emamian

emamian

بسم الله الرّحمن الرّحیم(۱)
 
و الحمد لله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا ابی‌القاسم المصطفیٰ محمّد و علی آله الاطیبین الاطهرین المنتجبین سیّما بقیّة الله فی الارضین (ارواحنا فداه).

خیلی خوش ‌آمدید. خاطره‌ی ما از اردبیل و مردم اردبیل و روحیه‌ی اردبیلی‌ها با زیارت شماها و بیانات شافی و وافی این آقایان بحمدالله تجدید شد. همواره از روحیه‌ی مردم اردبیل و فعّالیّتهای مخلصانه‌ی آنها ذهن ما بحمدالله با مشاهدات متعدّدی همراه بوده.

من دو سه مطلب عرض میکنم: یک مطلب درباره‌ی همین مسئله‌ی اردبیل است. بنده اصرار دارم در دیدار با مردم و اهالی هر منطقه‌ای، هر شهری، هر استانی برجستگی‌هایی از آن استان را مطرح کنم تا همه بشنوند، همه‌ی مردم ایران بفهمند و خود آن مردم هم قدردان این خصوصیّات باشند. اردبیل یکی از آن نقاطی است که در تاریخ ما برجستگی‌هایی دارد؛ اردبیل حقّ بزرگی بر گردن ایران دارد. من در دیدار با مردم اردبیل چند سال پیش از این، آنجا خطاب به برادران و خواهران عرض کردم که اردبیلی‌ها دو کار بزرگ برای ایران کرده‌اند؛ یکی یک کار ملّی است، یکی یک کار مذهبی است.(۲)

کار ملّی عبارت بود از وحدت کشور؛ یعنی این یکپارچگی و وحدتی که شما امروز در ایران می‌بینید، کار صفویّه است؛ این از اردبیل شروع شد، از زمان شاه اسماعیل این شروع شد. قبل از روی کار آمدن صفویّه در کشور، کشور ایران ملوک‌الطّوایفی بود، هر گوشه‌ای‌ از آن دست یک کسی بود. این مجموعه‌ای که به نام ایران شناخته میشود، که البتّه آن وقت وسعت و گسترش بیشتری از امروز داشت، به این صورتِ متّحد و یکپارچه وجود نداشت. صفویّه از اردبیل برخاستند و این کشور را یکپارچه کردند که تا امروز هم باقی است. بنابراین، ما امروز یکپارچگی کشورمان را [به سبب] این کار ملّی و تاریخی‌ای که انجام گرفت، مدیون اردبیلیم.

کار مذهبی هم اشاعه‌ی مذهب اهل‌بیت بود. البتّه ایرانی‌ها از قدیم به اهل‌بیت (علیهم ‌السّلام) ارادت داشتند، علاقه داشتند، لکن مذهب اهل‌بیت رایج نبود، در غربت بود. در بعضی از نقاط کشور وجود داشت، در بسیاری از نقاط کشور نبود. خدمت بزرگی که صفویّه به کشور کردند، این بود که مذهب اهل‌بیت را در سرتاسر کشور ایران منتشر کردند. این محبّتی که امروز شما به اهل‌بیت دارید، این ارادتی که دارید، این درسی که ما از مکتب اهل‌بیت در همه‌ی زمینه‌های سیاسی و اجتماعی و مذهبی و غیره میگیریم، به برکت آنها است.

بنابراین، با نگاه تاریخی که نگاه میکنیم، این‌جوری است که دو نقطه‌ی برجسته و مهم در تعامل مردم منطقه‌ی شما با کشور ایران وجود داشته است: یکی ملّی است، یکی اسلامی است. در ادامه هم همین‌جور بوده است؛ یعنی چه از همان زمان صفویّه که ملّای بزرگی مثل محقّق اردبیلی (رضوان الله علیه) در نجف محور علم و فقه شد که علمای بزرگ از راه‌های دور، از شامات و غیره می‌آمدند نجف و پیش ایشان تحصیل میکردند و مرحوم آقا باقر بهبهانی (رضوان الله علیه) که یکی از اَعلام بزرگ تاریخ فقه شیعه است، ایشان را «شیخ‌الطّائفه» اسم میگذارد ــ «شیخ‌الطّائفه» تعبیری است که راجع به شیخ طوسی گفته میشود؛ مرحوم آقا باقر بهبهانی میگوید محقّق اردبیلی «شیخ‌الطّائفه» است؛ در مورد ایشان تعبیر «شیخ‌الطّائفه» دارد ــ تا دوران اندکی قبل از ما، علمای بزرگ و برجسته در خود اردبیل [مثل] مرحوم آمیرزا علی‌اکبر آقای اردبیلی، ملّای متنفّذ و فعّال، که مسجد ایشان امروز معروف است و وجود دارد، تا زمان ما، در مشهدِ ما مرحوم آقای آسیّد یونس اردبیلی، که مرجع تقلید بود و عالِم درجه‌ی یک مشهد ایشان بود ــ علما زیاد بودند امّا آن کسی که در رأس همه قرار داشت، مرحوم آسیّد یونس اردبیلی بود ــ‌ و همین‌طور علمای گوناگونی در بخشهای مختلف حضور داشتند.

در مسئله‌ی جهاد و حضور در میدان مجاهدت هم اردبیلی‌ها انصافاً جزو صفوف مقدّمند، که خب تفاصیلش را آقایان اشاره کردند و گفتند. اینکه در حدود ۳۵ هزار رزمنده از اردبیل روانه‌ی جبهه‌ها شده، رقم خوبی است، رقم بالایی است. این منطقه حدود ۳۴۰۰ یا بیشتر شهید داده و جانبازهای فراوان و خانواده‌های معظّم شهیدان [دارد]؛ اینها را باید حفظ کرد؛ شناسنامه‌ی اردبیل اینها است. ما در شناخت شهرها و استانهای خودمان نمیتوانیم به حدود جغرافیایی و مسائل اقلیمی و بقیّه‌ی چیزها اکتفا کنیم؛ عمده اینها است؛ شناسنامه‌ی اردبیل اینها است: سابقه‌ی علمی، سابقه‌ی جهاد، سابقه‌ی شهادت و حضور در میدانهایی که حیات ملّی در این میدانها تجدید شده، چه حیات سیاسی و جهادی و استقلال و مانند اینها، و چه حیات علمی؛ اینها خیلی مهمّند.

یک جمله‌ای را آقای عاملی اشاره کردند، گفتند «ما در بزرگداشت شهیدان، در این جلسه و بزرگداشت و مانند اینها متوقّف نمیمانیم»؛ بله، همین درست است. این کارهایی که دارید میکنید ــ حالا عرض خواهم کرد ــ کارهای لازم است و خیلی مهم است، لکن آنچه این کارها مقدّمه‌ی آن است، عبارت است از اینکه ما راه شهیدان را دنبال کنیم، درس شهیدان را فرابگیریم و عمل بکنیم؛ این مهم است. درباره‌ی مسئله‌ی شهادت، خب واقعاً زبان ما قاصر است از اینکه بخواهیم درباره‌ی رتبه‌ی شهادت و مرتبه‌ی شهیدان عرضی بکنیم. این آیاتی که تلاوت کردند: اِنَّ اللهَ اشتَرىٰ مِنَ المُؤمِنینَ اَنفُسَهُم وَ اَموالَهُم بِاَنَّ لَهُمُ الجَنَّة، [نشان میدهد که] این معامله‌ی با خدا است. یُقاتِلونَ فی‌ سَبیلِ اللهِ فَیَقتُلونَ وَ یُقتَلون‌؛ هر دو ــ هم نابود کردن دشمن، هم کشته شدن در این راه ــ ارزش است؛ این معامله با خدای متعال است. شهید جان خودش را داده است و رضای الهی را که بالاترین ارزشهای عالم وجود، رضای الهی است کسب کرده. بعد هم خدای متعال میفرماید: وَعداً عَلَیهِ حَقًّا فِی التَّوراةِ وَ الاِنجیلِ وَ القُرآن؛(۳)‌ یعنی این جزو معارف مشترک همه‌ی ادیان الهی است، مخصوص اسلام نیست. در همه‌ی ادیان الهی، فداکاری در راه خدا، جان دادن در راه خدا، این ارزش والا را دارد. این آیه‌ی سوره‌ی توبه بود، آیه‌ی سوره‌ی مبارکه‌ی آل‌عمران هم خیلی مهم است: وَ لا تَحسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلوا فی‌ سَبیلِ اللهِ اَمواتًا. شبیه این آیه در سوره‌ی بقره هم هست: وَ لا تَقولوا لِمَن یُقتَلُ فی‌ سَبیلِ اللهِ اَموات،(۴) لکن تأکیدی که در این آیه‌ی شریفه هست ــ لا تَحسَبَنَّ ــ تأکید خیلی واضحی است یعنی خیلی مؤکّد بیان میکند. اوّلاً با فعل «حَسِبَ» [بیان میکند، یعنی] حتّی تصوّر نکنید، به ذهنتان خطور ندهید ‌که شهدا مرده هستند؛ ثانیاً با نونِ تأکید [بیان میکند]. بَل اَحیاءٌ؛ زنده‌اند. نوع زندگی اینها را خدای متعال برای ما شرح نداده که چگونه است لکن [میفرماید:] «اَحیاءٌ عِندَ رَبِّهِم»؛ در حریم ربوبیّتند، در حریم الوهیّت قرار دارند. این بالاتر از این حرفهایی است که ما در باب زنده بودن به عقلمان میرسد؛ یک چیزی فراتر و بالاتر از این حرفها است. هم مقام اینها را نشان میدهد که «بَل اَحیاءٌ عِندَ رَبِّهِم یُرزَقون»‌؛(۵) رزق الهی به اینها میرسد. این رزق الهی چیست؟ خب برای مؤمنین ارزاقی در بهشت وجود دارد و این در قرآن هست [لکن] این «یُرزَقون» غیر از آنها است؛ انسان این‌جور میفهمد؛ یک رزق دیگری است، یک رزق بالاتری است. یکی این مسئله است که مقام اینها را نشان میدهد، بعد پیام اینها را [بیان میکند که] «وَ یَستَبشِرونَ بِالَّذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم مِن خَلفِهِم اَلّا خَوفٌ عَلَیهِم وَ لا هُم یَحزَنون‌»؛(۶) در این راه بیم و اندوه نیست؛ این راه، راه مسرّت، راه انفتاح، راه خشنودی و خوش‌دلی است. این پیامِ اینها است؛ یعنی شهدا ما را تشویق میکنند، به ما میگویند در این راهی که ما رفتیم شما هم دنبال ما بیایید، حرکت کنید. مقام شهدا این‌جوری است و اگر چنانچه انسان آیات قرآن را درباره‌ی محنتهای قیامت و برزخ تأمّل کند، مورد تدّبر قرار بدهد ــ آن حسرتها، آن سختی‌ها، آن فشارها را ــ آن وقت میفهمد که این رزق الهی و حضور در حریم ربوبیّت چقدر اهمّیّت دارد، چقدر ارزش دارد!

