شیخ «نصر فرید محمد واصل» از شخصیت های برجسته جهان عرب و مفتی مسلمانان مصر در سالهای 1996 الی 2002 میلادی بوده است. ایشان در پاسخ استفتایی مبنی بر جواز یا عدم جواز اقتدای مذاهب اهل سنت به شیعه دوازده امامی، حکم به جواز اقتدا نموده است. متن استفتاء بدین شرح است:

فضیلة الاستاذ الدکتور فرید واصل نصر مفتی الدیار المصریة السلام علیکم و رحمة الله و برکاته

نرجو من سماحتکم ان تعطونا رأیکم الشریف فی اقتداء اصحاب المذاهب بمن یتقلد مذهب أهل البیت(ع) من الشیعة الامامیة الاثنى عشریة هل یصحّ ذلک أم لا؟

افتونا مأجورین 16شوال المکرم1421

بسم الله الرحمن الرحیم

کل مسلم یؤمن بالله و یشهد ان لا اله الاّ الله و انّ محمّداً رسول الله و لاینکر معلوما من الدین بالضرورة و هو عالم بارکان الاسلام و الصّلوة و شروطها و هی متوفّرة فیه فتصح امامته لغیره و امامة غیره له اذا توفّرت فیه تلک الشّروط ولو اختلف مذهبهما الفقهی و شیعة أهل البیت من نحلهم، و نشیع معهم للّه و لرسوله و أهل بیته و صحابته جمیعاً و لاخلاف بیننا و بینهم فی اصول الشریعة الاسلامیة و لافیما هو معلوم من الدّین بالضرورة و قد صلّینا خلفهم و صلّوا خلفنا فی طهران و فی قم فی الایّام الّتی شرفنا الله بهم فی دولة ایران الاسلامیّة. و ندعوا الله ان یحقّق وحدة الامّة الاسلامیّة و یرفع عنهم ای شقاق أو نزاع أو خلاف قد حلّ بهم فی بعض مسائل الفروع الفقهیة المذهبیة.

والله المؤیّد و الهادی الی سواء السّبیل

فرید واصل نصر

16 شوال1421 - مفتی الدیار المصریة

12/1/2001

بسم الله الرحمن الرحیم

جناب فرید واصل نصر، مفتی کشور مصر، سلام علیکم و رحمة الله و برکاته، لطفاً نظر شریفتان را در خصوص اقتدای پیروان مذاهب اهل سنت به پیروان مکتب اهل بیت(ع) از شیعیان دوازده امامی در نماز بفرمایید آیا صحیح است یا خیر؟

16 شوال 1421

بسم الله الرحمن الرحیم

هر مسلمانی که به پروردگار یکتا ایمان داشته و به یگانگی او و رسالت حضرت محمّد(ص) شهادت دهد، منکر ضروری دین اسلام نباشد و به ارکان دین اسلام اعتقاد داشته و از نماز، علم و اطلاع کافی داشته باشد، شایسته امامت نماز برای دیگری و امامت دیگری نیز برای وی، در صورتی که شرایط یاد شده را دارا باشد، صحیح است.

اگر چه امام و مأموم به لحاظ فقهی مختلف باشند و شیعه اهل بیت(ع) نیز از مذاهب اسلامی است که ما نیز به همراه ایشان راه خدا، پیامبر و اهل بیت و اصحاب را می پوییم از این رو بین ما و ایشان در اصول شریعت اسلامی و ضروریات دین هیچ اختلافی وجود ندارد. ما به امامت ایشان و آنان به امامت ما در تهران و قم، در ایامی که به توفیق خداوند شرف حضور در جمهوری اسلامی ایران نصیبمان شده بود، نماز گزاردیم.

از پروردگار متعال می خواهیم که وحدت امت اسلامی را تحقق بخشد و هرگونه مشکل و اختلافی را که در برخی از مسائل فرعی فقهی بین آنان وجود دارد، برطرف نماید.

‌آیت‌الله مکارم‌شیرازی وحدت را لازمه بین تمام مسلمین جهان دانست و گفت:

صرفاً انسان‌های کوردل حاضر نیستند که جشن‌های هفته وحدت و میلاد پیامبر گرامی اکرم(ص)را تحمل کنند، باید به این رویکرد مهم و الهی برای اتحاد تمام مسلمانان هر چه بیشتر توجه شود.

