برخی با طرح این شبهه که نام حضرت مهدی (عج) در قرآن نیامده است، سعی در تضعیف این باور دارند. اما نگاهی دقیق به آیات قرآن نشان میدهد که وعدههای الهی درباره استقرار عدالت و غلبه دین حق، در واقع اشاره به ظهور منجی عالم دارد. در ادامه، به بررسی آیات قرآن و پاسخ به این ادعا میپردازیم.
یکی از شبهات رایج، انکار وجود اشاره به امام زمان (عج) در قرآن کریم است. این ادعا که قرآن سخنی از ظهور ایشان و حکومت جهانی عدالتخواه ایشان به میان نیاورده، کاملاً بیاساس است. قرآن کریم بهعنوان کتاب هدایت، همواره به موضوعات بنیادین اعتقادی از جمله ولایت و ظهور دین حق در جهان پرداخته است. آیات متعددی وجود دارند که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به این موضوع اشاره دارند و روایات معتبر از پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع)، این آیات را به امام زمان (عج) تفسیر کردهاند. در ادامه، با استناد به آیات قرآن و تفاسیر معتبر، به بررسی برخی از این آیات و پاسخ به این شبهه خواهیم پرداخت.
۱ آیا خداوند در قرآن از امام مهدی سخنی به میان آورده است؟
پرسش اول
برخی شبهه میکنند که چگونه به امام زمان معتقد باشیم در حالی که در قرآن هیچ سخنی در مورد امام زمان و حکومت و عدالت او نیامده است؟
پاسخ این ادعا که در آیات قرآن سخنی از امام زمان به میان نیاورده است، بسیار سست و بدیهی البطلان است و آیات فراوانی از قرآن کریم اشاره به امام زمان و حکومت عالم گیر او دارد که هم اینک به برخی اشاره می کنیم؛
۱. آیات مربوط به ظهور دین حق در جهان؛
خداوند می فرماید؛ می خواهند نور خدا را با دهانهایشان خاموش کنند، درحالی که خداوند تمام کننده نور دین خویش است هر چند کافران را ناخوش آید. (الصف : ۹۸)
اوست که پیامبر خویش را با هدایت و دین حق روانه کرد تا آن را بر همه دین ها چیره کند هر چند مشرکان را ناخوش آید. (توبه ۳۳)
اوست که پیامبر خویش را با هدایت و دین حق روانه کرد تا آن را بر همه دین ها چیره کند و گواه بودن خداوند کافی است. (الفتح (۲۸)
امام صادق در باره سخن خدای عز و جل: اوست که پیامبر خویش را با هدایت و دین حق روانه کرد تا آن را بر همه دین ها چیره کند و گواه بودن خداوند، کافی است فرمود:
«به خدا سوگند هنوز تأویل آن به وقوع نپیوسته است و به وقوع نخواهد پیوست تا آن که قائم خروج کند.(۱)
۲_ آیات مربوط به پیدایی حق و رفتن باطل خداوند می فرماید؛ و بگو حق آمد و باطل رفت. بی گمان باطل از میان رفتنی است». (اسراء (۸۱)
امام باقر در باره سخن خدای عز و جل: «و بگو: حق آمد و باطل رفت.
بیگمان باطل از میان رفتنی است فرمود: «هنگامی که قائم قیام کند، دولت باطل می رود.(۲)
در نقل دیگری از حکیمه خاتون چنین آمده است؛ وجود سرورم را احساس کردم و صدای امام ابو محمد حسن عسکری ، را شنیدم که می گفت: «ای عمه پسرم را به من بده من پرده از سرورم بر گرفتم که دیدم در سجده است و هفت جایگاه سجده اش را روی زمین نهاده است و بر ساعد دست راستش نوشته شده است: «حق آمد و باطل رفت. بی گمان باطل ازمیان رفتنی است.(۳)
۳_آیات مربوط به زنده شدن زمین با عدالت؛ خداوند می فرماید؛
بدانید که خداوند زمین را پس از مرگش زنده می کند. نشانه ها را برایتان روشن کردیم تا شاید دریابید. (حدید (۱۷)
امام باقر در باره سخن خدای متعال بدانید که خداوند زمین را پس ازمرگش زنده می کند. نشانه ها را برایتان روشن کردیم تا شاید دریابید» فرمود:
خداوند عز و جل زمین را پس از مرگش یعنی پس از کفر ورزیدن زمینیان؛ چرا که کافر مرده شمرده می شود ، با دستان قائم زنده می کند.(۴)
و فرمود: منظور مرگ زمین با کفر ساکنان آن است. کافر مرده است. و خداوند زمین را با قائم با برقراری عدالت در آن زنده می کند. پس زمین، زنده می شود و ساکنان زمین هم پس از مرگشان زنده می شوند.(۵)
۴. آیات مربوط به وراثت صالحان؛ خداوند می فرماید؛
و در زبور پس از ذکر نوشتیم که زمین را بندگان صالحم به ارث می برند.(انبیاء ۱۰۵)
