گفت: ما از هر جهت در راستای اعتدال و میانه‌روی تلاش فراوانی بکار گرفته‌ایم و دوست نداریم افراطیون مجالی برای عرض اندام پیدا کنند.

امام جمعه اهل سنت بندرعباس تصریح کرد: اهل سنت نهایت همکاری و همراهی را با نظام داشته و خواهیم داشت و در این راستا فداکارانه در عرصه انتخابات نیز وارد شدیم و همچنان پای عهد خود هستیم و پشیمان نیستیم.

ماموستا محمدپور مدرس حوزه علمیه نیز در سخنان جداگانه‌ای پیروزی انقلاب اسلامی ایران را یکی از پدیده‌های عجیب و به تعبیری معجزه قرن توصیف کرد و گفت: به واسطه انقلاب اسلامی خاک پاک ایران به حاکمیت دینی معطر و متبرک گردید.

وی اسلامی و مردمی بودن را دو ویژگی اصلی انقلاب اسلامی دانست و گفت:‌ این دو ویژگی مردم‌سالاری دینی را بوجود آورد و واژه جدیدی به ادبیات سیاسی جهان اضافه کرد و در نظر دارد که جهان محروم از معنویت، اخلاق و مساوات را دگرگون سازد و در عمر پربرکت خود علیرغم توطئه‌های دشمنان و جنگ تحمیلی و محاصره‌ اقتصادی، امروز در معادلات منطقه‌ای و جهانی تأثیرگذار است.

این مدرس حوزه علمیه خاطر نشان کرد: امروز جمهوری اسلامی ایران در عرصه‌های علمی، سیاسی، نظامی و دیپلماسی در صحنه جهانی عرض اندام می‌کند و کسانی که میز مذاکره و دیپلماسی را ترک کردند، امروز با ناوهای جنگی وارد میدان شدند.

در ادامه مولوی عبدالحمید اسماعیل زهی امام جمعه اهل سنت زاهدان با تقدیر از خدمات تدبیر و امید، گفت: ایران اسلامی از اتحاد همه اقوام و مذاهب تشکیل شده است و توجه به همه این اقوام و رعایت حقوق آنها و همراهی کردن و مشارکت دادن این اقوام و مذاهب در عرصه‌های مختلف می‌تواند وحدت پایدار و امنیت ملی ما را تأمین کند.

وی خاطر نشان کرد: جامعه اهل سنت در طول 40 سال گذشته با نظام جمهوری اسلامی همراهی داشته و مسیر آن اعتدال و میانه‌روی و وحدت امت اسلامی است.

امام جمعه اهل سنت زاهدان، خاطر نشان کرد: تامین هر چه بیشتر آزادی‌های مذهبی و بکارگیری شایستگان اهل سنت در امور استخدامی به نفع وحدت و همبستگی ملی است.

مولوی اسماعیل زهی در ادامه با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران اهل مذاکره و گفتمان است، خاطر نشان کرد: همانگونه که پیامبر اسلام(ص) حتی با سخت‌ترین دشمنان خود به گفت وگو می‌نشستند، ما نیز اهل مذاکره و گفتمان هستیم و البته باید از حق و حقوق خودمان در همه جا دفاع کنیم.

در دعای روز هفتم ماه مبارک رمضان آمده است: «برای عبادت در ماه مبارک رمضان دعا کنید که خداوند توفیق عبادت را به ما بدهد، در این ماه از خداوند بخواهیم که بتوانیم روزه خاص بگیریم یعنی اعضا و جوارحمان هم روزه باشند.»

بسم الله الرحمن الرحیم

«اللهمّ اعنّی فیهِ علی صِیامِهِ وقیامِهِ وجَنّبنی فیهِ من هَفَواتِهِ وآثامِهِ وارْزُقْنی فیهِ ذِکْرَکَ بِدوامِهِ بتوفیقِکَ یا هادیَ المُضِلّین»

«خدایا یاری کن مرا در این روز بر روزه گرفتن و عبادت و برکنارم دار در آن از بیهودگی و گناهان و روزیم کن در آن یادت را برای همیشه به توفیق خودت ای راهنمای گمراهان»

آیت‌الله مجتهدی تهرانی در شرح «اَللّهُمَّ اَعِنّی فیهِ عَلی صِیامِهِ وَقِیامِهِ» می‌گوید: خدایا کمک کن در این ماه روزه بگیریم و شب زنده‌داری کنیم. اگر خدا کمک کند، گرسنگی را نمی‌فهمیم. عبادت شب و سحر، دعاهای ابوحمزه ثمالی و افتتاح را انجام می‌دهیم، گاهی افرادی غصه می‌خورند که ماه رمضان چگونه روزه بگیریم؟ خوب دعا کنید و خدا کمکتان می‌کند.