خب، حالا فقط یک نکته‌ای من عرض کنم به شما برادران عزیز و خواهران عزیز. ما با شهدا معاصر بودیم، از نزدیک دیدیم شهدا را؛ هم جهادشان را دیدیم، هم شهادتشان را دیدیم. شما این نوجوانِ سیزده چهارده ساله(۷) را خودتان دیدید، شهادتِ او را دیدید، شناختید، فهمیدید، همه چیز جلوی چشم شما است. نسل بعدی با این بداهت و با این وضوح این مسئله را نمیبیند؛ به فکر او باید بود. ما دیدیم شهدا چطور توانستند گره‌های بزرگ را باز کنند؛ ما دیدیم که همه‌ی قدرتهای نظامیِ فعّال و پیشرفته‌ی دنیا با هم جمع شدند و ریختند سر کشوری که تازه انقلاب کرده بود، دچار مشکلات فراوان بود، مواریثِ تلخِ دورانِ طاغوت همه جا را فرا گرفته بود، برای اینکه آن را از بین ببرند و نابود کنند، و شهدا توانستند جلوی این بِایستند و این حمله‌ی همه‌جانبه را خنثی کنند؛ این شوخی نیست، این خیلی مسئله‌ی مهمّی است. این هشت سال دفاع مقدّس، نقش رزمندگان ما را، نقش مجاهد‌تهای ما و شهدای ما را در گشودنِ گره‌ها آشکار کرد. بعد از آن هم همین جور تا امروز؛ بعد از جنگ، بعد از دوران دفاع هشت‌ساله، جنگ نظامی ما تمام شد امّا جنگ شناختی، جنگ معرفتی، جنگ اقتصادی، جنگ سیاسی، جنگ امنیّتی روزبه‌روز شدّت پیدا کرده، تا همین امروز. همه‌ی اینها به برکت ایستادگی‌ها، به برکت مقاومتها، به برکت شهادتها خنثی شده.

پس بنابراین، راه برای ما روشن است. راه، راه مجاهدت است، راه ایستادگی است، راه استقامت است. این راهی است که ما باید برای هموار کردن آن تلاش کنیم، فکر کنیم؛ علما یک جور، روشنفکران یک جور، دانشگاهی‌ها یک جور، صاحبانِ مناصبِ گوناگونِ دولتی هر کدام یک جور باید تلاش کنند. این کاری است که ما باید انجام بدهیم؛ خدای متعال هم برکت میدهد، کمااینکه به خون شهدا برکت داد. شما ملاحظه کنید، مثلاً فرض کنید شهیدی مثل شهید سلیمانی در راه خدا به شهادت میرسد، یک ملّت تکان میخورد، یک ملّت حرکت میکند و تمام این خطوط توهّمی‌ای که بین آحاد ملّت هست به هم میریزد و ملّت یکپارچه راه می‌افتند؛ این برکتی است که خدا به خون شهید داده. بارزترین مثال؛ خون مطهّر اباعبدالله (علیه ‌الصّلاة و السّلام) است؛ امسال دشمن چه تلاشی کرد تا شاید بتواند رونق محرّم را کم کند؛ نتوانست و بعکس شد، عکس آنچه او میخواست اتّفاق افتاد. امسال محرّم و دهه‌ی عاشورا گرم‌تر، پُرشورتر، پُرمعناتر، معرفت‌برانگیزتر از همه‌ی سالهای قبل بود؛ این، کار خدا است که حادثه‌ی کربلا که در یک بیابان، تقریباً در یک نصفه‌روز یا در یک روز انجام گرفت، این‌جور در تاریخ روزبه‌روز بیشتر اشتعال پیدا کند و عشق حسینی، مسلمان و غیر مسلمان نشناسد. شما الان می‌بینید فِرَق مختلف مسلمان به امام حسین اظهار عشق میکنند؛ غیر مسلمانها [هم همین‌طور؛] مسیحی، زرتشتی، هندو. این راه‌پیمایی اربعین را شما مشاهده کنید و ببینید! اینها همه نشان‌دهنده‌ی ارزش‌گذاری خداوند بر روی شهادت و خون شهید و راه شهدا است؛ این را باید حفظ کرد، این را باید نگه داشت. در واقع امروز مسئولیّت شما که این کار بزرگ را دارید انجام میدهید و  نام شهدا را احیا میکنید، شبیه کار امام سجّاد (علیه‌ السّلام) و حضرت زینب است. آنها هم حادثه‌ی عاشورا را حفظ کردند، نگه داشتند، تثبیت کردند و در تاریخ ماندگار کردند؛ نگذاشتند از صفحه‌ی تاریخ محو بشود، پاک بشود؛ شما هم همین کار را دارید میکنید؛ یعنی ارزش کار شما برای حفظ آثار شهدا این است.

امیدواریم ان‌شاءالله خدای متعال به شماها توفیق بدهد که برای حفظ نام شهیدان، یاد شهیدان، خاطره‌ی شهیدان، حوادث شهادتهای اینها، داستانهای اینها، همه‌ی روشهای لازم را دنبال کنید؛ از همه مهم‌تر هم روشهای هنری است؛ شیوه‌های هنری را هر چه بیشتر به کار بگیرید. ان‌شاءالله خدای متعال شما را مأجور خواهد داشت و این راه ادامه پیدا خواهد کرد.

والسّلام علیکم و رحمة ‌الله و برکاته
 
 
در ابتدای این دیدار، حجّت‌الاسلام والمسلمین سیّدحسن عاملی (نمایندهی ولیّفقیه در استان اردبیل و امام‌جمعهی اردبیل) و سرتیپ‌دوّم پاسدار غلامحسین محمّدی اصل (فرمانده سپاه حضرت عبّاس استان اردبیل و دبیر کنگره) گزارشهایی ارائه کردند.
۲) اشاره به سفر معظّمٌله به استان اردبیل در مردادماه سال ۱۳۷۹. ر.ک: بیانات در جمع مردم استان اردبیل (۱۳۷۹/۵/۳)
سوره‌ی توبه، بخشی از آیه‌ی ۱۱۱؛ «در حقیقت، خدا از مؤمنان، جان و مالشان را به [بهاى] اینکه بهشت براى آنان باشد خریده است؛ همان کسانى که در راه خدا مىجنگند و مىکُشند و کشته مىشوند. [این] به عنوان وعده‌ی حقّى در تورات و انجیل و قرآن بر عهده‌ی او است ...»
سوره‌ی بقره، بخشی از آیه‌ی ۱۵۴؛ «و کسانى را که در راه خدا کشته مىشوند، مرده نخوانید ...»
سوره‌ی آل‌عمران، آیه‌ی ۱۶۹؛ «هرگز کسانى را که در راه خدا کشته شده‌اند، مرده مپندار، بلکه زنده‌اند که نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند.»
سوره‌ی آل‌عمران، آیه‌ی ۱۶۹ و بخشی از آیه‌ی ۱۷۰؛ «... و براى کسانى که از پى ایشانند و هنوز به آنان نپیوسته‌اند شادى مىکنند که نه بیمى بر ایشان است و نه اندوهگین مىشوند.»
شهید مرحمت بالازاده

 

 
بسم الله الرّحمن الرّحیم(۱)

و الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا ابی‌القاسم المصطفیٰ محمّد و علی آله الطّیّبین الطّاهرین المعصومین سیّما بقیّة الله فی الارضین.

خوشامد عرض میکنم به یکایک شما عزیزان؛ برادران عزیز، خواهران عزیز، فرزندان مایه‌ی افتخار ملّت ایران؛ ان‌شاءالله که همه موفّق و مؤیّد باشید.

هدف از این جلسه تشکّر و تقدیر است؛ صمیمانه از یکایک شما تشکّر میکنم؛ هم از مجموعه‌ی ناوگروه ۸۶ که مأموریّت بزرگی را انجام دادند و پیرامون کره‌ی زمین را با موفّقیّت گردش کردند،(۲) کاری که در طول تاریخ دریانوردی کشورمان اتفاق نیفتاده بود؛ همچنین تشکّر میکنم از خانواده‌های شما که درباره‌ی خانواده‌ها بعد یک کلمه‌ای عرض خواهم کرد؛ همچنین از فرمانده محترم نیروی دریایی؛ همچنین از قرارگاه راهبردی‌ای که در ارتش تشکیل شد، [یعنی] قرارگاه راهبردی ذوالفقار که به طور مستمر با ناوگروه در ارتباط بودند که بنده چند بار استفسار کردم، دیدم کاملاً مطّلعند از خصوصیّات ناوگروه. همچنین تشکّر میکنم از دستگاه‌هایی که پشتیبانی کردند ــ چه دستگاه‌های فنّی، چه ستاد یا قرارگاه اقلیم‌شناسی و امثال اینها ــ که این کار بزرگ با شراکت مجموعه‌ای از افراد انجام بگیرد و شما کارکنان و اعضای ناوگروه ۸۶ بتوانید این موفّقیّت را، این عملیّات بزرگ را با افتخار ان‌شاءالله به انجام برسانید که رساندید.

