پا روی پا انداختن رایج‌ترین دلیل بروز زانودرد عصبی است که به علت نحوه خاص قرارگیری پا‌ها روی هم و اعمال فشار به پشت زانو رخ می‌دهد. دردی که به علت درگیری یک ریشه عصبی ایجاد شده باشد، درد رادیکولار یا رادیکولوپاتی نامیده می‌شود.

از رادیکولوپاتی‌های شایع که به زانودرد عصبی منجر می‌شوند می‌توان به فشردگی عصب پرونئال اشاره کرد. این عصب مهم در مفصل زانو که احساس و حرکت را در کاسه زانو مدیریت می‌کند، به راحتی تحت فشار قرار می‌گیرد و منجر به بروز این عارضه می‌شود.

برای درمان زانودرد عصبی باید ابتدا دلیل اصلی آن شناسایی و برطرف شود و سپس برای جلوگیری از تکرار آن، اصلاحات ساختاری در نحوه حرکت و فعالیت‌های بیمار انجام گیرد.

علت زانودرد عصبی چیست؟

زانودرد عصبی زمانی اتفاق می‌افتد که ساختار‌ها و اجزای اطراف مفصل، به عصب باریک مفصل زانو فشار بیاورند. چنین فشاری باعث آسیب‌دیدگی عصب می‌شود و در عملکرد زانو خلل ایجاد می‌کند.

عصب پرونئال که شاخه‌ای از عصب سیاتیک است، تنها عصب زانو است که مسئولیت انتقال احساس و توانایی حرکت این مفصل را بر عهده دارد.

این عصب از قسمت زیرین زانو عبور می‌کند و دقیقا بین استخوان و پوست قرار گرفته است. همین موضوع باعث شده تا سریع‌تر تحت فشار استخوان و عضله زانو قرار بگیرد.

عوامل مختلفی در تحت فشار قرار گرفتن عصب پرونئال و بروز زانودرد عصبی دخیل هستند که از رایج‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پا روی پا انداختن:

اعمال فشار توسط زانوی مقابل هنگام قرارگیری یک پا روی پای دیگر، از شایع‌ترین دلایل تحت فشار قرار گرفتن عصب پرونئال و زانودرد عصبی است.

چمباتمه زدن به مدت طولانی:

ماندن در این وضعیت به مدت طولانی، می‌تواند باعث اعمال فشار به کناره زانو شود.

شکستگی استخوان:

شکستگی استخوان بزرگ‌تر قسمت پایینی پا (نازک نی یا فیبولا) یا استخوان کوچک‌تر (درشت نی یا تیبیا) در نزدیکی زانو، می‌تواند عصب پرونئال را تحت فشار قرار دهد.

آسیب‌دیدگی رباط زانو:

خون‌ریزی یا التهاب ناشی از آسیب‌دیدگی رباط زانو نیز می‌تواند عصب پرونئال را تحت فشار قرار دهد. گچ گرفتن ساق پا: قسمت بالایی گچ پا می‌تواند باعث تحت فشار قرار گرفتن عصب زانو شود.

استفاده اشتباه از زانوبند:

یک زانوبند تنگ یا سفت می‌تواند عصب پرونئال را تحت فشار قرار دهد.

بوت‌های ساق بلند:

به طور کلی اعمال فشار به ساق پا باعث تحت فشار قرار گرفتن اعصاب پا می‌شود. همچنین زمانی که بالای بوت دقیقا به زیر زانو می‌رسد می‌تواند عصب این مفصل را تحت فشار قرار دهد.

جراحی‌های زنان (ژنیکولوژی) یا شکمی:

تجهیزاتی که برای انجام اینگونه جراحی‌ها استفاده می‌شوند و برای باز نگه داشتن پا‌ها رو به بیرون یا خم کردن زانو به کار می‌روند ممکن است باعث اعمال فشار به عصب پرونئال شوند.

استراحت طولانی مدت در رختخواب:

از آن جایی که پا‌ها میل به چرخش به سمت بیرون دارند، زانو‌ها در زمان دراز کشیدن به سمت بیرون خم می‌شوند. عصب پرونئال در این وضعیت تحت فشار قرار می‌گیرد و بعد از ماندن در چنین وضعیتی به مدت طولانی، سبب بروز زانودرد عصبی می‌شود.

جوراب‌های طبی تنگ (thigh-high compression socks):

این جوراب‌ها برای کنترل فشار وارده بر پا‌ها طراحی شده‌اند، اما در عین حال ممکن است باعث اعمال فشار بر اعصاب پا شوند.

وجود تومور و کیست زانو:

در صورتی که داخل زانو و در اطراف عصب آن تومور یا غده‌ای وجود داشته باشد ممکن است باعث ایجاد فشار روی عصب و بروز زانودرد عصبی شود.

عوارض عمل جراحی زانو:

به ندرت ممکن است که حین انجام یک عمل جراحی سخت و پیچیده زانو، مانند عمل تعویض مفصل، عصب پرونئال به طور ناخواسته تحت فشار قرار بگیرد.

علائم و نشانه‌های زانودرد عصبی 

عصب پرونئال که شاخه‌ای از عصب سیاتیک است، انتقال حس و توانایی حرکت این مفصل را برعهده دارد. در شرایطی که عصب پرونئال تحت فشار قرار بگیرد یا به عبارتی دچار فشردگی شود، ملتهب شده و علائم زانودرد عصبی را بروز می‌دهد.

معمولا این فقط لایه پوششی یا میلین اطراف عصب است که تحت فشار قرار می‌گیرد، اما در مواقعی که خود عصب هم دچار آسیب‌دیدگی شود، همان علائم زانودرد عصبی، به شکلی شدیدتر بروز می‌یابند. دورسی فلکسیون (dorsiflexion) یا ضعفی که باعث کاهش توانایی فرد برای بلند کردن پاشنه پا و کشیدن پا به سمت بالا می‌شود اغلب تحت تاثیر فشردگی اعصاب بروز می‌یابد.

این عارضه که یکی از بدترین علائم زانودرد عصبی است، باعث کشیده شدن پاشنه پا روی زمین، هنگام راه رفتن می‌شود. همچنین توانایی چرخاندن پا به سمت بیرون یا کشیدن انگشتان شست پا نیز در اثر این عارضه تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

از دیگر نشانه‌های فشردگی عصب پرونئال که در قسمت خارجی پایین ساق پا و بالای پاشنه پا احساس می‌شوند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: کرختی سوزن‌سوزن شدن و خواب‌رفتگی احساس سوزش درد بی‌حسی این علائم می‌توانند تحت تاثیر دلیل اعمال فشار بر عصب زانو، دوره‌ای یا مداوم باشند.

در صورتی که دو هفته یا بیشتر از فشردگی گذشته باشد، عضلات تحت حمایت عصب پرونئال شروع به تحلیل رفتن می‌کنند و باعث وخامت آسیب‌دیگی می‌شوند.

از دیگر علل شایع برای بروز این علائم، فشردگی رشته‌های عصبی در ستون فقرات کمری است که در این صورت، احساس درد نیز در ناحیه تحتانی کمر و قسمت بیرونی ران نمود می‌یابد.

راه‌های تشخیص زانودرد عصبی چیست؟

با مراجعه به پزشک و انجام معاینات دقیق، همچنین به کمک سابقه بیماری و زمینه‌های ژنتیکی بیمار، می‌توان علت بروز انواع زانودرد را شناسایی کرد.

عصب داخل زانو در مسیر خود حول قسمت بالایی تیبیا قابل لمس است و پزشک می‌تواند با ضربه زدن و بررسی عملکرد آن به فشردگی و آسیب‌دیدگی آن پی ببرد. همچنین پزشک با معاینه پایین پا و در صورت مشاهده تیر کشیدن آن، می‌تواند احتمال فشردگی عصب پرونئال را بدهد.

با این حال ممکن است شناسایی دلایل بروز درد و به تبع آن روش مناسب درمان زانودرد به انجام آزمایشات تشخیصی دقیق احتیاج داشته باشد که شامل موارد زیر است: اشعه ایکس: هرگونه توده یا شکستگی استخوان را مشخص می‌کند ام آر آی زانو: توده‌های داخل عصب، جزئیات شکستگی‌ها و دیگر معضلات استخوانی را می‌توان با این روش شناسایی و تایید کرد نوار عصب و عضله (EMG): فعالیت الکتریکی عضلات را به کمک این روش می‌توان سنجید آزمون هدایت عصبی: به کمک این روش می‌توان سرعت سیگنال‌های عصبی را آزمایش کرد.

انواع راه‌های درمان زانودرد عصبی را بشناسید

برای درمان زانودرد عصبی، باید ابتدا دلیل به وجود آورنده آن به درستی شناسایی شود. تنها با از بین بردن علت ایجاد درد و اصلاح ساختاری برای جلوگیری از بازگشت آن، می‌توان گفت که درمان زانودرد اتفاق افتاده است.

توجه به این نکته بسیار مهم است که تسکین مقطعی درد یا درمان زانودرد به شکل غیراصولی، باعث برگشت و تکرار آن خواهد شد. درمان زانودرد عصبی به روش‌های مختلفی انجام می‌گیرد که شامل موارد زیر است:

دارو‌های مسکن بدون نسخه

دارو‌های بدون نسخه ضدالتهابی، می‌توانند با کاهش التهاب و تسکین درد از علائم این عارضه بکاهند. ضدالتهاب‌هایی، چون ایبوپروفن یا ناپروکسن از جمله دارو‌های مورد استفاده در درمان زانودرد عصبی هستند.

توجه به این نکته ضروری است که مصرف مسکن‌ها و دارو‌های بدون نسخه نیز می‌تواند عوارض متعددی بر سلامت داشته باشد. در صورت استفاده مکرر از این داروها، علاوه بر عوارض متعدد، اثربخشی آن‌ها برای کنترل درد هم کاهش می‌یابد.

در صورتی ادامه یافتن درد، برای شناسایی دقیق و درمان زانودرد به پزشک مراجعه کنید.

گرما/سرما درمانی

با قرار دادن کیسه یخ یا پک گرمایی در محل درد به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه و هر دو تا سه ساعت یک بار می‌توان به بهبود علائم و درمان زانودرد عصبی کمک کرد.

باید توجه کنید که اعمال گرما یا سرما به مدتی بیشتر از ۲۰ دقیقه ممکن است به بافت ناحیه دردناک آسیب بزند. در صورت بی‌حسی پا باید توجه بیشتری به این موضوع شود.

همچنین از آنجایی که سرما یا حرارت زیاد می‌تواند به پوست آسیب بزند، باید از تماس مستقیم منبع آن‌ها با پوست جلوگیری شود. استفاده از یک لایه حوله یا پارچه نخی می‌تواند برای این منظور مفید باشد.

 تزریق کورتیکواستروئید 

تزریق کورتیکواستروئید می‌تواند با کاهش دادن التهابات مفصل زانو باعث کاهش فشار روی عصب‌ها و درمان زانودرد عصبی شود.

بوت طبی (ارتوتیک)

در صورتی که به علت عدم توانایی خم کردن پا، راه رفتن بیمار دچار مشکل شود، از انواع بوت‌های طبی برای پشتیبانی از پا و بهبود شرایط حرکتی آن استفاده می‌شود. استفاده از این تجهیزات پزشکی می‌تواند در پروسه درمان بسیار موثر باشد.

عمل جراحی

انجام عمل‌های جراحی برای شکستگی استخوان، تومور یا دیگر بیماری‌های تهاجمی زانو که منجر به زانودرد عصبی شده‌اند، می‌تواند در درمان زانودرد ناشی از آن‌ها موثر باشد.

همچنین در صورتی که با اصلاح مشکلات و درمان‌های معمول نشانه‌ای از بهبودی مشاهده نشود، انجام عمل جراحی آزادسازی عصب پرونئال برای برداشتن فشار از روی عصب زانو انجام می‌گیرد.

فیزیوتراپی

اگر عصب زانو برای مدت طولانی تحت فشار قرار بگیرد ممکن است به طور دائمی آسیب ببیند. در چنین شرایط عمل جراحی کارساز نخواهد بود و باید به کمک روش‌های فیزیوتراپی به تقویت اندام‌های موثر در راه رفتن و تقویت شرایط حرکتی بدن پرداخت.

مدت زمان بهبودی پس از درمان زانودرد عصبی چقدر است؟

اگر رفتار یا وضعیتی که باعث فشردگی عصب زانو و زانودرد عصبی ناشی از آن شده اصلاح شود، ظرف چند روز الی چند هفته می‌توان شاهد بهبود علائم این عارضه بود.

در صورتی که به عمل جراحی برای درمان زانودرد عصبی نیاز باشد، معمولا علائم بیماری بلافاصله بعد از عمل از بین خواهند رفت. هرچند باید توجه داشت که بهبودی کامل این عارضه حدود چهارماه زمان می‌برد.