وی در ادامه در شرح «وَجَنِّبْنی فیهِ مِنْ هَفَواتِهِ وَ اثامِهِ» می‌گوید: خدایا ماه رمضان ما را از لغزش و گناه حفظ کن، بدبختی است که آدم در ایام سال گناه کند و ماه رمضان هم به گناه ادامه دهد، در ماه رمضان باید تمام اعضا و جوارحمان روزه باشد، اگر روزه‌ای بگیریم که چشمان، زبانمان، گوشمان، نامحرم ببیند، دروغ بگوید و غیبت بشنود، روزه‌مان «عام» می‌شود، اما به ما می‌گویند که روزه خاص بگیرید، یعنی اعضا و جوارحت هم روزه باشند.

وی تاکید می‌کند: درنیت‌هایتان بگویید: «خدایا؛ من روزه می‌گیرم، اما روزه خاص می‌گیرم»، یعنی اعضا و جوارحتان هم روزه باشد، حدیث داریم؛ زمانی‌که روزه می‌گیرید، باید گوش و چشم و پوست بدنتان هم روزه بگیرند، باید اعضا و جوارحمان هم روزه باشند تا این روزه در ما اثر بگذارد.

این استاد اخلاق ادامه می‌دهد: البته یک روزه دیگر هم داریم که روزه خاص الخاص است، در این روزه، قلبمان در ماه رمضان به غیر خدا متوجه نمی‌شود.

آیت‌الله مجتهدی تهرانی در ادامه در شرح «وَارْزُقْنی فیهِ ذِکْرَکَ بدَوامِهِ» اظهار می‌کند: خدایا روزی کن که در ماه رمضان یاد تو باشم، «ذکر»، هم یاد معنا می‌کند و هم معنای ذکر زبانی را می‌دهد. دائماً باید به یاد خدا باشم.

وی می‌گوید: حدیث است که اگر حیوانات ذکر نگویند، اسیر دام صیاد می‌شوند. این صداهایی که از حیوانات می‌شنویم، ذکرهایی است که توسط آنان بیان می‌شود، حتی درخت و بیابان و کوه و دشت هم ذکر می‌گویند.

آیت‌الله مجتهدی تهرانی در ادامه در شرح «بِتَوْفیقِکَ یاهادِی الْمُضِلّینَ» می‌گوید: اما به توفیق خودت ای راهنمای گمراهان! ای خدایی که گمراهان را راهنمایی می‌کنی، توفیق بده این دعاهای روز هفتم درباره ما مستجاب شود.

ماه مبارک رمضان در سیستان و بلوچستان با توجه به آداب و رسوم خاص مردم دارای شور و حال ویژه ای است که می‌توان گفت رسومات این ماه در این منطقه با غنای فرهنگی والا دارای سابقه ای طولانی است که با وجود گذشت سالیان زیاد، همچنان در میان مردم زنده مانده است.

رمضان، ماه میهمانی خدا، ماه رقابت مردم برای کمک، بخشش و انعام است. ماه میهمانی خدا در سیستان و بلوچستان آداب و رسوم خاصی دارد که حتی گرمای بیش از اندازه هوا در این منطقه از کشور هم نتوانسته ذره ای از عشق عبادت مردم به خدا را در این ماه کم کند. مردم سیستان و بلوچستان با 2 فرهنگ متفاوت و با برپایی آیین‌های خاص به مهمانی خدا می‌روند و مانند تمام نقاط کشور  یک ماه را به لطف  و مدد خداوند در عبادت و اطاعت سپری می‌کنند.

مردم سیستان و بلوچستان بر این باورند که رعایت آداب و اعتقاداتشان در ماه مبارک رمضان سبب حفظ هویت فرهنگی و تاریخی آن‌ها می‌شود از این رو می‌توان از غبارروبی مساجد، اهدای اقلام مورد نیاز مساجد، کمک به نیازمندان، سحر خوانی در رمضان، آیین رمضونیکه، برپایی نشست‌های مذهبی، دوره های قرآن به عنوان مراسمات مرسوم ماه مبارک رمضان در میان مردم منطقه سیستان و بلوچستان نام برد.

