emamian
استقلال فرزندان چه نقشی در تربیت آن ها دارد؟
گرچه پدر و مادر بخاطر محبت شدید به فرزند دوست دارند همواره در کنارشان باشد اما باید مراقب بود که محبت های کاذب، مانع از آن نشود که کودک استقلال خود را باز یابد؛ زیرا اگر همچون یک نهال نورس برای همیشه در سایه یک درخت تنومند قرار گیرد، رشد و نمو لازم را نخواهد یافت و در برابر طوفان های زندگی و فشار حوادث مقاومت لازم را نخواهد داشت.
شاید به همین دلیل بود که یعقوب(ع) در برابر پیشنهاد فرزندان با تمام علاقه ای که به یوسف(ع) داشت، حاضر شد او را از خود جدا کند.
* تعلیم و تربیت فرزندان از منظر اسلام
دیدگاه اسلام در مورد تعلیم و تربیت فرزندان چیست؟
دستور امر به معروف و نهی از منکر، یک دستور عام است؛ ولی از آیات و روایاتی که درباره حقوق فرزند و مانند آن در منابع اسلامی وارد شده، استفاده می شود که: انسان در مقابل همسر و فرزند خویش، مسئولیت سنگین تری دارد، و موظف است تا آنجا که می تواند، در تعلیم و تربیت آنها بکوشد، آنها را از گناه بازدارد و به نیکی ها دعوت نماید، نه این که تنها به تغذیه جسم آنها قناعت کند.
* آثار تربیتی بشارت و انذار
چرا در آیات قرآن «بشارت» و «انذار» در کنار یکدیگر آمده است؟
«بشارت» و «انذار» یا «تشویق» و «تهدید» بخش مهمی از انگیزه های تربیتی و حرکت های اجتماعی را تشکیل می دهد، آدمی هم باید در برابر انجام کار نیک «تشویق» شود، و هم در برابر کار بد «توبیخ» بیند تا آمادگی بیشتری برای پیمودن مسیر اول و گام نگذاردن در مسیر دوم پیدا کند. تعادل میان این دو لازم است؛ چراکه اگر تشویق و امید از حد بگذرد باعث جرأت و غفلت است و اگر بیم و انذار بیش از اندازه باشد نتیجه اش یأس و نومیدی و خاموش شدن شعله های عشق و تحرک است.
۹ روش درمانی دندان درد شبانه
اگر شب دچار دنداندرد شدید، قبل از مراجعه به دندانپزشک، برای آن راهحلهای طبیعی وجود دارد.
با روشهای زیر میتوانید از شر دنداندرد در شب رها شوید:
۱. مصرف مسکن
یکی از روشهای درمان دردِ دندان مصرف مسکنهایی مانند استامینوفن و ایبوپروفن است. این مسکنها که بدون نسخه فروخته میشوند، بهسرعت درد را آرام میکنند. البته در موارد شدت بالای دنداندرد، باید مسکنهای قویتر با تجویز دندانپزشک مصرف شود.
۲. کمپرس آب سرد
با استفاده از کمپرس آب سرد، میتوان از دردِ دندان کاست. یک کیسه یخ را درون حولهای قرار دهید و آن را روی صورت و در ناحیه دنداندرد بگذارید. این کار باعث میشود تا رگهای خونی آن ناحیه منقبض شده و از درد کاسته شود. هر چند ساعت یکبار به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه کمپرس آب سرد را روی صورت قرار دهید تا درد آرام شده و بتوانید دوباره به خواب روید.
۳. بالا نگهداشتن سر
گاهیاوقات جمع شدن خون در سر موجب درد و التهاب بیشتر در دندان میشود. دنداندرد برخی افراد با بالا نگهداشتن سرشان (بهوسیله قرار دادن یک یا دو بالش زیر سر خود) بهبود یافته و میتوانند خواب شبانهشان را تکمیل کنند.
۴. پمادهای دارویی
برخی از پمادهای دارویی که بدون تجویز پزشک فروخته میشوند، میتوانند از دردِ دندان در شب بکاهند. برخی از پمادها و ژلهای بیحسکننده حاوی بنزوکائین هستند که این ماده، ضددرد و نوعی مسکن است. بنزوکائین برای تسکینهای دردهای موضعی مانند دنداندرد استفاده میشود. البته این نوع پمادها برای کودکان مناسب نیستند.
۵. شستشو با آبنمک
شستشوی دندان با آبنمک، درمان رایجی است که در خانه میتوان انجام داد. در واقع آبنمک یک ماده ضدباکتریایی طبیعی است که از التهاب میکاهد و از دندان آسیبدیده در برابر عفونت محافظت میکند. شستشوی دهان با آبنمک میتواند ذرات خرد غذا را از دندان یا لثهها پاک کند.
۶. شستشو با پراکسید هیدروژن
پیوره، عفونت جدی لثه و بافتهای نرم دندان است و معمولا در اثر توجه نکردن به بهداشت دهان رخ میدهد. این بیماری موجب دنداندرد، خونریزی از لثه و شل شدن دندانها شود. شستشوی دهان با دهانشویههای حاوی پراکسید هیدروژن به کاهش جرم دندانها و بیماری پیوره کمک میکند. مقداری پراکسید هیدروژن را با همان مقدار آب ترکیب کرده و محلول را در دهان بچرخانید و دهانتان را با آن بشویید. مراقب باشید از این محلول نبلعید. این درمان مناسب کودکان نیست. زیرا ممکن است تصادفی کمی از محلول را ببلعند.