با راه‌حل‌های پیشگیری از بروز زانودرد عصبی آشنا شوید

برای پیشگیری و تکمیل فرآیند درمان زانودرد عصبی، توجه به موارد زیر می‌تواند کارساز واقع شود: اجتناب از فعالیت‌ها و رفتار‌هایی که باعث اعمال فشار به عصب پرونئال می‌شود. مانند دوری از حرکت‌هایی، چون پا روی پا انداختن، چمباتمه زدن‌های مکرر، و پوشیدن لباس‌ها یا بوت‌های ساق‌دار بلند که باعث تحت فشار قرار گرفتن اعصاب پا می‌شوند.

اگر به دلایلی از گچ، آتل، بریس یا زانوبند‌های طبی استفاده می‌کنید باید توجه داشته باشید که این وسایل باعث اعمال فشار به اعصاب پا نشوند. برای جلوگیری از چرخش پا در زمان استراحت‌های طولانی، با قرار دادن تکیه‌گاه‌های نرم در اطراف زانو، مانع از حرکت‌های ناخواسته پا‌ها شوید.

برای پیشگیری از آسیب‌های ناشی از قرارگیری زانو در موقعیت‌های نامناسب، دائما موقعیت آن را تغییر دهید و از اعمال فشار طولانی به کناره‌های زانو جلوگیری کنید.

هرچه که در داخل کاسه زانو یا خارج از آن باعث فشردگی و اعمال فشار بر این رشته عصبی انشعاب یافته از سیاتیک شود، می‌تواند به زانودرد عصبی و احساس ناخوشایند در ناحیه زانو منجر شود.

اگر علت زانودرد عصبی از بین برود و فشار وارده به عصب کاهش یابد، رفته رفته شاهد التیام و بهبودی این عارضه خواهیم بود، اما در مواردی عمل جراحی برای درمان زانودرد عصبی اجتناب‌ناپذیر است. با مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات تشخیصی می‌توانید دلیل اصلی زانودرد عصبی را بشناسید و برای درمان آن انجام اقدامات موثری را تحت نظر متخصص پیگیری کنید.

بسم الله الرّحمن الرّحیم

جناب حجةالاسلام آقای حاج سیّدعلی قاضی‌عسکر دامت‌افاضاته
با طلب رحمت و مغفرت الهی برای متولی فقید آستان مطهّر حضرت عبدالعظیم سلام‌الله‌علیه حجةالاسلام آقای محمدی ریشهری که حقاً خدمات ماندگار و با ارزشی در طول این مسئولیت به انجام رسانیدند، جنابعالی را به تولیت آن بقعه‌ی مبارک و همه‌ی متعلقات و بقاع وابسته به آن منصوب میکنم. ادامه‌ی آبادانی آن حریم مطهّر، و رعایت آسایش زائران و گسترش فضای معنوی و معرفتی در آن، و حفظ حقوق مردم عزیز شهر ری، و ارائه‌ی خدمت به محرومان و مستحقان، عمده‌ی انتظارات اینجانب است. تشکر اینجانب را به همکاران صمیمی و پر تلاش مرحوم آقای ریشهری ابلاغ فرمائید.

والسلام علیکم و رحمةالله
سیّدعلی خامنه‌ای
۷ فروردین ۱۴۰۱

پیمان جبلی رئیس رسانه ملی از تماشای فیلم «موقعیت مهدی» توسط رهبر انقلاب و تقدیر ایشان از این اثر سینمایی خبر داد.

آقای جبلی در یادداشتی نوشت که رهبر انقلاب عصر دیروز جمعه، این فیلم را تماشا کرده و نکات زیر را در تقدیر از آن بیان نموده‌اند: 

فیلم «موقعیت مهدی» عالی بود. پر از نکته‌های دقیق و روایت درست. این فیلم شخصیت شهیدان باکری خصوصاً محور فیلم که «آقامهدی» است را به درستی و با ظرافت، تصویر و روایت کرده است. زاویه‌ی روایت فیلم هم ابتکاری بود؛ خاصّه با محوریت خانه و خانواده.

برخی قسمت‌های فیلم مانند «مواجهه آقامهدی با خانواده بعد از شهادت آقاحمید و برنگشتن پیکر برادر»، «من مهدی باکری نیستم» و یا «روایت شهادت خود آقامهدی باکری» پر از نکته است. البته از این نکات قابل تأمل در فیلم فراوان است؛ شاید بیست نکته‌ی اینگونه وجود دارد. 

 این فیلم از آن فیلم‌هایی است که آدم دوست دارد تا تمام شد، دوباره آن را ببیند. از تمام عواملِ دست‌اندرکارِ ساخت این اثر بسیار خوب، کارگردان و تهیه‌کننده فیلم، باید تشکر و قدردانی کرد.

در سال 1400 و آخرین سال قرن 14 هجری شمسی، جهان شاهد رخدادهای مهم و تاثیرگذاری بود که تمامی این حوادث و اتفاقات، تاثیرات زیادی بر اقتصاد جهان و ایران داشتند.

*  امضای سند همکاری 25 ساله ایران و چین

از جمله اتفاقات مهم این سال برای اقتصاد ایران، امضای «سند همکاری 25 ساله ایران و چین» بود که در هفته دوم تعطیلات نوروز سال 1400 همزمان با پنجاهمین سالگرد ایجاد روابط دیپلماتیک ایران و چین انجام گرفت.

این توافق، واکنش سیاست‌مداران، تحلیلگران و بسیاری از کارشناسان را به دنبال داشت؛ به طوری که رئیس جمهور آمریکا در واکنش به این توافق گفت: «یک سال است که نگران آن هستم.»

نشریه «وال استریت ژورنال» در این رابطه نوشت، با امضای این سند همکاری، تهران و پکن، تلاش‌های آمریکا برای منزوی کردن این دو کشور را خنثی کردند.

روزنامه «واشنگتن تایمز» با اشاره به اینکه نشانه‌های واضحی از فروپاشی تحریم‌ها وجود دارد، نوشت: چین اکنون آشکارا تحریم‌ها را به بازی گرفته و تهران نیز این جسارت را دارد تا خواسته بایدن برای اینکه نخست ایران به تعهدات توافق هسته‌ای بازگردد را نادیده بگیرد.

پایگاه صهیونیستی «تایمز آو اسرائیل» در این بار نوشت هرچند این توافق، توافقی بیشتر اقتصادی است، اما می‌تواند اهرم فشار آمریکا علیه ایران را قبل از مذاکرات مورد انتظار تضعیف کند و از نفوذ آمریکا در غرب آسیا بکاهد.

بسیاری پایگاه‌ها و روزنامه‌ها و خبرگزاری‌های دیگر در مورد این توافق نوشتند و به مواردی از جمله خنثی شدن تلاش آمریکا برای منزوی کردن ایران، فروپاشی تدریجی تحریم‌ها، تغییر چشم انداز راهبردی منطقه، منفعت هر دو کشور در تقابل با آمریکا، نمایان شدن بیش از پیش شکست راهبرد «فشار حداکثری» و بسیاری نکات دیگر اشاره کردند.(جزئیات بیشتر)

*  بسته شدن کانال سوئز و نگاه به جایگاه راهبردی ایران میان آسیا و اروپا

اتفاق دیگری که در همان روزهای آغازین سال رخ داد، مسدود شدن کانال سوئز بود؛ این آبراه مصنوعی که 12 درصد حمل و نقل دریایی جهان از آن صورت می‌گیرد، به علت زمین گیر شدن کشتی غول پیکر ژاپنی «اِوِر گیون» به مدت 6 روز مسدود شد. تاخیر ایجاد شده ناشی از ترافیک این کانال، در هر ساعت 400 میلیون دلار کالا خسارت برای جهان به ارمغان داشت.

چگونگی مسدود شدن کانال سوئز توسط کشتی ژاپنی پیش از رهایی

این رویداد در تاریخ ۱۵۰ ساله این آبراهه بی‌سابقه بود و سبب شد تا کشورها به مسیرهای جایگزین حمل و نقل دریایی فکر کنند.

به طوری که به گفته برخی کارشناسان، در حادثه سوئز، ایران می‌توانست با یک برنامه ویژه برای عبور بار کشتی‌های معطل مانده در دریای سرخ از داخل خاک کشور و تسهیل فرایندهای گمرکی و بندری، حجم گسترده‌ای از بارهای بین‌المللی را در مدت زمان کوتاهی از خاک کشور عبور دهد و درآمد شایانی کسب نماید.(جزئیات بیشتر)

*  200 میلیون بشکه ذخایر نفتی ایران روی آب و خشکی

از ابتدای سال، رسانه های خارجی از افزایش میزان صادرات و ورود تدریجی نفت ایران به بازار و همچنین رشد ذخایر نفتی کشور بر روی آب و در خشکی خبر می دادند.

در خرداد ماه رویترز به نقل از شرکت‌های مشورتی و رصد انرژی نوشت، درحالی که ایران بر روی افزایش تولید خود کار می‌کند، انتظار می‌رود، به عنوان یک اقدام موقتی، شرکت ملی نفت این کشور، از ذخایر ساحلی و فراساحلی‌اش که تا 200 میلیون بشکه نفت در خود ذخیره دارد، صادرات انجام دهد.

همایون فلک شاهی، تحلیلگر ارشد شرکت کپلر در آن زمان گفت: «ما در حال حاضر تخمین می‌زنیم که 78 میلیون بشکه نفت و میعانات گازی بر روی آب ذخیره شده باشد.»

برآورد موسسه FGEهم نشان می داد، ایران حدود 120 میلیون بشکه نفت و میعانات گازی در مخازن ذخیره سازی خشکی خود دارد که تقریبا یک سوم از آن در مخازن ذخیره سازی خارج از این کشور و بیشتر در چین است.(جزئیات بیشتر)

* افزایش صادرات نفت ایران

خبرگزاری رویترز طی گزارشی اعلام کرد، برآورد شرکت‌های ردیابی نفتکش ‌ها نشان می دهد، صادرات نفت ایران برای نخستین بار در سه سال گذشته به بیش از یک میلیون بشکه در روز رسیده است.

این خبرگزاری مدعی شده بود، دلیل رشد صادرات نفت کشور افزایش فروش نفت ایران به چین بوده که همین امر سبب شده تا صادرات نفت کشور به بالاترین میزان 3 سال گذشته برسد.‌(جزئیات بیشتر)

این ادعای رویترز با واکنش یکی از معروف‌ترین شرکت رهیابی محموله‌های نفتی در جهان یعنی «تَنکِرتِرَکِرز» مواجه شد.

این شرکت در توئیتی نوشت: «شما نمی توانید چیزی را که نمی بینید رهیابی کنید؛ ما یک میلیون بشکه در روز را در ماه دسامبر ۲۱۹ و یک میلیون و ۶۵۰ هزار بشکه در روز در مارس ۲۰۲۱ رهیابی کرده بودیم.(جزئیات بیشتر)

* افزایش تولید نفت ایران به 2.540 میلیون بشکه

در نهایت در پایان سال، یک موسسه انگلیسی اذعان کرد که تولید نفت ایران در بهمن ماه به 2 میلیون و 540 هزار بشکه در روز رسیده است. (جزئیات بیشتر)

این رقم در گزارش ماهانه اوپک نیز اعلام شد. بر اساس آمار اوپک، میزان تولید نفت ایران در ماه فوریه، دومین ماه سال جاری میلادی به 2 میلیون و 546 هزار بشکه در روز و قیمت نفت ایران به 93.04 دلار در هر بشکه رسید. (جزئیات بیشتر)

* اذعان صندوق بین‌المللی پول به بهبود رشد اقتصادی ایران در 2021

صندوق بین المللی پول در گزارش بهاره خود، رشد اقتصادی ایران در سال 2021 یعنی (یعنی سالی که در ابتدای زمستان 1400 به پایان رسید) را 2.5 درصد پیش بینی کرد. (جزئیات بیشتر)

چند روز بعد، جهاد آزور، مدیر بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق بین المللی پول به رویترز گفت: «ما انتظار داریم اقتصاد ایران در سال جدید و آینده میلادی رشد مثبت را ثبت کند.»

وی توضیح داده بود: «برای پرداختن به مساله تورم، مهم است موضوع رژیم چند ارزی موجود در ایران حل شود و این امر نه تنها به رفع تورم کمک خواهد کرد بلکه به طورکلی ثبات اقتصاد کلان را بهبود خواهد داد.»(جزئیات بیشتر)

این نهاد بین‌المللی در گزارش پاییزه خود، پیش بینی رشد اقتصادی ایران برای سال 2021 را در بهار انجام داده بود، تایید کرد.(جزئیات بیشتر)

* IMF: تحریم‌های نفتی در حال بی‌اثر شدن هستند

این نهاد بین‌المللی در اردیبهشت ماه، از بی اثر شدن تحریم نفتی، افزایش تولید و صادرات نفت کشور در سال 1400 خبر داد و نوشت، بخش نفتی ایران رشد 4.1 درصدی را ثبت خواهد کرد. (جزئیات بیشتر)

* خط لوله گوره - جاسک مهم‌ترین پروژه نفتی سال

سی و یکم تیرماه طی مراسمی با حضور حسن روحانی رئیس جمهور سابق طرح خط انتقال نفت از گوره به جاسک به صورت رسمی افتتاح شد.