آماده سازی مساجد برای پذیرایی از مهمانان خدا

غباروبی از مساجد یکی از آداب مردم در منطقه سیستان و بلوچستان است از این رو پیر و جوان برای پاکیزگی مساجد در کنار یکدیگر تلاش می‌کنند تا با پاکی به استقبال رمضان بروند. بعد از نظافت مساجد و زدودن گرد و غبار از در و پنجره مساجد زنان برای خوشبو کردن  مساجد ماده مشک روشن می کنند و مردان نیز با نصب چادر و تفکیک مکان زنان و مردان زمینه حضور زنان را برای بهره مندی از فضائل این ماه فراهم می‌کنند.

سحر خوانی

سحر خوانی مراسمی قدیمی است که ریشه در تاریخ سیستان دارد به این شکل که مردم منطقه سیستان از دیر باز به دلیل اینکه در آن زمان امکاناتی برای بیدار شدن افراد در زمان مشخص برای سحر وجود نداشت عده ای که زودتر بیدار می‌شدند برای اینکه دوستان، آشنایان و همسایگان خود را برای نماز و عبادت بیدار کنند فانوس به دست با دهل زدن و سحری خوانی از کوچه‌ها عبور می‌کردند و فرارسیدن سحر را به یکدیگر اطلاع می‌‌دادند؛ در بلوچستان نیز این رسم مرسوم بوده به طوریکه  شخصی در زمان سحر مسئولیت دهل زدن را در سه مرحله ابتدا بیدار کردن مردم سپس هشدار برای بیدار کردن افرادی که خواب مانده اند و در نهایت برای یادآوری زمان اذان بر عهده داشت. همچنین برخی از  بزرگان و ریش سفیدان منطقه بلوچستان نیز با رفتن بر روی بام‌ها نوای 'اُو مُسُلٌمَنان پاد آیت، پاد آیت' به معنای ای مسلمانان بیدار شوید، بیدار شوید را سر می‌دادند تا کسی در هنگام سحر از عبادت باز نماند.

رمضونیکه یا رمضوالله

آیین رمضونیکه از 13ماه مبارک رمضان آغاز می‌شود و تا شب قبل از ضربت خوردن حضرت علی (ع) ادامه دارد به این ترتیب که گروهی از مردم با خواندن اشعاری خاص به پیروی از امام علی(ع) و کمک به مستمندان و یتیمان در هنگام افطار به درب خانه‌های مردم می‌روند و  اقدام به جمع آوری کمک‌های مردمی از جمله گندم، آرد، خرما، نان، پول و ...می‌کنند.

زمانی که مراسم رمضونیکه انجام می‌شود اگر صاحبخانه توان مالی برای کمک نداشته باشدکاسه آبی به نشانه روشنایی روی گروه رمضان خوان می پاشد تا خداوند همواره روشنایی و شادی را به آن‌ها هدیه کند.گروه رمضان خوان پس از پایان این آیین در محلی تجمع و کمک‌های اهدایی مردم را بین مستمندان و نیازمندان محله خودشان تقسیم می‌‌کنند.

سنت «آرَک و بَرَک»

مردم سیستان با پختن غذاهای محلی و توزیع آن بین مستمندان به استقبال این ماه می روند، در این ایام استفاده از غذاهای آب دار منطقه از جمله آبگوشت محلی و کشک زرد سیستانی در موقع افطار به اوج خود می‌رسد. «آرَک و بَرَک» یعنی آوردن و بردن یکی از سنت های قدیمی و پسندیده مردم سیستان در گذشته بوده به این معنی که از هر اجاقی که دود بلند شود و تا هر شعاعی که دود برود، خانواده ها مقیداند هر کس یک کاسه ای از غذا را برای دیگران ببرد. بسیاری از خانواده‌ها به خویشاوندان خود، پدر و مادر، همسایه ها و افراد فقیر و مسکین در قالب غذای نذری کمک می‌کردند البته این سنت هنوز هم با پخش نذری‌هایی مانند شله زرد، نان برک یا شیربرنج ادامه دارد. اهالی هر محله پیش از اذان مغرب در حد توان خود مواد غذایی را که در خانه تهیه کرده اند به مسجد می‌برند تا پس از اقامه نماز مغرب همراه با دیگر روزه داران افطار کنند.