۷. چای نعناع
شستن دهان با چای نعناع فلفلی یا مکیدن چای کیسهای نعناع میتواند بهطور موقت از دنداندرد بکاهد. بررسیها نشان داده است که نعناع فلفلی حاوی ترکیبات آنتیاکسیدان و ضدباکتریایی است. همچنین منتول، مادهای فعال در نعناع است که اثر بیحسکنندگی ملایمی دارد و در از دردِ دندان میکاهد.
۸. میخک
یکی از ترکیبات اصلی میخک، اوژنول است که میتواند در درمان دنداندرد موثر باشد. بررسیها نشان داده است استفاده از اوژنول پس از کشیدن دندان، از درد و التهاب لثه میکاهد. در واقع این ماده نوعی بیحسکننده است. بنابراین هنگام دنداندرد، کمی میخک در آب خیس کنید و آن را بهصورت خمیر درآورید و در محل درد بگذارید. البته میتوانید بهجای این کار یک دانه میخک را بجوید یا نزدیک دندانی که درد میکند بگذارید.
۹. سیر
آلیسین، ماده اصلی سیر، اثر ضدباکتریایی نیرومندی دارد و در از بین بردن باکتریهای دهان که موجب فساد و درد دندان میشوند موثر است. موقع دنداندرد، یک حبه سیر را در دهان نزدیک دندانی که درد میکند، بگذارید یا آن را بجوید. از دردِ دندان کاسته میشود.
درمانهای فوق موقتی هستند و فقط از عذابتان اندکی کم میکنند. بنابراین باید برای درمان دندانتان بهسرعت به دندانپزشک مراجعه کنید تا گرفتار عوارض بعدی آن نشوید.
گلهایی که میتوانید آنها را بخورید!
گلها تنها برای زیبایی و تحسین آفریده نشده اند، بلکه فواید گل خوراکی میتواند مانند زیباییش حیرت آور باشد.
گلها نه تنها زیبا به نظر میرسند و عطرآگین هستند، بلکه برخی از آنها طعم بسیار خوبی دارند. بیشتر گلهای خوراکی سرشار از ویتامین C هستند و هر کدام دارای مزایای فراوانی هستند که باعث میشود آنها را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.
گل هیبیسکوس:
گلبرگهای این گل قرمز زیبا حاوی آنتی اکسیدانهایی است که به کاهش سطح کلسترول بد در بدن و افزایش سطح کلسترول خوب کمک میکند. این گل برای افراد مبتلا به اختلالات کبدی عالی است. مصرف منظم گل هیبیسکوس سلامت پوست و مو را افزایش میدهد.
گل بنفشه:
فریب ظاهر کوچک بنفشه را نخورید! این گل دارای خواص ضد التهابی است و سلامت رگهای خونی را نیز افزایش میدهد. بنفشه برای درمان بیماریهای تنفسی نیز مفید است. سرشار از پتاسیم است و به عملکرد قلب و عضلات کمک میکند.
گل رز:
شیر گل رز بسیار محبوب است و طعم خوبی دارد. مردم سراسر جهان به روشهای مختلف گلبرگ و گل رز را در رژیم غذایی خود قرار میدهند. چینیهای باستان از آن برای درمان اختلالات گوارشی و قاعدگی استفاده میکردند. این گل کم کالری، سرشار از آب و حاوی مقادیری ویتامین A و E است.
گل همیشه بهار:
به دلیل استفاده موضعی برای زخمها و درمان بیماریهای پوستی به خوبی شناخته شده است. سلامت سلولها را ارتقا میدهد و به طور بالقوه از سرطان جلوگیری میکند. گل همیشه بهار حاوی لوتئین (آنتیاکسیدانی که از آسیبهای سلولی ناشی از رادیکالهای آزاد جلوگیری میکند) در سلامت چشم و پوست بسیار موثر است.
گل اسطوخودوس:
دم کردن یک چای با گلبرگهای تازه، یا آسیاب کردن آنها به شکل خمیر و خوردنش، ممکن است مفیدتر باشد. این گیاه بر سیستم گوارشی شما اثر میگذارد، استرس را کاهش میدهد و بهعنوان کمککننده خواب ملایم عمل میکند. اسطوخودوس منبع خوبی از ویتامین A است.
متخصصان توصیه میکنند گلها را تصادفی مصرف نکنید. با پزشک در مورد اینکه چه گلهایی برای شما بی خطر هستند، صحبت کنید. همچنین از انواعی مانند گل انگشتانه یا دستکش روباه و کروکوس یا گل زعفران زینتی که سمی هستند، دوری کنید.
درباره ویتامین C بیشتر بدانیم
ویتامین C محلول در آب است و بدن ما نمیتواند به خودی خود این ویتامین را تولید کند و باید با مصرف مواد غذایی، ویتامین C در بدن تامین شود.
