شناخت امام زمان(عج) از وظایف شیعیان بوده و در روایات نیز آمده است که هرکس امام زمان خود را نشناسد و از دنیا برود، به مرگ جاهلیت از دنیا رفته است. نوشتار زیر به چرایی شناخت امام زمان(عج) پرداخته است.

شناخت، زمینه ساز اعتقاد و ایمان و در نتیجه عمل و تعهّد است. چه زیبا فرموده است امیر بیان حضرت علی (علیه السلام)  که: «انّ قیمة کلّ امری ء و قدرهُ معرفتُه» ؛ «ارزش و منزلت هر کسی [به اندازه] معرفت اوست».

در قرآن و احادیث، شناخت امام و اعتقاد به او، از اهمیتی ویژه برخوردار بوده و امری واجب برای هر شخص مؤمن و متدین دانسته شده است و شناخت امام، پیوندی ناگسستنی با معرفت خدا و پیامبر داشته و زمینه ساز بینش عمیق در دین و منش درست و پسندیده در زندگی است. «امام»، پیشوا، راهنما و راهبر انسان ها به سوی تکامل و تعالی و حجّت و خلیفه خدا بر روی زمین است. «امام»، انسان کامل، برگزیده خالق، معصوم و پاک سرشت و واسطه فیض الهی است و مقامی بس والا در میان آفریده های خداوند دارد. «امام» طریق وصول به «حقیقت» و مبیّن و مفسّر «شریعت» است و ... همان گونه که اطاعت و تبعیت از امام و دوستی او، بایسته و واجب است، شناخت شخصیت و ویژگی های او نیز ضروری است. در روایات و نصوص معتبر دینی نیز، سفارش خاصی به شناخت «امام» شده است.

در یکی از روایات مشهور شیعه و سنّی از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)  آمده است: «مَن مات و لم یعرف امام زمانِه، ماتَ میتة جاهلیّة»؛ «هر کسی بمیرد در حالی که امام زمان خود را نشناخته باشد، به مرگ جاهلی مرده است».

امام صادق (علیه السلام)  این جاهلیت را چنین معرفی می کند: «جاهلیت کفر و نفاق و ضلال».

با توجه به این روایات، اهمیت شناخت امام زمان(عج) را می توان در موارد زیر خلاصه کرد :

۱. شرط اسلام واقعی

بر اساس روایات مختلف (از جمله حدیث «من مات و لم یعرف امام زمانه، مات میتة جاهلیة»)، معرفت امام عصر، شرط اسلام است و اگر کسی بدون شناخت امام از دنیا برود، گویا از اسلام واقعی و اصیل بی بهره بوده است. پس شناخت امام زمان، آن گاه می تواند انسان را از مرگ جاهلی دور کند که بتواند به دستورات او پاینده بوده و از ارشادات و هدایت های او بهره مند شود.

۲. رسیدن به هدایت واقعی

شناخت امام عصر (علیه السلام) ، چراغ هدایت و رمز دین داری است و نتیجه آن، دستیابی به صراط مستقیم، خداشناسی، حق شناسی و راه کمال و سعادت است.

یکی از دعاهای مهم در عصر غیبت، این دعاست که می گوییم: «اللّهم عرّفنی نفسک فانّک ان لَم تُعَرّفنی نَفسَک لَم اَعرِف رَسولَکَ، اللّهُم عرِّفنی رَسولک فانّک اِن لم تُعرِّفنی رسولک لم اَعرف حجّتکَ ؛ اللّهُم عَرِّفنی حجّتِک فانّک اِن لم تُعرِّفنی حُجّتک ضللتُ عن دینی»؛ «خداوندا! خود را به من بشناسان که اگر خودت را به من نشناسانی، پیامبرت را نخواهم شناخت. خداوندا! رسولت را به من بشناسان که اگر رسول خود را، به من نشناسانی، حجّتت را نخواهم شناخت. خداوندا! حجّت خودت را به من بشناسان که اگر حجّتت را به من نشناسانی، از دین خود گمراه خواهم شد».

۳.  رسیدن به ثواب یاری او

بر اساس بعضی از روایات، شناخت امام زمان(عج) و باور قلبی به او، باعث نزدیکی هر چه بیشتر انسان به او می شود. اگر با این معرفت از دنیا برود، از پاداش های بیشماری برخوردار خواهد شد که یکی از آنها درک ثواب یاری امام عصر (علیه السلام)  در زمان ظهور است؛ یعنی، چنین شخصی، همچون کسی است که در لشکر آن حضرت بوده و یا زیر پرچم او نشسته است.

هر دین و آئینی برای رسیدن به اهداف خود، قوانین و مقرراتی متناسب با فرهنگ، آداب و رسوم خود دارد که بر اساس آن نظام رفتاری مردم را مهندسی می‌کند.دین اسلام از این قانون مستثنا نبوده و برای رستگاری انسان‌ها بر اساس فطرت خدادادی آن‌ها قوانینی وضع کرده است [۱] و آن قوانین را حول محور ولایت امام معصوم علیه السلام قرار داده است ؛[۲] زیرا در این صورت است که به طور کامل، قوانین اجرا شده و رستگاری انسان حتمی خواهد بود.

اما نکته مهم اینجاست که بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله، امام از جایگاه اصلی خود کنار زده شد و قوانین بر حول محوریت غیر معصوم قرار گرفت و روز به روز بر انحرافات آن افزوده شد. در این میان برای برگرداندن امام به جایگاه اصلی خود و جلوگیری از انحرافات، نیازمند دو امر مهم و کلیدی است.

امام شناسی

مهمترین ویژگی مردم در زمان بعد از پیامبر این بود که نه تنها حجت بعد از او را نشناختند؛ بلکه شناخت واقعی نیز از پیامبر خدا نداشتند. شاید بتوان گفت که امام زمان خودشان را به اندازه یک مرجع تقلید نیز قبول نداشتند.

همین باعث می‌شود امامی که محور همه هستی است کنار زده شود؛ تا آنجا که حتی یکی از علت‌های غیبت امام زمان (ع) نیز عدم پذیرش امام از سوی مردم دانسته شده است و نتیجه آن برچیده شدن سفره ظهور و بروز امامت است .[۳]

پ یامبر اکرم (ص) فرمودند: «مَنْ مَاتَ وَ لَمْ یَعْرِفْ‏ إِمَامَ‏ زَمَانِهِ‏ مَاتَ مِیتَةً جَاهِلِیَّة ؛[۴] هر کسی بمیرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلی از دنیا رفته است.» این روایت به چند نکته مهم اشاره می‌کند.

یک. وجود امام در هر زمان.

دو. شناخت و پیروی از امام؛ زیرا شناخت بدون تبعیت معنی ندارد.

سه. پیروی و تبعیت از امام مستلزم معصوم بودن وی است؛ پس اگر معصوم نباشد تبعیت نیز بی معنی خواهد شد.

امام صادق علیه السلام در باره شناخت امام فرمودند: «وَ أَدْنَی مَعْرِفَةِ الْإِمَامِ‏ أَنَّهُ عِدْلُ النَّبِیِّ إِلَّا دَرَجَةَ النُّبُوَّةِ وَ وَارِثُهُ وَ أَنَّ طَاعَتَهُ طَاعَةُ اللَّهِ وَ طَاعَةُ رَسُولِ اللَّهِ وَ التَّسْلِیمُ لَهُ فِی کُلِّ أَمْرٍ وَ الرَّدُّ إِلَیْهِ وَ الْأَخْذُ بِقَوْلِهِ ؛[۵] کمترین حد معرفت به امام آن است که (بدانید) امام، مساوی با پیامبر صلّی اللّه علیه وآله است مگر در درجه نبوت. امام وارث پیامبر است و همانا اطاعت از او اطاعت از خدا و رسول خداست و باید در هر امری تسلیم او بود و به سخن و فرمان او عمل کرد.»

جای بس تأسف است که حتی همین مقدار از شناخت نیز هنوز در زمان غیبت حاصل نشده است تا ادعای شناخت و معرفت شود.

دشمن شناسی

دشمن از ابتدای نبوت پیامبر به طور مدام در صدد کنار زدن راهنمای حقیقی بود تا اینکه بعد از رحلت پیامبر موفق شد در ظاهر، این کار را انجام دهد؛ و چون عموم مردم دشمن شناس نبودند و نتوانستند دوست را از دشمن تشخیص دهند فریب خورده و آخرت را به متاع کوچک دنیا فروختند.

سنت خدا بر این است که برای هر حجتی دشمنی قرار داده است [۶] و آن دشمن هرگز آرام نمی‌نشیند و از هر گونه ابزاری برای سرکوبی استفاده می‌کند. قرآن کریم، دشمن را چنین معرفی می‌کند: «قالَ فَبِما أَغْوَیْتَنی‏ لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَکَ الْمُسْتَقیم ‏؛[۷] شیطان گفت: اکنون که مرا گمراه ساختی، من بر سر راه مستقیم تو، در برابر آن‌ها کمین می‌کنم!» و در ادامه، راه‌های نفوذ دشمن را به زیبایی ترسیم کرده است.

نتیجه اینکه، برای بازگرداندن امام، باید این اتفاقات بیفتد. یکی از راه‌هایی که برای آن، از سوی قرآن کریم و ائمه علیهم السلام سفارش شده است بر گزاری جلسات اهل بیت علیهم السلام در قالب روضه و معارف است؛ زیرا این گونه جلسات است که علاوه بر پیشگیری از تکرار چنین رفتارهایی، در ارتقای فهم، درک، عقل و علم مردم تأثیر مستقیم دارد. پس بقای نظام شیعی بلکه بقای همه آزادگان جهان، به برپایی این گونه مجالس است؛ همان گونه که امام راحل و عظیم الشأن فرمودند .[۸]

پی نوشت
[۱]. سوره مائده، آیه ۴۸.
[۲]. همان، آیه ۵۵.
[۳]. علل الشرایع، صدوق، ج ۱، ص ۲۴۳.
[۴]. کفایة الاثر، خزاز رازی، ص ۲۹۶.
[۵]. همان، ص ۲۶۳.
[۶]. سوره انعام، آیه ۱۱۲.
[۷]. سوره اعراف، آیه ۱۶.
[۸]. صحیفه نور، امام خمینی، ج ۱۵، ص ۲۰۴.