تباهگ غذای ماه رمضانی قوم بلوچ

تباهگ مخلوطی از برنج و گوشت خشک شده است که طرفداران زیادی در میان قوم بلوچ و حتی غیر بلوچ های منطقه دارد؛ تهیه این گوشت یک هفته تا 10 روز طول می‌کشد به همین دلیل از نیمه دوم شعبان مردم بلوچ در صدد تهیه آن بر می‌آیند. تباهگ گوشت‌هایی با لایه ‌های نازک و ورقه های ظریف پهن است که به دست آشپزان ماهر تهیه و سپس با پودر انار ترش، آب لیمو و نمک طعم دار شده و در فضایی باز بر روی بند یا طنابی در مجاورت تابش آفتاب آویزان می‌شود این نوع گوشت بعد از خشک شدن جمع آوری و در کیسه‌های پارچه‌ای برای مصرف در طول ماه مبارک رمضان قرار داده می‌شود.

معمولاً کسانی که قادر به تهیه تباهگ نیستند در ماه رمضان بیشتر از غذای پرچربی مانند بت ماش که  از موادی مانند برنج، روغن، ماش و افزودنی‌های معطر تهیه می‌شود استفاده می‌کنند.

شب‌های قدر 

مردم در شب ‌های 19، 21 و 23 رمضان از شب ضربت خوردن تا شهادت  امام علی (ع) تا نزدیک اذان صبح به دعا و عبادت مشغول می ‌شوند و ضمن برگزاری مراسم احیا به دعا، نیایش و عزاداری می‌پردازند. شب‌های قدر در بین مردمان بلوچ تفاوت اندکی با دیگران دارد به این ترتیب که  زنان بلوچ به صورت انفرادی در خانه‌ها و مردان در مساجد به عبادت و تلاوت قرآن می پردازند، مردان خانواده سعی می‌کنند فرزندانشان را همراه خود به مساجد ببرند تا فرزندانشان از سخنان مولوی درباره فضیلت این ماه مبارک و احیا و زنده داری شب های قدر است بهره مند شوند. در برخی مساجد شب 21 و در برخی مساجد شب های 23، 25، 27 و یا 29 رمضان مراسم ختم قرآن انجام می‌شود.

عید فطر عید کوچک اهل تسنن

عید سعید فطر یکی از مهم ترین اعیاد اهل تسنن  بعد از عید سعید قربان است که به نام عید کوچک در بین اهل تسنن رواج دارد. دوخت لباس‌های سوزن دوزی توسط زنان بلوچ و تهیه لباس نو مردانه و بچه گانه برای برپا داشتن عید یکی دیگر از برنامه‌هایی که توسط اهل سنت این استان در ماه رمضان انجام می شود و اگر خانواده ای توان خرید لباس نو را نداشته باشند، بزرگان طایفه یا محله آن را تهیه و در اختیار نیازمندان قرار می‌دهند. در روز عید مردان با پوشیدن لباس نو برای اقامه نماز عید به نزدیک ترین عیدگاه‌های محل سکونت خود می‌روند. این عید در میان اهل تسنن به مدت 3 روز برگزار می‌شود و روزه داران به دید و بازدید یکدیگر می‌روند و به شادمانی می‌پردازند.

کدام احکام مشروط به مسلمانی است‌؟ بسیاری از واجبات و محرمات در فقه اسلامی مربوط به عموم مسلمانان است و هر کس مسلمان باشد، مشمول این احکام الهی است. در این موارد «تشیع» شرط حکم نیست و حکم شامل همه مسلمین است: ....

مسلمانان

کدام احکام مشروط به مسلمانی است‌؟ بسیاری از واجبات و محرمات در فقه اسلامی مربوط به عموم مسلمانان است و هر کس مسلمان باشد، مشمول این احکام الهی است. در این موارد «تشیع» شرط حکم نیست و حکم شامل همه مسلمین است:

1. تعریف مسلمان

‌ در اصطلاح فقها، مسلمان بر کسی اطلاق می‌شود که اقرار بر شهادتین داشته باشد؛ اعم از این‌که شیعه باشد یا نباشد. شیخ انصاری‏‌ قدس‌سره می‌گوید: «أنّ مجرد اظهارالشهادتین و فعل‌الصلاة و أخواتها کافٍ فی‌الإسلام؛ (کتاب الطهارة، شیخ مرتضی انصاری/5/‏127) صرف اظهار شهادتین و انجام نماز و امثال آن برای مسلمان بودن کافی است.» آیةالله‌العظمی خویی‏‌ قدس‌سره نیز می‌نویسد: «أنّ الإسلام لا یعتبر فیه الإیمان، و إنّما تترتب أحکام الإسلام علی مجرد إظهار الشهادتین، و بذلک حقنت الدماء و جرت المواریث و جاز النکاح؛ (موسوعة الإمام الخویی/9/‏178) برای صرف مسلمان بودن، ایمان (تشیع) شرط نیست و احکام اسلام به محض اظهار شهادتین بر شخص مترتب می‌شود و به وسیله آن خون‌ها محفوظ، ارث جاری و ازدواج (او با مسلمانان) جایزمی‏گردد.»

2. حفظ جان مسلمان

حفظ جان محترم، موضوع احکام بسیاری است. فقها با ورود در هر باب، حفظ نفس محترمه را اولویت بخشیده، آن‌را بر احکام دیگر مقدم داشته‌اند. بارزترین نفس محترمه، جان مسلمان است؛ اعم از شیعه و غیرشیعه. بنابراین، در وجوب حفظ نفس محترمه، فرقی بین شیعه و غیرشیعه نمی‌باشد. و هم‌چنین وقتی سخن از حرمت مال مسلمان به میان می‌آید، فرقی بین شیعه و غیرشیعه نیست؛ بلکه اموال تمام مسلمانان محترم می‌باشد و تخریب، اضرار و غصب اموال عموم مسلمانان حرام است. همان‌طور که حفظ آبرو و اموال و حقوق مسلمین یک وظیفه فراگیر نسبت به تمام فرق اسلامی است.

3. احکام عقود و ایقاعات

در بیشترین عقود و ایقاعات، مانند خرید و فروش، اجاره، هبه، مشارکت و امثال آن، تشیع و بلکه اسلام در متعاقدین (دو طرف معامله) شرط نیست، البته در مثل ازدواج بحث‌های خاصی است که باید به کتب فقها مراجعه شود.

4. احکام ارث

دیدگاه فقهای شیعه بر این است که مطلق مسلمان از مسلمان ارث می‌برد؛ اعم از این‌که در مذهب موافق باشند یا نه. حضرت امام خمینی‌ قدس‌سره در این زمینه می‌نویسد: «مسلمان‌ها از یکدیگر ارث می‌برند، گرچه در اصول و عقاید مختلف باشند. بنابراین،‌ شیعیان دوازده ‌امامی از دیگران و بالعکس ارث می‌برند و نیز گمراهان از مسلمین، از یکدیگر ارث می‌برند. بله، غلوکنندگان، خوارج، نواصب و نیز کسی که منکر ضروری دین است، اگر توجه به گفته خود دارد، کافر یا در حکم کافر می‌باشد، پس مسلمان از کافر ارث می‌برد؛ ولی کافر از مسلمان ارث نمی‌برد.» (تحریر الوسیله/2/366)

5. احکام حلیت ذبیحه

ذبیحه مسلمان، حلال است؛ اعم از این‌که شیعه باشد یا غیرشیعه. آیةالله‌العظمی سیستانی‏ حفظه‏الله در بحث صید و ذباحه می‌نویسد: «الشرط الثالث: ان یکون المرسِل مسلماً أو بحکمه... (منهاج الصالحین/3/‏261) سوم [از شرایط حلال بودن شکار] این است که فرستنده سگ شکاری، باید مسلمان یا فرزند مسلمان باشد، پس اگر کافر سگ را ارسال کند، گرچه کتابی باشد و نام خدا را ببرد بنابر احتیاط، حلال نیست و فرقی نیست در مسلمان بین زن و مرد و نیز بین شیعه و غیرشیعه. بله، کسانی که نام خود را مسلمان گذارده‌اند؛‌ ولی در واقع کافر می‌باشند (مانند غلات، نواصب و خوارج) صید آن‌ها حلال نیست.»