سلامت پوست و کلاژن سازی:
ویتامین C موجب ساخت کلاژن شده و به طور طبیعی موجب کاهش بروز چین و چروک میشود. برای تولید کلاژن که یک پروتئین مهم برای ساخت پوست، تاندونها رباطها و رگهای خونی ضروری است.
جذب مواد معدنی:
ویتامین C موجب افزایش میزان دریافتی آهنی که بدن بزرگسالان و کودکان دریافت میکنند، میشود.
مبارزه با نقرس:
خطر ابتلا به نقرس را کاهش میدهد.
مبارزه با رادیکالهای آزاد:
ویتامین C یک آنتیاکسیدان است که توانایی جلوگیری از آسیبهای رادیکال های آزاد و مواد شیمیایی خطرناک همچون دود سیگار را دارد. رادیکالهای آزاد در بروز برخی از بیماریها از جمله سرطان، بیماریهای قلبی و ورم مفاصل نقش دارند. رادیکالهای آزاد هنگام تجزیه غذا در بدن یا هنگام قرار گرفتن در معرض تشعشع یا دود سیگار تولید میشوند.
بهبود سرماخوردگی و آنفلوانزا:
سیستم ایمنی بدن را تقویت و با ویروس سرماخوردگی مقابله میکند. مصرف ویتامین C هنگام درگیری با سرماخوردگی و آنفلوانزا میتواند موجب کاهش خطر ابتلا به عوارض بیشتری مانند ذاتالریه و عفونت ریه را شود.
تقویت سیستم ایمنی تحت فشار: استفاده از ویتامین C میتواند برای کسانی که سیستم ایمنیشان به علت فشارهای روحی و روانی تضعیف شده است مفید و موثر باشد.
درمان سرطان:
میتواند اثر ضدسرطانی داروهای شیمیدرمانی افزایش دهد.کاهش خطر سکتهی مغزی: قرار دادن میوه و سبزیجات در رژیم غذایی، موجب افزایش سطح ویتامین C خون میشود. مطالعات نشان داده است که افرادی که ویتامین C بیشتری مصرف میکنند، کمتر از سایرین در معرض خطر سکته مغزی هستند.
یکی از بهترین ترکیبات حاوی ویتامین C، هویج و پرتقال است. این آبمیوه حاوی ویتامین A، B، E و K است که می تواند به بهبود کیفیت کلی پوست کمک کند. محتوای غنی ویتامین C می تواند به خنثی کردن آسیب اشعه ماوراء بنفش که در تابستان ها کمک کند.
همچنین آبمیوه سیب، هویج و آب پرتقال دارای منبع انرژی از مواد مغذی یعنی ویتامین های A، B و C است. آب پوست پرتقال فواید زیادی دارد، به خصوص اگر پوست چرب دارید. پوست پرتقال غنی از ویتامین C است. میتوانید مقداری شکر و آب لیمو برای طعم بهتر به این آب اضافه کنید.
شادی و نشاط در اسلام
هر انسانی در زندگی به دنبال احساس لذت و آرامش است. دنیای مدرن بر خلاف آرمانی که در ابتدا به دنبال آن بود نه تنها آرامش و شادی را برای انسانها به ارمغان نیاورد، بلکه اضطراب و افسردگی بشر را بیشتر کرد. امروزه یکی از رایجترین بیماریها در میان مردم، افسردگی است.
موسسات تحقیقاتی روانشناسی در سراسر دنیا به دنبال پیدا کردن راهی برای پایان دادن به این بحران هستند. سازمان ملل نیز به منظور مبارزه با افسردگی روز ۲۰ مارس هر سال را به عنوان روز جهانی شادی انتخاب کرده تا از این طریق توجه مردم را به شادی و نشاط بیشتر کند.
به یقین عمل به برنامهها و توصیههای اسلام، بهترین سبک زندگی را برای انسان رقم میزند. برای داشتن زندگی شاد و همراه با معنویت به جای استفاده از برنامههای غربی و خندههای مصنوعی، بهتر است نگاهی به آموزههای رسول گرامی اسلام و اهل بیت(علیهمالسلام) داشته باشیم.
در ادامه به اختصار برخی عوامل نشاط و شادی از دیدگاه اسلام را بررسی میکنیم:
توکل به خداوند و رضایت او
دین اسلام به ما میگوید همواره توجه و نگاه تواناترین و دلسوزترین موجود عالم به شماست. توکل و اعتماد به خداوند آرامشبخشترین عنصر برای انسان مسلمان است. انسانی که همواره به خداوند اعتماد دارد به حالت «رضا» میرسد.
در مقام رضا هیچ ناراحتی متوجه انسان نمیشود. امام صادق(علیهالسلام) میفرمایند:
«خداوند با عدل و حکمت و علمش، آسایش و شادی را در پرتو راضی بودن به رضای خدا و یقینِ به او قرار داده است و اندوه و غم را در شک و ناخشنودی از مقدرات الهی.»[۱]
بنابراین اولین گام برای کسب رضایت و نشاط در زندگی، راضی بودن به مقدرات و تصمیمات خداوند است.