من به همین مناسبت لازم میدانم یادی کنم از شهیدان نیروی دریایی، شهیدان ناوچه‌ی پیکان(۳) که آنها هم جوانهایی بودند و مردان باگذشتی بودند [و نیز] شهدای ارتش سرافراز جمهوری اسلامی؛ همه‌ی ‌ما مدیون آنها و خانواده‌هایشان هستیم. عزیزان من، اقدامهای گذشتگان شما در دوران حوادث مهمّ انقلاب تا امروز، زمینه‌ی موفّقیّت امروز شما است؛ باید قدردان آنها باشید. ارتش و سپاه در دریا فداکاری‌های زیادی کردند و این فداکاری‌ها به ثمر نشست؛ شما گلِ دمیده‌ی از گیاه سرسبزی هستید که آنها به وجود آوردند، میوه‌ی شیرین از درختی هستید که آنها نشاندند. امروز، ما در نقطه‌ی افتخارآمیزی ایستاده‌ایم که اگرچه فرمانده محترم نیرو و فرمانده محترم ناوگروه بیانات خوبی را بیان کردند، در تلویزیون هم تا حدودی مطالبی گفته شد، امّا نه، ماجرای حرکت شما این‌جوری تمام نمیشود؛ شرح و تفصیلِ بیشتر و داستان مفصّل‌تری دارد که باید تبیین بشود، باید بیان بشود. این نقطه، نقطه‌ی افتخارآمیزی است؛ این نقطه را ما به برکت تلاشها و مجاهدتهای قبلی داریم.

خب، کار بزرگی که ناوگروه ۸۶ انجام دادند، یک افتخاری است که برای اوّلین‌بار در تاریخ دریانوردیِ کشور ما اتّفاق افتاده. حالا [اگر] این سالهای نکبت‌بار حاکمیّت پهلوی‌ها و قاجاری‌ها را کنار بگذاریم، قبلش ما دریانوردی داشته‌ایم، بد هم نبوده، لکن آن چیزی که قبلاً داشتیم با این کاری که شما کردید فاصله‌اش خیلی زیاد است؛ این یک افتخار بزرگی بود که ناوگروه شما ایجاد کردند؛ یک مجموعه‌ی سیصدوپنجاه‌‌نفری، با یک فرمانده مجرّب و کاردان، بتوانند ۶۵ هزار کیلومتر را طی کنند ــ یک دُور دنیا است ــ مسیر آبی را بگذرانند و نزدیک هشت ماه روی آب بمانند، دقیقاً ۲۳۲ روز؛ اینها کارهای بزرگی است. نیروهای دریاییِ معروفِ دنیا، و کسانی که این کار را میتوانند انجام بدهند و انجام میدهند، معدودند؛ شما انجام دادید؛ سه اقیانوس را درنوردیدید و سرافراز به میهن برگشتید. آنچه شما کردید، یک کار خیلی پُرمعنایی است، به‌آسانی نمیشود این را به چشم یک حادثه‌ی دریانوردی یا نظامی نگاه کرد؛ این کار شما عمق دارد. من یک اشاره‌ای به این عمق میخواهم بکنم.

اوّلاً این حرکت بزرگ حاکی است که در میان نیروهای نظامی ما، هم همّت بلند هست، هم قدرت اراده هست، هم اعتماد به ‌نفس هست؛ اینها خیلی [مهمّند]. سه عامل مهم: همّت گماشتن و اراده‌ی راسخ را پشتِ کار قرار دادن و بعد اعتماد به ‌نفس، یعنی همان «ما میتوانیم»؛ این یک طرف قضیّه است؛ یک طرف دیگر قضیّه‌، دانش نظامی است، قدرت طرّاحی است. این‌طور عملیّات، یک بخش بسیار مهمّش طرّاحی است؛ اینکه بتواند یک مجموعه‌ای یک طرّاحیِ این‌جوری بکند، این خیلی مهم است. و بعد دانش نظامی؛ بعد یک ضلع دیگر: شجاعت، استقامت، قدرت تحمّل سختی‌ها.

ما حالا [به‌سادگی] میگوییم هشت ماه روی آب؛ کسانی که دو روز، سه روز، روی آب رفته‌اند میفهمند هشت ماه روی آب یعنی چه! این سختی‌ها را تحمّل کردن چیز خیلی مهمّی است. ببینید، کار شما حاکی از این حقایق است؛ این حقایق هر یک دانه‌اش درخور اهتمام است؛ یعنی خود اینکه مثلاً فرض کنید یک مجموعه‌ی نظامی بتواند قدرت طرّاحی یک چنین کاری را، عملیّاتی را به دست بیاورد، یک چیز مهمّی است. خودباوری و اعتماد به نفس یک چیز مهمّی است و از این قبیل.

مدیریّت کارآمد هم که همراه با مهارت است، نکته‌ی دیگری است. مدیریّت توانا و کارآمد و ماهر هم خیلی مهم است. این در مجموعه‌ی خطّ مقدّم عملیّات. پشت صحنه، تشکیل همین قرارگاه راهبردی که من اشاره کردم و ارتباط مستمرّ فرمانده نیرو و مسئولین ارتش با مجموعه‌ای که در دریاها دارند حرکت میکنند، این هم یک بخش خیلی مهم از قضیّه است. آن‌طوری که در گزارشها بود ــ من حالا یادداشت نکردم ــ به نظرم مثلاً فرض کنید که حدود هشتاد جلسه در این چند ماه در آن قرارگاه تشکیل شده؛ اینها همه درخور تحسین است و کارهای مهمّی است. این یک بخش از اهمّیّت کار شما است [و همان طور] که حالا بعد خواهم گفت، این کار باید تبیین بشود؛ تبیینش هم راه دارد که من اشاره خواهم کرد.

یک مسئله‌ی دیگر نقش خانواده‌ها است. حالا این خانم محترم چند کلمه‌ای را گفتند، [ولی] بیش از اینها است. این دل‌نگرانی‌ها [چیز کمی نیست]؛ عزیز شما روی آب، در دریا، هشت ماه! نگرانی، دلهره‌، دلواپسی، دلتنگی، جواب بچّه‌ها را دادن؛ پدرها و مادرها یک جور، همسرها یک جور؛ اینها صبر کردند، تحمّل کردند، احساس افتخار کردند. وقتی که ناوگروه آمدند، به ساحلِ ما رسیدند و وارد شدند، من فیلمِ تصویر خانواده‌ها را دیدم. آدم احساس میکند که خانمها، همسران، پدرها، مادرها از اینکه جوانشان این کار بزرگ را انجام داده احساس افتخار میکنند؛ این احساس افتخار خیلی مهم است. این احساس افتخار است که انگیزه میدهد، هم به خود شما، هم به دیگران، که این کارهای بزرگ را انجام بدهند. اگر خانواده‌ها نق میزدند، اظهار ناراحتی میکردند، اظهار نارضایتی میکردند، همان [کسی] هم که رفته بود پشیمان میشد. بحمدالله خانواده‌هایتان امتحان خوبی دادند، صبر خوبی کردند، احساس افتخار کردند، این افتخار را نشان دادند.

من لازم میدانم همین جا یاد کنم و تعظیم کنم در مقابل خانواده‌های شهیدان عزیز. بحمدالله عزیزان شما خانواده‌ها برگشتند، آنها را در آغوش گرفتید، آنها را دیدید؛ خانواده‌های شهدا جای خالی عزیزانشان پُر نشد؛ هر چه داریم، از این گذشتها داریم؛ هر چه داریم، از این بزرگ‌منشی‌ها داریم؛ همه مرهونیم. من هر بار در ملاقات خانواده‌ی شهدا میگویم خدا سایه‌ی شما را از سر ملّت ایران کم نکند.

چند نکته را در باب این اقدام بزرگ نیروی دریایی عرض میکنم. نکته‌ی اوّل این است که این کار شما مصداق آیه‌ی شریفه‌ی «وَ اَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّةٍ وَ مِن رِباطِ الخَیل‌»(۴) بود. قرآن صریحاً، یعنی بدون تأویل، دستور داده که «اَعِدّوا لَهُم»، در مقابل دشمنان آماده‌سازی کنید؛ «مَا استَطَعتُم»، هر چه میتوانید. ببینید، این قرآن است. این دیگر یک احتمال دینی، [یک] روایت ضعیف نیست، صریح قرآن است. «وَ اَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم»؛ هر چه میتوانید باید آمادگی‌ها را افزایش بدهید. این کار شما مصداق این آیه‌ی شریفه بود؛ آمادگی‌ها را افزایش دادید، توانایی‌ها را به رخ کشیدید. این اقدام شما، اگرچه محصول تلاشهایی بود که قبل از شما انجام شده بود، امّا خود این یک قاعده‌ای شد، یک زمینه‌ای شد برای کارهای بزرگ‌تری که بعد از این انجام خواهد گرفت؛ این[طور] است. این اِعداد(۵) را شما انجام دادید. بنابراین این نکته‌ی اوّل که حرکت ناوگروه ۸۶ مصداق آیه‌ی «وَ اَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم» بود.