مصطفی طاهری نماینده زنجان و طارم در مجلس در یاداشتی با اشاره به سفر آیت‌الله ابراهیم «رئیسی» رئیس جمهور به روسیه نوشت: پس از فروپاشی اتحاد شوروی، فدراسیون روسیه همچنان همسایه ماست، گو این که ما مرز مشترکی با این کشور نداریم و کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز که به لحاظ فرهنگی و تاریخی با ایران نزدیکترند اکنون حائل بین روسیه و ایران هستند، اما از یاد نبریم که این تغییر استراتژیک از اهمیت روابط ایران و روسیه کم نمی‌کند.

روسیه کشوری استثنایی است بنابراین باید به صورت ویژه آن را تحلیل نمود. بزرگترین پهنه جغرافیایی جهان، با منابع طبیعی وسیع از جمله ذخائر نفت و گاز و زغال سنگ و معادن فلزات نادر، دسترسی به دریاها و اقیانوس های متعدد و جمعیت نسبتا کم، ارتش قوی و بازیگر در فضا و تولید کننده سلاح‌های پیشرفته در کارنامه این کشور است.

رهبران این کشور تجربه تلخی از دوران پس از فروپاشی و نزدیک شدن به غرب دارند. دوره یلتسین باعث سقوط اقتصاد، رشد تورم، بیکاری زیاد، و جنگ‌های داخلی گردید. جنگی که به کشته شدن بیگناهان در چچن، مسکو، و داغستان انجامید. پوتین به هدف مبارزه با تروریسم و بازگردانی اقتصاد روسیه به روزهای اتحاد شوروی به کرملین آمد. در روزهای آخر زمامداری یلتسین وضع آنقدر بد بود که بازگشت به دوره قبل که به دلیل وخامت اوضاع رژیم شوروی از هم فروپاشید، از آرزوها و آمال مردم روسیه شده بود.

منابع سرمایه ای، وزارت خانه ها، شرکتها، کارخانجات بزرگ، و بانک ها با دخالت کشورهای غربی و شرکت های بین المللی به تاراج برده شده و به اصطلاح خصوصی گردیدند. پوتین با اندیشه های ملی گرایانه به تدریج اقتصاد روسیه را بهبود بخشید و برای مقابله با نفوذ خزنده ناتو به مرزهای روسیه چاره ای جز حمله نظامی و اشغال شبه جزیره کریمه در 2014 ندید. از آن زمان روابط غرب و روسیه در کش و قوس است.

اینک پس از سفر آقای رئیسی اسناد همکاری های مشترک بین دو کشور به توافق رسیده.

● مقدمات نهایی شدن سند جامع همکاری‌های مشترک
● فعال سازی کوریدو شمال- جنوب بین ایران و روسیه
● هدفگذاری 10 میلیارد دلار برای گسترش روابط اقتصادی
● انجام مبادلات با پول ملی دو کشور
● توافقنامه‌های دفاعی، هوا-فضا

این توافق ها برای همکاری مناسبند، بخصوص زمانی که در نظر داشته باشیم که روسیه می تواند بازاری برای کالاهای کشاورزی، باغبانی و محصولات صنعتی با فناوری‌های متوسط باشد. از لحاظ سیاسی نیز دو کشور در مسائل منطقه ای از جمله طرفداری از دولت سوریه، مسئله نگاه به شرق، و مخالفت با یکجانبه گرایی آمریکا متفق القول هستند. از لحاظ آموزشی نیز ما می توانیم با دانشگاه‌ها، فرهنگستانها، و مراکز پژوهشی روسیه کار کنیم.

ما می توانیم روابطی متوازن با روسیه داشته باشیم. بخصوص در دو بخش انرژی و آموزش عالی. فراموش نکنیم یکی از دلایلی که قیمت نفت را از هر بشکه برنت 15 دلار در 2020 به 88 دلار در امروز رساند همکاری روسیه و اوپک در چارچوب اوپک پلاس بوده است.

نتیجه گیری آن است که ایران باید برای آینده خود اهداف درازمدت مبتنی بر توسعه پایدار داشته باشد. استراتژی های مناسب برای چنین اهدافی داشتن رابطه نزدیک و همه جانبه با دیگر کشورها بخصوص همسایگان است. سیاست گذاری صحیح آن است که جامعه روش های ازدیاد تجارت ایران با پیرامونش را دنبال کند. برنامه ریزی مبتنی بر سیاست گذاری‌ها حکم می کند که با روسیه به صورت متوازن واردات و صادرات داشته باشیم. در این بخش نباید از همکاری های آموزشی نیز غافل بود.

"  سید ابراهیم رئیسی " رئیس جمهوری ایران امروز ( چهارشنبه )  در دیدار «ذاکر حسن‌اف» وزیر دفاع جمهوری آذربایجان گفت : روابط تهران و باکو صرفا روابط مرسوم دوجانبه بین دیگر کشورها نیست.

رئیسی افزود : ایران و جمهوری آذربایجان نه تنها خویشاوند هستند، بلکه روابط موجود، رابطه عمیق دو ملت است که بر پایه عقیده و باور مردم دو کشور به مبانی دینی مشترک شکل گرفته و در طول تاریخ قوام یافته و استوار شده است.

رئیس جمهور با اشاره به دیدار خود با " الهام علی اف " رئیس جمهوری آذربایجان در حاشیه اجلاس اکو در ترکمنستان گفت: سیاست ایران  همکاری گسترده با همسایگان بویژه جمهوری آذربایجان در حوزه قفقاز است و با توجه به تاکیدات صورت گرفته در آن دیدار از سوی روسای جمهور دو کشور، روند توسعه تعاملات اقتصادی و تجاری و از جمله تعاملات ترانزیتی  با سرعت بیشتری در حال انجام است. 

رئیسی  با تاکید بر اینکه قدرت ایران در منطقه امنیت‌ ساز است، تصریح کرد: حضور نیروهای تکفیری و داعشی در هیچ کجا به نفع مردم منطقه نیست و  این گروهک‌ها دست‌ساخته آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ ها هستند و در هر کجا که حضور داشتند اعمال جنایت‌کارانه انجام داده‌اند. 

رئیس جمهوری ایران،  همچنین خاطرنشان کرد: رژیم صهیونیستی دشمن بشریت است و به هیچ وجه نمی‌تواند دوست ملت‌های مسلمان باشد و اشغال و تجاوزگری صهیونیست‌ها در منطقه و ضد ملت فلسطین گواه این واقعیت است.

وزیر دفاع جمهوری آذربایجان نیز در این دیدار، دیدار و  گفتگوهای خود با همتایان ایرانی را بسیار مفید، پرثمر و راهگشا برای آینده همکاری‌ها توصیف کرد.

«مایکل کوهن»، ستون‌نویس پایگاه خبری «ام‌اس‌ان‌بی‌سی» در یادداشتی ضمن انتقاد از سیاست‌های «جو بایدن»، رئیس‌جمهور آمریکا در قبال برجام، دلایل تعلل دولت او در بازگشت به این توافق هسته‌ای را به نقل از تحلیلگران و منابع آگاه تشریح کرده است.

کوهن در در این یادداشت که روز سه‌شنبه (۲۵ ژانویه/ ۵ بهمن‌ماه) در پایگاه «نیوریپابلیک» منتشر شده تصریح کرده جو بایدن با در پیش گرفتن سیاست‌های محافظه‌کارانه و اجتناب از بازگشت به برجام اشتباهات سلفش «دونالد ترامپ» در خصوص این توافق را پیچیده‌تر کرده است.

این تحلیلگر آمریکایی خروج از برجام در دولت ترامپ را «اقدامی فاجعه‌بار» توصیف کرده و در ادامه این سوال را طرح کرده است: «اما سوال بزرگتر این است که چرا بایدن این وضع ملال‌انگیز را پذیرفته و آن را وخیم‌تر کرده است؟»

آب سرد تیم بایدن بر پیکر وعده‌های برجامی

وی می‌نویسد امتناع بایدن از بازگشت از برجام در حالی صورت گرفت که اظهارات او در دوران تبلیغات انتخاباتی در سال ۲۰۲۰ تردید چندانی درباره مقاصد او در قبال برجام باقی نمی‌گذاشت. رئیس‌جمهور فعلی آمریکا در آن زمان در یادداشتی در سی‌ان‌ان نوشته بود: «چنانچه ایران به توافق هسته‌ای پایبند شود ایالات متحده به عنوان مقدمه‌ای برای مذاکرات متعاقب به توافق بازخواهد گشت.»

مطابق این گزارش، بسیاری از تحلیلگران مسائل ایران انتظار داشته‌اند بایدن به فاصله کوتاهی بعد از ورود به کاخ سفید، کشورش را به برجام بازگرداند، اما ژانویه سال پیش، «آنتونی بلینکن» که در آن زمان گزینه پیشنهادی بایدن برای تصدی سمت وزیر خارجه آمریکا بود و «آوریل هاینس»، گزینه پیشنهادی مدیر اطلاعات ملی آمریکا «آب سردی» بر پیکر این انتظارات ریختند.

کوهن به اظهارات بلینکن و هاینس اشاره نکرده، اما این دو مقام آمریکایی در آن زمان در پاسخ به قانونگذاران مخالف برجام که خواستار در نظر گرفتن مواضع رژیم صهیونیستی بودند تصریح کردند که واشنگتن فاصله زیادی با نقطه بازگشت به توافق هسته‌ای دارد.