خنده و تبسم
بر خلاف تصوری که شاید برای برخی ایجاد شده باشد، دین اسلام به هیچ عنوان با خنده مخالف نیست. یکی از ویژگیها و صفاتی که برای پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) ذکر شده داشتن چهرهای متبسم و گشاده است.[۲]
در برخی روایات صفت خندیدن مورد ستایش قرار گرفته است. امام کاظم(علیهالسلام) میفرمایند:
«یحیی بن زکریا، زیاد میگریست و نمیخندید؛ اما عیسی بن مریم، هم میخندید و هم گریه میکرد و آنچه عیسی بن مریم میکرد، با فضیلتتر از عمل یحیی بود.»[۳]
پوشیدن لباسهای روشن
یکی از مواردی که در افزایش شادی و نشاط روحیه انسان تاثیرگذار است استفاده از لباسهای روشن و زیباست. پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) میفرمایند: «لباس سفید بپوشید که آن، نیکوترین رنگها است.»[۴]
کار و تلاش
اسلام مخالف سستی و تنبلی است و اهل بیت(علیهمالسلام) همواره مسلمانان را به کوشش و تلاش تشویق کردهاند. یکی از اثراتی که در روایات ما برای کار و تلاش بیان شده، از بین بردن اندوه و افسردگی است. امام علی(علیهالسلام) میفرمایند: «هر کسی در کار و تلاش، کوتاهی کند به اندوه و افسردگی گرفتار میآید.»[۵]
همچنین امام صادق(علیهالسلام) کار و تلاش را از عوامل داشتن زندگی گوارا دانستهاند؛ حضرت در این باره میفرمایند:
«اگر مردم هر آنچه نیاز داشتند بدون هیچ زحمت و تلاشی در اختیارشان نهاده میشد، لذت زندگی و گوارایی حیات را نمیچشیدند و از بیکاری، خسته و افسرده میشدند.»[۶]
تاثیر کار و زحمت در تربیت فرزندان نیز قابل توجه است. برخلاف تصور برخی والدین، اگر میخواهیم فرزندان سالم و بانشاطی داشته باشیم بهتر از همان دوران کودکی آرام آرام آنان را با فرهنگ کار و تلاش آشنا کنیم. کودکانی که در زندگی خود همه چیز را فراهم میبینند بعد از مدتی به کسالت و افسردگی مبتلا خواهند شد اما کودکانی که احساس مسئولیت را از ابتدا تمرین میکنند همواره در زندگی خود برای رسیدن به اهداف بالاتر تلاش و کوشش میکنند.
شوخی و مزاح
از نظر اسلام یکی دیگر از راههای ایجاد نشاط و شادی در زندگی، مزاح کردن است. امام علی(علیهالسلام) در مورد سیره رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) درباره شوخی و مزاح میفرمایند: «هرگاه یکی از اصحاب رسول خدا اندوهگین بود ایشان با شوخی کردن او را شادمان میکرد.»[۷]
یکی از توصیههای ائمه اطهار(علیهمالسلام) به یارانش شوخی و مزاح با یکدیگر است. «یونس بن شیبانی» از شاگردان امام صادق(علیهالسلام) میگوید: امام از من پرسید: «شوخی شما با یکدیگر چه اندازه است؟» عرض کردم: اندک است. فرمود: «این گونه نباشید؛ زیرا شوخی از خوش خلقی است و تو با شوخی، برادرت را شادمان میکنی. همانا رسول خدا با کسی شوخی میکرد و هدفش، شاد کردن او بود.»[۸]
سخن پایانی
بدون شک عمل به دستورات اسلام هم زندگی پرنشاطی را در دنیا برای انسان رقم میزند و هم سعادت آخرت او را تامین میکند. دوری انسان مدرن از آموزههای وحیانی، او را در تنهایی خودش رها کرده و افسردگی را برای آدمی باقی گذاشته است.
پینوشت
[۱] التمحیص، ص۵۹.
[۲] سنن النبی، ص۶۱.
[۳] کافی(چاپ اسلامیه)، ج۲، ص۶۶۵.
[۴] کافی(چاپ اسلامیه)، ج۶، ص۴۴۵.
[۵] نهج البلاغه(صبحی صالح)، ص۴۹۱.
[۶] بحارالانوار، ج۳، ص۸۶.
[۷] سنن النبی، ص۶۰.
[۸] کافی(چاپ اسلامیه) ج۲، ص۶۶۳.
فواید روزه گرفتن برای سلامتی
روزه گرفتن فواید بسیاری را برای سلامتی، درمان و زیبایی دارد؛ از فواید روزه گرفتن میتوان به استراحت دستگاه گوارش، کاهش قند خون، کمک به کاهش وزن و پاکسازی پوست اشاره کرد.
در این گزارش هفت مورد از فواید مربوط به روزه داری در ماه مبارک رمضان برای سلامتی بدن معرفی میشود.
۱- فواید مصرف خرما در وعده افطاری
خوردن سه عدد خرما در ابتدای افطار در هر روز فوایدی برای سلامتی دارد. یک خرما متوسط حاوی ۳۱ گرم کربوهیدرات است و ضمن دریافت مقداری فیبر، کمک کننده به هضم غذاست، همچنین سرشار از پتاسیم، منیزیم و ویتامینهای گروه B است.
