روایت زیر از کتاب کشفالغمه به این سوال میپردازد که چرا منطقه غدیر خم به عنوان محل ابلاغ ولایت امیرالمومنین علیهالسلام انتخاب شده است.
مرحوم اربلی نقل میکند:
و لَمَّا قَضَی رَسُولُ اللَّهِ ص نُسُکَهُ شَرِکَ عَلِیّاً فِی هَدْیِهِ وَ قَفَلَ إِلَی الْمَدِینَةِ مَعَهُ فَانْتَهَی إِلَی غَدِیرِ خُمٍّ فَنَزَلَ حِینَ لَا مَوْضِعَ نُزُولٍ لِعَدَمِ الْمَاءِ وَ الْمَرْعَی وَ نَزَلَ الْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَ کَانَ سَبَبَ نُزُولِهِ أَنَّهُ أَمَرَ بِنَصْبِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ خَلِیفَةً فِی الْأُمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ وَ تَقَدَّمَ الْوَحْیُ إِلَیْهِ فِی ذَلِکَ مِنْ غَیْرِ تَوْقِیتٍ
فَأَخَّرَهُإِلَی وَقْتٍ یَأْمَنُ فِیهِ الِاخْتِلَافَ وَ عَلِمَ أَنَّهُ إِنْ تَجَاوَزَ غَدِیرَ خُمٍّ انْفَصَلَ عَنْهُ کَثِیرٌ مِنَ النَّاسِ إِلَی بِلَادِهِمْ وَ أَمَاکِنِهِمْ وَ بَوَادِیهِمْ فَأَرَادَ اللَّهُ أَنْ یَجْمَعَهُمْ لِسَمَاعِ النَّصِّ وَ تَأْکِیدِ الْحُجَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ یَعْنِی فِی اسْتِخْلَافِ عَلِیٍّ وَ النَّصِّ عَلَیْهِ بِالْإِمَامَةِ وَ إِنْ لَمْ
تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ فَأَکَّدَ الْفَرْضَ عَلَیْهِ بِذَلِکَ وَ خَوَّفَهُ مِنْ تَأْخِیرِ الْأَمْرِ وَ ضَمِنَ لَهُ الْعِصْمَةَ وَ مَنَعَ النَّاسَ مِنْه
و هنگامی که رسول خدا صلیاللهعلیهوآله مناسک حج خود را به پایان رساند، علی علیهالسلام را در قربانیاش شریک کرد و همراه او به سوی مدینه بازگشت.
چون به غدیر خم رسید، در جایی فرود آمد که به دلیل نبودِ آب و چراگاه، جای مناسبی برای توقف نبود و مسلمانان نیز همراه او فرود آمدند.
علتِ توقف ایشان در آن مکان، این بود که خداوند به وی دستور داده بود تا امیرالمؤمنین علیهالسلام را به عنوان جانشین خود در میان امت منصوب کند.
پیش از آن نیز وحی در اینباره به پیامبر صلیاللهعلیهوآله رسیده بود، اما زمانی برای آن تعیین نشده بود؛ از اینرو پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله، اجرای آن را به زمانی موکول کرد که از بروز اختلاف در امان باشد.
ایشان میدانست که اگر از غدیر خم بگذرد، بسیاری از مردم از او جدا شده و به سوی شهرها، مناطق و بیابانهای خود پراکنده میشوند؛ لذا خداوند اراده کرد که آنان را برای شنیدن این نصّ (فرمان صریح) و تکمیلِ حجت گرد هم آورد.
پس خداوند متعال این آیه را نازل فرمود: «ای پیامبر! آنچه از سوی پروردگارت بر تو نازل شده است، [به مردم] ابلاغ کن»؛
یعنی ابلاغِ امرِ جانشینی امام علی علیهالسلام و نصّ تصریح بر امامت او؛ «و اگر چنین نکنی، رسالت او را نرساندهای و خداوند تو را از [شرّ] مردم حفظ میکند.
بدین ترتیب، خداوند این تکلیف را بر پیامبر «صلیاللهعلیهوآله» مؤکد ساخت و ایشان را از تأخیر در این امر برحذر داشت و ضمانتِ حفظِ جانِ ایشان را در برابر مردم داد.
منبع: کتاب کشف الغمة ج 1 ص 237