ستون‌نویس ام‌اس‌ان‌بی‌سی در بخش دیگری از یادداشت به جدال‌های گفتمانی آمریکا و ایران در آن زمان بر سر اینکه کدام طرف بایستی ابتدا تعهداتش ذیل برجام را کامل اجرا کند پرداخته و اذعان کرده که استدلال ایران متقن‌تر از طرف آمریکایی بوده است.

او می‌نویسد: «ایرانی‌ها استدلال‌های بهتری داشتند. به هر حال، این ایالات متحده بود که در اقدامی یکجانبه از برجام خارج شده بود، حال آنکه کشورهای دیگری که عضو آن توافق بودند در آن باقی مانده بودند.»

به نوشته مایکل کوهن امتناع بایدن از بازگشت به برجام در حالی صورت گرفته که او کار چندان دشواری برای رفع تحریم‌ها علیه ایران نداشته است. او می‌نویسد: «از آنجا که اکثر تحریم‌های ایران مبتنی بر دستورات اجرایی هستند هیچ چیزی مانع از آن نمی‌شد که بایدن به برجام برگردد و همزمان به ایران اخطار بدهد که در صورت عدم پیشروی به سمت پایبندی به برجام او به سادگی تحریم‌ها را مجدداً اعمال خواهد کرد.»

دلایل تعلل بایدن

«جفری لوئیس»، کارشناسان مسائل منع اشاعه‌ هسته‌ای، تحلیل خود را درباره اینکه چرا بایدن آمریکا را به برجام بازنگردانده در گفت‌وگو با مایکل کوهن اینطور بیان می‌کند: «بایدن فرد بزدلی است.»

لوئیس در مصاحبه با کوهن اظهاراتش را اینطور ادامه می‌دهد: «او (بایدن) با آزمودن بخت خود با ایران که ممکن بود موفق شود یا نشود مورد انتقاد سیاسی قرار می‌گرفت، اما انجام این کار توپ را به زمین ایران می‌انداخت و دست برتر را به کسانی در تهران می‌داد که خواهان توافق بودند.»

به باور لوئیس، بایدن در ماه‌های آغازین ورود به کاخ سفید از تبعات این کار بیم داشته و نگران بوده که مبادا اینطور به نظر برسد که قصد دارد به ایران امتیاز بدهد.

چندین منبع مطلع در مصاحبه با مایکل کوهن دلیل محافظه‌کاری بایدن در مسائل مربوط به ایران را اکراه او از ناامید کردن قانونگذاران تندرو ضد ایرانی در کنگره آمریکا و به خصوص «باب منندز»، رئیس کمیته روابط مجلس سنای آمریکا می‌دانند.

منندز با اینکه عضو حزب دموکرات است از مخالفان توافق هسته‌ای با ایران است و تیم بایدن از این هراس داشته که چنانچه آمریکا بدون دریافت امتیاز از ایران وارد برجام می‌شد او فرایند تأیید صلاحیت گزینه‌های دولت در سنا را کند و یا مختل می‌کرد.

«مت داس»، مشاور «برنی سندرز»، سناتور دموکرات آمریکایی در مصاحبه با «نیوریپابلیک» تلاش برای مصالحه با مخالفان برجام را «اقدامی احمقانه» توصیف کرده و گفته است: «آنها به این دلیل که برجام توافق بدی است از آن متنفر نیستند بلکه به این دلیل از آن نفرت دارند که این توافق با ایران صورت گرفته. ختم کلام! در خصوص برجام، توافقی وجود ندارد که بتوان با تندروهای ضد ایران به آن دست پیدا کرد.»

منابع دیگری که کوهن با آنها گفت‌وگو کرده به مشکل اطرافیان بایدن هم به عنوان مشکلی دیگر در این خصوص ایران اشاره کرده‌اند. قبل از تأیید صلاحیت بخش زیادی از تیم سیاست خارجی بایدن در مجلس سنا اعضای میز ایران در تیم شورای امنیت ملی آمریکا (که نیازی به تأیید در سنا نداشتند) مثل برت مک‌گورک چندان موافق توافق هسته‌ای برجام نبودند.

کوهن نوشته است: «منطق بایدن هر آنچه که بوده، راهبرد او کارساز نبوده است. مذاکرات اکنون یک سال است که امتداد یافته‌اند و به سرعت به نقطه بدون بازگشت نزدیک می‌شوند. همزمان، ایران به توسعه توانمندی‌های هسته‌ای خودش ادامه داده است.»

مایکل کوهن با اشاره به مطالبه ایران در مذاکرات وین برای اخذ تضمین از طرف‌های آمریکایی درباره ماندگاری برجام نوشته با توجه به دولت بایدن کنترلی بر دولت آینده آمریکا ندارد نمی‌تواند هیچ تضمینی در این خصوص بدهد.

او در ادامه تصریح کرده که ایران ممکن است به این جمع‌بندی برسد که ادامه برنامه هسته‌ای ممکن است بهتر از توافقی باشد که رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه بعدی آمریکا می‌تواند به سادگی از آن خارج شود.

مت داس می‌گوید: «اگر از منظر ایرانی‌ها به قضیه نگاه کنیم، آنها ممکن است به این جمع‌بندی برسند که "آمریکایی‌ها طی چند سال گذشته ما را به دردسر انداخته‌اند. حالا رئیس‌جمهور جدیدی سر کار آمده است. آیا می‌توانیم به او اعتماد کنیم؟ آیا او کنترلی روی سیاست‌های داخلی خودش دارد؟"»

پاسخ این پرسش‌ها منفی است. مت‌داس می‌گوید حتی اگر همین الان تحریم‌ها رفع شوند «آیا شرکت‌ها واقعاً تمایلی برای بازگشت به ایران خواهند داشت؟ آیا بانک‌ها [به طرف‌های ایرانی] وام خواهند داد؟ با وجود تهدید بازاعمال تحریم‌ها از سوی یک رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه در سال ۲۰۲۵ مشخص نیست چرا ایران باید بخواهد وارد چنین مسیری شود.»

کارنامه آمریکا در نقض توافقات هسته‌ای

اما لوئیس مسئله مربوط به عدم‌ امکان اعتماد به آمریکا را از این هم جدی‌تر می‌داند. او می‌گوید: «به هر حال، برای توافق با آمریکایی‌ها جای چه بحث دیگری مانده است؟ آمریکا هیچ‌وقت به وعده‌هایش عمل نمی‌کند.»

مایکل کوهن در ادامه به خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با کره شمالی در سال ۱۹۹۴ به عنوان مصداق دیگری از رفتارهای غیرقابل اعتماد آمریکا اشاره کرده است. او می‌نویسد: «در سال ۱۹۹۴، آمریکا اقدام به امضای "چارچوب توافق" با کره شمالی کرد تا به برنامه هسته‌ای این کشور پایان دهد، اما آمریکا هیچگاه به تعهداتش در این توافق... پایبند نماند.»

این تحلیلگر نوشته بایدن با توجه به چنین تاریخچه‌ای از بدعهدی‌های آمریکا بایستی به جای درخواست امتیازات بیشتر از ایران فعالانه برای احیای برجام اقدام کند.

مرکز مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی (INSS)، روز دوشنبه، گزارش سالانه خود را به «اسحاق هرتزوگ» رئیس رژیم صهیونیستی تحویل داد.

بنابر گزارش امروز (سه‌شنبه) روزنامه «العربی الجدید»، مرکز مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی در گزارش سالانه خود همچون سال‌های گذشته تأکید کرد که ایران کماکان بزرگترین چالش خارجی برای تل‌آویو به شمار می‌رود و این رژیم با توجه به پیشرفت‌های برنامه هسته‌ای ایران، به تنهایی و عملا قادر به مقابله با این کشور نیست.

در ادامه گزارش مذکور آمده است که تل‌آویو به تقویت همکاری‌ها، هماهنگی‌ها و روابط ویژه خود با آمریکا نیاز دارد؛ خواه کشورهای امضاءکننده توافق هسته‌ای با ایران به توافق برسند یا خیر.

مرکز مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی همچنین هشدار داد که ایران به فعالیت‌های منطقه‌ای خود از جمله تهدید فراگیر تل‌آویو همچنان ادامه می‌دهد. این مرکز در این خصوص عنوان کرد که این تهدید از راه توسعه برنامه‌ موشک‌های نقطه‌زن جنبش حزب‌الله لبنان و دیگر گروه‌های مستقر در سوریه و همچنین هزاران موشک، راکت و پهپادی که قادر به نفوذ به فلسطین اشغالی هستند، شکل می‌گیرد.

جبهه داخلی فلسطین به حاشیه نرفته است!

بر خلاف ادعاهای چند سال اخیر رژیم صهیونیستی درباره کم‌رنگ شدن اهمیت پرونده فلسطین و محوریت آن، در جدیدترین گزارش مرکز مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی عنوان شده است که جبهه داخلی فلسطین به هیچ عنوان به حاشیه نرفته است؛ مسئله‌ای که در جنگ اخیر با جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) به خوبی نمایان شد.

در گزارش یادشده همچنین هشدار داده شده است با آنکه ارتش، سازمان اطلاعات و دستگاه‌های امنیتی رژیم صهیونیستی با کار شبانه‌روزی وضعیت را در کرانه باختری تحت کنترل دارند، اما اوضاع امنیتی کرانه باختری به علت تضعیف شدن تشکیلات خودگردان فلسطین و یکپارچه شدن برخی گروه‌ها و آنچه «باندهای میدانی» خوانده شده، در آستانه فوران قرار دارد.

تحویل گزارش سالانه به رئیس رژیم صهیونیستی

مرکز مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی در ادامه افزود که تضعیف شدن تشکیلات خودگردان فلسطین ممکن است باعث شود رام‌الله قدرت عمل خود را از دست بدهد و در نتیجه، مردم به فکر گزینه راهکار دودولتی بیفتند، آن هم در شرایطی که تل‌آویو در تلاش است هر از هیچ راهی برای ناکامی طرح دودولتی دریغ نمی‌کند؛ مسئله‌ای که موجب خواهد شد گام‌هایی در آینده علیه رژیم صهیونیستی برداشته شود و این رژیم به عنوان «آپارتاید» معرفی گردد.