مرجع تقلید شیعیان خاطرنشان کرد: حقیقت این بوده که مشترکات بین اهل تسنن و تشیعبسیار بیشتر از برخی نکات اختلافی است، اهمیت مسئله وحدت و فقدان این مسئله مهم در مسئله حج مشخص می‌شود که وجود وحدت کامله می‌تواند سبب شکوه و عظمت بی‌نظیر جهان اسلام باشد.

دبیر کل جنبش توحید اسلامی لبنان، تأکید کرد:افراطگرایی زاییده دست غرب است و در محیط فقر و جهل پرورش می یابد، اگر بخواهیم دروازه های افراط‌گرایی بسته شود، باید ابتدا دربهای نادانی و جهل را ببندیم.

«شیخ بلال سعید شعبان» دبیر کل جنبش توحید اسلامی لبنان در گفتگو با خبرنگار حوزه بین الملل خبرگزاری تقریب، پیرامون برگزاری دومین کنفرانس بین المللی مقابله با افراط‌‌گرایی که به همت مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و به مدت دو روز در موصل برگزار شد، اظهار داشت:برگزاری این کنفرانس نشان داد که تلاش آمریکا برای تجزیه عراق و ایجاد تفرقه بین گروه های مختلف مذهبی این کشور، به شکست انجامیده است.

شیخ شعبان ادامه داد: در این کنفرانس، صدها نفر از بزرگان شیعه، سنی، مسیحی، کُرد، عرب و ترکمان مشارکت داشتند و در خصوص حل مشکلات موصل و بازسازی و  بازگرداندن آن به حالت عادی بحث و گفتگو کردند؛ از دیگر بحثهای مطرح شده در این کنفرانس، تأکید بر بازگشت آوارگان به شهر خود، آزادی بازداشت شدگان، بازسازی فرودگاه موصل و مقابله با فساد در عراق بود.

وی که خود از شرکت کنندگان در کنفرانس موصل بود، بر ضرورت اجرایی کردن پیشنهادات ارائه شده در دوره اول و دوم کنفرانس تأکید کرد و گفت: برگزاری این کنفرانس در شهر موصل، نشانه وجود امنیت در این شهر و ریشه کن شدن خشونت و تروریسم و افراگراط‌گرایی از آن است و تأثیرش سالهای سال ادامه خواهد یافت.

شیخ بلال سعید شعبان در بخشی از این گفتگو تأکید کرد که تنوع زبان، رنگ، نژاد و قومیتها در عراق، نعمت است و نباید آن را تبدیل به نقمت کرد.

وی با بیان اینکه افراطگرایی زاییده دست غرب است و در محیط فقر و جهل پرورش می یابد، گفت:اگر بخواهیم دروازه های افراطگرایی بسته شود، باید ابتدا دربهای نادانی و جهل و فقر و تبعیض و تندروی را ببندیم.

دبیر کل جنبش توحید اسلامی لبنان در پایان تأکید کرد، باید تلاش کنیم تا به یاری خداوند جهان اسلام را به سمتی پیش ببریم که هیچ کس در آن ظلم نکند و هیچ سرزمینی در اشغال بیگانگان نباشد.

دو مسجد بزرگ اسلامی؛ «مسجد الحرام» و «مسجد النبی» دارای ارزش معنوی بسیار زیادی هستند و به همین جهت فضیلت نماز خواندن در این مساجد بسیار بیشتر از مکان‌های دیگر است و روایات بسیاری بر این مطلب تأکید دارند که به ذکر چند نمونه بسنده می‌شود.

فضیلت نماز در مسجد الحرام

از امام کاظم(ع) در مورد مردی پرسیده شد که در مکه بوده و نماز را در منزل خود و به جماعت می‌خواند، این بهتر است یا این‌که به مسجد الحرام رفته و فرادا بخواند؟ امام(ع) فرمود: «به مسجد الحرام رفته و فرادا بخواند بهتر است».[1]

امام حسین(ع) فرمود:‌ «در این مسجد (مسجد الحرام) زیاد نماز و دعا بخوانید همانا برای هر بنده‌ای رزقی وجود دارد که به سمت او می‌رود(یعنی خود را زیاد درگیر امور مادی نکنید)».[2]

امام باقر(ع) فرمود: «هرکس در مسجد الحرام یک نماز واجب بخواند، خداوند متعال به خاطر همان یک نماز کلیّه نمازهایش را از زمانى که نماز بر او واجب شده و بجا آورده، و نیز همه نمازهایى را که تا زمان وفاتش خواهد خواند می‌پذیرد».[3]