پروژه‌ای که گفته می‌شود، ایرانی‌ترین پروژه صنعت نفت در دل تحریم‌ها بوده و بیش از این که به لحاظ اقتصادی برای ایران اهمیت داشته باشد، جنبه استراتژیک و امنیتی آن دارای اهمیت بوده است.

رسانه‌های خارجی از فرانس 24 گرفته تا اویل پرایس در مورد این خط لوله نوشتند: راه اندازی این خط لوله اقدامی استراتژیک برای دور زدن تنگه هرمز و تقویت فروش نفت است و راه‌های بارگیری و ارسال نفت ایران که اهداف آشکار و آسانی برای آمریکا به منظور فلج کردن بخش نفت این کشور و در نتیجه اقتصادش بود، با احداث خط لوله گوره - جاسک بسته شد.

هم‌چنین تهران می‌تواند از تهدید بستن تنگه هرمز به دلایل سیاسی بدون از بین بردن کامل درآمد خود از صادرات نفت استفاده کند.(جزئیات بیشتر)

* افزایش 600 درصدی صادرات بنزین در سال 2020

در نیمه سال، یعنی اواخر شهریور ماه، رویترز طی گزارشی نوشت، تحریم‌های صادرات نفت خام باعث شد، ایران که تا همین 3 سال پیش واردکننده بنزین بود، به صادرکننده این محصول تبدیل شود و با افزایش صادرات محصولات پتروشیمی و نفتی، منبع درآمدی خود را تغییر داده و هدف آمریکا برای قطع درآمدهایش را با شکست مواجه کند.(جزئیات بیشتر)

* ادامه تحریم‌شکنی‌های ایران با همکاری ونزوئلا

فروش بنزین به ونزوئلا در قالب ناوگان‌های کوچکی از نفتکش های غول پیکر بدون هیچ پنهان کاری، اتفاق خوش آیند سال 99 بود که توجه تمام رسانه‌های جهان را به خود جلب کرد و عصبانیت واشنگتن را به دنبال داشت.(جزئیات بیشتر)

این روند در قالب یک قرارداد میان مدت برای تبادل نفت سنگین ونزوئلا و میعانات گازی ایران در سال 1400 نیز ادامه پیدا کرد،  محموله های ایرانی یکی پس از دیگری به ونزوئلا رسیدند.

رویترز، اوایل مهر ماه به نقل از 5 منبع آگاه از انعقاد این قرارداد با وجود تحریم‌های آمریکا خبر داد.(جزئیات بیشتر)

چند روز بعد، این خبرگزاری انگلیسی، از تخلیه یک محموله 2.1 میلیون بشکه‌ای میعانات گازی ایران این قرارداد  در آب‌های ونزوئلا خبر داد. (جزئیات بیشتر)

صادرات ایران به ونزوئلا تا پایان سال به ونزوئلا ادامه داشت، بطوریکه تحلیلگران صنعت نفت گفتند، تولید نفت ونزوئلا در ماه‌های اخیر (دی و بهمن ماه) با کمک فنی ایران که کمک می کند تا تحریم های آمریکا را دور بزند و به لطف محموله های منظم تینر ایران، 2 برابر شده است. (جزئیات بیشتر)

* ارسال سوخت ایران به لبنان برای حل مشکل کمبود سوخت این کشور

درحالی که لبنان به شدت از کمبود سوخت رنج می برد و این امر هم بر مردم و هم بر نیروگاههای این کشور فشار وارد کرده بود، ایران سه محموله سوخت به لبنان ارسال کرد.(جزئیات بیشتر)

*  نفع اقتصاد آمریکا از لغو تحریم‌های ایران

حال که ایران تولید و صادرات نفت خود را افزایش داده و حجم قابل توجهی ذخایر نفتی در خشکی و بر روی آب ذخیره سازی کرده و از طرفی با احداث خط لوله گوره – جاسک، راه فلج شدن بخش نفت خود را بسته است و در عین حال با صادرات سوخت به کشورهایی مانند ونزوئلا و لبنان و سوریه و اذعان صندوق بین المللی پول به رنگ باختن تحریم‌های نفتی، آمریکا به فکر لغو تحریم‌های ایران افتاده است.

البته اتفاقات اخیر در بازارهای نفتی از درگیری نظامی روسیه و اوکراین و صعود به یک باره قیمت نفت و گرانی سرسام‌آور بنزین در آمریکا نیز در این امر بی تاثیر نبوده است.

تحلیلگران معتقدند، لغو تحریم‌های ایران برای آمریکا منطقی است زیرا این اقدام به کاهش قیمت بنزین و کالاها منجر می‌شود و از فشار داخلی که جو بایدن، رئیس جمهور این کشور به دلیل افزایش تورم با آن مواجه است، می‌کاهد.

بلومبرگ نیز در گزارشی نوشت، افزایش تولید و صادرات نفت ایران می‌تواند، رانندگان آمریکایی را که با افزایش قیمت بنزین مواجه‌اند، نجات دهد. (جزئیات بیشتر)

* بانک جهانی: اقتصاد ایران رو به بهبود است

بانک جهانی در گزارش بهمن ماه خود، اعلام کرد، اقتصاد ایران پس از یک دهه از دست رفته با رشد اقتصادی ناچیز (بازه زمانی میان سال‌های 2011 تا 2020) یعنی سال‌های 1390 تا 1399، به تدریج در حال بهبودی است.(جزئیات بیشتر)

این نهاد بین‌المللی، یک هفته پس از این پیش بینی، در جدیدترین به روزرسانی گزارش «چشم‌انداز اقتصادی جهان» برآورد خود از رشد اقتصادی ایران در سال 2021 را به 3.1 درصد افزایش داد.(جزئیات بیشتر)

* رشد 29 دلاری قیمت نفت ایران در سال 2021

بر اساس گزارش اوپک، ایران در سال 2021 (دی 99 تا دی 1400) که بخش اعظم آن در سال گذشته قرار داشت، به طور متوسط نسبت به سال پیش از آن، 416 هزار بشکه نفت در روز بیشتر تولید داشته و متوسط قیمت نفت ایران نیز رشد 29 دلاری را ثبت کرده است.

ایران به طور متوسط در سال  2021 روزانه 2 میلیون و 404 هزار بشکه نفت و در سال  2020 روزانه یک میلیون و 988 هزار بشکه نفت تولید کرده است.

به این ترتیب ایران در سال 2021 به طور متوسط نسبت به سال پیش از آن 416 هزار بشکه نفت در روز بیشتر تولید داشته است.

نفت ایران در سال 2021 به طور متوسط 69.80 دلار فروخته شده است. در این درحالی است که متوسط نفت ایران در سال 2020 به ازای هر بشکه 40.77 دلار فروخته شده بود و این بدان معناست که متوسط قیمت نفت ایران در سال 2021 نسبت به سال 2020 میلادی 29 دلار و 3 سنت افزایش یافته است. (جزئیات بیشتر)

* ظرفیت تولید نفت ایران به قبل از تحریم‌ها بازگشت

البته روابط عمومی وزارت نفت اعلام کرد، ظرفیت تولید نفت ایران تا پایان سال 1400 به پیش از موعد اعمال تحریم‌های یک جانبه آمریکاست، یعنی رقم بیش از 3.8 میلیون بشکه در روز رسیده است. (جزئیات بیشتر)

همچنین آمریکا در ماه‌های پایانی سال 1400 به شکست خود در کارزار «فشار حداکثری» اعتراف کرد.

* اعتراف آمریکا به شکست «فشار حداکثری»

سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، کارزار «فشار حداکثری» دولت «دونالد ترامپ» علیه جمهوری اسلامی ایران را یک شکست فاحش توصیف کرد.

«ند پرایس» سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا ششم بهمن ماه در کنفرانس خبری روزانه خود، اذعان کرد، کارزار فشار حداکثری  علیه تهران یک شکست فاحش بوده است.

بایدها و نبایدهای «تشویق» و «تنبیه»

«تشویق» و «تنبیه» چه شرایطی دارد و برای تأثیر گذاری آنها چه نکاتی را باید مد نظر قرار دهیم؟

در «تشویق» و «تنبیه» باید شرایط آن را مد نظر قرار دهیم؛ مثلا تشویق نباید مایه غرور و غفلت تشویق شونده، یا خاموشی شعله فعّالیّتها و نظم و انضباط او گردد؛ بلکه باید بیشتر بر جنبه های معنوی تکیه کرد تا موجب تعالی شخصیّت افراد گردد و معیار در آن ضوابط باشد نه روابط.

در تنبیه نیز باید بر جنبه آگاه سازی تاکید کرد؛ اینکار همچنین باید بصورت مقطعی بوده و راه برای بازگشت نادمین باز بماند.

در تنبیه باید مراقب بود از افراط و تفریط پرهیز شود زیرا هر دوی اینها اثر تربیتی آن را از بین می برد.

* نقش خانواده و وراثت بر اخلاق از منظر قرآن

آیا قرآن تربیت خانوادگی و وراثت را در شکل گیری اخلاقیات انسان ها موثر می داند؟

پدر و مادر از دو راه در وضع اخلاقی فرزند اثر می گذارند: از طریق تکوین و تشریع.

منظور از تکوین در اینجا صفاتی است که در درون نطفه ثبت است و از طریق ناآگاه منتقل به فرزند می شود و منظور از تشریع، تعلیم و تربیتی است که آگاهانه انجام می گیرد و منشأ پرورش صفات خوب و بد می شود. هیچ کدام از این دو جبری نیست ولی بدون شک زمینه ساز صفات و روحیّات انسان هاست. قرآن نیز در آیات متعددی از جمله: آیه ۲۷ سوره نوح، ۳۳، ۳۴ و ۳۷ سوره آل عمران، ۶ سوره تحریم و ۲۸ سوره مریم به این مطلب اشاره کرده است.

* نقش خانواده و وراثت بر اخلاق انسان از منظر روایات

آیا تربیت خانوادگی و وراثت در شکل گیری اخلاق انسان مؤثر است؟

نخستین مدرسه هر انسانی دامان مادر و آغوش پدر اوست و در آنجا نخستین درس های فضیلت یا رذیلت را می آموزد. در روایات تعبیرات بسیار لطیفی در این باره آمده از جمله: امام علی(ع) فرمود: «اخلاق پاک و نیک، دلیل وراثت های پسندیده انسان ـ از پدر و مادر ـ است». و پیامبر(ص) فرمود: «هر نوزادی بر فطرت پاک توحید ـ و اسلام ـ متولّد می شود مگر این که پدر و مادر او را به آئین یهود و نصرانیّت وارد کنند». همچنین تربیت نیک فرزند بهترین میراث و انتخاب نام نیک از حقوق او دانسته شده است.

انریکه مورا معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که برای رایزنی و دیدار با علی باقری مذاکره‌کننده ارشد کشورمان به تهران سفر کرده است، ملاقات کوتاهی نیز با  حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان داشت.

در این دیدار، آخرین وضعیت گفت‌وگوهای رفع تحریم در وین مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

امیرعبداللهیان در این دیدار ضمن قدردانی از تلاش‌های جوزب بورل و انریکه مورا، با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران با جدیت در مذاکرات وین حضور یافته و برای رسیدن به توافق، ابتکارات لازم را ارائه کرده است، تصریح کرد که طرف‌های دیگر به‌ویژه دولت آمریکا باید جهت حل‌وفصل موضوعات باقی‌مانده رویکردی واقع‌بینانه اتخاذ نمایند.

وزیر امور خارجه کشورمان افزود: فقدان تصمیم سیاسی آمریکا برای رفع تحریم‌هایی که به انتفاع اقتصادی مردم ایران گره خورده، مانع کنونی رسیدن به نتایج نهایی است و برای ما برخوردار شدن از منافع کامل اقتصادی و رفع مؤثر تحریم‌ها اولویت اساسی است.

در این دیدار انریکه مورا معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز به ارایه گزارشی از آخرین وضعیت مذاکرات و ارزیابی خود در ارتباط با مسیر پیشِ‌رو پرداخت.

برخی منابع اعلام کرد‌ه‌اند که نشست امروز پارلمان عراق برای انتخاب رئیس جمهور طبق دستور قرار بود ساعت 11 صبح امروز شنبه به وقت محلی برگزار شود، اما به دلیل آنکه تعداد نمایندگان هنوز به حد نصاب قانونی یعنی 220 نماینده نرسیده،تا این لحظه دو بار به تعویق افتاده است.

 محمد حلبوسی در میان اعضای فراکسیون موسوم به السیاده(حاکمیت) وابسته به اقلیت اهل سنت

همزمان با تلاش‌ها برای برگزاری نشست پارلمان، چارچوب هماهنگی شیعیان که مخالف برگزاری این نشست است، جلسه‌ای را در دفتر نوری المالکی رئیس ائتلاف دولت قانون و یکی از رهبران چارچوب هماهنگی برگزار کرده است تا با اعلام عدم حضور حداقل 110 نماینده در نشست پارلمان، رسما فراکسیون خود را اعلام موجودیت کرده و جلسه را از حد نصاب قانونی خارج کند.