6. احکام بازار مسلمین

گوشت و سایر اجزای حیوانات که از بازار مسلمان‌ها تهیه می‌شود، محکوم به پاک و حلال بودن است. طبق این قانون (سوق‌المسلمین) فرقی نیست بین بازار شیعیان و غیر آن‌ها. آیةالله ایروانی‌ قدس‌سره در این مورد در دروس تمهیدیه فی القواعد الفقهیه می‌نویسد: آیا حجیت بازار مسلمان‌ها در موردی است که مسلمانان در آن‌جا فقط شیعه باشند؟ هرگز! بلکه حجیت سوق مسلمان شامل تمام فرقه‌های اسلامی می‌شود، به دو دلیل: اول این‌که روایاتی که در مورد ارزش داشتن سوق مسلمین وجود دارد، عام بوده و مختص به فرقه خاصی از مسلمان‌ها نگردیده است. دوم، در زمانی که این روایات از جانب معصومین‏‌ علیهم‌السلام بیان می‌شده، بیشتر مسلمان‌ها غیرشیعه بودند و در آن شرایط ائمه ‏ علیهم‌السلام به سوق‌المسلمین اعتبار بخشیدند. بنابراین، حجیت سوق‌المسلمین عام بوده و شامل شیعه و غیرشیعه می‌گردد.»

7. تجهیز اموات

در وجوب تجهیز میت، تفاوتی بین شیعه و غیرشیعه نیست. شهید اول‌ قدس‌سره در غایةالمراد فی شرح نکت الارشاد جلد 1 صفحه 48 می‌نویسد: غسل میت و بقیه تجهیزات او واجب کفایی است که باید در مورد هر مسلمانی انجام شود، غیر از خوارج و غلوکنندگان، البته غیرشیعه را باید همان‌گونه که خودش معتقد است،‌ غسل داد.»

بسم الله الرّحمن الرّحیم

الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا محمّد و آله الطّاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.

عَن اَبی قَتادَةَ عَن داوُدِ بنِ سِرحانَ قالَ: کُنّا عِندَ اَبی عَبدِ اللَّهِ عَلَیهِ السَّلامُ اِذ دَخَلَ‌ عَلَیهِ‌ سَدیرٌ الصَّیرَفیُّ فَسَلَّمَ وَ جَلَسَ فَقالَ لَهُ: یا سَدیرُ! ما کَثُرَ مالُ رَجُلٍ قَطُّ اِلَّا عَظُمَتِ الحُجَّةُ لِلَّهِ تَعالى عَلَیهِ، فَاِن قَدَرتُم اَن تَدفَعوها عَن‌ اَنفُسِکُم فَافعَلوا؛ قالَ لَهُ: یَا بنَ رَسولِ اللَّهِ! بِماذا؟ قالَ: بِقَضاءِ حَوائِجِ اِخوانِکُم مِن اَموالِکُم. (۱)

عَن داوُدِ بنِ سِرحانَ قالَ: کُنّا عِندَ اَبی عَبدِ اللَّهِ عَلَیهِ السَّلامُ اِذ دَخَلَ‌ عَلَیهِ‌ سَدیرٌ الصَّیرَفیُّ فَسَلَّمَ وَ جَلَس

سند این روایت جزو سندهای بسیار خوب است. البتّه سَدیر صیرفی توثیق نشده است امّا اهمّیّتی ندارد، چون او راوی نیست؛ راوی داوودبن‌سرحان است که داوود رِقّی است که ثقه است، سند هم سند خوبی است. میگوید خدمت حضرت بودیم، سَدیر صیرفی وارد شد. سدیر صیرفی اهل صرّافی بوده -صیرفی یعنی صرّاف و کسی که دینار و نقره و مانند اینها میخرد و میفروشد- و قاعدتاً آدم پولداری بوده. [سلام کرد و نشست.]

فَقالَ لَهُ یا سَدیرُ ما کَثُرَ مالُ رَجُلٍ قَطُّ اِلَّا عَظُمَتِ الحُجَّةُ لِلَّهِ تَعالى عَلَیه

بمجرّدی که نشست، ظاهرش این است که حضرت بی‌مقدّمه، بدون اینکه او سؤالی کرده باشد و حرفی زده باشد، رو کردند به او و فرمودند که ای سدیر! هر کسی که پولش زیاد شد، مالش زیاد شد، حجّت خدا بر او زیاد خواهد شد؛ چون «اَخَذَ اللّهُ‌ عَلَى‌ العُلَماءِ اَلّا یُقارّوا عَلى کِظَّةِ ظالِمٍ وَ لا سَغَبِ مَظلوم»؛ (۲) خدای متعال عهد و پیمان گرفته از علما -علما هم فقط به معنای فقها نیست- از دانشمندان، دانایان، زبدگان، نخبگان جامعه که بر گرسنگیِ گرسنگان و سیری و پُریِ سیران و اغنیا صبر نکنند، اعتراض کنند. یک ظالمِ ثروتمندِ شکمِ پُری و مظلوم گرسنه‌ای را اگر دیدند [اعتراض کنند]. خب این حجّت خدا است دیگر، این عهد و پیمان الهی است. حضرت اینجا به سدیر فرمود: اگر مال کسی زیاد شد، حجت خدا بر او بزرگ خواهد شد، سنگین خواهد شد، خدای متعال بر او احتجاج خواهد کرد. حالا کسی که مال ندارد، یک جور است، کسی که مال دارد، طبعاً وضعش فرق میکند؛ وظیفه دارد.