۲- تقویت عملکرد مغز
مطالعات انجام شده توسط دانشمندان نشان داده است که تمرکز ذهنی به دست آمده در ماه رمضان، باعث افزایش سطح فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز شده و باعث میشود بدن، سلولهای مغزی بیشتری تولید کند و در نتیجه عملکرد مغز را بهبود میبخشد. به این معنی که سطح استرس در طول ماه رمضان و بعد از آن به شدت کاهش مییابد.
۳- ترک عادتهای بد
ماه رمضان بهترین زمان برای ترک عادتهای بد مانند سیگار و غذاهای شیرین است. در این ماه نباید در خوردن افراط کنید؛ از آنجایی که از خوردن و یا استعمال دخانیات پرهیز میکنید بدن شما به تدریج با نبود آنها سازگار میشود تا زمانی که اعتیاد شما به طور کامل برطرف شود.
۴- کاهش کلسترول
همه ما میدانیم که کاهش وزن یکی از پیامدهای جسمی بالقوه روزه داری در ماه رمضان است، اما تغییرات سلامتی زیادی نیز در پشت صحنه رخ میدهد. تیمی از متخصصان قلب و عروق در امارات دریافتند افرادی که ماه رمضان را روزه میگیرند، تأثیر مثبتی بر چربی بدن آنها دارد. این به این معنی است که سطح کلسترول خون کاهش مییابد.
کاهش کلسترول سلامت قلب و عروق را افزایش میدهد و در نتیجه خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، حمله قلبی یا سکته را تا حد زیادی کاهش میدهد. علاوه بر این، اگر بعد از ماه رمضان از یک رژیم غذایی سالم پیروی کنید، به راحتی میتوانید سطح کلسترول پایین خود را حفظ کنید.
۵- از دست دادن اشتهای زیاد
کاهش غذای مصرف شده در روزه داری باعث میشود معده شما به تدریج کوچک شود، به این معنی که برای احساس سیری باید کمتر غذا بخورید و اگر میخواهید به تغذیه سالم عادت کنید، ماه رمضان زمان خوبی برای شروع است و اشتهای شما کاهش مییابد و احتمال کمتری برای پرخوری خواهید داشت.
۶- سموم را دفع میکند
ماه رمضان به عنوان یک سم زدایی عالی برای بدن شما عمل میکند، با نخوردن یا ننوشیدن در تمام روز، فرصتی نادر برای سم زدایی دستگاه گوارش در طول ماه به شما ارائه میشود. همچنین سموم مضری را که ممکن است در رسوبات آن وجود داشته باشد را میسوزاند. این پاکسازی بدن یک صفحه خالی سالم باقی میگذارد و نقطه شروع عالی برای یک سبک زندگی سالم است.
۷- مواد مغذی بیشتری جذب خواهید کرد
متوجه میشوید که با نخوردن تمام روز در ماه رمضان، متابولیسم شما کارآمدتر میشود، به این معنی که میزان جذب مواد مغذی از غذا بهبود مییابد، این به دلیل افزایش هورمونی به نام آدیپونکتین است که با ترکیب روزه و غذا تولید میشود و به عضلات شما اجازه میدهد تا مواد مغذی بیشتری را جذب کنند.
تظاهرات در بغداد در اعتراض به توهین به مرجعیت نجف اشرف
مردم عراق یکشنبه شب در پی اهانت «نایف الکردستانی» عضو حزب دموکرات کردستان عراق به مراجع تقلید عراق از جمله مرجعیت نجف اشرف، در بغداد و مقابل مقر حزب دموکرات تظاهرات کردند.
منابع عراقی میگویند که معترضان مقر حزب دموکرات کردستان عراق و همچنین تصاویر مسعود بارزانی را به آتش کشیدند.
در واکنش به توئیت توهین آمیز نایف الکردستانی به مراجع دینی، وزارت داخلی اقلیم کردستان حکم بازداشت وی را صادر شد.
چند ساعت بعد هم حزب دموکرات با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که این شخص ارتباطی به ما ندارد و نظر شخصی خود را اعلام کرده است.
حزب دموکرات کردستان افزود: توئیت نایف الکردستانی را که در آن به مراجع مذهبی توهین شده است به شدت محکوم میکنیم و این حزب تاکید می کند که نایف کردستانی عضو حزب دموکرات نیست و هیچ ارتباط دور یا نزدیک به دموکرات کردستان ندارد و توئیت وی بیانگر نظر شخصی او است.
دو عملی که انسان را به هلاکت می کشاند
امام حسن عسکری (علیه السلام):
إیّاکَ و الإذاعَةَ و طَلَبَ الرِّئاسَةِ ، فَإنَّهُما یَدعُوانِ إلَی الهَلَکَةِ .
از افشای اسرار و ریاست طلبی بپرهیز که این دو [آدمی را] به هلاکت میکشانند.
تحف العقول، ص ۴۸۷
زانو درد عصبی چیست و چگونه به آن دچار نشویم؟
پا روی پا انداختن رایجترین دلیل بروز زانودرد عصبی است که به علت نحوه خاص قرارگیری پاها روی هم و اعمال فشار به پشت زانو رخ میدهد. دردی که به علت درگیری یک ریشه عصبی ایجاد شده باشد، درد رادیکولار یا رادیکولوپاتی نامیده میشود.