 حضور نمایندگان چارچوب هماهنگی در دفتر نوری المالکی

خبر دیگر اینکه نامزدهای مستقل ریاست جمهوری به دلیل محرومیت از حضور در جلسه و به دلیل تبعیض‌هایی که علیه آنها انجام شده است، از برگزاری جلسه امروز شکایت خواهند کرد.

 نمایندگان ائتلاف السیاده (اهل سنت) به منظور شرکت در جلسه انتخاب رئیس جمهور وارد پارلمان شدند.

نمایندگانی از جنبش امتداد در صحن پارلمان عراق شرکت کرده‌اند.همچنین کلیپی از برخی نمایندگان جریان صدر در صحن پارلمان منتشر شده است که برخی از آنها حالت کفن پوش به خود گرفته‌اند.

شماری از نمایندگان جریان صدر با حالت کفن پوش وارد صحن پارلمان شدند

 نشست حلبوسی و معاونان و گفت‌وگو درباره نشست انتخاب رئیس جمهوری

الفرات گزارش  داد که هیئت رئیسه پارلمان عراق برای بررسی موضوع برگزاری جلسه انتخاب رئیس جمهوری این کشور، گرد هم آمدند.

حزب عدالت کردستان عراق، جلسه امروز انتخاب رئیس جمهوری را تحریم کرده است.

لقمان الرشیدی از نمایندگان جبهه ترکان‌های عراق گفته است که پنج نفر از نمایندگان این جبهه در جلسه پارلمان شرکت کرده و قصد دارند به ریبر احمد نامزد ائتلاف صدر-حلبوسی و بارزانی رای دهند.

جنبش موسوم به نسل جدید هم اعلام کرده که تنها در صورت اجرای توافق صورت گرفته در ائتلاف سه‌گانه در جلسه انتخاب رئیس جمهوری شرکت می‌کند. این جنبش افزوده که حضور ما در مجلس به معنای شرکت در دولت آینده نیست، بلکه ما به اپوزیسیون می‌پیوندیم.

البته برخی منابع به نقل از این تشکل اعلام کرده‌اند که به تضمین‌هایی از ائتلاف سه گانه برای اجرای شروط خود دست یافته است.

نمایندگان استان بصره نیز با حضور در دفتر نوری المالکی، جلسه انتخاب رئیس جمهوری عراق را تحریم کردند.

 محمود المشهدانی از سیاستمداران مطرح اهل سنت و رئیس اسبق پارلمان و شمار دیگری از نمایندگان پارلمان عراق با حضور در دفتر نوری المالکی جلسه امروز پارلمان این کشور را تحریم کردند.

حضور محمود  المشهدانی رئیس اسبق پارلمان و یکی از سیاستمداران مطرح اهل سنت در دفتر مالکی

منابع غیر رسمی از دفتر مالکی خبر دادند که در حال حاضر 83 نفر از نمایندگان چارچوب هماهنگی، 19 نماینده اتحادیه میهنی، 10 نماینده مستقل و 14 نماینده فراکسیون عزم و در مجمع 126 نماینده در این مکان حضور دارند که احتساب این تعداد، جلسه پارلمان رسما از حد نصاب قانونی یعنی 220 نماینده خواهد افتاد.

نوری  المالکی رئیس ائتلاف دولت قانون قرار است درباره تحولات کنونی سخنرنی کند.

اتحادیه میهنی کردستان ،نشستی را با حضور تمام اعضای خود در منزل مرحوم جلال طالبانی رئیس جمهور اسبق عراق برگزار کرد.همچنین هیئتی از اتحادیه میهنی کردستان به ریاست بافال طالبانی وارد منزل مالکی شد.

خبر دیگر  اینکه نمایندگان جدا شده از ائتلاف عزم از طیف‌های سیاسی مهم اهل سنت عراق، در دفتر نوری المالکی حضور یافته و تحت ریاست مثنی السامرایی به چارچوب هماهنگی شیعیان پیوستند.

حضور سیاستمداران برجسته اهل سنت در دفتر مالکی و پیوستن به چارچوب هماهنگی

بر اساس گزارش سایت مطالعات عراق، چارچوب هماهنگی شیعی و متحدان آن در منزل مالکی اعلام کرد که  امضاهای نمایندگان تحریم کننده جلسه پارلمان جمع شد و از 125 نماینده فراتر رفت تا در صورتی که جلسه بدون نصاب دو سوم برگزار  شود امضاها به دادگاه مرکزی ارائه خواهند شد.بیش از 125 نماینده پارلمان که جلسه امروز را تحریم کرده اند،‌ اعلام کردند در صورتی که این جلسه بدون رسیدن به حد نصاب قانونی تشکیل شود،‌به دادگاه فدرال شکایت خواهند کرد.

برخی منابع عراقی گفته‌اند احمد الاسدی نماینده چارچوب هماهنگی، اسامی و  امضاء ١٢٥ نماینده تحریم کننده حضور در جلسه پارلمان را به ریاست پارلمان تقدیم کرده است .

این در حالی است که محمد البلداوی نماینده پارلمان عراق با ادعای اینکه تا کنون 138 نماینده جلسه پارلمان را تحریم کرده اند، گفته است که جلسه پارلمان امروز برگزار نخواهد شد.

شبکه ماهواره‌ای الانبار عراق گزارش داد که محمد الحلبوسی رئیس پارلمان در حال خواندن اسامی نمایندگان حاضر در صحن پارلمان است.

گزارشگر شبکه العهد در گزارشی از پارلمان عراق گفت:‌ با توجه به وضعیتی که تا این لحظه وجود دارد و تعداد زیاد نمایندگان تحریم کننده جلسه پارلمان،‌ امکان برگزاری این جلسه بسیار بعید است.

جلسه انتخاب رئیس جمهوری عراق به حد نصاب قانونی نرسید

به دلیل آنکه تعداد نمایندگان حاضر در صحن پارلمان به حد نصاب قانونی برای انتخاب رئیس جمهور یعنی 220 نماینده نرسید، محمد حلبوسی رئیس پارلمان با تغییر دستورکار نشست امروز اعلام کرد جلسه بعدی برای انتخاب رئیس جمهور چهارشنبه برگزار خواهد شد.

حلبوسی اعلام کرد که جلسه امروز به صورت معمول به منظور بررسی مسائل دیگر تشکیل می‌شود.

لازم به ذکر است که برای انتخاب رئیس جمهور، باید حداقل دو سوم نمایندگان حضور داشته باشند؛ اما برای انتخاب ترکیب کمیسیون‌ها کافی است اکثریت نسبی (پنجاه به علاوه یک) در جلسه حاضر باشند. با توجه به این‌که پارلمان عراق متشکل از 329 نماینده است، برای انتخاب رئیس جمهور باید 220 نماینده، اما برای جلسات عادی (مانند انتخاب اعضای کمیسیون‌ها) 165 نماینده حاضر باشند.

نمایندگان چارچوب هماهنگی شیعی عدم تشکیل جلسه برای انتخاب رئیس جمهور را یک موفقیت توصیف و اعلام کردند: ما «یک سومِ تضمین کننده» را تشکیل دادیم و موفق شدیم از پیشبرد روند سیاسی به سمت و سوی تاریکی، جلوگیری کنیم.

نوری المالکی نخست وزیر اسبق و رئیس ائتلاف دولت قانون هم در واکنش به این رویداد تاکید کرد آنچه در پارلمان رخ داد، پیروزی یک سوم تضمین کننده بود.

حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان در گفت‌وگوی تلویزیونی در مورد آخرین روند مذاکرات گفت: توافق فراتر از برجام نخواهد بود. در حوزه لغو تحریم‌ها توانستیم پیشرفت‌های بزرگی را داشته باشیم.

وی ادامه داد: زمانی که در افکار عمومی اینگونه مطرح شد که به دلیل تحولات اوکراین، روسیه توافق را به گروگان گرفته است که این موضوع در فضای مجازی و برخی رسانه‌های متمایل به غربی این موضوع را مطرح می‌کردند که من سریعاً با لاوروف تماس گرفته و سپس یک سفر به روسیه رفتم.

آمریکایی‌ها خواستار مذاکره مستقیم بودند

وی ادامه داد: آمریکایی‌ها خواستار مذاکره مستقیم بودند و مطرح می‌کردند که می‌خواهیم نشان دهیم که آقای بایدن، حسن نیت دارد. ما هم گفتیم آمریکا اگر حسن نیت دارد باید تحریم‌ها علیه ایران را لغو کند. ما به دنبال عکس گرفتن نیستیم. به دنبال اقدام عملی هستیم و به واسطه‌ها هم گفتیم.

وزیر امور خارجه تاکید کرد: به نقطه توافق نزدیک شدیم اما موضوعات اندک و مهم صورت مانده است و آقای مورا قرار است تا ساعتی دیگر وارد تهران شود و آخرین تبادلاتی که صورت گرفته است مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تأیید ضمانت‌های لغو تحریم‌ها بر عهده مجلس است

وی افزود: برای بخش ضمانت‌ها، بخشی از آن به عهده مجلس است و اگر به توافق برسیم طبق قانون مجلس باید گزارشی به مجلس بدهیم که اکنون برخی از تحریم‌ها برداشته شده است و این گزارش ما است و مجلس باید این موضوع را بررسی کند و در واقع با اجازه مجلس، این خود ضمانت است. و برخی از تضمین را در متن، مذاکرات و اسناد داخلی خواهیم گرفت و در مرحله دوم مجلس آن را خواهد داد.

امیرعبداللهیان گفت: در مراحل پایانی مذاکرات، مانع اصلی مذاکرات این است که طرف آمریکایی، زیاده‌خواهی‌هایی را مطرح می‌کنند و حتی برخی از زیاده‌خواهی‌های آن‌ها را به بورل مطرح کردم و به ایشان گفتم که ما هم می‌توانیم موضوعاتی را مطرح کنیم.

وی تاکید کرد: آن چیزی را که در حال حاضر مذاکرات را به توافق نرسانده است، مسائلی اندک از طرف آمریکایی‌ها است و در برخی از موضوعات چالش‌ها و تفاوت دیدگاه ما وجود دارد و اینکه در مرحله اقدام، باید طرف آمریکایی گام‌هایی بردارد، طرف آمریکایی پذیرفته است.

لزوم خروج سپاه از لیست تحریم‌ها

وی ادامه داد: موضوع خارج کردن لیست اشخاص حقیقی و حقوقی از لیست قرمز و از لیست تحریم‌های یکجانبه آمریکایی‌ها، یکی از موضوعات اصلی ما در مذاکرات است. برخی از هلدینگ ها و مؤسسات حکومتی ما قرار دارد و یکی از موضوعات هم سپاه پاسداران است.

امیرعبداللهیان افزود: در موضوع سپاه پاسداران آن چیزی که مهم است اینکه باید جایگاه و نقش سپاه، به عنوان نقش امنیتی و دفاعی ما مورد توجه قرار بگیرد.

وی ادامه داد: مقامات ارشد سپاه همواره به ما یادآوری می‌کنند در راستای منافع ملی کشور، هرچه لازم است انجام بدهید و موضوع سپاه پاسداران را در اولویت خود قرار ندهید و این ازخودگذشتگی سپاه پاسداران است اما بالاخره سپاه از مجموعه‌های اصلی کشور است و زمانی که می‌گوییم که سپاه یعنی حاج قاسم سلیمانی و علی‌رغم اجازه مقامات سپاه، اما این موضوع از موضوعات اصلی ما است.

با سه کشور اروپایی به متن توافق رسیده‌ایم

وی افزود: اگر آمریکایی‌ها رویکردی واقع‌بینانه داشته باشند، توافق دست‌یافتنی است. ما و سه کشور اروپایی در خصوص یک متن به توافق رسیدیم و این متن ما نیازمند یک ویرایش نهایی است.

وزیر خارجه تاکید کرد: چین و روسیه در کنار توافق هستند و به صراحت به لاوروف گفتم که ما منتظر هیچ طرفی نخواهیم ماند اما باید همه طرف‌های مذاکرات باشند و این موضوع را به صورت علنی در کنفرانس مطبوعاتی اعلام کردیم.

وی ادامه داد: به عنوان مسئول سیاست خارجی به وزرای کشورهای نزدیک به آمریکا گفتم که در پیام‌هایی که از آمریکا دریافت می‌کنیم تعارض و تفاوت وجود دارد. ما تا زمانی که تعهد محکمی نگیریم و توافق نکنیم از دستاوردهای هسته‌ای خود کوتاه نمی‌آییم.

اگر می‌خواهید نگرانی‌هایتان در مورد مسائل هسته‌ای برداشته شود باید تحریم‌های ظالمانه را لغو کنید.

آخرین تحولات عربستان و یمن

وی در مورد رابطه با عربستان گفت: ما اگر بخواهیم با عربستان به مرحله جدید گفت‌وگوها برسیم باید همه ابعاد مورد توجه قرار بگیرد؛ اما شرایط سعودی با این اعدام‌های اخیر تغییر کرده است.