این کار شما اعتماد به نفس نیروهای ما را ارتقا داد، سطح توانایی‌های نظامی ما را بالا برد، «ما میتوانیم» را که بن‌مایه‌ی پیشرفت است ــ پیشرفت متّکی به اعتقاد به «ما میتوانیم» است ــ در ذهنها تقویت کرد. دشمن هم وقتی که این را میبیند، مجبور میشود دست و پایش را جمع کند؛ به طور طبیعی این‌جور است. در همین آیه هم دارد: تُرهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَه؛ شما آماده‌سازی‌تان را زیاد کنید تا دشمن احساس کند که شما آماده‌اید. یکی از چیزهایی که دشمنان را تشویق میکند به تهاجم و حمله، این است که احساس کنند طرف منفعل است، دچار ضعف است، دچار تردید است؛ این، دشمن را تشویق میکند به اقدام؛ [امّا] وقتی دیدند نه، شماها بیدارید، آماده‌اید، توانایید، دانایید، طبعاً حساب خودشان را میکنند.

نکته‌ی بعدی این است که این کار شما یک تجربه‌های ارزشمندی را در عرصه‌ی دریانوردی به نیروی دریایی و به نیروهای نظامی تقدیم کرد؛ یعنی یک تجربه‌های جدیدی به وجود آمد: عبور از عرض اقیانوس آرام؛ این کار تا حالا برای دریانوردی ما اتّفاق نیفتاده بود. گذر از تنگه‌ها و آبراه‌های دشوار؛ که یک اشاره‌ای کردند. گذر از بعضی از این تنگه‌ها، کار دشوار و فنّی و محتاج مهارت است؛ این کار را شماها انجام دادید؛ بدون حادثه توانستید از این تنگه‌ها و راه‌های دشوار عبور کنید. مواجهه با عوارض دریایی در راه‌های دور؛ آنجایی که هزاران کیلومتر با خانه‌ی خودتان فاصله دارید، مسائل گوناگونی برایتان پیش آمد، مواجهه پیدا کردید و مقابله کردید. تجربه‌ی خودکفایی در سوخت، در برق، در امکانات بهداشتی و درمانی؛ یعنی شما در این سفر پُرماجرا، توانستید هم در سوخت خودکفا باشید، هم در برق و انرژی خودکفا باشید، هم در سلامت ــ چه بهداشت، چه درمان ــ خودکفا باشید، عمل جرّاحی بکنید؛ اینها تجربه‌های خیلی ارزشمندی است. در ارتباط با مرکز هم توانستید تجربه‌های جدیدی را به دست بیاورید. آنچه اتّفاق افتاد، خود این ارتباط، یک نقطه‌ی خیلی مهمّی است؛ توانایی ارتباط‌گیری. این تجربه‌های شما بود؛ اینها ذخیره‌های علمی است؛ این چیزهایی که عرض کردم، این دستاوردها، همه ذخیره‌های علمی است و در دانشگاهها باید تدریس بشود؛ در دانشگاههای نیروی دریایی و مربوط به این کار، این چیزها میتواند به عنوان مادّه‌ی درسی مطرح بشود.

نکته‌ی دیگری که در این کار شما وجود دارد این است که این اقدام شما توانست وجهه‌ی بین‌المللی ایران را بالا ببرد و ارتقاء ببخشد. من میخواهم این را بگویم: ارزش سیاسی کار شما از ارزش نظامی‌اش کمتر نبود، اگر نگوییم بیشتر هم بود. نفْس اینکه شما توانستید یک حرکت بزرگ اینچنینی را روی دریا انجام بدهید، [اینکه] ایران اینقدر نیرو داشت، اینقدر جوان، اینقدر توانایی علمی، اینقدر مهارت که توانست این کار بزرگ را انجام بدهد، این برای کشور وجهه‌ی بین‌المللی ایجاد کرد.

نکته‌ی بعدی این است که این دریانوردیِ شما چند تا درس داشت؛ درسهایی داشت که این درسها قابل توجّه است. درس اوّلش درس خداشناسی بود. دریا یکی از نشانه‌های بارز وجود خداوند است. در دعا میخوانیم «یا مَن فِی البِحارِ عَجائِبُه»؛(۶) دریا مرکز عجایب و شگفتی‌های آفرینش است. عظمت دریا، بیکرانگی اقیانوسها، زیبایی‌های مناظر گوناگون دریا، در یک جاهایی خشم دریا، لطف دریا، موجودات دریایی شگفت‌آور، اینها همه آیات الهی است، اینها همه نشانه‌های خدا است. دریا در واقع یک نمایشگاهی است از آیات پروردگار. پس اوّلین درس این دریانوردی خداشناسی است؛ اعتقاد آدم به خدا تقویت میشود، آیات الهی را به چشم میبیند.

درس دوّم درس انقلاب است. این دریانوردی ارزش و اهمّیّت انقلاب اسلامی ایران را برای خود ما، برای شما، برای هر کسی که از ماجرای شما مطّلع بشود روشن کرد؛ چرا؟ چون این دانایی، این توانایی، این اعتماد به نفْس را انقلاب به ما داد؛ این همّت را، این جسارت اقدام به یک چنین کار بزرگ را انقلاب به ما داد. قبل از انقلاب این خبرها نبود؛ در دوره‌ی ننگین پهلوی‌ها و قاجاری‌ها، ما با اینهمه ساحل دریایی، با اینهمه امکانات دریایی، دریا را نمی‌شناختیم، بلد نبودیم، نیروی دریایی ما هم سرش به کارهای دیگری گرم بود. خوشبختانه شماها آن روزها را درک نکردید. در میان آنها، کسانی که مردمان باانصاف و پاک‌طینتی بودند، برای ما شرح میدادند که در نیروی دریاییِ آن روز چه خبر بود. خبری از این کارهای بزرگ وجود نداشت. این کار را انقلاب اهدا کرد، تقدیم کرد به نیروهای ما که توانستند این کار را بکنند. پس درس بعدی، درس انقلاب بود. انقلاب دریا را از تعطیلی درآورد، دریانوردی را از فراموشی خارج کرد.

درس بعدیِ این حرکت شما حضور امنیّت‌ساز بود. این حضور شما در مناطق دوردست،‌ در اقصیٰ نقاط اقیانوس آرام و اقیانوس اطلس، کمک به امنیّت کشور بود. شما نشان دادید که دریا مال همه است، دریاهای آزاد مخصوص کسی نیست. این ابرقدرت‌ها اگر بتوانند، اقیانوسها را هم به اسم خودشان سند میزنند تا دست دیگران کوتاه بشود. ویژه‌خواریِ در مسائل عمومیِ مربوط به بشریّت، جزو خصوصیّات ابرقدرت‌ها است، جزو خصوصیّات آمریکا است؛ شما این را نقض کردید. اگرچه در همین سفر هم البتّه علیه شما اقدامات خصمانه‌ای انجام دادند، کارهایی کردند برای اینکه حرکت شما را نیمه‌کاره بگذارند یا خراب کنند؛ [امّا] شما بر آنها چیره شدید؛ شما ثابت کردید که دریاهای آزاد متعلّق به همه است. یکی از نتایج روشن کار شما این بود که نشان دادید دریای آزاد متعلّق به همه است. [اینکه] «ما اجازه نمیدهیم فلان کشتی‌ها از فلان تنگه‌ها عبور کنند» غلط زیادی است؛ چرا؟ دریای آزاد مال همه است؛ باید همه عبور کنند؛ باید همه بتوانند بروند و بیایند. دریا و هوا باید برای همه‌ی ملّتها آزاد باشد. امنیّت کشتیرانی و حمل و نقل دریایی باید برای همه‌ی کشورها تأمین بشود. امروز آمریکایی‌ها به نفتکشها تعرّض میکنند، به باندهای قاچاق دریایی کمک میکنند؛ این تخلّف بزرگ آنها است؛ در منطقه‌ی ما این کار انجام میگیرد؛ در جاهای دیگر هم کم و بیش اطّلاع داریم که انجام میدهند. اینها نقض یک قانون بشریِ بین‌المللیِ غیر قابل اغماض است. شما عملاً این قانون امنیّت همگانیِ دریا برای همه را اجرا کردید. این هم درس دیگر.

خب، از همه‌ی این درسهایی که گفتیم و آنچه راجع به این حرکت شما عرض کردیم، باید یک نتیجه گرفت و آن اینکه همه بدانیم موفّقیّتهای بشر، کمالات بزرگ، پیشرفتهای گوناگون، امیدهای برآورده‌شده، همه از بطن تلاشها زاییده میشود، از بطن سختی‌ها به وجود می‌آید. با راحت‌طلبی و نشستن یک گوشه و تماشا کردن و حسرت خوردن و آه کشیدن و احیاناً نِق زدن، کاری پیش نمیرود. باید سختی را تحمّل کرد، باید تلاش کرد، باید کار کرد تا به موفّقیّت رسید. اینکه آدم به قلّه‌ی یک کوه که یک عدّه‌ای آن بالا رفته‌اند، نگاه کند، بگوید ما هم میخواهیم آنجا باشیم، کافی نیست. اگر میخواهید به آنجا برسید، باید رنج حرکت از این مسیر را بر خودتان هموار کنید؛ وَالّا به آنجا نمیرسید. این را شما نشان دادید و این درس مهمّی است.

خب، حالا دو نکته‌ی کوتاه دیگر در آخر مطالبم عرض میکنم. یک نکته اینکه داستان این سفر هشت‌ماهه‌ی شما میتواند بن‌مایه‌ی یک کار خوب تلویزیونی و سینمایی بشود؛ هنرمندها به میدان بیایند. قضایای اتّفاق‌افتاده‌ی برای شما در این مدّت چیزی نیست که در یک گزارش چندصفحه‌ای یا در سخنرانی چنددقیقه‌ای بگنجد. هر جزئی از حوادث شما ــ شما ۳۵۰ نفر آدم بودید ــ هر کدام احساسی داشتید، کاری داشتید، فکری داشتید، حرکتی انجام دادید، خوشی‌ها و ناخوشی‌هایی وجود داشته، همه‌ی اینها در مجموع، یک داستان بلند و آموزنده و پُرمعنا است. برای اینکه این کار معرّفی بشود، میتواند در یک قالب هنری، در یک قالب سینمایی، تلویزیونی ارائه بشود؛ اینجا دیگر کار هنرمندها است که این کار را انجام بدهند.