شدیدتر شدن شکاف داخلی در اراضی اشغالی

مرکز مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی هشدارد داد که تداوم جبهه‌گیری‌های سیاسی، اجتماعی و تنش‌ها و همچنین بی‌اعتمادی به نهادهای رژیم صهیونیستی و خلأ آشکار در  آمادگی ارتش برای جنگ آتی در چند جبهه، چالش‌های بسیار بزرگی برای تل‌آویو ایجاد کرده است، آن هم در شرایطی که قدرت پلیس رژیم صهیونیستی نیز تضعیف شده و مناطق خارج از کنترل به وجود آمده‌اند.

این مرکز از احتمال درگیری شهروندان فلسطینی و ساکنان اراضی اشغالی و همچنین احتمال هرج و مرج در سرزمین‌های اشغالی خبر داد.

این گزارش در حالی منتشر شده است که مرکز مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی در گزارش پیشین خود نیز ایران را تهدید شماره یک تل‌آویو معرفی کرده بود.

 در گزارش پیشین با اشاره به اینکه جنبش حزب‌الله لبنان خطری راهبردی برای تل‌آویو محسوب می‌شود، عنوان شده بود که مقاومت لبنان موشک‌هایی در اختیار دارد که قادر است هر نقطه‌ای را در عمق فلسطین اشغالی از جمله رآکتورهای اتمی «دیمونا» را هدف قرار دهد

به نام خدا که رحمتش بی‌اندازه است و مهربانی‌اش همیشگی بی تردید ما به تو خیر فراوان [که برکت در نسل است و از فاطمه ریشه می گیرد] عطا کردیم. (۱) پس [به شکرانه آن] برای پروردگارت نماز بخوان و شتر قربانی کن. (۲) یقیناً دشمن [که به] تو [زخم زبان می زند] خود بدون تبار و نسل [و بریده از همه خیرات و برکات] است. (۳)

سخن از حضرت صدیقه طاهره، زهرای مرضیه (سلام الله علیها)، سخن از مظلوم است و فریادش، سخن از ستمدیده است و دادخواهی اش، سخن از شناخت ظلم است و ظالم، فضیلت است و فضیلت مدار، علم است و عالم، سخن از زهد است و زاهد، از عفت است و پاکدامنی، تقوی و پارسایی، شب زنده داری و دعا، تربیت فرزند و ادب نسبت به پدر و مادر، شوهرداری و خانه داری، مسئولیت اخلاقی و دلسوزی نسبت به دین، امر به معروف است و جهاد، مبارزه است و خلاصه دفاع از حریم ولایت است و ارزش های دینی.
 
آری؛ سخن از او سخن از همه اینهاست که یکجا در وجود دخت گرامی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، همسر باوفای امیر المؤمنین علیه السلام، مادر امامان و پیشوایان دین گرد آمده است.

سخن از او، علاوه بر سخن از حضرت زهرا (سلام الله علیها) ، سخن از فضایل والای انسانی و اوج خلقت بنی آدم نیز می باشد، بلکه مصحف او یکی از منابع علوم امامان (علیهم السلام) بوده و الگوی آنان خود اوست. حضرت فاطمه (علیها السلام) وجود بی پایانی است با زوایای بی منتها و اعجاب برانگیز، او در سخن خالق خطبه فدکیه، در تربیت فرزند، ام الحسن و ام الحسین و ام الائمه علیهم السلام اجمعین، در عبادت و زهد و تقوی، راضیه مرضیه و در مهر و عطوفت، ام ابیها و... می باشد.
 

آب دریا را اگر نتوان کشید
هم بقدر تشنگی باید چشید

 
در صفحات آینده با توجه به بضاعت علمی به این مهم پرداخته می شود و چند جمله ای از فضائل حضرت زهرا (سلام الله علیها)  که از رسول گرامی به ما رسیده است نقل می گردد.

 
آفرینش نوری حضرت فاطمه (علیها السلام)

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: «هنگامی که خداوند متعال آدم(علیه السلام) ابوالبشرات را آفرید و از روح خود در او دمید، آدم به جانب راست عرش نگریست، پنج هیکل و شبح نوری را در حال رکوع و سجود دیده گفت: پروردگارا! آیا قبل از من کسی را از خاک و گل آفریدهای؟ فرمود: نه، ای آدم، آدم پرسید: پس این پنج هیکلی که به شکل و قیافه خودم می بینم کیستند؟ فرمود: اینان پنج نفر از فرزندان تو می باشند که اگر آنان نبودند تو را خلق نمی کردم. اینان پنج تنی هستند که برای آنان پنج اسم از اسامی از خودم را جدا ساخته (آنان را به آن اسامی نامیدم) اگر آنان نبودند، بهشت و دوزخ، عرش و کرسی، آسمان و زمین و ملائک و انس و جن را نمی آفریدم.
 
من محمودم (جل جلاله) و این محمدی (صلی الله علیه و آله و سلم) است، من عالی (جل جلاله) هستم و این على علیه السلام است، من فاطرم (جل جلاله) و این حضرت فاطمه (علیها السلام) است، من احسانم (جل جلاله) و این حسن علیه السلام است و من محسنم (جل جلاله) و این حسین علیه السلام است. به عزت خود سوگند یاد کرده ام که هیچ کس به اندازه یک ذره بغض و کینه آنان را نزد من نیاورد مگر اینکه او را وارد دوزخ سازم و از این کار باکی ندارم.
 
ای آدم! اینان برگزیدگان من از میان آفریدگانم می باشند، به وسیله آنان رهایی بخشیده و به وسیله آنان هلاک می کنم. اگر تو  به من نیاز داری به اینان توسل بجوی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) اکرم و پس از این سخنان فرمود: «کشتی نجاتیم، هر کس به آن چنگ زند نجات یافته و هر کس از آن دوری گزیند نابود شده است. هر کس نیازی به خداوند دارد به وسیله ما خاندان از خداوند درخواست کند».(1)
 

نورانیت الهی حضرت زهرا (سلام الله علیها)  

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: هنگامی که خداوند متعال (جل جلاله) بهشت را آفرید آن را از نور وجه خویش خلق کرد. سپس آن را گرفته به سوی ما افکند، یک سوم آن نور به من رسید و یک سوم آن به حضرت فاطمه (علیها السلام) و یک سوم دیگر به حضرت علی (علیه السلام) و خاندانش افق اصابت کرد. از آن نور به هر کسی که چیزی تابیده باشد به ولایت آل محمد (علیهم السلام) پیدا می کند و هر کس از آن نور چیزی و به او نرسیده باشد، از ولایت خاندان محمد جو گمراه می شود.(2)
 

سخن گفتن حضرت فاطمه (علیها السلام) در رحم مادر

برخی از راویان بزرگوار نقل کرده اند که: روزی حضرت خدیجه از حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) درخواست نمود چیزی از میوه های بهشتی را به او بنمایاند. جبرئیل (علیه السلام) دو سیب را از بهشت نزد آن بزرگوار آورده گفت: ای محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) خداوندی که برای هر چیز اندازه ای مقدر کرده است می فرماید: یکی از این دو سیب را خودت بخور و سیب دیگر را به خدیجه په بده و بعد با او همبستر شو! من از شما دو نفر حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) را می آفرینم. حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله و سلم) دستور پروردگار را عمل کرد.
 
هنگامی که کافران از آن حضرت خواستند که ماه را دو نیمه کند(در همان ایامی که ولادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) و وضع حمل خدیجه علیها السلام نزدیک بود) خدیجه گفت: ای وای، چقدر زیانکار است آن کس محمدی را تکذیب کند در حالی که او بهترین رسول و پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) است. حضرت فاطمه (علیها السلام) از درون شکم او فریاد زد: ای مادر غمگین مباش و ترس به خود راه مده زیرا خداوند با پدرم همراه است.(3)
 

حضرت فاطمه (علیها السلام) بهترین آفریده پروردگار

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) در ضمن حدیثی طولانی فرمود: بر ساق عرش نوشته شده است: لااله الا الله، محمد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) و علی و فاطمة و الحسن و الحسین (علیهم السلام) خیر خلق الله(4)، لااله الا الله، محمد فرستاده خداست، علی، حضرت فاطمه (علیها السلام)، حسن و حسین علیهم السلام اجمعین بهرین آفریدگان خدایند.
 
همچنین فرمودند: اگر در روی زمین بندگانی برتر از حضرن علی علیه السلام، حضرت فاطمه(علیها السلام)، حسن و حسین علیهما السلام شمع وجود داشت خداوند به من دستور می داد که آنها را با خود برای مباهله بیرون ببرم، اما به من فرمود که با وجود ایشان مباهله کنم و آنان برترین خلقند و من به وسیله آنان بر مسیحیان غلبه کرد و پیروز شدم.(5)
 

حضرت فاطمه (علیها السلام) برترین زنان عالم

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به حضرت علی (علیه السلام) فرمود: همانا خداوند عزوجل به دنیا اشراف نموده و مرا از میان مردم دنیا بر تمام مردان برگزید. بار دیگر بر جهان نگریسته تو را بر تمامی مردان جهان برگزید. و با رسوم به دنیا توجه فرموده امامان از فرزندان تو را بر تمامی مردان جهان برتری داده اختیار فرمود. و بعد برای چهارمین بار نگریسته حضرت فاطمه (علیها السلام) را بر تمامی زنان جهان انتخاب کرده و برگزید.(6)
 
همچنین حضرت می فرمایند: در آن شب که مرا به آسمان بالا بردند، بر در بهشت دیدم که نوشته شده بود: «لا اله الا الله، محمد رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم)، على (علیه السلام) حبیب الله و الحسن و الحسین (علیهما السلام) صفوة الله، فاطمة خیرة الله،علیهم سلام الله اجمعین، على باغضیهم لعنة الله»(7). جز الله خدایی نیست، حضرت محمد  (صلی الله علیه و آله و سلم) فرستاده خداست، حضرت على علیه السلام حبیب خداست، حسن و حسین علیهما السلام برگزیده خداوند می باشند، حضرت فاطمه (علیها السلام) انتخاب شده خداوند است و بر کسی بر ایشان کینه ورزد، لعنت و نفرین خداوند باد.
 