امیر عبداللهیان افزود: ما از بازگشت روابط طبیعی سعودی‌ها با ایران استقبال می‌کنیم اما انتظار داریم که عربستان نقش سازنده ایفا کند.

وی در مورد تحولات یمن افزود: برای خاتمه جنگ، سعودی‌ها هم از ایران درخواست‌هایی داشتند اما درنهایت در میز مذاکره، دنبال آن چیزی بودند که در جنگ به دست نیاورده‌اند. ما موافق جنگ و گسترش آن در یمن و منطقه نیستیم چراکه تداوم این جنگ، به نفع هیچ‌کس نیست.

امیرعبداللهیان در مورد سفر اخیر خود به سوریه و لبنان گفت: ما در سوریه در مبارزه با داعش، شهدایی را تقدیم کردیم و در جریان سفر اخیر هم گفت‌وگوهای بسیار خوبی در مورد بازسازی سوریه داشتیم. پیشنهادات خوبی را به مقامات لبنان دادیم که می‌توان ظرفیت‌های اقتصادی خوبی داشت. در برخی از کشورها مثل سوریه عراق لبنان، بخش خصوصی بسیار مهم است و نقش مهمی در تحولات مثبت ایران شناخته شده است و از همه متصدیان بخش خصوصی تقاضا داریم این موضوع را به دست بگیرند.

امیر عبداللهیان افزود: ما باید قانون جامع ایرانیان خارج از کشور را به تصویب برسانیم، برخی از موضوعات مشکلات آن‌ها در خارج از کشور است که باید آن‌ها را حل کرد.

وزیر امور خارجه کشورمان گفت: از همه اصحاب رسانه تشکر می‌کنم و زمانی اینگونه بود کویت و لبنان فضای رسانه‌ای بانشاطی داشتند اما الآن این دوستان میگویند که نشاطی که در فضای رسانه‌ای ایران وجود دارد فوق‌العاده است و همواره مشغول کار هستند.

بسم الله الرّحمن الرّحیم

والحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا محمّد و آله‌ الطّاهرین سیّما بقیّة الله فی الارضین.

به همه‌ی شما بینندگان عزیز و کسانی که این عرایض را خواهید شنید، تبریک عرض میکنم و سخنان خود در این روز شروع سال و شروع قرن را مزیّن میکنم به نام و یاد حضرت بقیّة‌الله (ارواحنا فداه) که خود ایشان بهار دلها و طراوت دورانها است:
اَلسَّلامُ عَلَیکَ اَیُّهَا العَلَمُ المَنصوبُ وَ العِلمُ المَصبوبُ وَ الغَوثُ وَ الرَّحمَةُ الواسِعَةُ وَعداً غَیرَ مَکذوبٍ اَلسَّلامُ عَلَیکَ حینَ تَقوم اَلسَّلامُ عَلَیکَ حینَ تَقعُد اَلسَّلامُ عَلَیکَ حینَ تَقرَاُ وَ تُبَیِّن اَلسَّلامُ عَلَیکَ حینَ تُصَلّی وَ تَقنُت اَلسَّلامُ عَلَیکَ حینَ تَرکَعُ وَ تَسجُد اَلسَّلامُ عَلَیکَ حینَ تُهَلِّلُ وَ تُکَبِّر اَلسَّلامُ عَلَیکَ حینَ تَحمَدُ وَ تَستَغفِر.(۱)

این سوّمین نوروزی است که این بنده از فیض حضور در جوار بقعه‌ی مبارک حضرت علیّ‌بن‌موسی ‌الرّضا (سلام الله و صلوات الله علیه) محرومم؛ از حضور در مقابل جمع پُرشور زائران آن بزرگوار، از مسافر و مجاور، محروم هستم؛ لذا سلامی از این دور عرض میکنیم و درودی میفرستیم. اللهمّ صلّ علی ولیّک علىّ ‌بن ‌موسی‌ الرّضا عدد ما فی علمک صلاةً دائمةً بدوام ملکک و سلطانک. اللهمّ سلّم علی ولیّک علىّ‌ بن‌ موسى‌ الرّضا علیه السّلام عدد ما فی علمک سلاماً دائماً بدوام مجدک و عظمتک و کبریائک.

درباره‌ی نوروز ایرانی در اوّل سال و این عید بهاری نکاتی وجود دارد که گاهی عرض کرده‌ایم؛ یک نکته که امروز مایلم آن را عرض بکنم، آمیختگی این عید ملّی با ذکر و نیایش و دعا و معنویّت است. این [قضیّه] شاید در بین اعیاد اوّل سال در بین ملّتها چیز کم‌نظیری [باشد] ــ بنده البتّه اطّلاع زیادی ندارم، [امّا] بعید میدانم ــ یا کم‌نظیر است یا بی‌نظیر است که مردم عید ملّی را همراه میکنند با دعا و ذکر و نیایش و معنویّت و اظهار ارادت به ساحت پروردگار. دیشب در لحظه‌ی تحویل سال، تقریباً همه‌ی آحاد مردم و قشرهای مختلف، سالخوردگان، برجستگان، دانشمندان، فعّالان عرصه‌ها‌ی گوناگون علمی ــ عرصه‌ی موشک، عرصه‌ی نانو، عرصه‌ی زیست‌شناسی و غیره ــ تا جوانانِ وارد در اردوهای جهادی که عید را در روستاهای دورافتاده میگذرانند و از خانواده‌ها دورند برای خدمت به مردم، همه‌ و همه این لحظه‌ی تحویل را با «یا مُحَوِّلَ الحَولِ وَ الاَحوال» آغاز کردند؛ با خدا سخن گفتند و از خدا طلب کردند و دل خود را با یاد خدا شستشو دادند؛ این یک نکته است.

یک نکته‌ی دیگر در باب نوروز، ذوق و سلیقه‌ی ویژه‌ی ایرانی است که در آن، انسان احساس ژرف‌اندیشی میکند: بهار را آغاز سال خود قرار دادن. بهار مظهر امید است، پیام‌آور امید است؛ بهار به انسان میگوید که خزان و برگ‌ریزان حتماً رفتنی است و طراوت و نوسازی و نوگرایی حتماً آمدنی است؛ این، خصوصیّت بهار است. یک چنین پیامی را به مردم میدهد: پیام طراوت، پیام رویش. البتّه این امید، امسال مضاعف هم بود، به خاطر همراهی با نیمه‌ی شعبان که روز نیمه‌ی شعبان هم روز تولّد امید بزرگ تاریخ و امید بزرگ بشریّت است؛ و امید، منشأ همه‌ی حرکتها و پیشرفتها است. من همین جا از این فرصت استفاده کنم و این را عرض کنم: کسانی که برای مردم سخن میگویند، پیام میفرستند، مینویسند، تلاش میکنند، هر چه میتوانند در مردم، امید ایجاد کنند؛ امید عامل مهمّ حرکت،‌ عامل مهمّ پیشرفت است. بحمدالله خدای بزرگ برای ملّت ایران موجبات امید را هم فراهم کرده؛ زمینه‌های امید در بین ملّت ما و کشور ما بحمدالله کم نیست. بگذارید دشمنان از امیدواری ملّت ایران به خشم بیایند، و ان‌شاءالله امید روزبه‌روز در دل ملّت ایران افزایش پیدا کند.

امروز عرض ما در درجه‌ی اوّل در زمینه‌ی مسائل اقتصادی است که من دیشب پیام سال را و شعار سال را عرض کردم و درباره‌ی آن مقداری توضیح میدهم. البتّه مطالب دیگری هم هست که اگر وقت بود، مجال بود، ان‌شاءالله عرض خواهیم کرد. علّت اینکه ما بحث اقتصادی را در این روز اوّل سال مطرح میکنیم، اوّلاً به خاطر اهمّیّت مسئله‌ی اقتصاد است؛ یعنی واقعاً اگر در کشور [رشد] اقتصادی همراه با عدالت به وجود بیاید، همه‌ی زمینه‌های پیشرفت فعّال خواهد شد و کشور به پیشرفت واقعی خواهد رسید؛ یعنی اقتصاد یک چنین نقش محوری دارد. ثانیاً ما در این ده سال گذشته، در دهه‌ی ۹۰، در واقع مواجه بودیم با انباشت چالشهای اقتصادی که خب انسان بایستی از اینها به یک نحوی خلاص بشود. باید ان‌شاءالله درباره‌ی مسائل اقتصادی درست فکر کرد، درست عمل کرد و حرکت کرد تا برای ملّت وسایل آسایشی در این زمینه ان‌شاءالله به وجود بیاید. بنابراین ما بحث اقتصادی را از این جهت مطرح میکنیم.

در اقتصاد هم مسئله‌ی‌ عمده عبارت است از تولید ملّی که اجمالاً عرض کردیم و من در این سه چهار سال اخیر در شعار سال مسئله‌ی تولید را تکرار کردم و البتّه دولتها و مسئولین به قدر توان خودشان، به قدر همّت خودشان، با توجّه به شرایط بین‌المللی کارهایی انجام دادند؛ آن مقداری که توانستند کارهایی انجام داده‌اند،‌ تلاشهایی کرده‌اند ولیکن به نظر من امروز مسئله‌ی اصلی ما، مسئله‌ی اصلی مسئولین اجرائی کشور و کسانی که به نحوی در این مسائل، در اداره‌ی کشور دخالت دارند، عبارت است از اقتصاد. خب، رویکردهای جدیدی هم انسان مشاهده میکند که انسان را دلگرم میکند؛ یعنی اگر ان‌شاءالله این رویکردهای مردمی و حضور مردمی به نحو مناسبی ادامه پیدا بکند، این دلگرم‌کننده است و نشانه‌هایی برای امید بیشتری در انسان به وجود می‌آورد.

یک نکته را من اینجا عرض بکنم و آن اینکه در زمینه‌ی اقتصاد، آنچه بنده مطرح میکنم، مطالباتی که مطرح میشود، عمدتاً خطاب به مسئولان کشور است؛ عمده در قوّه‌ی مجریه، مقداری هم قوّه‌ی مقنّنه و حتّی قوّه‌ی قضائیّه و بعضی دستگاه‌های وابسته؛ عمدتاً خطاب به اینها است. چرا این مسائلی را که مربوط به اینها است ما در فضای عمومی و در سخنرانیِ مردمیِ کشوری مطرح میکنیم؟ علّت این است که خوب است مردم در فضای عمومی مسائل اقتصادی و سیاستهای اقتصادی قرار بگیرند، مطالبات این حقیر را هم بدانند و از مسئولینی که به این مسائل اقدام میکنند و فعّالیّت میکنند حمایت کنند، پشتیبانی کنند. البتّه وظایفی هم بر عهده‌ی خود مردم است که حالا من امروز که [مطالبی] عرض میکنم در مورد اقتصاد دانش‌بنیان، کاملاً روشن میشود که یک کارهای مهمّی هست که خود مردم، بخصوص خود جوانها بایستی انجام بدهند. و البتّه این گفتار عمومی شاید موجب میشود که دستگاه‌ها هم پشتیبانی بیشتری و بهتری از این مسائل بکنند.

حرف امروز من این است که برای رشد اقتصاد کشور و اصلاح امور اقتصادی کشور، به طور قاطع باید به سمت اقتصاد دانش‌بنیان حرکت بکنیم؛ خلاصه‌ی عرض امروز ما این است. «اقتصاد دانش‌بنیان» یعنی چه؟ یعنی اینکه دانش و فنّاوری پیشرفته نقش‌آفرینیِ فراوان و کاملی داشته باشد در همه‌ی عرصه‌های تولید. «همه‌ی عرصه‌های تولید» که عرض میکنیم، یعنی حتّی انتخاب آن کار تولیدی؛ چون لزومی ندارد که انسان همه‌ی کارهای تولیدی را انجام بدهد. انتخاب آن کار تولیدی هم [باید] برخاسته‌ی از نگاه دانشی و بینشی و علمی باشد؛ این معنای اقتصاد دانش‌بنیان است که در همه‌ی عرصه‌های اقتصاد دخالت داشته باشد. اگر ما این سیاست را دنبال کردیم و دانش را پایه و زمینه‌ی اقتصاد کشور قرار دادیم و بنگاه‌های اقتصاد دانش‌بنیان را افزایش دادیم ــ که بعد عرض میکنم ــ منافع زیادی برای کشور و برای اقتصاد کشور خواهد داشت: هزینه‌ها را کاهش میدهد؛ یعنی اقتصاد دانش‌بنیان موجب کاهش هزینه‌های تولید میشود؛ بهره‌وری را افزایش میدهد که امروز یکی از مشکلات ما کاهش بهره‌وری است؛ کیفیّت محصول را افزایش میدهد، بهبود میبخشد و محصولات را رقابت‌پذیر میکند؛ یعنی در بازارهای جهانی، ما میتوانیم از این محصولات به عنوان محصولات رقابت‌پذیر استفاده کنیم، در داخل کشور هم همین جور؛ یعنی در داخل کشور هم، ولو ما در مورد واردات هم خیلی تعرفه نگذاریم و واردات سرازیر بشود، وقتی محصول داخلی کیفیّت بهتری داشت، قیمت ارزان‌تری داشت، مردم طبعاً به آن اقبال میکنند؛ یک چنین خصوصیّاتی در تولید دانش‌بنیان وجود دارد.