امام صادق(ع) می‌فرماید: «نماز در مسجدالحرام معادل صد هزار رکعت نماز است».[4]

البته در خود مسجدالحرام نیز برخی مکان‌هایی وجود دارد که از سایر نقاط ارزشمندتر است و تأکید بیشتری بر آن شده است، از امام رضا(ع) در مورد بهترین مکان برای نماز خواندن در مسجد الحرام پرسیده شد، آن‌حضرت در پاسخ فرمود: «حطیم ما بین حجر الأسود و درب کعبه». پرسیده شد بعد از این مکان کجا بهتر است؟ امام(ع) فرمود: «در کنار مقام ابراهیم(ع)». ... سپس کجا بهتر است؟ فرمود: «در حجر اسماعیل» و در ادامه فرمود: «هر کجا که به کعبه نزدیک‌تر است».[5]

فضیلت نماز در مسجد النبی

رسول خدا(ص) در این‌باره می‌فرماید: «یک نماز در مسجد من، نزد خداوند برابر با ده هزار نماز در سایر مساجد است، مگر مسجد الحرام؛ زیرا نماز در آن برابر با صد هزار نماز است».[6]

امام صادق(ع) می‌فرماید: «مکّه، حرم خداوند و حرم رسول خدا(ص) و حرم علىّ بن أبى طالب‏(ع) است و ثواب یک نماز که در آن بجا آورده شود برابر است با صد هزار نماز (که در نقاط دیگر خوانده است) و یک درهم در آنجا (که در راه خدا داده شود) ثوابش برابر با صد هزار درهم است که در سایر جاها صدقه دهند، و مدینه، حرم خداوند و حرم رسول خدا(ص) و حرم على(ع) است، یک نماز که در آنجا خوانده شود ثواب ده هزار نماز جاى دیگر را دارد، و یک درهم در راه خدا صرف کردن در آنجا ثوابش برابر با انفاق ده هزار درهم است که در غیر آنجا صرف شود، و کوفه حرم خداوند و حرم رسول خدا(ص) و حرم على(ع) است، و یک نماز که در آنجا بجا آورند با هزار نماز برابر است، و راجع به ثواب انفاق درهم سخنى نفرمود».[7]

شخصی از حضرت امام رضا(ع) از نماز در مسجد الحرام و مسجد الرّسول(ص) پرسید که آیا این دو برابرند در ثواب؟ امام(ع) فرمود: «آرى و نماز بین آن دو مسجد ثواب هزار نماز در مکان‌هاى دیگر را دارد». [8]

در پایان، ذکر این نکته لازم است که؛ روایاتی این‌چنینی که در موضوع مورد بحث و موضوعات دیگر وجود دارد را می‌توان هم بر معنای ظاهری آنها حمل کرد؛ برای نمونه، نماز در مسجد الحرام به اندازه صد هزار نماز ثواب دارد و در عین حال می‌توان این روایات را در مقام بیان اصل ارزش و اهمیت موضوع دانست؛ به بیان دیگر، تعداد ثوابی که در این روایات ذکر شده تنها برای بیان اهمیت نماز در این مکان است و از باب مثال تعدادی را بیان کرده و شاید اهمیت اینها بسیار بیشتر باشد و این مقدار تنها در مقام بیان اهمیت موضوع است و این احتمال نیز وجود دارد که تفاوت در مقدار پاداش­های اعلام شده از جهت نوع ارتباطی با خداست که در افراد مختلف، متفاوت است.

 [1]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 4، ص 527، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق؛ مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق و مصحح: رسولی، سید هاشم، ‌ج 18، ص 224، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ دوم، 1404ق.

[2]. الکافی، ج ‏4، ص 526؛ فیض کاشانی، محمد محسن، الوافی، محقق و مصحح: حسینی اصفهانی‌، ضیاء الدین، ج 12، ص 47، کتابخانه امام امیر المؤمنین علی(ع)، اصفهان، چاپ اول، 1406ق.

[3]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، ج 1، ص 228، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1413ق.

[4]. الکافی، ج 4، ص 526.

[5]. الکافی، ج ‏4، ص 525؛ شیخ حر عاملی، هدایة الأمة إلی أحکام الأئمة(ع)، ج 2، ص 200، آستانة الرضویة المقدسة، مجمع البحوث الإسلامیة، مشهد، چاپ اول، 1414ق.