ولایت حضرت فاطمه (علیها السلام) بر موجودات

در ضمن حدیث معراج آمده است که خداوند فرمود: ای محمد(صلی الله علیه و آله و سلم)! تو، حضرت علی علیه السلام، حضرت فاطمه (علیها السلام)، حسن و حسین و امامان از نسل حسین (علیهم السلام) را من از نور خودم آفریدم و ولایت شما را بر اهل آسمان و زمین عرضه نمودم، هر کس آن را پذیرفت، نزد من از مؤمنان به شمار می آید و هر کس منکر آن شود، نزد من از گمراهان خواهد بود. ای محمد اگر بندهای از بندگان من آن قدر مرا بپرستد و عبادت کند که از کار افتد و از لاغری و ناتوانی هم بسان مشک خشکیده و فرسودهای شود و بعد هنگام ورود بر من منکر ولایت شما باشد او را نخواهم آمرزید تا اینکه اقرار به ولایت شما نماید.
 
ای محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)! آیا دوست داری آنان را ببینی؟ گفتم آری، پروردگارا! سپس شنیدم که خداوند متعال فرمود: نگاه کن! به طرف راست عرش نگاه کردم و نام خود را دیدم و نام حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه (علیها السلام) و حسن و حسین و علی و محمد و جعفر و موسی و على و محمد و علی و حسن را و نام مهدی (علیهم السلام) را در وسط آن به گونه ای دیدم که گویا ستاره ای درخشان است و فرمود: ای محمد ، اینان حجت های من بر آفریدگانم می باشند و این، آن کس از فرزندان توست که به شمشیر قیام می کند و از دشمنانت انتقام می گیرد.(8)
 

اطاعت و فرمانبرداری از حضرت فاطمه (علیها السلام)

ابو سعید خدری گوید: در خدمت رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) نشسته بودیم، مردی از راه رسید و از حضرت درخواست کرد که درباره بیان خداوند که فرموده است: «استکبرت أم کنت من العالمین»(9) توضیح دهد که اینان چه کسانی هستند که از ملائکه مقربین برتر و والاترند؟!  حضرت فرمود: منظور از آنان، من و حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه (علیها السلام) و حسن و حسین علیهم السلام می باشیم که در سرادق عرش بودیم و دو هزار سال پیش از آکه خداوند آدم علیه السلام را بیافریند، خداوند را تسبیح میکردیم و ملائکه با تسبیح ما تسبیح می کردند. هنگامی که خداوند آدما را آفرید به ملائکه دستور داد که بر او سجده کنند و مأمور به سجود نشده بودند مگر بخاطر وجود ما. بجز ابلیس، همه فرشتگان سجده کردند. خداوند به او فرمود: ای ابلیس! چه چیز تو را بازداشت از اینکه بر آنچه که من باید قدرت خود آفریده ام سجده کنی؟ آیا استکبار ورزیدی یا از موجودات عالی و برتر بودی؟! یعنی از این پنج تنی که اسامی آنان در سرادق عرش نوشته شده بود. پس ما هستیم آن باب خدایی که از آن در وارد می شوند و هدایت یافتگان به وسیله ما هدایت می گردند. هر کس ما را دوست داشته باشد خداوند او را دوست داشته به بهشت خود واردش می کند و هر کس با ما دشمنی کند خداوند او را دشمن داشته به آتش داخلش می کند و دوست ندارد ما را مگر کسی که از دامان پاک و پاکیزه زاده شده باشد. (10)
 

حضرت فاطمه رکن حضرت على (علیهما السلام)

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به حضرت علی (علیه السلام) فرمود: سلام بر تو ای پدر دو ریحانه! به زودی دو رکن تو از بین می رود و خداوند خود کمبود مرا برای تو جبران می نماید. بعد از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) على علیه السلام فرمود: ای یکی از دو رکن بود و بعد از آنکه حضرت فاطمه (علیها السلام) از دنیا رفت فرمود: این رکن دیگر بود. (11)
 
سزاوار است در معنای رکنیت دقت شود و با توجه بیشتری به معنای آن پرداخته شود هر معنایی که برای رکنیت حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم)نسبت به امیر مومنان (علیه السلام) تصور می شود همان معنا برای حضرت فاطمه (علیها السلام) نیز ثابت است و این مقام والایی است که جز آن حضرت کسی به این مرتبه نایل نشد و این از ویژگی های آن وجود نازنین است.
 

پاداش سلام بر حضرت فاطمه (علیها السلام)

یزید بن عبدالملک نوفلی از پدرش و او از جدش روایت کرده که: روزی به خدمت حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)  مشرف شدم، ابتدا آن حضرت بر من سلام کرد و سپس فرمود: پدرم (در زمان حیاتش) فرمود: هر کس سه روز بر من و تو سلام کند، بهشت بر او واجب می شود. از حضرتش پرسیدم: آیا این مطلب مخصوص دوران حیات و زندگی شما و آن حضرت است یا شامل بعد از فوت شما و ایشان خواهد بود؟ فرمود: هم در زمان زندگی و هم پس از مرگ ما.(12)
 
اما این ابن عباس می گوید: هنگامی که حضرت فاطمه (علیها السلام) متولد شد حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و او را «موصره» نامید، بعد جبرئیل علیه السلام نازل شد و عرض کرد: پروردگارت به تو و نوزادت سلام می رساند.(13)
 
کیفیت صلوات و درود بر حضرت فاطمه (علیها السلام) کعب بن عجره گوید: هنگامی که آیه شریفه «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا»(14) نازل شد، عرض کردیم: ای رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) ما میدانیم که چگونه بر شما سلام کنیم ولی نمی دانیم چگونه بر شما صلوات بفرستیم؟ حضرت فرمود: بگویید اللهم صل على محمد و آل محمد.(15)
 
روایت شده حضرت فرمود: صلوات بریده و بی دنباله بر من و نفرستید! پرسیدند: صلوات بریده چیست: فرمود: اینکه بگوئید اللهم صل على محمد و بعد ساکت شوید بلکه بگوئید: اللهم صل على محمد و آل محمد، از آن حضرت پرسیده شد اهل شما چه کسانی هستند؟ فرمود: علی، حضرت فاطمه (علیها السلام)، حسن و حسین (علیهم السلام)(16)
 
فخر رازی می گوید(17): اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در پنج چیز با آن حضرت مساوی بودند:
 
1- در سلام، خداوند فرمود «سلام على آل یاسین»(18)
2- در صلوات بر آن حضرت و بر آنان در تشهد.
3- در طهارت، خداوند متعال فرمود: طه یعنی ای طاهر و فرمود «و یطهرکم تطهیرا»(19)
4- در تحریم صدقه .
5- در لزوم محبت، چنانکه فرمود: «فاتبعونی یحببکم الله» (20)و فرمود: «قُلْ لَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَى»(21)
 

دوستی و دشمنی با حضرت فاطمه (علیها السلام)

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: همانا خداوند(که ستایش و سپاس ویژه اوست) محبت على القلب و حضرت فاطمه (علیها السلام) و فرزندانشان را بر تمام مخلوقات عرضه کرد، هر یک از آنان زودتر پذیرفتند، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)ان را از میان آنان قرار داد و کسانی را که بعد از آنان اجابت کردند شیعه و پیرو ایشان نمود و خداوند همه آنان را در بهشت گرد خواهد آورد.(22)
 
ابوحازم از ابوهریره نقل کرده: روزی رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به علی، حسن، حسین و حضرت فاطمه (علیهم السلام) نگریسته فرمود: من با کسی که با شما بجنگد در جنگ و با کسی که با شما سازش داشته باشد سازش دارم.(23)
 
مجاهد می گوید: روزی حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و در حالی که دست حضرت فاطمه (علیها السلام) را گرفته بود از منزل بیرون آمد و فرمود: هر کس او را می شناسد که می شناسد و هر که او را نمی شناسد و بداند که او حضرت فاطمه (علیها السلام) و دختر محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) است، قلب من است و روحی در کالبد من است، هر کس او را بیازارد، مرا آزار داده است و هر کس مرا بیازارد خدا را آزار داده است.(24)
 

حضرت فاطمه پاره تن حضرت رسول اکرم (علیهما السلام)

حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: حضرت فاطمه (علیها السلام) پاره تن من است، آنچه که او را آزار نماید و در تنگنا قرار دهد مرا آزار داده و در تنگنا قرار می دهد.(25)
 
جابر بن عبدالله انصاری از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) نقل می کند که فرمود: حضرت فاطمه (علیها السلام) مویی از بدن من است هر کس به مویی از بدن من آسیب رساند مرا آزار داده است و هر کس مرا آزار دهد خداوند را آزار داده است و هر کس خداوند(جل جلاله) را آزار دهد خداوند متعال او را به اندازه آسمانها و زمین لعنت می کند.(26)
 
ابن عباس از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت کند که حضرت فرمود: ای على الفتی! همانا حضرت فاطمه (علیها السلام) پاره تن من است، او نور چشم و میوه دل من است، آنچه او را ناراحت کند مرا ناراحت می کند و آنچه او را خشنود سازد مرا خشنود می سازد. او نخستین فرد از خاندان من است که به من می پیوندد. پس از من به او نیکی کن! و حسن و حسین علیهما السلام دو پسر من و دو ریحانه من هستند، آنان دو آقای جوانان اهل بهشتند.
 