از رادیکولوپاتیهای شایع که به زانودرد عصبی منجر میشوند میتوان به فشردگی عصب پرونئال اشاره کرد. این عصب مهم در مفصل زانو که احساس و حرکت را در کاسه زانو مدیریت میکند، به راحتی تحت فشار قرار میگیرد و منجر به بروز این عارضه میشود.
برای درمان زانودرد عصبی باید ابتدا دلیل اصلی آن شناسایی و برطرف شود و سپس برای جلوگیری از تکرار آن، اصلاحات ساختاری در نحوه حرکت و فعالیتهای بیمار انجام گیرد.
علت زانودرد عصبی چیست؟
زانودرد عصبی زمانی اتفاق میافتد که ساختارها و اجزای اطراف مفصل، به عصب باریک مفصل زانو فشار بیاورند. چنین فشاری باعث آسیبدیدگی عصب میشود و در عملکرد زانو خلل ایجاد میکند.
عصب پرونئال که شاخهای از عصب سیاتیک است، تنها عصب زانو است که مسئولیت انتقال احساس و توانایی حرکت این مفصل را بر عهده دارد.
این عصب از قسمت زیرین زانو عبور میکند و دقیقا بین استخوان و پوست قرار گرفته است. همین موضوع باعث شده تا سریعتر تحت فشار استخوان و عضله زانو قرار بگیرد.
عوامل مختلفی در تحت فشار قرار گرفتن عصب پرونئال و بروز زانودرد عصبی دخیل هستند که از رایجترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
پا روی پا انداختن:
اعمال فشار توسط زانوی مقابل هنگام قرارگیری یک پا روی پای دیگر، از شایعترین دلایل تحت فشار قرار گرفتن عصب پرونئال و زانودرد عصبی است.
چمباتمه زدن به مدت طولانی:
ماندن در این وضعیت به مدت طولانی، میتواند باعث اعمال فشار به کناره زانو شود.
شکستگی استخوان:
شکستگی استخوان بزرگتر قسمت پایینی پا (نازک نی یا فیبولا) یا استخوان کوچکتر (درشت نی یا تیبیا) در نزدیکی زانو، میتواند عصب پرونئال را تحت فشار قرار دهد.
آسیبدیدگی رباط زانو:
خونریزی یا التهاب ناشی از آسیبدیدگی رباط زانو نیز میتواند عصب پرونئال را تحت فشار قرار دهد. گچ گرفتن ساق پا: قسمت بالایی گچ پا میتواند باعث تحت فشار قرار گرفتن عصب زانو شود.
استفاده اشتباه از زانوبند:
یک زانوبند تنگ یا سفت میتواند عصب پرونئال را تحت فشار قرار دهد.
بوتهای ساق بلند:
به طور کلی اعمال فشار به ساق پا باعث تحت فشار قرار گرفتن اعصاب پا میشود. همچنین زمانی که بالای بوت دقیقا به زیر زانو میرسد میتواند عصب این مفصل را تحت فشار قرار دهد.
جراحیهای زنان (ژنیکولوژی) یا شکمی:
تجهیزاتی که برای انجام اینگونه جراحیها استفاده میشوند و برای باز نگه داشتن پاها رو به بیرون یا خم کردن زانو به کار میروند ممکن است باعث اعمال فشار به عصب پرونئال شوند.
استراحت طولانی مدت در رختخواب:
از آن جایی که پاها میل به چرخش به سمت بیرون دارند، زانوها در زمان دراز کشیدن به سمت بیرون خم میشوند. عصب پرونئال در این وضعیت تحت فشار قرار میگیرد و بعد از ماندن در چنین وضعیتی به مدت طولانی، سبب بروز زانودرد عصبی میشود.
جورابهای طبی تنگ (thigh-high compression socks):
این جورابها برای کنترل فشار وارده بر پاها طراحی شدهاند، اما در عین حال ممکن است باعث اعمال فشار بر اعصاب پا شوند.
وجود تومور و کیست زانو:
در صورتی که داخل زانو و در اطراف عصب آن تومور یا غدهای وجود داشته باشد ممکن است باعث ایجاد فشار روی عصب و بروز زانودرد عصبی شود.
عوارض عمل جراحی زانو:
به ندرت ممکن است که حین انجام یک عمل جراحی سخت و پیچیده زانو، مانند عمل تعویض مفصل، عصب پرونئال به طور ناخواسته تحت فشار قرار بگیرد.
علائم و نشانههای زانودرد عصبی
عصب پرونئال که شاخهای از عصب سیاتیک است، انتقال حس و توانایی حرکت این مفصل را برعهده دارد. در شرایطی که عصب پرونئال تحت فشار قرار بگیرد یا به عبارتی دچار فشردگی شود، ملتهب شده و علائم زانودرد عصبی را بروز میدهد.
معمولا این فقط لایه پوششی یا میلین اطراف عصب است که تحت فشار قرار میگیرد، اما در مواقعی که خود عصب هم دچار آسیبدیدگی شود، همان علائم زانودرد عصبی، به شکلی شدیدتر بروز مییابند. دورسی فلکسیون (dorsiflexion) یا ضعفی که باعث کاهش توانایی فرد برای بلند کردن پاشنه پا و کشیدن پا به سمت بالا میشود اغلب تحت تاثیر فشردگی اعصاب بروز مییابد.