نکته‌ی آخر که این دیگر مربوط به مسئولین کشور است، توجّه به دریا است. ما به دریا همچنان توجّه لازم را نداریم. امروز نود درصدِ تجارت دنیا از طریق دریا انجام میگیرد. حمل و نقل دریایی، مهم‌ترین بخش حمل و نقل بین‌المللی است. ما هم از کشورهایی هستیم که خوشبختانه چند هزار کیلومتر مرز دریایی داریم؛ آن هم دریاهای متنوّع. در شمال کشور دریا داریم، در جنوب کشور دریا داریم، اقیانوس داریم؛ باید خیلی استفاده کنیم، از دریا باید خیلی استفاده کرد. مسئولین محترم بخشهای مربوط باید بنشینند روی این مسئله فکر کنند، برنامه‌ریزی کنند، طرّاحی کنند. البتّه چندی است که یک حرکتی برای این کار آغاز شده امّا باید وسیع‌تر حرکت کرد؛ ما از دریا باید خیلی استفاده کنیم.

کشورهایی هستند که محصور در خشکی‌اند؛ در واقع گاهی یک کشور بین چند کشور دیگر زندانی است و هر جا بخواهد برود باید از این کشورها اجازه‌ی عبور بگیرد؛ دریا ندارند. زمان ریاست جمهوری من، در یکی از مجامع بین‌المللی، رئیس یک کشوری خواست با ما ملاقات کند، آمد پهلوی من نشست؛ جزو اوّلین سؤالهایش این بود که شما دریا دارید؟ گفتم بله، خوبش را هم داریم، الحمدلله زیاد هم داریم. گفت خوش به حالتان! ما دریا نداریم؛ مشکلش این بود. جزو اوّلین مسائلی که مطرح کرد، مسئله‌ی دریا نداشتن و دریا داشتن بود؛ واقعش هم همین است. از دریا بایستی استفاده کرد؛ ما [باید] از مرزهای دریایی متنوّع و طولانی‌مان استفاده کنیم و برای منافع ملّی روی این مسئله کار کنیم.

امسال به برکت توجّهات حضرت بقیّةالله (ارواحنا فداه) محرّم پُرشوری بود. دشمنها سعی کردند، تلاش کردند که محرّم را بی‌رونق کنند، [امّا] درست نقطه‌ی مقابل آنچه آنها میخواستند اتّفاق افتاد. دهه‌ی عاشورای امسال از دهه‌های عاشورای سالهای قبل پُرشورتر، پُرحرکت‌تر، پُررونق‌تر و پُرفایده‌تر بود. کار خدا این‌جوری است؛ کاری که برای خدا انجام بگیرد و در خطّ اهداف الهی باشد، خدای متعال به آن کمک میکند.

امیدواریم ان‌شاء‌الله همیشه شماها موفّق باشید، سربلند باشید. شماها به معنای واقعی کلمه فرزندان من هستید؛ دعایتان میکنم و امیدوارم ان‌شاء‌الله در همه‌ی حوادث زندگی، در همه‌ی امتحانهای بزرگ زندگی، مثل این امتحان، موفّق و مؤیّد باشید.

والسّلام علیکم و رحمة ‌الله و برکاته

 
در ابتدای این دیدار، امیردریادار شهرام ایرانی (فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران)، دریادار دوّم فرهاد فتّاحی (فرمانده ناوگروه ۸۶ نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران) و همسر یکی از کارکنان ناوگروه مطالبی بیان کردند.
ناوگروه ۸۶ نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در تاریخ نهم مهر ۱۴۰۱ سفر خود را آغاز کرد و پس از طیّ مسافت ۶۵ هزار کیلومتر در گردش به دُور کرهی زمین، در سی‌ام اردیبهشت ۱۴۰۲ در بندرعبّاس پهلو گرفت.
ناوچهی پیکان در هفتم آذر ۱۳۵۹ در عملیّاتی موسوم به «عملیّات مروارید» خسارت قابل توجّهی به تجهیزات دریایی و نیروی دریایی عراق وارد کرد و در نهایت مورد اصابت قرار گرفت و سرنشینانش به شهادت رسیدند.
سوره‌ی انفال، بخشی از آیه‌ی ۶۰
آماده کردن، مهیّا ساختن
زادالمعاد، ص ۴۳۷ (دعای جوشن کبیر)

عسل به دلیل داشتن ویتامین‌ها، مواد معدنی، پروتئین‌ها و خواص آنتی اکسیدانی به عنوان یک درمان طبیعی برای انواع بیماری‌ها از التیام زخم و تسکین مشکلات گوارشی گرفته تا تسکین گلودرد و بهبود مشکلات پوستی استفاده می‌شود.

عسل حاوی ویتامین‌های B و C و کلسیم آهن، منیزیم، منگنز، فسفر، پتاسیم، سدیم، روی و اسیدهای آمینه است.

یکی از روش‌های درمان زخم از قدیم، استفاده از عسل توسط مصریان باستان برای سرعت بخشیدن به روند التیام بافت آسیب دیده بوده است.

تاکنون بیش از 500 گزارش علمی درباره درمان موفقیت‌آمیز زخم‌ها با عسل گزارش شده است.

چرا عسل باعث التیام زخم می‌شود؟

عسل یک مخلوط اشباع از مونوساکاریدهای فروکتوز و گلوکز است و به دلیل داشتن پی‌اچ 3.2 تا 4.5 خاصیت ضدباکتریایی دارد همچنین ماده‌ای به نام "پراکسید هیدروژن" باعث ایجاد خواص ضدمیکروبی در عسل می‌شود.

آنتی‌اکسیدان‌های موجود در عسل باعث پیشگیری از بروز التهاب می‌شوند و این اثر ضدالتهابی، ورم و بوی بد زخم را کاهش می‌دهد.

تأثیر شگرف عسل بر درمان زخم معده

در یک مطالعه که روی موش‌ها انجام شد، اختلاف معنی‌داری در بهبودی زخم‌ معده موش‌هایی که در رژیم غذایی‌شان عسل وجود داشت با آن‌هایی که فاقد عسل بود، مشاهده شد که این مسئله نشانگر تأثیر شگرف عسل بر درمان زخم معده است. افراد مبتلا به زخم معده می‌توانند با ترکیب کردن عسل و آب ولرم، وضعیت معده خود را بهبود ببخشند.

همچنین این افراد می‌توانند مقداری آویشن را در یک لیوان آب جوش دم کرده و پس از ولرم شدن، آن را با عسل ترکیب و مصرف کنند.

عسل برای درمان دردهای ناشی از جراحی لوزه

نتایج یک مطالعه نشان داده که تجویز خوراکی عسل پس از جراحی لوزه در کودکان، درد را تسکین داده و نیاز به مسکن را کاهش می‌دهد و بنابراین مصرف آن پس از انجام این جراحی می‌تواند مفید باشد.

اثر عسل بر تسریع درمان سوختگی

عسل برای درمان سوختگی‌های سطحی مفید است و اثر مضری بر بافت سوخته‌شده ندارد؛ در یک مطالعه که در ایران انجام شده، قرار دادن عسل روی یک بافت سوخته، باعث کاهش هفت روزه‌ مدت درمان سوختگی شد. در این مطالعه مشخص شد که عسل باعث تسریع ساخت کلاژن شده و فاز تجدید ساختار را سرعت می‌بخشد.

برای افزایش قدرت عسل در درمان سوختگی باید آن را روغن زیتون خالص و طبیعی، مخلوط کرد و این ترکیب را بر روی موضع سوختگی قرار داد؛ این ترکیب، قدرت فوق‌العاده‌ای در بهبود سوختگی‌های عمیق و شدید دارد.

همچنین عسل باعث افزایش رگ‌زایی شده و مواد غذایی و اکسیژن بیشتری را به محل زخم می‌رساند که این امر منجر به بهبود ترمیم بافت می‌شود.

تأثیر عسل بر خراش‌ها و زخم‌های روی پوست

در یک مطالعه که در سال 87 در ایران انجام شد، پژوهشگران تأثیر عسل را روی زخم پوست موش‌های صحرایی بررسی کردند. یافته‌ها نشان داد که کاربرد موضعی و یک روز درمیان عسل در محل زخم، باعث تسریع بهبودی و کوتاه شدن فاز التهابی شده و تجدید ساختار بافت زخم‌شده را سرعت می‌بخشد.

برای ترمیم زخم با عسل می‌توانید مقداری عسل را روی گاز استریل قرار دهید و روی زخم را با آن بپوشانید و هرروز پانسمان را عوض کنید.

اثر عسل بر ترمیم زخم بستر

زخم بستر یکی از مشکلاتی است که در بیماران بستری یا بدون تحرک، رخ می‌دهد و سبب تحمیل عوارض جسمی و هزینه‌های درمانی زیادی به بیماران می‌شود. یک مطالعه که در دو بیمارستان در کرمانشاه انجام شد، نشان داده که استفاده از پانسمان عسل در بیماران مبتلا به زخم فشاری و زخم بستر،‌ باعث تسریع روند بهبودی زخم آنها می‌شود. علاوه بر این، تهیه پانسمان عسل آسان‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر از داروهای شیمیایی است.

تأثیر ترکیب عسل و روغن زیتون بر زخم پای دیابتی

شایع‌ترین تظاهر پوستی در دیابت، تأخیر در التیام زخم‌ها و جراحات پوستی است همچنین زخم‌های عفونی در ناحیه پا در افراد مبتلا به قند خون بالا، شایع‌تر است و با توجه به اینکه بسیاری از عوامل بیماری‌زا در محل زخم‌ها ممکن است به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شده باشند، بهترین روش برای درمان زخم پای دیابتی، استفاده از روش‌های غیرآنتی‌بیوتیکی است.