[6]. شیخ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 30، دار الشریف الرضی للنشر، قم، چاپ دوم، 1406ق؛ شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، ج 5، ص 271، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، 1409ق.

[7]. اصفهانی (مجلسی اول)، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، طباطبائی، سید فضل الله، ج 2، ص 88، ‌مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، قم، چاپ دوم، 1406ق؛ فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج 2، ص 410، انتشارات رضی، قم، چاپ اول، 1375ش.

[8]. شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، محقق و مصحح: موسوی خرسان، حسن، ج 3، ص 250، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق؛ مجلسی، محمد باقر، ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، محقق و مصحح: رجائی‌، سید مهدی، ج 5، ص 471، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، قم، چاپ اول، 1406ق.

انسجام صفوف مسلمانان در مقابل دشمنان اسلام، و وحدت مذاهب اسلامی آرزوی دیرینه شخصیت های دلسوز جهان اسلام و یکی از بزرگترین هدف های نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است.

البته عده ای نابخردانه گمان کرده اند که هدف از وحدت مذاهب اسلامی، ترویج اباحه گری اعتقادی ، علمی و چشم پوشی از حقایق تاریخی است در حالی که هدف اصلی دعوت تقریب، ایجاد اتحاد بین جوامع و فرق اسلامی است.

این هدف مقدس، متکی به ریشه های استوار در کتاب و سنت است و با ممانعت از ایجاد تفرقه در صفوف مسلمانان، مانع کنار رفتن عنایت الهی وسست شدن ایمان ها و ذلت و شکست مسلمانان و تسلط اجانب بر کشورهای اسلامی می شود.

حضرت امام در پیام خود در تاریخ 23 بهمن 57 یعنی یک روز بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و در اوج مسایل متعدد و پیچیده آن روزها به این امر اساسی چنین اشاره دارند:

«ما با مسلمین اهل تسنن یکی هستیم؛ واحد هستیم که مسلمان و برادر هستیم. اگر کسی کلامی بگوید که باعث تفرقه بین ما مسلمانها بشود، بدانید که یا جاهل هستند یا از کسانی هستند که می‏خواهند بین مسلمانان اختلاف بیندازند. قضیه شیعه و سنی اصلًا در کار نیست، ما همه با هم برادریم‏ »

(صحیفه امام، ج6، ص133)

امیرالمومنین امام علی علیه السلام در سخنی حکیمانه و گران بها دو نکته را درباره خوشبینی و بدبینی در جامعه بیان فرموده‌اند.

قَالَ ( علیه السلام ) :

إِذَا اسْتَوْلَی الصَّلَاحُ عَلَی الزَّمَانِ وَ أَهْلِهِ ثُمَّ أَسَاءَ رَجُلٌ الظَّنَّ بِرَجُلٍ لَمْ تَظْهَرْ مِنْهُ حَوْبَةٌ فَقَدْ ظَلَمَ وَ إِذَا اسْتَوْلَی الْفَسَادُ عَلَی الزَّمَانِ وَ أَهْلِهِ فَأَحْسَنَ رَجُلٌ الظَّنَّ بِرَجُلٍ فَقَدْ غَرَّرَ .

امام علی علیه السلام:
هر گاه نیکوکاری بر روزگار و مردم آن غالب آید، اگر کسی به دیگری گمان بد برد، در حالی که از او عمل زشتی آشکار نشده، ستمکار است.
و اگر بدی بر زمانه و مردم آن غالب شود، و کسی به دیگری خوش گمان باشد، خود را فریب داده است.

"نهج البلاغه، حکمت 114"

براساس آیه نخست سوره مائده، مسلمانان باید به همه‌ قراردادهاى لفظى، کتبى، پیمان‌هاى سیاسى، اقتصادى و اجتماعى خود با خدا یا مردم پایبند باشند که از جمله آن موارد، عمل به محرّمات احرام است.

آیه

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ أُحِلَّتْ لَکُمْ بَهِیمَةُ الْأَنْعَامِ إِلَّا مَا یُتْلَىٰ عَلَیْکُمْ غَیْرَ مُحِلِّی الصَّیْدِ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ إِنَّ اللَّهَ یَحْکُمُ مَا یُرِیدُ‏‏‏‏‏‏».