فَاِن قَدَرتُم اَن تَدفَعوها عَن‌ اَنفُسِکُم فَافعَلوا

اگر میتوانید این مال زیادی را که دارید، از خودتان دور کنید، دفع کنید، بکنید. خب، چه جوری دفع کنیم؟ مثلاً بریزیم پولها را در آب، در دریا، در چاه؟ یا برای اینکه پول را از بین ببریم، خرجهای مُسرفانه و بیجا کنیم، خرج بیخودی بکنیم؟ اینها مراد نیست.

قالَ لَهُ یَا ابنَ رَسولِ اللَّهِ بِماذا؟

[سدیر گفت:] چه جوری این پول را از خودمان دفع کنیم؟

قالَ بِقَضاءِ حَوائِجِ اِخوانِکُم مِن اَموالِکُم

[حضرت فرمود:] راهش این است که نگاه کنید، ببینید برادران شما چه نیازی دارند به اموال شما، آن نیاز را برآورده کنید.

بعضی‌ها متمکّن هم هستند، [امّا] می‌آیند پیش ما -چون پول بیت‌المال دست ما است، از ما میخواهند- که مثلاً فرض کنید فلان کس محتاج است، شما یک پولی بدهید؛ خب بابا، خودت که پول داری، بده! اگر چنانچه نتوانستی، بعد بیا سراغ بیت‌المال. یعنی بعضی‌ها سختشان است که از خودشان بکَنند و در راه خدا انفاق کنند. حضرت اینجا میفرمایند که این پول زیاد را، این مال زیاد را هر جور که میتوانی، از خودت دور کن. البتّه هر جور که میتوانی، یعنی به این صورت که به برادران مؤمنت بدهی و قضاء حوائج آنها را بکنی.

۱) امالی طوسی، مجلس یازدهم، صفحه‌ی ۳۰۲؛ «امام صادق (علیه‌السلام) به سدیر صیرفی فرمود: ای سدیر! اگر مال کسی زیاد شد، حجت خدا بر او سنگین و زیاد خواهد شد؛ پس اگر میتوانید این مال زیادی را از خودتان دور کنید، این کار را بکنید. سدیر گفت چه جوری این کار را بکنیم؟ حضرت فرمود: به برآورده کردن حاجات و نیازهای برادرانتان از اموالتان.»

۲) نهج‌البلاغه، خطبه‌ی

«عزت روزافزون و پیشرفت فوق‌العاده ملت ایران در چهل سال گذشته، به علت عمل به قرآن و ایستادگی بوده است و امروز نیز تنها راه غلبه بر شیاطین و کفار، ایستادگی است» بخشی از سخنانی بود که رهبر انقلاب در دیدار با قاریان، مناجات‌خوانان و مدیحه‌سرایان قرآنی بیان فرمودند.

حضرت آیت الله خامنه‌ای دوشنبه گذشته(16 اردیبهشت) در دیدار با قاریان، مناجات‌خوانان و مدیحه‌سرایان قرآنی در حسینیه امام خمینی (ره) طی سخنانی، یکی از نیازهای اساسی امروز بشریت و جامعه اسلامی را فهم معارف قرآنی و عمل به آن دانستند و با اشاره به تصریح قرآن بر مقابله با استکبار و کفر و طواغیت و ایستادگی در مقابل آنها، گفتند: عزت روزافزون و پیشرفت فوق‌العاده ملت ایران در چهل سال گذشته، به علت عمل به قرآن و ایستادگی بوده است و امروز نیز تنها راه غلبه بر شیاطین و کفار، ایستادگی است.