یک مطالعه درباره تأثیر عسل بر زخم پای فرد مبتلا به دیابت‌ نشان داده است که عسل روی بهبود این نوع زخم، اثر بسیار خوبی دارد. در این مطالعه،‌ پژوهشگران از ترکیب عسل و روغن زیتون برای درمان زخم پای دیابتی استفاده کردند و نتایج نشان داد که این ترکیب می‌تواند باعث تسریع روند درمان زخم پا شود.

برای تهیه این پانسمان ابتدا باید محل زخم با سرم شستشو داده شود؛ ترکیب عسل و روغن زیتون را روی یک گاز استریل بگذارید و هر 24 ساعت پانسمان را تعویض کنید.

"زیتون" یکی از میوه‌های محبوب در جهان است که در نواحی مدیترانه، آسیای مرکزی و بخش‌هایی از آفریقا کشت می‌شود.

انواع زیتون و تفاوت زیتون سبز و سیاه

رنگ زیتون هنگام رسیدن از سبز کمرنگ (زیتون سبز) به بنفش و سپس مشکی متمایل می‌شود. تفاوت زیتون سبز و سیاه، در خاستگاه این دو میوه و میزان روغن آنهاست؛ میزان روغن موجود در زیتون سیاه بیش از زیتون سبز است، همچنین اولئوروپین موجود در زیتون که عامل بسیاری از فواید سلامت‌بخش این میوه است، در زیتون سیاه بیشتر از زیتون سبز است.

ترکیبات زیتون

زیتون حاوی آب، پروتئین، کربوهیدات، فیبر و چربی است؛‌ زیتون حاوی 11 تا 15 درصد چربی است که 74 درصد آن "اسید اولئیک" است که نوعی اسید چرب غیراشباع است. کربوهیدرات‌ها 4 تا 6 درصد از زیتون را تشکیل می‌دهند و بنابراین زیتون میوه‌ای کم‌کربوهیدرات محسوب می‌شود.

ویتامین‌‌ها و مواد معدنی موجود در زیتون شامل ویتامین E، آهن، مس،‌ کلسیم، پتاسیم و سدیم است.

آنتی‌اکسیدان‌های موجود در زیتون

زیتون غنی از بسیاری از ترکیبات گیاهی است؛ آنتی اکسیدان‌های موجود در زیتون از بروز بسیاری از بیماری‌های قلبی ـ عروقی، فشار خون، دیابت، انواع سرطان‌ها و آسیب به بافت‌ها در اثر رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کنند. این ترکیبات آنتی‌اکسیدانی شامل "اولوروپین"، "هیدروکسی تیروزول"، "تیروزول"، "اسید اولئانولیک" و "کوئرستین" است.

بهداشت و درمان , تغذیه سالم , طب سنتی ,

خواص زیتون برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن و افزایش طول عمر

زیتون سرشار از آنتی‌اکسیدان است و فواید سلامتی آن از مبارزه با التهاب تا کاهش رشد میکروارگانیسم‌ها را شامل می‌شود؛ زیتون به‌دلیل داشتن این آنتی‌اکسیدانها، سیستم ایمنی بدن را تقویت و از آن در مقابل ابتلا به بیماری‌های واگیر و غیرواگیر، محافظت می‌کند. پتاسیم و کلسیم فراوان‌ترین مواد معدنی موجود در زیتون هستند که کمبود این فلزات در بدن انسان باعث بروز بسیاری از بیماری‌های مزمن می‌شود و طول عمر را افزایش می‌دهد.

خواص زیتون برای فشار خون

فشار خون یکی از شایع‌ترین بیماری‌های جهان و از عوامل مرگ‌ومیر بیماران در جهان به‌شمار می‌رود. پلی‌فنل‌های موجود در زیتون با داشتن ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی، باعث کاهش میزان فشار خون می‌شود. مطالعات مختلفی ثابت کرده است که مصرف روزانه روغن زیتون در رژیم غذایی باعث کاهش چشمگیر سطح فشار خون افراد می‌شود.

خواص زیتون برای پیشگیری از بیماری‌های قلبی و مغزی

متخصصان پیش‌بینی کرده‌اند که تا 30 سال آینده،‌ بیماری‌های قلبی و عروقی عامل یک‌سوم مرگ‌ومیرهای جهانی خواهد بود. این بیماری‌ها نخستین علت مرگ در سراسر جهان به‌شمار می‌آیند. حدود 70 تا 80 درصد زیتون را اسید اولئیک تشکیل می‌دهد که باعث کاهش فشار خون و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود.

همچنین دو ماده به‌نام‌های "هیدروکسی تیروزول" و "اولئوروپین" باعث جلوگیری از تجمع پلاکت‌ها و تشکیل لخته خون می‌شود و درنتیجه منجر به کاهش خطر حمله‌های قلبی و سکته مغزی می‌شود.

زیتون و روغن آن از اجزای اصلی رژیم غذایی مدیترانه‌ای به‌شمار می‌آیند و مطالعات مختلف، تأثیر این رژیم غذایی را بر کاهش سکته‌های قلبی گزارش کرده‌اند.

در پژوهشی که به‌مدت 5 سال در کشورهای حوزه مدیترانه روی 7216 مرد و زن انجام شد، نشان داد که استفاده از رژیم غذایی حاوی زیتون فراوان،‌ خطر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی را تا 48 درصد کاهش می‌دهد.

بهداشت و درمان , تغذیه سالم , طب سنتی ,

کاهش کلسترول خون با مصرف زیتون

زیتون از جمله میوه‌هایی است که به کاهش کلسترول خون کمک می‌کند. زیتون و روغن آن دارای اسیدهای چرب غیراشباع و ترکیباتی نظیر ویتامین ای است که شاخص‌های چربی از جمله کلسترول را کاهش می‌دهد.

خواص زیتون برای جلوگیری از سرطان‌ها

زیتون و روغن آن سرشار از آنتی‌اکسیدان است که باعث مقابله با رادیکال‌های آزاد و آسیب به بافت‌ها می‌شود و خطر ابتلا به سرطان را کاهش می‌دهد. مطالعات جهانی ثابت کرده است که 30 درصد سرطان‌ها قابل پیشگیری است و رژیم غذایی نقش بسیار مهمی در پیشگیری از این بیماری‌ها ایفا می‌کند. آزمایش‌های مختلف در کشورهای حوزه مدیترانه نشان می‌دهد که مصرف بالای زیتون در این کشورها باعث کاهش خطر بروز انواع سرطان‌ها از جمله سرطان روده بزرگ، پستان، پروستات،‌ رحم و تخمدان می‌شود.

فواید زیتون برای پیشگیری از سرطان پستان

اسید اولئیک موجود در زیتون و روغن آن، باعث مهار عوامل کلیدی در بروز سرطان پستان می‌شود؛ ویتامین E موجود در روغن زیتون مانند آنتی‌اکسیدان‌ها عمل می‌کند و از بروز سرطان سینه جلوگیری می‌کند همچنین با توجه به اینکه تراکم بالای بافت پستان یکی از عوامل خطرساز ابتلا به سرطان پستان به‌شمار می‌رود، در پژوهش انجام‌شده در اسپانیا مشخص شد که استفاده از روغن زیتون باعث کاهش تراکم بافت پستان می‌شود.

خواص زیتون برای پیشگیری از سرطان روده

سرطان روده بزرگ چهارمین عامل مرگ بر اثر سرطان‌‌ها در سراسر جهان است. بررسی‌های اپیدمیولوژیکی نشان داده است که در کشور یونان به‌دلیل مصرف بالای زیتون، میزان بروز سرطان در جامعه 40 درصد کمتر از دیگر کشورهای اروپایی مانند انگلستان است. دانشمندان اثرات ضدسرطانی زیتون را با وجود آنتی‌اکسیدان‌ها و ترکیباتی به‌نام "هیدروکسی تیروزول"، "اسید آراشیدونیک"، اسید اولئیک" و... می‌دانند.

 تأثیر روغن زیتون بر پیشگیری از سرطان کبد و پانکراس

ماده آنتی‌اکسیدانی موجود در روغن زیتون باعث کاهش میزان اینترلوکین 6 می‌شود که این امر منجر به جلوگیری از تکثیر سلول‌های سرطانی کبد می‌شود، همچنین خواص آنتی‌اکسیدانی زیتون باعث جلوگیری از ابتلا به سرطان پانکراس می‌شود.

فواید روغن زیتون برای پیشگیری از سرطان پوست

مطالعات نشان داده است که استفاده از روغن زیتون روی پوست به‌دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی آن، از ابتلا به سرطان پوست جلوگیری می‌کند.

خواص روغن زیتون برای زخم معده و سرطان معده

مطالعات ثابت کرده‌اند که زیتون و روغن آن مانع فعالیت هلیکوباکترپیلوری می‌شود، این باکتری از عوامل اصلی ایجاد زخم معده و درنتیجه ابتلا به سرطان معده است.

خواص ضدمیکروبی زیتون

زیتون به‌دلیل دارا بودن ترکیباتی اعم از "هیدروکسی تیروزول"، "تیروزول"، "اولئوروپین" و "دی‌کربوکسی متیل النوئیک اسید" باعث مهار فعالیت باکتری‌های بیماری‌زای منتقله از مواد غذایی می‌شود، به همین دلیل محققان مصرف روغن زیتون کنار سالادها و غذاها را به همه توصیه می‌کنند.

فواید ضدویروسی زیتون

اولئوروپین موجود در زیتون دارای خاصیت ضدویروسی است که موجب مهار فعالیت ویروس عامل ایدز، ویروس سپتی‌سمی خون‌ریزی‌دهنده و ویروس هرپس سیمپلکس (عامل ایجاد تبخال در لب، بینی و اندامهای تناسلی) می‌شود.