ترجمه

ای اهل ایمان، (هر عهد که با خدا و خلق بستید) به عهد و پیمان خود وفا کنید (و بدانید) بهائم بسته زبان برای شما حلال گردید جز آنچه (بعداً) برایتان تلاوت خواهد شد و جز آن صیدی که بر شما در حال احرام حلال نیست. همانا خدا به هر چه خواهد حکم کند.

معانی کلمات

عقود: عقد در اصل به معنى بستن و گره زدن است. جمع آن عقود است. مراد از آن در اینجا همه پیمانهاست.

بهیمه: زبان بسته. یعنى در صوتش ابهام هست. آن به چهارپایان غیر درنده اطلاق مى‏ شود. اعم از آنچه در خشکى باشد یا در دریا.

انعام: نعم: چهارپا. انعام: چهارپایان. مراد از آن در آیه ظاهرا چهارپایان حلال گوشت است. اعم از اهلى و وحشى.

محلى: محل: حلال کننده، حلال دان. محلى در اصل محلین به معنى حلال دانها است.

صید: شکار کردن و شکار. مصدر و اسم هر دو آمده. مراد از آن معناى دوم است.

حرم: (بر وزن شتر) محرم‏ها. کسى را که در حال احرام حج و عمره است محرم گویند.

سیمای سوره مائده

این سوره یکصد و بیست آیه دارد و چند ماه پیش از رحلت پیامبراکرم صلى الله علیه و آله نازل شده و هیچ یک از آیات آن نسخ نگشته است.

این سوره به خاطر دعاى حضرت عیسى علیه السلام براى نزول مائده آسمانى که در آیه 114 آمده، «مائده» نامیده شده است؛ البتّه به «عهد» و «عقود» نیز نام گذارى شده، در مجموع آیاتِ این سوره نسبت به یک پیمان شکنى مهم هشدار مى دهد.

بیشترین خطاب «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» در این سوره است. مثلًا در سوره بقره یازده مرتبه؛ ولى در این سوره، شانزده مرتبه آمده است.

این سوره شامل مسائلى از قبیل: ولایت و رهبرى، ردّ عقیده تثلیث، وفاى به عهد و پیمان ها، گواهى دادن به عدل، تحریم قتل، احکام خوردنى ها، احکام وضو، غسل و تیمّم، سفارش به عدالت اجتماعى و احکام وصیّت، قصاص، سرقت، زنا و ... است.

چون از آخرین سوره هایى است که نازل شده، با جمله «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» در آغاز سوره، سفارش به انجام همه تعهّدات و پیمان ها دارد.

نکته ها

کلمه‌ى‌ «بَهِیمَةُ» در اینجا به معناى چهارپا و اعم از «انعام» است، «انعام» به گاو و شتر و گوسفند مى‌گویند و «بَهِیمَةُ الْأَنْعامِ» که سه بار در قرآن آمده به معناى حلال بودن گوشت این چهارپایان است.«1» امام صادق علیه السلام فرمودند: مراد از «بَهِیمَةُ الْأَنْعامِ»، جنین حیوان ذبح شده است که تزکیه‌ مادرش، تزکیه‌ او نیز به شمار مى‌رود.«2» مرحوم فیض در تفسیر صافى مى‌فرماید: «ممکن است این روایت بیان مصداق پنهان آن باشد و یا این‌که از شکم مادر به آنها «بهیمة» گفته مى‌شود، بنابراین منافاتى با تعمیم ندارد».«3»

پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: «لا دین لمن لا عهد له»«4»، کسى که وفا ندارد، دین ندارد. آرى، اگر به پیمان‌ها عمل نشود، اساس جامعه واعتماد عمومى بهم مى‌ریزد وهرج ومرج پیش مى‌آید.

قرآن، وفاى به پیمان حتّى با مشرکان را لازم مى‌داند، «فَأَتِمُّوا إِلَیْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى‌ مُدَّتِهِمْ»«5» و طبق حدیثى از امام صادق علیه السلام وفاى به پیمان فاجران هم لازم است.«6»

بر اساس روایتى دیگر، اگر یک مسلمان حتّى با اشاره، به دشمن کافر امان داد، بر دیگر مسلمانان رعایت این پیمان اشاره‌اى، الزامى است.