امام باقر فرمود:
مقصود از بندگان صالح در سخن خدای عز وجل: زمین را بندگان صالحم به ارث می برند یاران مهدی در آخر الزمان هستند»(۶)
۵. آیات مربوط به امامت مستضعفین؛
خداوند می فرماید؛
و ما می خواهیم که بر مستضعفان زمین منت نهیم و آنان را امام و وارث زمین قرار دهیم. (قصص (۵)
امام علی در باره سخن خدای متعال و ما می خواهیم که بر مستضعفان زمین منت نهیم و آنان را امام و وارث زمین قرار دهیم فرمود: «آنان، خاندان محمد هستند. خداوند مهدی ایشان را پس از رنج و مشقتشان بر می انگیزد و آنان را با عزت و دشمنانشان را خوار میکند(۷)
در نقل دیگری آمده است؛
«این آیه مخصوص صاحب الأمر است که در آخر الزمان ظهور می کند و جباران و فرعون ها را هلاک می سازد و شرق و غرب زمین را می گیرد و آن را از عدل پر می کند، همان گونه که از ستم پر شده است.»(۷)
۶. آیات مربوط به خلافت مومنان؛ قرآن می گوید:
خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده اند، وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین خود کند، همان گونه که پیشینیان آنها را جانشین کرد و دینی را که برایشان پسندیده به سودشان مستقر سازد و هر اسشان را به ایمنی تبدیل کند. تنها مرا می پرستند و چیزی را شریکم نمی کنند و هر کس پس از آن ناسپاسی کند فاسق و از دین بیرون رفته است.(نور ۵۵)
امام سجاد در باره آیه ؛ به خدای آسمان و زمین سوگند که آن حق است همچنان که سخن می گویید فرمود: قیام قائم از خاندان محمد، منظور ] است
و در باره آن نازل شده است: «خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده اند وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین خود کند،
همان گونه که پیشینیان آنها را جانشین کرد و دینی را که برایشان پسندیده، به سودشان مستقر سازد و هراسشان را به ایمنی تبدیل کند (۸)
در نقل دیگری آمده است؛
امام زین العابدین چون آیه مذکور را خواند، فرمود: «به خدا سوگند، آنان شیعیان ما اهل بیت هستند. خداوند، آن را به دست مردی از ما برایشان به انجام می رساند و او مهدی این امت و همان کسی است که پیامبر خدا فرمود:
«اگرجز یک روز از دنیا نمانده باشد، خدا آن روز را طول می دهد تا مردی از خاندان من و همنام من حاکمیت یابد و زمین را از عدل و داد پر کند، همان گونه که از ظلم و ستم پر شده است (۹)
آیات مربوط به اجابت دعای درمانده؛
قرآن می گوید؛
یا کسی که دعای درمانده را چون بخواندش اجابت میکند و گرفتاری را برطرف می سازد و شما را خلفای زمین قرار می دهد؟ آیا معبودی با خدا هست؟
چه کم پند می گیرید!». (نمل ۶۲)
امام صادق فرمود:
این آیه برای قائم از خاندان محمد نازل شده است. به خدا سوگند، مضطر درمانده اوست هنگامی که در مقام ابراهیم دو رکعت نماز بخواند و خدا را بخواند و خدا هم اجابتش کند و گرفتاری اش را برطرف سازد و او را خلیفه در زمین قرار دهد.(۱۰)
امام باقر فرمود:
به خدا سوگند مضطر در کتاب خدا در آیه یا کسی که دعای مضطر درمانده را چون بخواندش اجابت می کند و گرفتاری را برطرف می سازد و شما را خلفای زمین قرار می دهد او امام زمان است و اولین کسی که با او بیعت می کند جبرئیل است. سپس سیصد و سیزده مرد که هر کس در مسیر او باشد
به او می رسد و هر کس در مسیرش نباشد از بسترش خود را به او می رساند، و آن سخن امیر مؤمنان است که فرمود: «آنان از بستر خود ناپدید می شوند و آن همان سخن خداوند است که فرمود: «به خیرها بشتابید، هر کجا باشید. خداوند همه شما را فراهم می می آورد(۱۱)
آیات مربوط به امام مهدی بسیار فراتر از موارد ذکر شده است. علامه مجلسی رحمه الله در بحار الأنوار تحت عنوان «باب الآیات المأولة بقیام القائم ال ۷۷ آیه را که به قیام امام مهدی تأویل شده در ضمن ۶۶ حدیث آورده است،
بحار الانوار، ج۵۱، ص۴۴-۶۴) و همچنین در کتاب معجم أحادیث الإمام المهدی (جلد پنجم بر پایه شماری از احادیث، ۲۶۵ آیه از آیات قرآن کریم به حکومت جهانی امام مهدی تفسیر یا تطبیق شده است.