خاصیت ضدباکتریایی این ماده به‌ویژه روی باکتری "مایکوپلاسما" قابل توجه است. این باکتری موجب بیماری‌های تنفسی در قسمت‌های فوقانی دستگاه تنفس و در حالت‌های مزمن سبب بروز روماتیسم و کم‌خونی می‌شود.

خواص زیتون برای پوست و مو

آنتی‌اکسیدان‌ها مهم‌ترین ترکیبات موجود در روغن زیتون است که از اکسیداسیون چربی‌های پوست و در نتیجه خشکی آن جلوگیری می‌کند، همچنین مصرف زیتون موجب افزایش ضخامت و طول موی سر و رشد ناخن‌ها می‌شود که این اثرات زیتون به‌دلیل اسیدهای چرب غیراشباع موجود در آن است.

ماده "هیدروکسی تیروزول" موجود در زیتون با حفاظت ماده ژنتیکی سلول‌های پوست، باعث جلوگیری از تخریب پوست دربرابر آسیب‌ها می‌شود، همچنین گزارش شده است که مصرف جلدی یا خوراکی زیتون و روغن آن باعث تسریع بهبودی زخم‌های پوستی می‌شود.

ویتامین E موجود در زیتون باعث جلوگیری از پیری و چروک شدن پوست نیز می‌شود و از پوست بدن و صورت در برابر التهاب و آسیب‌های اکسیداتیو محافظت می‌کند، به همین دلیل است که از روغن زیتون به‌صورت تجاری در ساخت موم، ژل، کرم پوست، نرم‌کننده‌های موی سر و لوسیون‌های بدن استفاده می‌شود.

همچنین می‌توان برای از بین بردن جوش و آکنه‌های پوستی به‌مدت دو بار در روز تا 30 روز از روغن زیتون استفاده کرد.

خواص زیتون برای پوکی استخوان

مطالعات مختلف روی موش‌های آزمایشگاهی نشان داده است که ترکیبات موجود در زیتون با مهار فعالیت سلول‌های استخوان‌خوار و جلوگیری از آسیب‌های اکسیداتیو، نه‌تنها از پوکی استخوان جلوگیری می‌کند، بلکه موجب تراکم استخوان نیز می‌شود.

اسیدهای فنولیک زیتون با داشتن خواص ضدالتهابی و تحریک‌کننده سیستم ایمنی، در ترمیم استخوان در حین شکستگی بسیار مؤثر است. ثابت شده است که علاوه بر مواد غذایی غنی از کلسیم، مواد غذایی غنی از ترکیبات فنلی مانند زیتون نیز از بروز پوکی استخوان جلوگیری می‌کند.

خواص زیتون برای پیشگیری از روماتیسم و نقرس

یکی دیگر از بیماری‌های مهم در انسان روماتیسم است که یک درصد از مردم جهان به آن مبتلا هستند. احتمال ابتلا به این بیماری با افزایش سن بالا می‌رود، به‌طوری که بیشتر در محدوده سنی 40، 70 سال رخ می‌دهد. علائم این بیماری با درد و تورم در ناحیه مفاصل همراه است. علت این بیماری ناشناخته است اما نوع تغذیه و وضعیت سیستم ایمنی فرد در ابتلا به این بیماری بسیار مهم است، در مطالعات مختلف انجام‌شده در کشورهای اروپایی نشان می‌دهد که مصرف روزانه زیتون و روغن آن منجر به کاهش خطر ابتلا به روماتیسم می‌شود همچنین مصرف زیتون به‌دلیل دارا بودن خواص ضدالتهابی باعث درمان نقرس می‌شود.

خواص زیتون برای دستگاه گوارش

ترکیبات موجود در زیتون مانع ایجاد التهاب در دستگاه گوارش می‌شوند. این ترکیبات با کاهش آزادشدن واسطه‌های التهابی همانند "سیتوکینها"، موجب کاهش میزان التهابات دستگاه گوارش می‌شود. ثابت شده است که ترکیبات فنُلیک موجود در روغن زیتون مانند هیدروکسی تیروزول و هیدروکسی تیروزیل استات، می‌تواند موجب کاهش و بهبودی التهاب زخم روده بزرگ شود.

همچنین محققین گزارش کرده‌اند که استفاده از رژیم غذایی حاوی روغن زیتون دارای خاصیت ضدسرطانی است و در موش آزمایشگاهی می‌تواند موجب کاهش تعداد و حجم پولیپ‌های روده‌ای شود. گزارش‌های مشابهی نیز در مورد اثر روغن زیتون در پیشگیری از بروز سرطان روده بزرگ در موش صحرایی و موش آزمایشگاهی وجود دارد.

مطالعات اپیدمیولوژیکی که روی مصرف زیتون در کشورهای عضو اتحادیه اروپا انجام شده، نشان داده است آثار ضدالتهابی زیتون بسیار بیشتر از داروهای ضدالتهابی است. این مطالعات نشان داده است که مصرف روغن زیتون به‌همراه روغن ماهی خطر ابتلا به بیماری‌های التهابی را در دستگاه گوارش انسان به‌شدت کاهش می‌دهد.

بهداشت و درمان , تغذیه سالم , طب سنتی ,

خواص زیتون برای کلیه

جیوه یکی از عواملی است که به‌شدت موجب آسیب و سمّیت کلیوی در انسان‌ها و حیوانات می‌شود، در یک مطالعه گزارش شده است که استفاده از روغن زیتون در موش‌های صحرایی که با استفاده از کلرید جیوه دچار آسیب کلیوی شده بودند، به‌طور قابل‌توجهی مانع از بروز آثار مخرب جیوه و آسیب به کلیه می‌شود، همچنین اسید اولئانولیک موجود در زیتون می‌تواند آسیب اکسیداتیو در کلیه و همچنین تغییرات ناشی از آسیب کلیوی را کاهش دهد و سلامت کلیه‌ها را تضمین کند.

خواص ضددرد زیتون

زیتون به‌دلیل دارا بودن برخی ترکیبات از جمله هیدروکسی تیروزول، باعث کاهش احساس درد می‌شود؛ این ماده با کاهش تحریک گیرنده‌های درد، نقش ضددرد خود را ایفا می‌کند.

فواید زیتون برای دیابت

پژوهش‌های انجام‌شده حاکی از آن است که نوع روغن مصرفی در مقایسه با میزان روغن مصرفی، نقش بیشتری در ایجاد خطر ابتلا به دیابت ایفا می‌کند. مطالعات نشان داده است که جایگزین کردن اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر با اسیدهای چرب غیراشباع، می‌تواند تأثیر مفیدی در پیشگیری از ابتلا به دیابت نوع دو داشته باشد، اثرهای سلامت‌بخش روغن زیتون مربوط به اسیدهای چرب اشباع به‌ویژه اسید اولئیک است اما این روغن دارای ترکیبات فعال و مفید دیگری مثل اسکوالن، توکوفرول‌ها و پلی‌فنل‌ها نیز است که با سازوکارهای مختلفی بر حساسیت نسبت به انسولین و بروز بیماری دیابت نوع دو تأثیر دارد.

در پژوهش انجام‌شده درباره زنان مبتلا به دیابت نوع دو، پس از 22 سال پیگیری مشخص شد که استفاده روزانه از روغن زیتون، موجب کاهش بروز دیابت نوع دو در این افراد شده است؛ همچنین محققان با مطالعه روی بیماران دارای اضافه‌وزن و مبتلا به دیابت گزارش کردند که استفاده از روغن زیتون در رژیم غذایی روزانه به‌مدت 4 هفته، توانست سطح قند خون ناشتا و نیز شاخص توده بدنی و وزن این افراد را به‌طور معنی‌داری کاهش دهد.

خواص زیتون برای کاهش وزن

هر عدد زیتون حدود 7 کیلوکالری انرژی دارد و جزو غذاهای کم‌کربوهیدرات طبقه‌بندی می‌شود. مصرف زیتون پیش از وعده غذایی باعث احساس سیری می‌شود و به کاهش وزن کمک می‌کند.

پیشگیری از آلزایمر با مصرف زیتون

بیماری آلزایمر شایع‌ترین نوع زوال عقل است. این بیماری در بزرگسالان بالای 60 سال شایع‌تر است و ژنتیک نیز ممکن است نقش داشته باشد. مطالعه‌ای در سال 2006 نشان می‌دهد که پیروی از رژیم غذایی مدیترانه‌ای حاوی زیتون و روغن آن، می‌تواند خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را کاهش دهد و به کاهش پیشرفت بیماری آلزایمر کمک کند.

خواص زیتون برای بارداری

مصرف زیتون در دوران بارداری منعی ندارد؛ البته باید توجه داشت که به‌دلیل خطر افزایش فشار خون باید از مصرف زیتون‌های شور و پرنمک در این دوران پرهیز کرد. زیتون سرشار از ویتامین ای است و جنین برای رشد به ویتامین E نیز نیاز دارد.

همچنین مطالعات نشان داده است که رشد پس از تولد نوزادان مادرانی که در دوران بارداری روغن زیتون مصرف کرده‌اند از نظر قد، وزن و عملکرد حرکتی بهتر است. مصرف روغن زیتون در زنان باردار دارای فشار خون بالا باعث کاهش فشار خون آنها می‌شود. خوردن زیتون در دوران بارداری به‌دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی آن به محافظت از کودکان در برابر برخی آلرژی‌ها و آسم کمک می‌کند.

تفاوت خواص زیتون و روغن زیتون چیست؟

روغن زیتون اکثر خواص زیتون را دارد و بنابراین استفاده از آن در رژیم غذایی روزانه اثرات ذکرشده را دارد؛ تفاوت زیتون و روغن زیتون خوراکی،‌ در فراوانی مواد مغذی موجود در میوه و روغن آن است.