کتب آسمانى، عهد خداوند هستند و باید به آنها وفادار بود، عهد قدیم (تورات)، عهد جدید (انجیل) و عهد اخیر (قرآن). در حدیث مى‌خوانیم: «القرآن عهد اللّه».«7»

پیام ها

1- مسلمانان باید به همه‌ پیمان‌ها، (با هر کس و هر گروه،) پایبند باشند، چه قراردادهاى لفظى، کتبى؛ پیمان‌هاى سیاسى، اقتصادى، اجتماعى و یا خانوادگى؛ با قوى یا ضعیف، با دوست یا دشمن، با خدا (مثل نذر و عهد) یا مردم، با فرد یا جامعه، با کوچک یا بزرگ، با کشورهاى منطقه یا قراردادهاى بین المللى. کلمه‌ «بِالْعُقُودِ» داراى «الف و لام» است که شامل همه‌ قراردادها مى‌شود. «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ»

2- اشعار دارد که ایمان، ضامن وفاى به عهد و پیمان‌هاست. «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ»

3- حال که خداوند انواع نعمت‌ها را در اختیار ما گذاشته است، پس به پیمان‌هاى‌ او وفادار باشیم. «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ أُحِلَّتْ لَکُمْ»

4- یکى از پیمان‌هاى الهى، توجّه به احکام حلال وحرام در خوردنى‌هاست. «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ أُحِلَّتْ لَکُمْ»

5- اسلام، هم به مسائل اجتماعى و هم به مسائل اقتصادى توجّه دارد. (وفاى به عهد، مسئله‌ اجتماعى و اقتصادى و بهره‌گیرى از حیوانات، از مسائل اقتصادى است.) «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ أُحِلَّتْ لَکُمْ بَهِیمَةُ الْأَنْعامِ»

6- مصرف گوشت گاو، شتر و گوسفندى که مرده یا خفّه و ... شده باشند، حرام است. «إِلَّا ما یُتْلى‌ عَلَیْکُمْ»

7- همه‌ چهارپایان حلال نیستند. «إِلَّا ما یُتْلى‌ عَلَیْکُمْ» (بنابر این‌که جمله، مربوط به انواع چهارپایان باشد.)

8- براى حفظ حرمت احرام باید کمى هم محرومیّت چشید و از شکار، چشم پوشید. «غَیْرَ مُحِلِّی الصَّیْدِ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ»

9- عمل به محرّمات احرام، از جمله موارد وفاى به عهد و پیمان با خداست. أَوْفُوا بِالْعُقُودِ ... غَیْرَ مُحِلِّی الصَّیْدِ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ‌

10- احرام، عهد و پیمان با خداوند است. أَوْفُوا بِالْعُقُودِ ... وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ‌

11- احرام، حالتى خاص و ویژه و داراى احترام است. «وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ»

پانویس

«1». تفسیر مجمع‌البیان.

«2». کافى، ج 6، ص 234.

«3». قاموس القرآن.

«4». بحار، ج 16، ص 144.

«5». توبه، 4.

«6». کافى، ج 2، ص 162.

«7». کافى، ج 6، ص 198.

همایش «گام دوم انقلاب و ظرفیت‌های فردی اجتماعی و بین‌المللی حج» از سوی معاونت فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری و با همکاری انجمن دانش‌آموختگان رشته‌های تبلیغ و ارتباطات گرایش حج و زیارت در قم برگزار شد.

سید محمدرضا خوشرو، دبیر علمی همایش «گام دوم انقلاب و ظرفیت‌های فردی اجتماعی و بین‌المللی حج» گفت: انقلاب اسلامی چهل سال را با فراز و نشیب های متعددی به سرانجام رساند و گام اساسی را برداشت، این چهل سال برای برداشتن گام دوم بسیار ارزشمند است.

وی با بیان اینکه رهبر معظم انقلاب در آغاز چهل سال دوم انقلاب اسلامی بیانیه ای را صادر فرمودند که در آن  خط مشی و نقشه نظام جمهوری اسلامی ترسیم شده است، تصریح کرد: این بیانیه  حرکت رو به جلو نظام را نشان می دهد و ضرورت دارد که این نقشه را در حوزه های مختلف به خوبی تبیین و تفسیر شود؛ از این رو نخبگان، کارشناسان و پژوهشگران در حوزه های مختلف حج و زیارت این موضوع را مورد تحلیل و تبیین قرار دادند.

خوشرو خاطرنشان کرد: آنچه مسلم است مناسک حج، فارغ از برکات فردی که برای رشد و تعالی معنوی افراد جامعه دارد، دارای غنی‌ترین ظرفیت مشترک برای هم‌گرایی در جهان اسلام است که طبق فرمایشات مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب، بایستی برای بهره‌مندی از آن، تدابیر و راهکارهایی مناسبی اتخاذ شود.