من اگر بخواهم از باب نمونه مثال بزنم، مسئله‌ی کشاورزی را مثال میزنم که متأسّفانه بخش کشاورزی از عرصه‌ی دانش‌بنیان یک مقداری دورتر از بخشهای صنعت و خدمات و مانند اینها است. اگر ما در کشاورزی، شرکتهای دانش‌بنیان را افزایش بدهیم و دانش را در مسئله‌ی کشاورزی به‌کارگیری کنیم، میتوانیم در امر اصلاح بذر ــ که خیلی در تولید محصول کشاورزی مهم است ــ در مورد آبیاری نوین، در مورد شیوه‌های جدید تولید، در مورد بهره‌وری بهتر از آب و خاک ــ که آب و خاک دو محصول ارزشمندند که قبلاً هم اشاره کردیم ــ (۲) میتوانیم حدّاکثر استفاده را بکنیم، بهره‌وری‌مان را افزایش بدهیم و اینها را اصلاح کنیم. وقتی که در کشاورزی توانستیم این پیشرفتها را به وجود بیاوریم و تحوّل جدّی ایجاد بکنیم، این موجب میشود که اوّلاً امنیّت غذائی کشور حاصل بشود و به دست بیاید، یعنی کشور از لحاظ مسائل غذائی هیچ وقت دچار مشکل نشود، هیچ نگرانی‌ای وجود نداشته باشد؛ ثانیاً درآمد کشاورزان افزایش پیدا کند؛ خیلی خوب است که درآمد کشاورزان ما افزایش پیدا بکند و به کشاورزی دلگرم بشوند و ادامه بدهند، [که این] محصول فوق‌العاده باارزشی است؛ همچنین معضل کمبود آب را میشود حل کرد. در کشور ما آنچه معروف است و آنچه به طور معمول گفته میشود ــ که بنده البتّه نظراتی در این زمینه دارم ــ این است که ما دچار کمبود آب هستیم؛ خب اگر کشاورزی ما دانش‌بنیان شد، مشکل کمبود آب هم حل خواهد شد. مثلاً در باب کشاورزی این را من به عنوان نمونه ذکر کردم.

در همه‌ی بخشهای دیگر هم ــ چه بخشهای مربوط به تولید، چه بخشهای مربوط به خدمات ــ همین برکات وجود دارد؛ یعنی حجم محصول افزایش پیدا میکند، کیفیّت بالا میرود، قیمت تمام‌شده کاهش پیدا میکند؛ در واقع دانش‌بنیان کردن تولید، بهره‌وری فعّالیّتهای اقتصادی را ارتقاء میدهد؛ این امر مهمّی است، یک نقطه‌ی حسّاس و اساسی‌ای است. همان طور که قبلًا اشاره شد، یکی از مشکلات کشور کاهش بهره‌وری است؛ یعنی به تناسب آن مقداری که هزینه مصرف میکنیم، از این هزینه‌مان بهره‌برداری نمیکنیم؛ در بخشهای مختلف همین جور است؛ بهره‌وری در کشور کم است. من به مردم عزیزمان راجع به شدّت [مصرف] انرژی در همین سخنرانی اوّل سال، چند سال قبل در مشهد(۳) عرض کردم که آن مقداری که ما برق مصرف میکنیم، به اندازه‌ی متناسب با این مصرف استفاده نمیکنیم؛ در دنیا به طور متوسّط از ما جلو هستند؛ ما در زمینه‌ی بهره‌وری عقبیم.  و در موضوعات دیگر هم همین جور است. اگر چنانچه ما به سمت دانش‌بنیان حرکت کردیم، این معضل مهمّ اقتصادی حل خواهد شد.

خب در باب دانش‌بنیان کردن تولید بحثهای فنّی‌ای وجود دارد که بنده اهل تخصّص آن هم نیستم، البتّه اطّلاعاتی هست لکن لزومی ندارد آنها را در این جمع مردمی مطرح بکنم؛ اینها را مسئولان کشور، متخصّصان این کا ر بایستی در جمعهای مرتبط با این مسئله مطرح کنند، دنبال‌گیری کنند تا ان‌شاءالله این قضیّه به شکل خوبی حل بشود. من فقط به طور خلاصه عرض میکنم که رسیدن و دست یافتن به پیشرفت عادلانه در اقتصاد و حلّ مشکل فقر در کشور ــ که ما مشکل فقر و استضعاف مالی را در کشور بخواهیم حل کنیم ــ فقط از مسیر تقویت «تولید» میگذرد؛ اگر ما تولید را  تقویت کردیم که تقویت آن هم به همین دانش‌بنیان بودن است، این مقصود بزرگ ان‌شاءالله حاصل خواهد شد.

دو مطلب لازم را باید اینجا در این زمینه عرض بکنم که متناسب با این مسئله‌ی شرکتهای دانش‌بنیان است.

یک مطلب این است که ما شرکت دانش‌بنیان داریم لکن باید افزایش پیدا کند. مطلب دوّم هم راجع به این است که این کار را میتوانیم بکنیم. ما در حال حاضر قدری کمتر از ۷۰۰۰ شرکت دانش‌بنیان داریم. تقریباً حدود ۶۶۰۰ یا ۶۷۰۰ شرکت دانش‌بنیان در کشور وجود دارد که از اینها نزدیک به ۴۵۰۰ [مورد]شان شرکتهای تولیدی‌اند؛ بقیّه خدماتی و از این قبیل هستند. این تعداد حدود ۳۰۰ هزار اشتغال مستقیم ایجاد میکند، که خب نسبتاً رقم قابل توجّهی است. البتّه آن کسانی که بنده سؤال کردم از آنها و پاسخ دادند، گفتند بیش از ۳۰۰ هزار است؛ حدس میزنند مثلاً ۳۲۰ هزار اشتغال مستقیم در این سال ۱۴۰۰ که گذشت ایجاد کرده؛ اشتغال غیر مستقیم خیلی بیشتر از اینها است. من پرسیدم که در ۱۴۰۱ چقدر میشود این مقدار را افزایش داد و تعداد این شرکتها را بیشتر کرد؟ به من گفتند حدّاکثر سی درصد. بنده قانع نیستم؛ من معتقدم سی درصد آن رقمی نیست که برای کشور مطلوب باشد و مورد نیاز کشور باشد و به نیازهای کشور جواب بدهد. توقّع من از مسئولین این است که صد درصد افزایش پیدا کند، یعنی شرکتها دو برابر بشود. بنابراین ۳۰۰ هزار اشتغال مستقیم تبدیل خواهد شد به ۶۰۰ هزار اشتغال مستقیم در سال ۱۴۰۱.

البتّه این [کار] موجب این نشود که ما یک شرکتی درست کنیم و اسمش را بگذاریم دانش‌بنیان، در حالی که دانش‌بنیان نباشد؛ نه، حقیقتاً شرکتهای دانش‌بنیان [درست شود]؛ باید همّت کنند مسئولین ما و این کار را انجام بدهند؛ بخصوص در بخشهایی که عقب‌ترند، مثل همین بخش کشاورزی که عرض کردیم. شرکتهای دانش‌بنیان در بخش کشاورزی، چهار درصدِ همه‌ی شرکتهای دانش‌بنیان ما است. چهار درصد از این شرکتها مربوط به بخش کشاورزی است که بخش کشاورزی این همه هم حائز اهمّیّت است، که من اشاره کردم. مسئله‌ی کشاورزی مهم است، مسئله‌ی دامداری بسیار مهم است و کشور در محصولات پایه‌ی غذائی بایستی به امنیّت کامل و به خودکفائی لازم حتماً دست پیدا کند. ما بایستی در مورد گندم، در مورد خوراک دام ــ ذرّت، جو، امثال اینها ــ و موادّ اصلی تولید روغن به خودکفائی برسیم. باید در ذرّت،‌ در جو، در بقیّه‌ی چیزهایی که کالاهای اساسی نامیده میشود، حتماً به خودکفائی برسیم؛ و میتوان این کار را کرد. کشور بزرگ است، زمینه‌های زیادی هست، ما دشتهای حاصلخیز زیادی داریم. در بخشهای مختلف کشور دشتهای حاصلخیز داریم، اگر روی اینها کار کنیم، که بنده در چند سال قبل از این(۴) در مورد خوزستان یک اقدامی را تشویق کردم، تحریص کردم، که در مورد خوزستان و مقداری در ایلام انجام گرفت، مقداری در سیستان انجام گرفت. البتّه آن مقداری که خواسته بودیم و قول داده شده بود، نشد امّا خب یک مقداری خوب بود. میتوان این را توسعه داد، میتوان این کار را انجام داد؛ ما دشتهای حاصلخیز خوبی داریم، این دشتها را باید صرف کنیم برای [تأمین] کالاهای اساسی.

من این را عرض بکنم؛ رئیس‌جمهور محترم، جناب آقای رئیسی به من میگفتند که در یکی از سفرهایی که ایشان به خارج از کشور داشته، مسئولین آن محل به ایشان میگویند که شما هر چه هندوانه و گوجه‌فرنگی و امثال اینها داشته باشید و تولید کنید، ما از شما میخریم؛ ایشان با تعجّب میگوید که شما خودتان زمین دارید، آب دارید، این همه امکانات کشاورزی دارید، زمین حاصلخیز دارید، چطور میخواهید از ما هندوانه و مثلاً گوجه‌فرنگی بخرید؟ او میگوید نه ما این زمینها را صرف گوجه‌فرنگی و هندوانه نمیکنیم؛ این زمینها مال گندم است، مال ذرّت است، مال علوفه است؛ این [حرف] درست است. البتّه بنده نمیگویم هندوانه یا مثلاً فرض کنید که سبزی و گوجه و این حرفها نکاریم؛ همه‌ی اینها لازم است، لکن ما بایستی از این امکاناتی که در کشور وجود دارد، در درجه‌ی اوّل موادّ غذائی مهم و اساسی، کالاهای اساسی را [تولید کنیم]؛ بایستی بیشترین امکان کشور را از اینها بتوانیم تهیّه کنیم.

این را هم من عرض بکنم، مردم عزیزمان بدانند اینکه این قدر ما در نان اسراف میکنیم، چقدر نان دور ریخته میشود، اینها بدانند که بخش کشاورزی ما متأسّفانه جزو وابسته‌ترین بخشهای کشور به واردات است؛ جزو وابسته‌ترین بخشهای کشور به واردات بخش کشاورزی است؛ و بیش از حد [هم] هست؛ که این حتماً بایستی تعدیل بشود و البتّه مبارزه با این وابستگی هم خیلی کار سختی است؛ چون عدّه‌ای از این واردات موادّ کشاورزی از خارج، منافع بسیار بزرگی دارند؛ می‌ایستند. چند سال قبل از این، من به یکی از این وزرای کشاورزی در مورد "کلزا" که یکی از موادّ اوّلیّه‌ی تولید روغن نباتی است، گفتم این را دنبال کنید؛ ایشان ــ حالا تفصیلاتی دارد خلاصه‌اش این بود که ــ  [گفت] نمیگذارند؛ میگویند ما بایستی موادّ اوّلیّه‌ی روغن را وارد بکنیم؛ یعنی نمیگذارند؛ شاید از عناصری هم در داخل وزارت، در داخل دستگاه‌های دولتی استفاده هم میکنند تا کارشکنی بشود؛ [امّا] باید ایستاد، یعنی کار سختی است امّا این کار سخت را حتماً بایستی انجام بدهند.

خب پس مطلب اوّلی که گفتم دو مطلب را میخواهیم عرض بکنیم، این است که تعداد شرکتهای دانش‌بنیان در مقایسه‌ی با نیازهای کشور کم است و باید افزایش پیدا کند، بخصوص در زمینه‌ی کشاورزی و البتّه در همه‌ی‌ زمینه‌های دیگر؛ مسئولان باید همّت کنند و همّت مسئولان هم به این است که حمایت کنند؛ چون شرکتهای دانش‌بنیان مال مردم است؛ مردم، جوانها این شرکتها را تشکیل میدهند لکن دستگاه‌ها بایستی از اینها حمایت بکنند؛ حمایت عمدتاً به این است که محصولات اینها را بخرند، استفاده کنند یا اگر امکاناتی لازم دارند، به آنها امکانات را بدهند. البتّه در گزارشی که به من داده شد، وزارتخانه‌هایی که این کمک را میکنند، اسم آورده‌اند؛ و وزارتخانه‌هایی [هم] که کمک نمیکنند و باید بکنند، آنها را هم مشخّص کرده‌اند که حالا اینها را بایستی خود دولت محترم و رئیس‌جمهور محترم رسیدگی کنند؛ اینها خیلی به ما ارتباط پیدا نمیکند.