این عارضه که یکی از بدترین علائم زانودرد عصبی است، باعث کشیده شدن پاشنه پا روی زمین، هنگام راه رفتن میشود. همچنین توانایی چرخاندن پا به سمت بیرون یا کشیدن انگشتان شست پا نیز در اثر این عارضه تحت تاثیر قرار میگیرند.
از دیگر نشانههای فشردگی عصب پرونئال که در قسمت خارجی پایین ساق پا و بالای پاشنه پا احساس میشوند میتوان به موارد زیر اشاره کرد: کرختی سوزنسوزن شدن و خوابرفتگی احساس سوزش درد بیحسی این علائم میتوانند تحت تاثیر دلیل اعمال فشار بر عصب زانو، دورهای یا مداوم باشند.
در صورتی که دو هفته یا بیشتر از فشردگی گذشته باشد، عضلات تحت حمایت عصب پرونئال شروع به تحلیل رفتن میکنند و باعث وخامت آسیبدیگی میشوند.
از دیگر علل شایع برای بروز این علائم، فشردگی رشتههای عصبی در ستون فقرات کمری است که در این صورت، احساس درد نیز در ناحیه تحتانی کمر و قسمت بیرونی ران نمود مییابد.
راههای تشخیص زانودرد عصبی چیست؟
با مراجعه به پزشک و انجام معاینات دقیق، همچنین به کمک سابقه بیماری و زمینههای ژنتیکی بیمار، میتوان علت بروز انواع زانودرد را شناسایی کرد.
عصب داخل زانو در مسیر خود حول قسمت بالایی تیبیا قابل لمس است و پزشک میتواند با ضربه زدن و بررسی عملکرد آن به فشردگی و آسیبدیدگی آن پی ببرد. همچنین پزشک با معاینه پایین پا و در صورت مشاهده تیر کشیدن آن، میتواند احتمال فشردگی عصب پرونئال را بدهد.
با این حال ممکن است شناسایی دلایل بروز درد و به تبع آن روش مناسب درمان زانودرد به انجام آزمایشات تشخیصی دقیق احتیاج داشته باشد که شامل موارد زیر است: اشعه ایکس: هرگونه توده یا شکستگی استخوان را مشخص میکند ام آر آی زانو: تودههای داخل عصب، جزئیات شکستگیها و دیگر معضلات استخوانی را میتوان با این روش شناسایی و تایید کرد نوار عصب و عضله (EMG): فعالیت الکتریکی عضلات را به کمک این روش میتوان سنجید آزمون هدایت عصبی: به کمک این روش میتوان سرعت سیگنالهای عصبی را آزمایش کرد.
انواع راههای درمان زانودرد عصبی را بشناسید
برای درمان زانودرد عصبی، باید ابتدا دلیل به وجود آورنده آن به درستی شناسایی شود. تنها با از بین بردن علت ایجاد درد و اصلاح ساختاری برای جلوگیری از بازگشت آن، میتوان گفت که درمان زانودرد اتفاق افتاده است.
توجه به این نکته بسیار مهم است که تسکین مقطعی درد یا درمان زانودرد به شکل غیراصولی، باعث برگشت و تکرار آن خواهد شد. درمان زانودرد عصبی به روشهای مختلفی انجام میگیرد که شامل موارد زیر است:
داروهای مسکن بدون نسخه
داروهای بدون نسخه ضدالتهابی، میتوانند با کاهش التهاب و تسکین درد از علائم این عارضه بکاهند. ضدالتهابهایی، چون ایبوپروفن یا ناپروکسن از جمله داروهای مورد استفاده در درمان زانودرد عصبی هستند.
توجه به این نکته ضروری است که مصرف مسکنها و داروهای بدون نسخه نیز میتواند عوارض متعددی بر سلامت داشته باشد. در صورت استفاده مکرر از این داروها، علاوه بر عوارض متعدد، اثربخشی آنها برای کنترل درد هم کاهش مییابد.
در صورتی ادامه یافتن درد، برای شناسایی دقیق و درمان زانودرد به پزشک مراجعه کنید.
گرما/سرما درمانی
با قرار دادن کیسه یخ یا پک گرمایی در محل درد به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه و هر دو تا سه ساعت یک بار میتوان به بهبود علائم و درمان زانودرد عصبی کمک کرد.
باید توجه کنید که اعمال گرما یا سرما به مدتی بیشتر از ۲۰ دقیقه ممکن است به بافت ناحیه دردناک آسیب بزند. در صورت بیحسی پا باید توجه بیشتری به این موضوع شود.
همچنین از آنجایی که سرما یا حرارت زیاد میتواند به پوست آسیب بزند، باید از تماس مستقیم منبع آنها با پوست جلوگیری شود. استفاده از یک لایه حوله یا پارچه نخی میتواند برای این منظور مفید باشد.
تزریق کورتیکواستروئید
تزریق کورتیکواستروئید میتواند با کاهش دادن التهابات مفصل زانو باعث کاهش فشار روی عصبها و درمان زانودرد عصبی شود.