وی  به موضوعات این همایش اشاره کرد و یادآور شد:«حج بستری برای حل چالش‌های جهان اسلام»، «حج تجلی معرفت، عبودیت و زمینه‌ساز تعالی فردی و اجتماعی»،  «حج، حیات طیبه و سبک زندگی»، «حج، مقاومت استقلال و آزادی امت واحده اسلامی»، «حج، جلوه‌گاه نشاط، شادابی و امید جامعه اسلامی»، «حج، زمینه‌ساز شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی» و «حج و گفتمان انقلاب اسلامی و حج ارتباط و تعامل میان فرهنگ‌ها و مذاهب اسلامی» از محورهای این همایش بود.
حجت‌الاسلام والمسلمین سید عبدالفتاح نواب در این همایش گفت: بیانیه گام دوم انقلاب از جمله طرح‌ها و برنامه‌های بسیار موفق رهبر عظیم‌الشان انقلاب اسلامی است که این بیانیه تحرک بسیار زیادی را در جامعه ایجاد کرد.
نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت یادآور شد: بیانیه گام دوم انقلاب ظرفیت‌های فراوانی در حوزه حج و زیارت به‌خصوص در مباحث معنوی دارد که مباحث اخلاق برخی از سرفصل‌های این بیانیه به شمار می‌آید و در قرآن کریم نیز در این رابطه موضوعاتی مطرح‌شده است.
 حجت الاسلام سید جواد مظلومی معاون فرهنگی بعثه مقام معظم رهبری در این همایش گفت: بیانیه گام دوم انقلاب بسیار جامع و فراگیر و در برگیرنده همه ابعاد است، مبانی و دستورالعمل دارد، بیانیه ای است که حداقل می تواند چهل سال مسیر یک مملکت را تبیین کند، بنابراین ذوالابعاد است، نقاط فراوان و مشترک را می توان در حوزه حج در این بیانیه پیدا کرد.
وی افزود: آنچه به عنوان اهداف کشور ایران در بیانیه گام دوم مطرح شده،  اگر این قوانین را توسعه دهیم برای همه کشورهای اسلامی ارزش دارد و قابل پیگیری است.
 همچنین در این همایش حجج الاسلام موسوی نسب، خان محمدی و چند تن از کارشناسان و متخصصان حوزه حج و زیارت در موضوعات ارائه شده همایش مقالات خود را ارائه کردند.

در اسلام‏ بین شیعه و سنى ابداً تفرقه نیست؛ بین شیعه و سنى نباید تفرقه باشد. باید وحدت کلمه را حفظ کنید. ما با آن‌ها برادر هستیم، آن‌ها با ما برادر هستند.

تقریب مذاهب اسلامی و یگانه شدن صفوف مسلمانان در برابر دشمنان اسلام، آرزوی دیرینه شخصیت های دلسوز جهان اسلام و یکی از بزرگترین هدف های نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است.

البته عده ای نابخردانه گمان کرده اند که هدف از وحدت مذاهب اسلامی، ترویج اباحه گری اعتقادی ، علمی و چشم پوشی از حقایق تاریخی است در حالی که هدف اصلی دعوت تقریب، ایجاد اتحاد بین جوامع و فرق اسلامی است.

این هدف مقدس، متکی به ریشه های استوار در کتاب و سنت است و با ممانعت از ایجاد تفرقه در صفوف مسلمانان، مانع کنار رفتن عنایت الهی وسست شدن ایمان ها و ذلت و شکست مسلمانان و تسلط اجانب بر کشورهای اسلامی می شود. بر این اساس در اینجا در نظر داریم هر بار گوشه ای از فرمایشات و توصیه های یکی از بزرگان در این حوزه برای بالابردن بیشتر شناخت افکار عمومی در حوزه تقریب منتشر کنم. زیرا با بسط عقلانیت دینی است که میتوان به رفع شبهات و غنابخشی پایه های نظری رفتار فردی و اجتماعی رسید.

و نتیجه این رفع شبهات ، پیدایش زبان مشترک که سبب ایجاد ارتباطات درونی امت اسلامی گسترش می یابد و فرهنگ گفت وگو جایگزین سوءتفاهم و عواقب آن می شود.

در این خصوص امام خمینی(ره) فرمودند:

در اسلام‏ بین شیعه و سنى ابداً تفرقه نیست؛ بین شیعه و سنى نباید تفرقه باشد. باید وحدت کلمه را حفظ کنید. ما با آن‌ها برادر هستیم، آن‌ها با ما برادر هستند.