آنگاه حضرت دستش را به سوی آسمان بلند کرده و فرمود: «اللهم انی اشهد آنی محب لمن احبهم و مبغض لمن ابغضهم، سلم لمن سالهم، حرب لمن حاربهم عدو لمن عاداهم و ولى لمن والاهم.» پروردگارا! من تو را گواه می گیرم که دوست دارم کسی را که آنان را دوست داشته باشد، دشمن هستم با کسی که دشمن آنان است، با هر کس که با آنان بسازد، سازش دارم و با هر کس که با آنان بجنگد می جنگم، با هر کس که با آنان دشمنی کند دشمنی می کنم و دوست کسانی هستم که دوست آنان باشند. (27)
 
و همچنین حضرت فرموده اند: حضرت فاطمه (علیها السلام) پاره تن من است، هر آنچه او را ناخشنود کند مرا هم ناراحت و ناخشنود می سازد.(28)
 
باز هم فرموده است: خداوند متعال به خاطر خشم حضرت فاطمه (علیها السلام) خشمگین و به خاطر خشنودی اش خشنود می شود. (29)
 
رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) و به حضرت فاطمه (علیها السلام) می فرمود: هر کس با تو انصاف داشته باشد، با من انصاف داشته است، هر کس بر تو ستم کند، بر من ستم کرده است، زیرا تو از من و من از تو هستم، تو پاره تن من و روح منی که در کالبدم هستی. آنگاه فرمود: از کسانی که از امتم بر تو ستم می کنند به خداوند شکایت می کنم.(30)
 
در ضمن حدیث طولانی که از حضرت صادق علیه السلام است که داستان ورود و عیادت و عذرخواهی ابوبکر و عمر را از حضرت زهرا (سلام الله علیها) در دوران بیماری با اجازه حضرت على علیه السلام بازگو می فرماید چنین آمده است:
 
همین که چشم آن دو بر حضرت فاطمه (علیها السلام) افتاد بر آن حضرت سلام کردند، حضرت پاسخ آنها را نداده صورتش را از آنان برگردانید، آنها جای خود را تغییر داده روبروی حضرت نشستند و چندین بار این علم تکرار شد. حضرت صدا زد: ای علی جامه ام را بر رویم بینداز! و به زنانی که در اطرافش بودند دستور داد که صورتش را برگردانند. آنان دوباره روبروی حضرت نشستند. حضرت روی به حضرت على علیه السلام کرده فرمود: من اصلا با اینان یک کلمه حرف نمی زنم، مگر پس از آنکه درباره آنچه که از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) شنیده اند مرا تصدیق کنند بعد تصمیم می گیرم که با آنان سخن گویم. آنان گفتند: بار خدایا! این کار را خواهیم کرد و ما جز به راستی سخنی نخواهیم گفت و جز به صداقت و درستی گواهی نخواهیم داد.
 
حضرت فرمود: شما را به خدا سوگند می دهم آیا به یاد دارید که شبی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) شما را به خاطر کاری مربوط به حضرت علی علیه السلام بیرون برد؟ گفتند: آری. فرمود: شما را به خدا سوگند میدهم آیا این سخن را از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدید که می فرمود: حضرت فاطمه (علیها السلام) پاره تن من است و من از اویم، هر کس او را آزار برساند مرا آزار رسانده است و هر کس مرا آزار دهد خدا را اذیت کرده است، هر کس او را پس از رحلت من آزار دهد مانند کسی است که در زندگی من مرا اذیت کرده است و هر کس او را در دوران زندگی من بیازارد مانند کسی است که پس از مرگم او را بیازارد؟ گفتند: بخدا قسم آری.
 
فرمود: الحمدلله، سپس فرمود: خداوندا من تو را گواه میگیرم، و ای کسانی که در اینجا حاضر هستید، گواه باشید که این و دو نفر مرا در زندگی ام و به هنگام مرگم آزرده اند، به خدا سوگند هیچ گاه با اینان سخن نخواهم گفت تا زمانی که پروردگارم را ملاقات کنم. (31)
 
علامه امینی (رحمه الله) می فرماید: جدای از اینکه این روایات فراوان که سند هم از طریق فریقین مکرر روایت شده است، جملات روایات در خصوص حضرت زهرا (سلام الله علیها) مطلق و بدون قید است که تمام عوامل خشنودی و خشم حضرت صدیقه زهرا سلام الله علیها (حتی کارهای مباح) را شامل می شود، همان گونه که درباره خود رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز عمومیت دارد. این مطلب کاشف از آن است که حضرت زهرا (سلام الله علیها)  جز از آنچه که خشنودی پروردگار را در بردارد خشنود نمی شود و جز از آنچه که موجب خشم الهی است خشمگین نمی گردد، حتی اگر از امر مباحی خشنود شود و یا به خشم آید، حتما یک جهت شرعی در کنار آن موجود است که با در نظر گرفتن آن جهت، امر مباح، راجح شده و یا از مکروهات می گردد و در هیچ یک از موارد خشنودی و خشم آن حضرت جنبه شخصی و خودخواهی و یا هوی و هوس وجود ندارد که این هم معنای عصمت می باشد.(32)
 

بستن در خانه ها جز در خانه حضرت زهرا و حضرت على (سلام الله علیهما)  

هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) مسجدش را در مدینه ساخت و در خانه خود را به روی مسجد باز گذاشت مهاجرین و انصار نیز درهایی از خانه خود به طرف مسجد گشودند. خداوند متعال اراده فرمود که فضیلت حضرت محمد (صلی الله علیه وآله و سلم) و خاندان او را آشکار کند. جبرئیل علیه السلام  نازل شده این دستور را از سوی خداوند متعال آورد: پیش از آنکه عذاب الهی فرود آید باید همه درهایی که به سوی مسجد باز است ببندید! نخستین کسی که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و به او دستور داد در خانه اش را ببندد عباس بن عبدالمطلب عموی حضرت بود. پس از آنکه فرستاده حضرت معاذ بن جبل دستور مو را ابلاغ کرد، عباس گفت: بر روی چشم، از خدا و رسولش اطاعت می کنم. روزی عباس به حضرت فاطمه (علیها السلام) و رسید دید بر و در خانه اش نشسته و حسنین علیهما السلام را در کنار خود نشانیده است، روی به حضرت کرد و گفت: چرا نشسته اید؟ اور را نگاه کنید؟ گویا ماده شیری است که شیر بچگان خود را پیش روی گذاشته و پنداشته که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) عمویش را بیرون می کند و پسر عمویش را به مسجد راه می دهد؟
 
حضرت فرمود: «منتظر فرمان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می ایستیم، عباس به او گفت: همانا خداوند متعال به مردم دستور داده است که درهای خانه خود را ببندید و رسولش را از آنان جدا کرده است، شما جان و نفس خود پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) هستید».
 
بعد عمر بن خطاب از راه رسیده گفت: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) دوست دارم به هنگام رفتن برای نماز، شما را ببنیم، اجازه فرمائید روزنه ای به مسجد باز کرده تا بتوانم یکی از چشم هایم را روی آن بگذارم. فرمود: خداوند اجازه نمی دهد و اگر بگویی به اندازه سر سوزنی به تو اجازه نخواهم داد، سوگند به آن کسی که جانم در دست اوست، من شما را خارج و آنها را داخل نکردم بلکه خداوند آنان را داخل و شما را خارج کرد».(33)
 

جایگاه ویژه حضرت زهراء (سلام الله علیها)

هر گاه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) اکرم و می رفت حضرت دست او را گرفته می بوسید و او را در جای خود می نشانید و گاهی که حضرت بر او وارد می شد جلوی پای پدر حرکت کرده او را می بوسید و دست او را گرفته و در جای خود می نشنانید.(34)
 
ابولبابه، رفاعة بن منذر که برای پذیرش توبه اش خود را به ستون مسجد بست، به هنگامی که توبه اش پذیرفته شد، حضرت فاطمه (علیها السلام) خواست او را از ستون باز کند. گفت سوگند یاد کرده ام که جز حضرت رسول کسی مرا باز نکند. پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: همانا حضرت فاطمه (علیها السلام) پاره تن من است.(35)
 
در ضمن گفتگویی که بین علی و حضرت فاطمه (علیها السلام) در مورد برتری۔ های خود در گرفت، وارد شده است که آن هنگامی که حضرت رسول نزد حضرت فاطمه (علیها السلام) آمده و فرمود: تو شیرینی فرزندی مرا داری و او شکوه مردان را.(36)
 
همچنین حضرت امام باقر و امام صادق (علیهما السلام) فرمودند: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نمی خوابید مگر پس از آنکه صورت حضرت فاطمه (علیها السلام) را می بوسید، صورت خود را روی سینه حضرت فاطمه (علیها السلام) می گذاشت و برای او دعا می کرد. (37)
 
ثوبات غلام رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) گوید: هرگاه حضرت به مسافرت می رفت آخرین نفری که با او خداحافظی می کرد حضرت زهرا (سلام الله علیها)  بود و در هنگام مراجعت از سفر، اولین کسی را که ملاقات می فرمود حضرت زهرا (سلام الله علیها)  بود.(38)
 
هنگامی که آیه «لَا تَجْعَلُوا دُعَاءَ الرَّسُولِ بَیْنَکُمْ کَدُعَاءِ بَعْضِکُمْ بَعْضًا»(39) نازل شد حضرت فاطمه (علیها السلام) علی گوید: خود را آماده کرده بودم که هرگاه بر حضرت رسول وارد شدم به جای آنکه بگویم ای پدر، بگویم ای رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم)، حضرت روی به من کرده فرمود: دخترم این آیه دربارهی تو و اهل خانه تو نازل نشده است، تو از من هستی و من از تو هستم، بلکه دربارهی جفاکاران و خودخواهان متکبر نازل شده است، تو بگو: ای پدر، که این کلمه در دل من محبوبتر و برای خداوند پسندیده تر است. بعد حضرت پیشانی مرا بوسه زد و گونه و چهره مرا به رطوبت دهان خویش آشنا ساخت به حدی که دیگر بعدی از آن نیازی به استفاده از بوی خوش و عطر نداشتم.(40)
 