بوت طبی (ارتوتیک)
در صورتی که به علت عدم توانایی خم کردن پا، راه رفتن بیمار دچار مشکل شود، از انواع بوتهای طبی برای پشتیبانی از پا و بهبود شرایط حرکتی آن استفاده میشود. استفاده از این تجهیزات پزشکی میتواند در پروسه درمان بسیار موثر باشد.
عمل جراحی
انجام عملهای جراحی برای شکستگی استخوان، تومور یا دیگر بیماریهای تهاجمی زانو که منجر به زانودرد عصبی شدهاند، میتواند در درمان زانودرد ناشی از آنها موثر باشد.
همچنین در صورتی که با اصلاح مشکلات و درمانهای معمول نشانهای از بهبودی مشاهده نشود، انجام عمل جراحی آزادسازی عصب پرونئال برای برداشتن فشار از روی عصب زانو انجام میگیرد.
فیزیوتراپی
اگر عصب زانو برای مدت طولانی تحت فشار قرار بگیرد ممکن است به طور دائمی آسیب ببیند. در چنین شرایط عمل جراحی کارساز نخواهد بود و باید به کمک روشهای فیزیوتراپی به تقویت اندامهای موثر در راه رفتن و تقویت شرایط حرکتی بدن پرداخت.
مدت زمان بهبودی پس از درمان زانودرد عصبی چقدر است؟
اگر رفتار یا وضعیتی که باعث فشردگی عصب زانو و زانودرد عصبی ناشی از آن شده اصلاح شود، ظرف چند روز الی چند هفته میتوان شاهد بهبود علائم این عارضه بود.
در صورتی که به عمل جراحی برای درمان زانودرد عصبی نیاز باشد، معمولا علائم بیماری بلافاصله بعد از عمل از بین خواهند رفت. هرچند باید توجه داشت که بهبودی کامل این عارضه حدود چهارماه زمان میبرد.
با راهحلهای پیشگیری از بروز زانودرد عصبی آشنا شوید
برای پیشگیری و تکمیل فرآیند درمان زانودرد عصبی، توجه به موارد زیر میتواند کارساز واقع شود: اجتناب از فعالیتها و رفتارهایی که باعث اعمال فشار به عصب پرونئال میشود. مانند دوری از حرکتهایی، چون پا روی پا انداختن، چمباتمه زدنهای مکرر، و پوشیدن لباسها یا بوتهای ساقدار بلند که باعث تحت فشار قرار گرفتن اعصاب پا میشوند.
اگر به دلایلی از گچ، آتل، بریس یا زانوبندهای طبی استفاده میکنید باید توجه داشته باشید که این وسایل باعث اعمال فشار به اعصاب پا نشوند. برای جلوگیری از چرخش پا در زمان استراحتهای طولانی، با قرار دادن تکیهگاههای نرم در اطراف زانو، مانع از حرکتهای ناخواسته پاها شوید.
برای پیشگیری از آسیبهای ناشی از قرارگیری زانو در موقعیتهای نامناسب، دائما موقعیت آن را تغییر دهید و از اعمال فشار طولانی به کنارههای زانو جلوگیری کنید.
هرچه که در داخل کاسه زانو یا خارج از آن باعث فشردگی و اعمال فشار بر این رشته عصبی انشعاب یافته از سیاتیک شود، میتواند به زانودرد عصبی و احساس ناخوشایند در ناحیه زانو منجر شود.
اگر علت زانودرد عصبی از بین برود و فشار وارده به عصب کاهش یابد، رفته رفته شاهد التیام و بهبودی این عارضه خواهیم بود، اما در مواردی عمل جراحی برای درمان زانودرد عصبی اجتنابناپذیر است. با مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات تشخیصی میتوانید دلیل اصلی زانودرد عصبی را بشناسید و برای درمان آن انجام اقدامات موثری را تحت نظر متخصص پیگیری کنید.
انتصاب حجتالاسلام قاضیعسکر به تولیت آستان حضرت عبدالعظیم با حکم رهبر معظم انقلاب
بسم الله الرّحمن الرّحیم
جناب حجةالاسلام آقای حاج سیّدعلی قاضیعسکر دامتافاضاته
با طلب رحمت و مغفرت الهی برای متولی فقید آستان مطهّر حضرت عبدالعظیم سلاماللهعلیه حجةالاسلام آقای محمدی ریشهری که حقاً خدمات ماندگار و با ارزشی در طول این مسئولیت به انجام رسانیدند، جنابعالی را به تولیت آن بقعهی مبارک و همهی متعلقات و بقاع وابسته به آن منصوب میکنم. ادامهی آبادانی آن حریم مطهّر، و رعایت آسایش زائران و گسترش فضای معنوی و معرفتی در آن، و حفظ حقوق مردم عزیز شهر ری، و ارائهی خدمت به محرومان و مستحقان، عمدهی انتظارات اینجانب است. تشکر اینجانب را به همکاران صمیمی و پر تلاش مرحوم آقای ریشهری ابلاغ فرمائید.
والسلام علیکم و رحمةالله
سیّدعلی خامنهای
۷ فروردین ۱۴۰۱