یاداوری گفتار شخصیت های مهم علمی جهان تشیع و تسنن بعنوان رهبران معنوی این گروه عظیم درباره اهمیت مساله  وحدت اسلامی برای تنویر ضرورت انسجام و اتحاد برای مسلمین موضوعی حیاتی است.

امید است با معرفی و سرمشق قرار دادن این گفتارها بتوانیم گامی مهم و موثر در ایجاد وحدت اسلامی برداشته باشیم.

امام رضا علیه السلام: به درستی که از نشانه‏‌های او این است که گذر شب و روز او را پیر و سالخورده نمی‌‏سازد تا زمانی که اجل او فرا رسد.

«ریان بن صلت»:

أنت صاحب هذا الأمر؟

أنا صاحب هذا الأمر ولکنّی لست بالذی أملؤها عدلاً کما ملئت جورا، و کیف أکون ذلک علی ماتری من ضعف بدنی و إنّ القائم هوالذی إذا خرج کان من سنّ الشیوخ و منظر الشبّان، قویّا فی بدنه حتّی لومدّ یده إلی أعظم شجرة علی وجه الأرض لقلعها ولو صاح بین الجبال لتدکدکت صخورها یکون معه عصا موسی و خاتم سلیمان علیهماالسلام، ذاک الرابع من ولدی یغیّبه اللّه‏ فی ستره ما شاء، ثم یظهره فیملوء [به] الأرض قسطا و عدلاً. کما ملئت جورا و ظلما.

«ابی صلت هروی»:

ما علامات القائم منکم إذا خرج؟

علامته أن یکون شیخ السنّ، شاب المنظر، حتّی أنّ الناظر إلیه لیحسبه ابن أربعین سنة أو دونها و إنّ من علاماته أن لایهرم بمرور الأیّام واللیالی، حتّی یأیته أجله.

بأبی و أمّی سمیّ جدّی، صلی‏اللّه‏ علیه و آله، و شبیهی و شبیه موسی بن عمران، علیه‏السلام، علیه جیوب النور یتوقّد من شعاع ضیاء القدس.

حضرت امام رضا علیه السلام در پاسخ «ریان بن صلت» که می‏‌پرسد:

آیا صاحب این امر (حکومت اهل بیت(ع) ) شمایید؟

می‏‌فرمایند: 

من صاحب این امر هستم، اما آنکه زمین را پر از عدل می‏‌کند همچنانکه پر از جور شده بود، من نیستم. و چگونه من با این ناتوانی جسمی که می‌‏بینی می‌‏توانم او باشم. به درستی که قائم کسی است که به هنگام قیامش در سن پیرمردان و با چهره جوانان ظاهر می‌‏شود. او از چنان قوت بدنی برخوردار است که اگر دستش را به سمت بزرگ‏ترین درختی که بر روی وجود دارد دراز کند آن را از ریشه برمی‏‌کند و اگر در بین کوهها فریاد کشد، صخره‏‌ها متلاشی می‏‌شوند. عصای موسی و خاتم سلیمان، که بر آنها درود باد، با اوست و او چهارمین فرزند من است. خداوند او را تا زمانی که بخواهد در پوشش خود غایب می‏‌سازد،

سپس او را آشکار می‌‏سازد تا زمین را به وسیله او از قسط و عدل آکنده سازد آنچنانکه (پیش از آن ) از جور و ستم پر شده بود.

همچنین آن حضرت در پاسخ «ابا صلت هروی» که می‏پرسد:

نشانه ‏های قائم شما به هنگام ظهور چیست؟

می‌‏فرماید:

نشانه او این است که سن پیران و چهره جوانان دارد، تا آنجا که وقتی کسی او را مشاهده می‏‌کند گمان می‏برد که چهل سال یا کمتر سن دارد. به درستی که از نشانه‌‏های او این است که گذر شب و روز او را پیر و سالخورده نمی‏‌سازد تا زمانی که اجل او فرا رسد.

پدر و مادرم به فدای او که همنام جدّم، شبیه من و شبیه موسی بن عمران است. بر او نوارهای نورانی است که از پرتو نور قدس روشنایی می‏‌گیرند.

"کمال الدین و تمام النعمه، جلد ۲، ص ۳۷۶، ص ۶۵۲ و ص۳۷۰"