ویژگی منحصر به فرد حضرت فاطمه (علیها السلام)

یکی از ویژگی های منحصر به فرد آن حضرت که هیچ یک از اولیا و اوصیا حتى امامان و پیشوایان پاک اسلام (علیهم السلام) نیز آن را نداشتند آن است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) دست های او بوسه زده است، نه یک بار بلکه چندین بار و نه در یک جا بلکه در جاهای مختلف. روزی حضرت زهرا (سلام الله علیها)  به خدمت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) رسید حضرت از او استقبال کرده دستهایش را بوسید و بعد به هنگام خداحافظی بار دیگر دست هایش را بوسیده و او را بدرقه فرمود. راوی گوید عرض کردم ای رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) چنین کاری را درباره هیچ یک از شما ندیده ام.... حضرت فرمود: من این کار را جز به فرمان خدا انجام ندادم.(41)
 
البته در کتب مخالفین روایتی ساختگی وجود دارد که انس می گوید پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) پس از بازگشت از غزوه تبوک، هنگامی که سعد بن معاذ انصاری به استقبال حضرت آمده بود به او فرمودند: این چیست که بر دستان تو می بینم؟ عرض کرد: این آثار سنگ و ماله کشی است که برای گذران زندگی و مخارج اهل و عیالم زحمت می کشم، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) اکرم نه دست او را بوسیده فرمود: این دستی است که به آتش نخواهد رسید.؟(42)
 
این در حالی است که اولا؛ سعد بن معاذ در زمان غزوۂ تبوک در قید حیات نبوده و پس از غزوه بی قریظه به خاطر تیری که به او اصابت کرده بود از دینا رفت.(43) ثانیا؛ سعد بن معاذ در هیچ۔ یک از غزوات پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) تخلف نکرد به علاوه کسانی که از غزوات پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) تخلف کرده بودند معروف و شناخته شده بودند و نام سعد در میان آنان نیست و نهایتا اینکه متخلف از جهاد را باید سرزنش کرد نه اینکه دستش را بوسیده و با او مصافحه و... شود.(45)
 

حنوط بهشتی حضرت فاطمه (علیها السلام)

و با دخالت دار ادا کیا اور بالی ابن سنان نقل کرده است که سنت در حنوط سیزده درهم و یک سوم درهم است چرا که محمد بن احمد گوید: روایت کرده - و اند جبرئیل بر رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شده حنوطی آورد که وزن آن چهل درهم بود، رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آن را به سه بخش تقسیم نمود: بخشی را برای خودش، بخشی را برای حضرت علی علیه السلام و بخشی را هم برای حضرت فاطمه (علیها السلام) .(46)

 
سبقت حضرت فاطمه (علیها السلام) بر همگان در ورود به بهشت

حضرت على (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل می کند که فرمود: نخستین کسانی که وار بهشت می شوند، من تو، حضرت فاطمه (علیها السلام) و حسن و حسین (علیهما السلام) باشیم. عرض کردم: پس دوستداران ما کی وارد بهشت می شوند؟ فرمود: پس از شما .(47)
 

حضرت فاطمه (علیها السلام) ناقه سوار قیامت

 رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: خداوند متعال در روز قیامت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) ان را در حالی که سوار بر چارپایان هستند وارد محشر می نماید. حضرت صالح ع سوار بر ناقه اش وارد می شود تا به اصحاب مؤمن خود در محشر وفا کرده باشد و حضرت فاطمه (علیها السلام) و حسن و حسین علیهما السلام  بر دو ناقه از ناقه های بهشتی و حضرت علی بن ابیطالب علیه السلام بر ناقه من و من سوار بر براق می باشم و بلال بر ناقه اش سوار شده با صدای بلند اذان می گوید.(48)
 

خانه بهشتی حضرت فاطمه (علیها السلام)

حضرت امام باقر (علیه السلام) فرمود: از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره آیه شریفه «الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ»(49) سؤال شد، فرمود: طوبی درختی است در بهشت که ریشه اش در خانه من و شاخه اش در بهشت است. گفته شد: یا رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره ی آن قبلا از شما سؤال شد و شما فرمودید که آن درختی است در بهشت که ریشه اش در خانه حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه (علیها السلام) و شاخه اش در بهشت می باشد؛ فرمود: همانا در قیامت خانه من و خانه حضرت على و حضرت فاطمه (علیهما السلام) در یک جاست.(50)
 
همچنین از حضرتش نقل شده که فرمود: من شجره و حضرت فاطمه (علیها السلام) بار آن و حضرت على علیه السلام بارور کننده آن است و حسن و حسین علیهما السلام میوه و دوستان ما برگهای آن درخت می باشند و همه ما در بهشت یکجا خواهیم بود.(51) باز هم حضرت فرمود: «من، علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام) طینة در بهشت با هم و در یک جا هستیم». (52)

به محشر بر فراز چرخ گردون
ندا خیزد که این الفاطمیـون

 
پی‌نوشت‌ها:
۱- فرائد السمطین (حمو بینی)، ج ۱، ص ۳۶.
2- بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۴۴.
3- علامه الحریفش (شیخ شعیب)، ص ۲۵۵.
4- بحر المعارف (حافظ همدانی)، ص ۴۲۸
5- ینابیع الموده (قندوزی)، ص ۴۲۸
6- فاطمة الزهرا (سلام الله علیها) (علامه امینی)، ص ۴۳.
7- تاریخ بغداد، ج ۱، ص ۲۵۹.
8- تأویل الآیات، ج ۱، ص ۹۸.
9- سوره بقره، آیه ۷۵.
10- تأویل الآیات، ج ۲، ص ۵۰.
11- ذخائر العقبی (ذهبی)، ص ۵۶.
12- مناقب ابن مغازلی، ص ۳۶۳.
13- ملحقات احقاق الحق (مرعشی نجفی)، ج ۱۰، ص ۱۳۴.
14- سوره احزاب، آیه۵۶.
15- ینابیع المودة (قندوزی)، ص ۲۹۵.
16- ملحقات احقاق الحق (مرعشی نجفی)، ج 1، ص ۲۳۷.
17- الصواعق المحرقه (ابن حجر)، ۱۴۷.
18- سوره صافات، آیه ۱۳۰.
19- سوره احزاب، آیه ۳۳.
20- سوره آل عمران، آیه ۳۱.
21-سوره شوری، آیه۲۲.
22- المناقب المرتضویه (علامه کشفی)، ۹۸.
23- مسند (احمد حنبل) ۲: ۴۴۲.
24- نور الابصار(شبلنجی)، ص ۵۲.
25- بحارالانوار (مجلسی) ج ۴۳، ص ۵۴
26- همان مسند.
27- اهل البیت (توفیق ابو علم)، ۱۲۴.
28- طبقات ابن سعد ج ۸، ۲۶۲.
29- کنزل العمال (کراجکی) ج ۱۲، ۱۱۱.
30- کشف الغمه (اربلی) ج ۱، ۴۹۸.
31- علل الشرایع باب ۱۴۸، ص ۱۸۷.
32- الغدیر (علامه امینی) ج۷، ص ۲۳۶.
33- تفسیر امام عسکری، ص ۱۷.
34- کشف الغمه (اربلی) ج ۱، ص ۴۵۳.
35- الغدیر (علامه امینی) ج ۷، ص ۲۳۳.
36- بحارالانوار(مجلسی) ج ۴۳، ص ۳۸.
37- همان، ج ۴۳، ص ۴۲.
38- احقاق الحق، ۱۰، ص ۲۹۲.
39- سوره نور، آیه ۶۳.
40- مناقب (ابن مغازلی)، ۳۶۵.
41- ملتقى البحرین (مرندی نجفی)، ۲۴.
42- الاصابه (ابن حجر).
43- اللئالی المصنوعه (سیوطی) ۲، ۱۵۴.
45- اسد الغابه (ابن اثیر) ۲، ۳۳۸.
46- بحارالانوار(مجلسی) ۲۲، ۵۰۴
47- مسند حضرت فاطمه الزهرا (سلام الله علیها) (سیوطی)، ۴۵.
48- کنز العمال (کراجکی)۶، ۱۹۳.
49- سوره رعد، آیه ۲۹.
50- ینابیع الموده(قندوزی)، ۱۳۱.
51- ملحقات احقاق الحق (مرعشی نجفی)۹، ۱۵۷.
52- همان

الف: رفتار با همسر:

 پاسخ صريح و زيباى على ـ عليه السلام ـ به پيامبر اكرم ـ صلى الله عليه و آله و سلم ـ در فرداى عروسى،  دلیل خوبی است بر رفتار نیکویی فاطمه (س)باعلی (ع).

 على ـ عليه السلام ـ در اين جواب كوتاه و عميق، فاطمه را بهترين يار و مددكار، در طاعت حق معرفى مى كند. وقتى پيامبر ـ صلى الله عليه و آله و سلم ـ از او پرسيد كه زهرا ـ عليها السلام ـ را چگونه يافتى؟ عرض كرد: «نِعْمَ الْعَوْنُ عَلى طاعَةِ اللّهِ» [1] فاطمه چه خوب ياورى براى اطاعت الهى است.