 به هر حال میتوان تعداد شرکتهای دانش‌بنیان هر بخشی را یک شاخصی برای پیشرفت آن بخش در دولت دانست. مثلاً اگر چنانچه ما دیدیم شرکتهای دانش‌بنیان در مثلاً زمینه‌ی نفت و گاز و این صنایع پایین‌دستی اینها افزایش پیدا کرده، مِن باب مثال نمره‌ی بالایی به وزیر نفت بدهیم؛ یا اگر عکسش بود، بعکس. این به نظرم یکی از شاخصها است. این مطلب اوّل که باید شرکتهای دانش‌بنیان افزایش پیدا کند.

 مطلب دوّم اینکه این کار بحمدالله ممکن است، این کار ممکن است؛ نگویند که شما بایستی مثلاً فرض کنید که محاسبه کنید امکانات را؛ بله، امکانات لازم دارد لکن مهم‌ترین امکانات، نیروی انسانی است؛ ما از لحاظ نیروی انسانی خیلی دستمان باز است. من به شما عرض بکنم تعداد زیادی‌ از عناصر تحصیل‌کرده‌های سطح بالای ما، یک درصد بالایی ــ که این درصد را به من گزارش کرده‌اند ــ از کسانی که تحصیل‌کرده‌های سطح بالا هستند، در رشته‌های غیر تحصیلی خودشان مشغول کارند؛ چرا؟ میتوان اینها را در آن رشته‌های خودشان مشغول کار کرد، به اینها کمک کرد، پشتیبانی کرد تا بتوانند شرکتهای دانش‌بنیان را تشکیل بدهند؛ البتّه باید شناسایی کرد، باید دنبال کرد. ما افرادی داریم که امروز در کارهای بزرگ پیشرفت دارند؛ در حوزه‌ی فنّاوری‌های هسته‌ای، در مورد داروهای نوترکیب، در مورد فنّاوری نانو، در مورد فنّاوری‌های زیست ــ زیست‌فنّاوری ــ در مورد سلّول‌های بنیادی؛ اینها کارهای بزرگی است؛ ما در این زمینه‌ها این همه افراد برجسته داریم؛ خب این افراد برجسته را در زمینه‌های گوناگونِ دیگر هم میتوان سراغ گرفت و پیدا کرد و حتماً وجود دارند و نیروهای متخصّص جوان در کشور ما بحمدالله یکی از ثروتهای بزرگ یا شاید بزرگ‌ترین ثروت موجود این کشور است که بحمدالله وجود دارد و میشود از دانش اینها، از همّت اینها، از نیروی جوانی اینها به نفع ثروتمند کردن کشور استفاده کرد.

البتّه اینها بحثهای مربوط به شرکتهای دانش‌بنیان بود و دانش‌بنیان کردن تولید بود؛ بحث اشتغال‌آفرینی را هم من ذکر کردم که آن هم خیلی مهم است. اشتغال‌آفرینی با همین شرکتهای دانش‌بنیان به دست خواهد آمد؛ یعنی اگر ما به معنای واقعی کلمه بتوانیم این شرکتها را تولید کنیم و به وجود بیاوریم که در این زمینه دچار خطاهایی که گاهی در گذشته شده‌اند نشویم، اشتغال هم زیاد خواهد شد. گفتم خطاهای گذشته؛ ما در دولتهای مختلف طرحهایی با نامهای گوناگون داشتیم که تسهیلات بانکی را در اختیار افراد بگذاریم برای اینکه تولید بالا برود؛ تقریباً همه‌ی این طرحها ناموفّق بود؛ همه‌ی این طرحها ناموفّق بود. پول‌پاشی کردن و بی‌ملاحظه اقدام کردن به جایی نخواهد رسید؛ باید [این] کار خیلی با دقّت و مطالعه و درست انجام بگیرد و فعّالیّت شرکتهای دانش‌بنیان به صورت زنجیره‌ای شکل پیدا بکند. البتّه این را هم من در ذهن داشته‌ام که بعضی از تصمیمهای اخیری که گرفته شده در مراکز تصمیم‌گیری ممکن است به برخی از شرکتهای کوچک و متوسّط کشور ضربه بزند؛ نباید دولت اجازه بدهد و بانک‌ها اجازه بدهند که این ضربه وارد بشود؛ البتّه این [نکته] هست که به این بایستی توجّه کنند.

خب موضوع اقتصاد را به صورت طولانی عرض کردیم که مهم هم هست. من سال گذشته در سخنرانی اوّل سال(۵) این مطلب را مطرح کردم که اقتصاد کشور را با مسئله‌ی تحریمهای آمریکا یا امثال اینها گره نزنند؛ نگویند تا تحریم هست همین است؛ نه، با وجود تحریم آمریکایی‌ها هم میشود در زمینه‌ی اقتصاد پیشرفت کرد. خوشبختانه سیاستهای جدیدی که در کشور وجود دارد، نشان داد که این حرف درست است و همین کار را کردند؛ با وجود تحریمهای آمریکایی، هم میشود تجارت خارجی را رونق داد و افزایش داد که افزایش پیدا کرد، هم میشود وارد قراردادهای منطقه‌ای شد که بحمدالله دولت توانست و وارد شد، هم میشود در قضیّه‌ی نفت و برخی دیگر از مسائل اقتصادی به پیشرفتها و ارتقاهایی دست پیدا کرد، به وضعیّت بهتری رسید که بحمدالله اینها اتّفاق افتاده، با اینکه تحریم آمریکا هم سر جایش هست. البتّه بنده به هیچ وجه نمیگویم که دنبال رفع تحریم نباشیم؛ نه، بارها هم گفته‌ایم کسانی که دارند تلاش میکنند و کار میکنند در این زمینه، اشکالی ندارد، دنبال کنند؛ لکن اساس قضیّه این است که جوری حرکت کنیم، کشور را جوری اداره کنیم که تحریمها نتواند ضربه‌ی اساسی و مهمّی به آن بزند. حالا تحریم ممکن است یک خدشه‌هایی ایجاد بکند امّا نتواند یک ضرر بزرگ و زیان بزرگی را به اقتصاد کشور بزند؛ این به عهده‌ی مسئولین است که بایستی ان‌شاءالله این را انجام بدهند. من امسال هم همان توصیه را میکنم، امسال هم عرض میکنم که [مسائل کشور] به تحریم گره زده نشود.

امسال یک توصیه‌ی اضافه هم دارم؛ چون گفته میشود که حالا مثلاً قیمت نفت گران شده، درآمدهای نفتی افزایش پیدا کرده، خب حالا با این افزایش درآمدهای نفتی چه کار میخواهیم بکنیم؟ دو جور میشود حرکت کرد: یکی اینکه نگاه کنیم بگوییم خب درآمد ارزی‌مان زیاد است، واردات را افزایش بدهیم، مردم رفاه پیدا کنند، آسایش پیدا کنند و مانند اینها؛ این [نگاه] البتّه ظاهر خوبی دارد، [امّا] باطن بسیار بدی دارد؛ این ضایع کردن سرمایه‌های اساسی کشور است. یک راه دیگر هم این است که ما از درآمدهای نفتی برای زیرساخت‌های کشور، برای کارهای اساسی کشور استفاده کنیم؛ بنیانها را محکم کنیم که اقتصاد ریشه‌دار بشود در کشور و بتوانیم از آنها استفاده کنیم. این راجع به مسائل اقتصادی.

امّا راجع به دیگرِ مسائل. خب دنیا خیلی مسئله‌های زیادی دارد و ما هم با مسائل عالم مواجه هستیم؛ در زمینه‌های مختلف، بایستی فکر کنیم و تدبیر کنیم، تصمیم‌گیری کنیم، حرکت کنیم و عمل کنیم. ملّت ما وقتی به قضایای جاری امروز عالم نگاه میکند، وقتی شما نگاه میکنید به آنچه در دنیا دارد اتّفاق می‌افتد، حقّانیّت ملّت ایران را و صدق ملّت ایران را در مقابله‌ی با جبهه‌ی استکبار از همیشه روشن‌تر و آشکارتر می‌بینید. انتخاب ملّت ما در مقابله‌ی با استکبار تسلیم نبود، ایستادگی بود، عدم وابستگی بود، حفظ استقلال بود، تقویت درونی نظام و ملّت و کشور بود؛ اینها تصمیمات ملّی است؛ این درست بود. وقتی نگاه میکنیم به قضایای عالم، می‌بینیم این [تصمیم] درست است. شما به قضایای افغانستان مراجعه کنید، ملاحظه کنید، نگاه کنید، کیفیّت خروج آمریکایی‌ها [را ببینید]؛ اوّلاً بیست سال در افغانستان ماندند و چه کردند در این کشور مظلوم مسلمان؛ بعد هم چه جور بیرون رفتند و چه مشکلاتی را برای مردم به وجود آوردند؛ و اموال ملّت افغانستان را هم به آنها نمیدهند! این افغانستان است؛ آن اوکراین است که رئیس‌جمهورش خطاب به غرب ــ که خود غربی‌ها و دولتهای غربی او را سر کار آوردند ــ چه لحن تندی را به کار میبرد؛ این قضایای یمن است و بمباران هرروزه‌ی مردم مظلوم و واقعاً مقاوم یمن؛ این کارهای عربستان است که در یک روز هشتاد نفر را گردن بزنند! هشتاد جوان را، حتّی نوجوان را ــ آن طور که خبرهایش رسید ــ این قضایا را وقتی انسان نگاه میکند، احساس میکند که در دنیا چه ظلمی حاکم است؛ چه ظلمتی حاکم است در دنیا؛ دنیا دست چه گرگهای خونخواری است.

در ماجرای اوکراین، نژادپرستی غرب را همه دیدند. قطار پناهندگانی را که دارند از کشور و زیر مثلاً مشکلات جنگ فرار میکنند نگه میدارند، برای اینکه سیاه‌پوست را از سفیدپوست جدا کنند و سیاه‌پوست را پیاده کنند. صریحاً در رسانه‌هایشان اظهار تأسّف میکنند که این دفعه جنگ در خاورمیانه نیست، در اروپا است. یعنی اگر جنگ و خونریزی و برادرکشی در خاورمیانه ــ البتّه در مناطق به قول آنها خاورمیانه ــ و در اینجاها باشد اشکال ندارد [امّا] در اروپا که باشد اشکال دارد. این نژادپرستی به این وضوح، به این روشنی! صریحاً این جور حرف میزنند، صریحاً این جور اظهار میکنند. در دنیا ظلمهایی در کشورهای مطیع آنها اتّفاق می‌افتد، مطلقاً صدایی از آنها بیرون نمی‌آید و در عین حال با این همه ظلم و با این همه ستمگری، با این همه ظلمت‌آفرینی ادّعای حقوق بشر هم دارند و با ادّعای حقوق بشر از کشورهای مستقل باج‌خواهی میکنند، باج‌گیری میکنند، تهدید میکنند؛ ملّت ایران این قضایا را دارد با چشم باز میبیند؛ البتّه همه‌ی دنیا دارند مشاهده میکنند و می‌بینند و امروز به نظر ما یکی از رسواترین و فاش‌ترین مقاطع دوران معاصر در زمینه‌ی ظلم و تجاوز و استکباری است که متأسّفانه طواغیت عالم در حال انجام دادن آن هستند و مردم دنیا میتوانند مستقیماً این ظلم را مشاهده کنند و ببینند که چه کسانی سرنوشت دنیا را در دست دارند!

البتّه ما ملّت ایران شیوه‌ی کار خود را در این سالهای متمادی روز‌به‌روز ارتقا بخشیده و جدّی و منطقی و با مبنا پیش رفته. امروز ما بیش از همیشه احتیاج داریم به کار،‌ به تلاش، به جدّیّت. بیش از همه بخصوص احتیاج داریم به همدلی، به هم‌افزایی؛ همدلی و هم‌افزایی میان ملّت عزیزمان، اتّحاد و اتّفاق کلمه. همچنین احتیاج داریم به هم‌افزایی و همدلی روزافزون مسئولان کشور؛ باید به هم کمک کنند. کسانی هستند که در خطوط مقدّم حرکت میکنند؛ دیگران باید به آنها کمک کنند، از آنها پشتیبانی کنند و قوای سه‌گانه، نیروهای مسلّح و دیگران در بخشهای مختلف بایستی به همدیگر کمک کنند، همدلی با هم داشته باشند و ملّت هم با مسئولان کشور به معنای واقعی کلمه همدلی داشته باشد، از آنها حمایت کند و کمک کند.

خب گاهی انسان تنازعهایی مشاهده میکند بین آحاد ملّت یا بین بعضی مسئولین با یکدیگر یا بین مسئولین و آحاد ملّت، غالباً پوچ؛ انسان نگاه میکند، غالباً برخاسته‌ی از تخیّلات و توهّمات و در مواردی از بی‌تقوایی. امام (رضوان الله علیه) غالباً در آن دوره‌ی دهه‌ی ۶۰ که خب اختلافات زیادی هم بین مسئولین وجود داشت، ایشان در سخنرانی‌ها، تقریباً همیشه تکرار میکردند که این اختلافات ناشی از حبّ نفْس و هوای نفْس است؛ واقعاً همین جور است. خیلی از این مناقشه‌ها و از این تنازعها ناشی از حبّ به نفْس و بی‌ملاحظگی و بی‌تقوایی و مانند اینها است؛ اینها را باید کنار بگذاریم و نبایستی بسیج عمومی ملّت ایران را در راه‌های صلاح ــ چه راه‌های علمی، چه راه‌های عملی، چه راه‌های مقاومتی، چه راه‌های خدمات اجتماعی؛ در همه‌ی اینها ــ با این تنازعها تخریب کرد که فرمود: وَ لا تَنازَعُوا فَتَفشَلُوا وَ تَذهَبَ ریحُکُم؛(۶) که اگر تنازع کردیم، اینها پیش می‌آید.