در واقع ایستادگی و مقاومت در برابر نظام سلطه و زیادخواهی های جبهه استکبار تنها راه پیروزی است. در این زمینه به ذکر چند نکته می پردازیم؛

1- در جهانی به سر می بریم که قدرت های جهانی همه تلاش خود را می کنند تا با تحمیل عقاید، ایدئولوژی و سبک زندگی در راستای استعمار، استحمار و استثمار ملت ها و جوامع بشری خواسته های خود را دیکته کنند.

بررسی تاریخ نیز گویای مبارزه همیشگی میان حق و باطل و ایمان و کفر است. بر این اساس همواره دو جبهه متضاد رودر روی هم قرار گرفته اند.

2- سر برآوردن ایدئولوژی ها در سده نوزدهم و بیستم، آگاهی های کاذبی را وارد اندیشه و فضای گفتمانی جهان کرد و ماحصل آن جهان دوقطبی و گرایش های دگم و بسته ای بود که طی آن باب تسامح و تساهل بسته شد. طی این دوره هرگفتمانی نه تنها به دگرسازی با گفتمان رقیب می پرداخت بلکه طرد گفتمان مقابل را تبلیغ و ترویج می کرد.

در این انحنا گفتمان ها و جریانی هایی وارد عرصه و مناسبات جهان شدند که خارج از این بلوک بندی ها تعریف می شدند. از خروجی های اصلی این گفتمان جریان عدم متعهد بود که در برابر بلوک بندی ها رایج قرائت متفاوتی را ارائه کرد.

این تمام ماجرا نبود و پیروزی انقلاب اسلامی، روح جهان بی روحی بود که تحت سیطره نظام بلوک بندی شده و محصور در ایدئولوژی ها، نظام بین المللی را شکل داده بودند که بایستی خود را وابسته به آن می کردی و دم بر نمی آوردی اما انقلاب اسلامی با حق طلبی و عدالت گرایی ماهیت نظام سلطه را آشکار ساخته و پرچمدار جبهه حق شد.

3- انقلاب اسلامی حامل گفتمان و رویکردی حق طلبانه در مقابل جبهه استکبار بود و شعار نه شرقی و نه غربی اش در جهان طنین انداز شده بود. این نگرش و دیدگاه چون در دایره مطلوب استکبار جهانی نبود مورد هجمه های مختلف قرار گرفت تا تاب مقاومت و ایستادگی آن شکسته شود.

بر این اساس مرور 4 دهه انقلاب گویای انواع دشمنی ها و دسیسه هایی است که از جانب استکبار علیه کشورمان برنامه ریزی و اجرا شده است.

4- غیریت سازی گفتمان جمهوری اسلامی ایران با نظام سلطه ریشه در هویت شکل گرفته نظام اسلامی دارد. در واقع کتاب وحی و سیره ائمه اطهار مبتنی بر حق طلبی و ظلم ستیزی است.

بر این اساس تکیه بر اصول حقه دین اسلام و قرآن کریم و عمل برآن، کشور را از سنگلاخ ها و ناهمواری هایی که از جانب بیگانگان و دشمنان نظام اسلامی طراحی شده است، مصون می دارد.

5- همانگونه که رهبر معظم انقلاب فرمودند عزت روزافزون و پیشرفت فوق‌العاده ملت ایران در چهل سال گذشته، به علت عمل به قرآن و ایستادگی بوده است.

در آیه 41 سوره عنکبوت آمده است که «مَثَلُ الَّذِینَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِیَاءَ کَمَثَلِ الْعَنْکَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَیْتًا وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُیُوتِ لَبَیْتُ الْعَنْکَبُوتِ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ» «مثل حال آنان که خدا را فراموش کرده و غیر خدا را به دوستی و سرپرستی برگرفتند (در سستی و بی‌بنیادی) حکایت خانه‌ای است که عنکبوت بنیاد کند و اگر بدانند سست‌ترین بنا خانه عنکبوت است.»

این آیه نشانگر آن است که پذیرش دوستی و ولایت غیر خداوند، چونان انتخاب خانه‌ای مانند خانه عنکبوت، در سست بنیادی است اما آنها که بر ایمان و توکل بر خدا تکیه می‌کنند تکیه بر سد پولادین دارند. بر این اساس بی شک امروز نیز تنها راه غلبه بر شیاطین و کفار، ایستادگی است

مروری بر صفحات تاریخ نشان می دهد آنانی که در راه حق و حقیقت گام برداشتند و مبارزه کردند در نهایت پیروز شدند.