و هنگامى كه پيامبر ـ صلى الله عليه و آله و سلم ـ همين پرسش را از فاطمه ـ عليها السلام ـ كرد، پاسخى شنيد: «خَيْرُ بَعْل» بهترين شوهر است كه حكايت از كمال رضايت و خشنودى زهرا ـ عليها السلام ـ مى كند. تعاون بر تقوا، نيكى از اركان زندگى مشترك على ـ عليه السلام ـ و فاطمه ـ عليها السلام ـ بود و شايد يكى از بهترين و شكوهمندترين نشانه هاى آن اين است كه زهرا ـ عليها السلام ـ در طول زندگى پر فراز و نشيب خود با على ـ عليه السلام ـ هيچ گاه از وى تقاضايى ننمود كه اجابت آن براى على ـ عليه السلام ـ مشكل و موجب اذيّت وى باشد. لباس، زينت، اثاث خانه، مسكن وسيع و امثال آن خواسته هايى است كه معمولاً هر زنى به خود اجازه مى دهد كه از همسر خويش درخواست نمايد، امّا زهرا ـ عليها السلام ـ هرگز همسرش را براى تهيه اين نوع خواسته ها به زحمت نينداخت. حتى وقتى در بستر بيمارى بود و على ـ عليه السلام ـ با دلى پر از عشق و محبت، از او خواست كه اگر خواسته اى دارد ابراز كند، زهرا ـ عليها السلام ـ از بيان تقاضاى خود ابا مى كرد. على ـ عليه السلام ـ فرمود: (فاطمه جان، چيزى از من بخواه). و هنگامى كه زهرا ـ عليها السلام ـ را همچنان ساكت و آرام ديد، او را سوگند داد كه از او تقاضايى كند. فاطمه كه ديگر سكوت را جايز نمى ديد، گفت: اكنون كه سوگندم دادى اگر انارى باشد، مايل هستم. على ـ عليه السلام ـ از اين كه ديد همسرش بعد از سالها زندگى و قناعت، بالاخره از او درخواستى كرده است، براى انجام خواسته او با خوشحالى از خانه بيرون آمد كه مشروح جريان آن، در كتابهاى تاريخى و روايى آمده است.[2]

ب: رفتار با فرزند:

با كمى دقت در برخورد عاطفى و منطقى حضرت زهرا ـ عليها السلام ـ در مى يابيم كه آن بانوى بزرگوار، در ساختن روح و شخصيت فرزندان گرامى اش از ابزارى بسيار ظريف و دقيق استفاده كرده است، كه بسيارى از آن ها در حال حاضر، ميان روانشناسان تربيتى مورد بحث و بررسى قرار گرفته و خبرگان اين فن، به نتايج مثبت آن ايمان آورده اند. بى شك، اين توفيق بى نظير در تربيت كودكان، ناشى از معرفت عميق و صحيحى است كه اسلام در مورد انسان، ارائه داده است. بنابراين اگر بگوئيم هر مكتبى به اندازه شناخت درستى كه از انسان دارد، در نظام تربيتى خود، به توفيقاتى دست مى يابد، سخن به گزاف نگفته ايم و چون اين دین آسمانى و الهى اسلام از كامل ترين و واقع بينانه ترين شناخت، در مورد انسان برخوردار است، بيشترين توفيق را در قضيه تربيت نسل بدست آورده، روش تربيتى و اخلاقى حضرت فاطمه ـ عليها السلام ـ بهترين شيوه، و تجربه براى ساختن نسلى پاك و سعادتمند است. از اين رو جا دارد كه پيروان و ارادتمندان مكتب اسلام، با به كار بستن شيوه ها و ظرايف تربيتى آن حضرت در رشد و تربيت نسلى پاك، و پيشرو همت نموده، سعادت دنيا و آخرت فرزندان خود را بيمه كنند.

روح انسان به گونه اى ساخته شده كه نياز به محبت و عطوفت، يكى از اساسى ترين نيازهاى روحى او محسوب مى شود، بدين جهت كودكان محروم از اين نياز فطرى، دچار كمبودها و مشكلات روانى، و گاه نواقصى جسمى خواهند شد.

حضرت فاطمه ـ عليها السلام ـ كه خود از سرچشمه محبت و عطوفت رسول خدا ـ صلى الله عليه و آله و سلم ـ سيراب گشتند و قلبش كانون محبت به همسر و فرزندان خود بوده، در اين جهت نيز وظيفه مادرى خود را به بهترين شكل انجام مى داد.

سلمان مى گويد: روزى فاطمه زهرا ـ عليها السلام ـ را ديدم كه مشغول آسياب بود. در اين هنگام، فرزندش حسين گريه مى كرد، و بى تاب بود عرض كردم براى كمك به شما آسياب كنم، يا بچه را آرام نمايم؟ ايشان فرمود:

 «من به آرام كردن فرزند اولى هستم، شما آسياب را بچرخانيد» [3] از جمله مواردى كه در شيوه تربيت حضرت زهرا ـ عليها السلام ـ جايگاه خاصى داشت، تحرك و بازى كودكان بود. اين فعاليت و تكاپو مقدارى براى سلامتى و رشد مناسب كودك، ضرورى است كه حتى براى تشويق آن ها به تحرك و بازى، بزرگترها نيز بايد تن به بازى و جست و خيز بدهند.

نقل شده است كه حضرت زهرا ـ عليها السلام ـ با فرزندش امام حسن مجتبى ـ عليه السلام ـ بازى مى كرد و او را بالا مى انداخت و مى فرمود: «پسرم حسن، مانند پدرت باش. ريسمان ظلم را از حق بركن. خداى را بپرست كه صاحب نعمتهاى متعدد است، و هيچ گاه با صاحبان ظلم و تعدى، دوستى مكن» . همچنين نقل شده كه وقتى فرزندش حسين ـ عليه السلام ـ را بازى مى داد اين گونه مى فرمود: «تو به پدر من (پيامبر) شبيهى و به پدرت على شباهت ندارى» . طبق همين نقل اين بيت، موجب خنده و تبسّم حضرت على ـ عليه السلام ـ شد.[4]

ج: رفتار با مردم: 

يكى از نقش آفرينى هاى درخشان فاطمه ـ عليها السلام ـ بالا بردن فرهنگ جامعه، رشد فكر و انديشه مردم و رفع مشكلات و شبهات آنان است. آن حضرت از مسائل ساده گرفته، تا پيچيده ترين مشكلات را پاسخگو بود، و اين ميسّر نبود، مگر با احاطه علمى، قوت فكرى و همت بلند ايشان. اين بانوى بزرگ اسلام، زجر تبليغ و رنج تعليم و تربيت را تحمل نموده، چون مشعلى فروزان در راه هدايت جامعه، نورافشانى كرده و با سوختن خود به دل و جان مردم، گرمى بخشيد و پاسدارى از ارزشها و مفاخر اصيل، مبارزه پيگير با بدعتها، جهل، كجروى ها و ركود جامعه را خط مشى خود قرار داد. از اين رو امت نيز بايد، هر چه بيشتر به مقام و حقوق رهبر خود آگاه گردد و خود را چون شاگردى فروتن، در برابر او احساس كند، و به دامان او چنگ زند، از نقص به كمال، و از ضعف به قدرت، و از ظلمت به نور برسد.

حضرت فاطمه ـ عليها السلام ـ نمونه كامل اين مقصود است. ايشان از كودكى در متن اجتماع به سر برده، و با مردم همدم و همدرد بوده است. اين بانو رابطه اى صميمانه و عالمانه با ياران خود داشت.

زنى به خدمت حضرت زهرا ـ عليها السلام ـ رسيد و عرض كرد: مادر پير و ناتوانى دارم كه در نماز بسيار اشتباه مى كند، مرا فرستاده تا از شما بپرسم كه چگونه نماز بخواند. آن حضرت فرمود: ((هر چه مى خواهى بپرس. آن زن سؤالات خود را مطرح كرد، تا به ده سؤال رسيد و حضرت ـ عليها السلام ـ با روى گشاده جواب داد. زن از زيادى پرسش خود، شرمنده شد و گفت: شما را بيش از اين زحمت نمى دهم. حضرت فاطمه ـ عليها السلام ـ باز هم بپرس. آن گاه براى تقويت روحيه وى چنين فرمود: اگر به كسى كارى واگذار كنند، براى مثال از او بخواهند كه بار سنگينى را به ارتفاع بلندى حمل كنند و در برابر اين كار صد هزار دينار به او جايزه بدهند، آيا او با توجه به آن پاداش احساس خستگى مى كند؟ زن جواب داد نه. آن حضرت فرمود: من در مقابل پرسشى كه جواب مى گويم از خدا پاداشى به مراتب بيشتر دريافت مى كنم و هرگز ملول و خسته نمى شوم. از رسول خدا ـ صلى الله عليه و آله و سلم ـ شنيدم كه روز قيامت دانشمندان اسلام در برابر خدا حاضر مى شوند و به اندازه علم و تلاش و كوششى كه در راه آموزش و هدايت مردم داشته اند، از خداى خود پاداش مى گيرند))[5].

نتیجه :

براى رسيدن به جامعه متعالى كه در آن جامعه شخصيت زن، به جايگاه حقيقى خود برسد، الگوى پذيرى از اسوه زنان عالم حضرت زهرا ـ عليها السلام ـ ضرورى است تا با نگاه كردن زن به زندگى سراسر عبرت حضرت زهرا ـ عليها السلام ـ مثل روش همسردارى تربيت فرزندان، كيفيت برخورد با مردم و اجتماع، چگونگى حضور در جامعه و فعاليت هاى اجتماعى، خود را در راستاى رفتار آن بزرگوار قرار داده، تا به شأن و منزلت حقيقى نايل آيد.  

[1] . مجلسى، محمد باقر، بحارالانوار، من منشورات الحكمة الاسلاميه، ج43، ص117.

[2] . رياحين الشريعه، ج1، ص143.

[3] . مجلسى، همان، ص280.

[4] . انصارى، عذرا، جلوه هاى رفتارى حضرت زهرا، قم، دفتر تبليغات اسلامى، ص39.

[5]-بحار الا نوار،محمد باقر مجلسی،ج2،ص3.