امیدواریم ان‌شاءالله خداوند متعال ملّت ایران را روز‌به‌روز دل‌شادتر، موفّق‌تر و سعادتمندتر بکند و مسئولین دلسوز را، آن کسانی که واقعاً‌ برای ملّت دل میسوزانند، برای ملّت میخواهند کار کنند، دنبال رضای الهی هستند، روز‌به‌روز توفیقاتشان را افزایش بدهد و به آنها کمک کند و ان‌شاءالله همه‌ی شما عزیزان، همه‌ی ملّت ایران مشمول ادعیه‌ی زاکیه‌ی حضرت بقیة‌الله (ارواحنا فداه) باشید و خداوند ان‌شاءالله روح مطهّر امام بزرگوار را با اولیائش محشور کند؛ ارواح طیّبه‌ی شهدای عزیز را و شهدای برجسته‌ی کشور را ــ [هر چند] آحاد شهدا، همه‌ی شهدا برجسته‌اند؛ بنده میخوانم احوال و آثار شهدای مختلف را؛ کسانی که نام اینها را هم خیلی‌ها نشنیده‌اند، انسان میبیند واقعاً انسانهای برجسته‌ای هستند ــ خدا ان‌شاءالله با شهدای صدر اسلام محشور کند.

والسّلام علیکم و رحمةالله و برکاته

۱) احتجاج طبرسی، ج ۲، ص ۴۹۳ (زیارت آل‌یاسین)
۲) بیانات پس از غرس دو اصله نهال در روز درختکاری (۱۴۰۰/۱۲/۱۵)
۳) بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهّر رضوی در مشهد مقدّس (۱۳۸۸/۱/۱)
۴) از جمله، بیانات در دیدار رئیس جمهور و اعضای هیئت دولت (۱۳۹۴/۶/۴)
۵) سخنرانی تلویزیونی به مناسبت اوّلین روز سال ۱۴۰۰ (۱۴۰۰/۱/۱)
۶) سوره‌ی انفال، بخشی از آیه‌ی ۴۶؛ «... و با هم نزاع مکنید که سُست شوید و مهابت شما از بین برود ...»

نوروز یکی از بزرگترین جشنهای ملی ایران که در نخستین روز از ماه فروردین (سال شمسی) آن گاه که روز و شب برابر گردد، ‌می‌باشد، جشن فروردین، جشن بهار، جشن سال نو نزد آریائیان است.

مسعودی در التنبیه و الاشراف (چاپ لیدن، ۱۸۹۳) گوید: آغاز سال ایرانیان در اول تابستان و مهرگان در اول زمستان بوده است، قراینی در دست است که می‌رساند این جشن در عهد قدیم یعنی به هنگام تدوین بخش کهن اوستا نیز در آغاز برج حَمَل یعنی اول بهار برپا می‌شده و شاید به نحوی که اکنون بر ما معلوم نیست آن را در اول برج مزبور ثابت نگاه می‌داشتند، چنان که از تاریخ بر می‌آید در عهد ساسانیان، نوروز یعنی روز اول ایرانی و نخستین روز فروردین ماه در اول فصل بهار نبود، بلکه مانند عید فطر و عید اصلی در میان مسلمانان، آن هم در فصول می‌گشت (منتهی نه بدان سرعت که اعیاد عربی می‌گردند) در سال ۴۶۷ هجری قمری، نوروز در ۲۳ برج هوت، یعنی ۱۷ روز به پایان زمستان مانده واقع بود.

در این هنگام جلال الدین ملکشاه سلجوقی (۴۶۵ ـ ۴۸۵ ق) ترتیب تقویم جدید جلالی را بنا نهاد و نوروز را در روز اول بهار ـ که موقع نجومی تحویل آفتاب به برج حمل است قرار داده ثابت نگهداشت...، فردوسی در اشعار خود آورده که در نوروز جمشید به پادشاهی رسید و آن روز را روز نو خواندند (هر چند این مطلب به طور صریح استفاده نمی‌شود) و لکن ممکن است در نوروز این اتفاق افتاده چند بیت از اشعار او چنین است:

جهان انجمن شد بر تخت روی // فرو مانده از فره بخت اوی

بجمشید بر گوهر افشاندند // هر آن روز را روز نو خواندند

سرسال نو هرمز فرودین // بر آسوده از رنج تن، دل ز کین

بزرگان بشادی بیاراستند // می و جام و رامشگران خواستند

چنین روز فرخ از آن روزگار // بماند از آن خسروان یادگار (شاهنامه، ج ۱، ص ۲۵ ـ ۲۶)

از مطالب فوق روشن می گردد که نوروز از مراسم بسیار کهن ایرانیان آریایی است هر چند از مراسم نوروز در دربار شاهنشاهان هخامنشی و اشکانی اطلاعات دقیقی در دست نیست، ولی به عکس از عصر ساسانی اطلاعات زیادی موجود است.

نوروز در عصر خلفا

خلفای نخستین اسلام به نوروز اعتنایی نداشتند؛ ولی بعدها خلفای اموی برای افزودن درآمد خود هدایای نوروز را از نو معمول داشتند. بنی امیه هدیه‌ای در عید نوروز بر مردم ایران تحمیل می‌کردند که در زمان معاویه مقدار آن به ۵ تا ده میلیون درهم بالغ می‌شد.[۱] نخستین کسی که هدایای نوروز و مهرگان را رواج داد حجاج بن یوسف بود، اندکی بعد این رسم (اهدا تحفه) به خاطر گران آمدن بر مردم (زمان عمر بن عبدالعزیز) منسوخ گردید ولی در تمام این مدت ایرانیان مراسم عید خود را برپا می‌داشتند.

در دوره‌های بعد، خصوصا زمان ظهور ابومسلم خراسانی به بعد سلسله (طاهریان، صفاریان) که زمان نفوذ عباسیان و برمکیان بوده، این جشن ها رونق گرفته و تا به حال که می‌بینید،[۲] و امّا این که روایاتی از ائمه معصومین ـ علیهم السّلام ـ رسیده؟ آری. هم در جهت اثبات و هم در جهت نفی، امّا روایات مثبت: روایات زیادی از ائمه در خصوص نوروز به ما رسیده و علامه مجلسی(ره) روایات را در بحار الانوار ذکر کرده است و مرحوم محدث قمی هم در مفاتیح الجنان به صورت مختصر ذکر کرده است، از باب نمونه سه مورد را ذکر می کنیم:

۱. از امام صادق ـ علیه السّلام ـ نقل شده است که خروج و قیام امام زمان ـ علیه السّلام ـ در سال طاق از هجرت، روز جمعه نوروز عجم، دهم محرم در کعبة معظمه واقع خواهد شد.

۲. خداوند حضرت آدم را در نوروز خلق کرد.[۳]

۳. امام صادق ـ علیه السّلام ـ: به معلی بن خنیس فرمودند: که چون روز نوروز شود غسل کن و پاکترین جامه‌های خود را بپوش و به بهترین بوهای خوش خود را خوشبو گردان و در آن روز روزه بدار، و سپس دستور نمازی را به صورت مخصوصه دادند و دعایی را هم در این خصوص تعلیم فرمودند و سپس فرمودند، چون چنین کنی گناهان پنجاه ساله تو آمرزیده شود و بسیار بگو: یا ذو الجلالِ و الاکرام. و در کتب غیر مشهور روایت گردیده که در وقت تحویل این دعا را بسیار بخوانند و بعضی ۳۶۶ مرتبه گفته‌اند: یا محوّل الحولِ و الاحوال، حوّل حالنا الی احسنِ الحال، و بروایت دیگر: یا مقلّب القلوب و الاَبصار، یا مدبّر اللّیل و النهار، یامحوّل الحولِ و الاحوال، حوّل حالنا الی احسن الحال.[۴]

صاحب جواهر با توجه به سخن مصباح المتهجد و دیگران بر مسلم بودن استحباب روزه نوروز تأکید کرده است، سپس نقل فوق از امام کاظم ـ علیه السّلام ـ آورده و گفته است که این نقل نمی‌تواند معارض ادلة استحباب باشد به علاوه که محتمل است که بر اساس تقیه صادر شده باشد، شاید هم مقصود نوروزی غیر از نوروزی باشد که همه آن را می پذیرند.[۵] آقای رسول جعفریان در ادامه نقل صاحب جواهر می‌گوید: باید توجه داشت که مستند همه روایت معلی بن خنیس است به علاوه اگر تقیه‌ای در کار بود، باید امام همان ابتدا موافقت می‌کرد نه مخالفت. نکته سوم وی (صاحب جواهر) واضح البطلان است، زیرا به هر روی در آن روزگار یک نوروز بیشتر وجود نداشته است.

و عمده‌ترین روایاتی که در تأیید وارد شده همین روایت معلی بن خنیس می‌باشد که از امام صادق ـ علیه السّلام ـ می باشد که بعضی آن را مختصر و بعضی طولانی نقل کرده‌اند، مرحوم مجلسی در بحار الانوار، ج ۵۶، ص ۹۱، باب یوم النیروز به طور مبسوط روایت را ذکر کرده و به بحث پیرامون آن پرداخته است که یک نقل آن در صفحه قبل گذشت و نقل دوم آن چنین است که امام صادق ـ علیه السّلام ـ به معلی فرمود: روز نوروز، روزی است که رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ برای امام علی ـ علیه السّلام ـ در غدیر پیمان گرفت و مردم به ولایت او اعتراف کردند، خوشا به حال کسی که بر آن پیمان باقی ماند و بدا به حال کسی که آن عهد را شکست.

روز نوروز، روزی است که رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ امام علی ـ علیه السّلام ـ را به وادی جن فرستاد و او از آنها عهدها و پیمانها گرفت. روز نوروز، روزی است که بر خوارج غلبه یافت و ذو الثدیه را کشت. روز نوروز، روزی است که قائم ما از اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ قیام خواهد کرد و خداوند او را بر دجال پیروز خواهد نمود و دجال را بر کناسة کوفه به دار خواهد زد. هیچ نوروزی نخواهد آمد جز آن که ما انتظار فرجی در آن داریم. این از روزهای متعلق به ماست که فارسیان آن را حفظ کردند و شما (عربها) آن را ضایع کردید.

امّا یک روایت متناقض با مطالب پیشین وجود دارد که ابن شهر آشوب ( ۵۸۸ م) در کتاب مناقب در برخورد منصور با امام کاظم ـ علیه السّلام ـ آورده است (که مرحوم مجلسی هم در ج ۹۵، بحار الانوار، ص ۴۱۹، روایت را ذکر کرده است).

وی می‌نویسد: منصور از امام خواست تا در عیدنوروز به جای او در مجلس نشسته و هدایایی را که آورده می‌شد از طرف او بگیرد. امام ـ علیه السّلام ـ در پاسخ او فرمودند: من اخباری را که از جدّم رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ وارد شده بررسی کردم و خبری در رابطه با این عید پیدا نکردم، این عید از سنن ایرانیان است که اسلام بر آن خط بطلان کشیده است، به خدا پناه می‌برم از اینکه چیزی را که اسلام آن را از میان برده دوباره آن را زنده کنم.

به هر صورت برخی از علماء سعی کرده اند روایاتی را که از ظاهر آنها تأیید عید نوروز استفاده می‌شود بر اول سال شمسی (فروردین) تطبیق دهند و وعده ای دیگر که نظرشان منفی است، کوشش کرده اند روایات موید نوروز را به نحوی توجیه و رد کنند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

۱. مثالات تاریخ – دفتر دوم، نویسنده:رسول جعفریان.

۲. آثار الباقه، نویسنده:ابوریحان بیرونی.

پی نوشت ها:

[۱]. جرجی زیدان، تمدن اسلامی، ج ۲، ص ۲۲.

[۲] . معین، محمد، فرهنگ لغت، ج ۴، ص ۴۸۴۶، لغت نوروز؛ دهخدا، لغت نامه، برهان قاطع، لغت نوروز.

[۳] . همان.

[۴] . مجلسی، محمدباقر، حلیة المتقین، آخر کتاب کتابی به نام مجمع المعارف و مخزن المعارف، تالیف محمد شفیع بن محمد صالح، چاپ شده ص ۴۷ ذیل در علامات آخر الزمان؛ مصباح المجتهد، ص ۵۹۱، بحار الانوار، ج ۵۹، ص ۱۰۱، وسایل الشیعه، ج ۷، ص ۳۴۶.

[۵] . جواهر الکلام، ج ۵، ص ۴۰.