بهداشت و درمان , تغذیه سالم , طب سنتی ,

بهداشت و درمان , تغذیه سالم , طب سنتی ,

زیتون در طب سنتی

از دیدگاه طب سنتی میوه نارس زیتون دارای طبیعت سرد و خشک و زیتون رسیده دارای طبیعت گرم و خشک است.

مصریان باستان برای مرطوب کردن پوست و موی خود و رومیان برای درمان زخم‌های پوستی و تقویت قوای جنسی از روغن زیتون استفاده می‌کردند. در قرن 19میلادی، یونانیان و رومیان جوشانده برگ درخت زیتون را برای درمان بسیاری از بیماری‌ها به‌ویژه بیماری مالاریا به‌کار می‌بردند. در زمان‌های قدیم، در بیشتر کشورهای حوزه دریای مدیترانه از روغن زیتون به‌همراه آب‌لیمو برای درمان سنگ صفرا استفاده می‌کردند.

در طب سنتی از جوشانده برگ درخت زیتون برای درمان زخم معده و دیگر بیماری‌های دستگاه گوارش، فشار خون، آسم، بیماری‌های تنفسی، بیماری‌های قلبی و تحریک افزایش ادراری استفاده می‌شود.

از منظر طب سنتی روغن هسته زیتون ملیّن و برطرف‌کننده یبوست است.

به‌منظور جلوگیری از ریزش مو از روغن هسته زیتون استفاده می‌شود.

مصرف برگ خشک‌شده زیتون که ضدالتهاب است برای درمان دیابت و کاهش تب در بیماران استفاده می‌شود.

استعمال موضعی روغن زیتون برای درمان شکستگی و بیماریهای پوستی و سوختگی‌ها بسیار مفیداست.

برگ درخـت زیتـون دارای خاصیت گشـادکنندگی عـروق است.

حکمای طب سنتی خوردن زیاد زیتون نارس را مضر بدن و مسلح آن را عسل دانسته‌اند.

زیتون نارس شور، مقوی معده است و اشتها را باز می‌کند. زیتون اگر با سرکه پرورده باشد قوه هاضمه را بیشتر تقویت می‌کند.

ضماد زیتون نارس جهت درمان سوختگی با آتش مفید است.

برگ زیتون جویده‌شده وقتی روی زخم‌های دهانی گذاشته شود سبب از بین رفتن آنها می‌شود. عصاره برگ زیتون یا برگ جوشیده‌شده یا پخته‌شده آن می‌تواند برای دندان‌درد مفید باشد.

عصاره برگ زیتون در بیماری‌های چشمی کاربرد دارد. این عصاره اگر به‌صورت قطره در چشم چکانده شود برای ورم‌های چشمی و التهاب چشم مفید است.

قطره عصاره برگ زیتون برای درمان گوش‌درد و زخم‌های درون مجرای گوش مفید است.

از صمغ درخت زیتون در طب سنتی برای درمان سرفه‌های مزمن و بلغمی استفاده می‌شود.

سرمه کشیدن صمغ درخت زیتون برای تاری دید و رفع امراض چشمی سودمند است.

بهترین نوع زیتون

از منظر طب سنتی،‌ بهترین نوع زیتون، نوع سبز و رسیده آن است که در آب و نمک پرورانده شده باشد. اگر زیتون را همراه غذا مصرف کنید، باعث تقویت معده‌ می‌شود البته افراد گرم‌مزاج باید بدانند که زیاده‌روی در مصرف زیتون می‌تواند باعث سوختن اخلاط در آنها شود.

نسخه‌های خانگی برای درمان بیماری‌ها با زیتون

دم‌کرده برگ زیتون داروی خوبی برای پایین آوردن فشار خون است، به این منظور باید 20 عدد برگ زیتون را داخل 300 گرم آب بریزید و آن را به‌مدت 15 دقیقه بجوشانید، سپس کمی عسل به آن اضافه کنید و به‌مقدار یک فنجان دوبار در روز از آن بنوشید. بعد از دو هفته باید به‌مدت 8 روز نوشیدن این دم‌کرده را قطع کنید و سپس ادامه دهید.

زیتون برای تقویت قوای جنسی

برای تقویت نیروی جنسی باید 80 گرم روغن زیتون را با 14 گرم کندر و 16 گرم سیاه‌دانه مخلوط کنید و به‌مدت سه روز از آن بخورید.

ماسک زیتون برای پوست صورت

یک قاشق روغن زیتون را با دو قاشق عسل مخلوط کنید و به صورت بمالید و خوب ماساژ دهید, جرم و کثیفی صورت را پاک می‌کند و رنگ پوست صورت را روشن و جوان می‌کند.

روغن زیتون و آب گرم برای یبوست

روغن زیتون همراه آب گرم، ملیّن و مسهل خوبی است و می‌توان در موارد یبوست شدید یک قاشق مرباخوری از آن را در یک فنجان آب جوش ولرم‌شده ریخت و ناشتا میل و هر 8 ساعت تکرار کرد.

زیتون در قرآن کریم

در قرآن کریم 6 بار به‌صورت مستقیم (آیه 29 سوره عبس، آیه 35 سوره نور، آیه 99 و 141 سوره انعام، آیه 11 سوره نحل و آیه 1 سوره التین) و یک بار به‌صورت غیرمستقیم (آیه 20 سوره مؤمنون)‌ به کلمه زیتون اشاره شده است.

در آیه 29 سوره عبس آمده است‌ «وَزَیْتُونًا وَ نَخْلًا: و زیتون و درخت خرما»

خداوند در آیه 35 سوره نور فرموده است:‌ «اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکَاةٍ فِیهَا مِصْبَاحٌ ۖ الْمِصْبَاحُ فِی زُجَاجَةٍ ۖ الزُّجَاجَةُ کَأَنَّهَا کَوْکَبٌ دُرِّیٌّ یُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَکَةٍ زَیْتُونَةٍ لَا شَرْقِیَّةٍ وَلَا غَرْبِیَّةٍ یَکَادُ زَیْتُهَا یُضِیءُ وَلَوْ لَمْ‌تَمْسَسْهُ نَارٌ ۚ نُورٌ عَلَىٰ نُورٍ ۗ یَهْدِی اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ یَشَاءُ ۚ وَیَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ ۗ وَاللَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ‌:‌ خدا نور (وجودبخش) آسمانها و زمین است، داستان نورش به مشکاتی ماند که در آن روشن چراغی باشد و آن چراغ میان شیشه‌ای که از تلألؤ آن گویی ستاره‌ای است درخشان، و روشن از درخت مبارک زیتون که (با آنکه) شرقی و غربی نیست (شرق و غرب جهان بدان فروزان است) و بی‌آنکه آتشی زیت آن را برافروزد خود به خود (جهانی را) روشنی بخشد، پرتو آن نور (حقیقت) بر روی نور (معرفت) قرار گرفته است. و خدا هر که را خواهد به نور خود (و اشراقات وحی خویش) هدایت کند و (این) مثلها را خدا برای مردم (هوشمند) می‌زند (که به راه معرفتش هدایت یابند) و خدا به همه امور داناست.»

در آیه 99 سوره انعام آمده است:‌ «وَهُوَ الَّذِی أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ کُلِّ شَیْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاکِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِیَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّیْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَیْرَمُتَشَابِهٍ ۗ انْظُرُوا إِلَىٰ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَیَنْعِهِ ۚ إِنَّ فِی ذَٰلِکُمْ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ:‌ و هم اوست خدایی که از آسمان آبی فرو بارید پس هر نبات را بدان رویاندیم و سبزه‌ها را از زمین برون آوردیم و از آن سبزه‌ها دانه‌هایی که روی هم چیده شده است بیرون آریم و از شکوفه نخل خوشه‌هایی است به هم پیوسته، و باغهای انگور و زیتون و انار که برخی شبیه و برخی نامشابه به هم است (خلق کنیم)، شما در آن باغها هنگامی که میوه آن پدید آید و برسد (با چشم تعقل) بنگرید، که در آن آیات و نشانه‌هایی (از قدرت خدا) برای اهل ایمان هویداست.»

زیتون در احادیث و روایات

در احادیث زیادی نیز به فواید زیتون اشاره شده است که به سه مورد از آنها اشاره می‌کنیم؛
پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) می‌فرمایند:‌ چه نیکو مسواکى است زیتون، از درختى خجسته،دهان را خوشبو می‌کند، جِـرم دنـدان را می‌برد، و مسواک من و پیامبرانِ پیش از من است.

حضرت امام امیرالمؤمنین علی(ع) نیز فرموده‌اند: بـه روغن زیتـون، خـود را چرب کنیـد و از آن، خـورش سازیـد چراکه آن، روغن نیکـان و خـورش برگزیدگان است.

حضرت امام علی‌بن موسی الرضا(ع) نیز فرموده‌اند:‌ بر شما باد به خوردن زیتون زیرا کیسه صفرا را خالی می‌کند و بلغم را از بین می‌برد و اعصاب را قوی می‌کند و اخلاق را نیکو و نفس را خوشبو، و غم و اندوه را می‌برد.

روغن زیتون در کتاب شریف طب الرضا(ع) به‌عنوان بهترین روغن برای ماساژ دادن عنوان شده است.

سطح زیر کشت زیتون در جهان

میزان تولید زیتون در جهان سالانه بیش از 17میلیون تن است. کشت زیتون در اسپانیا قدمت هشت‌هزارساله دارد؛ مهم‌ترین کشورهای تولیدکننده شامل ایتالیا، یونان، پرتقال، اسپانیا، ترکیه و مصر و... است. در ایران سطح زیر کشت محصول زیتون در سال 1399 بر اساس آخرین آمارنامه کشاورزی حدود 78 هزار هکتار بوده است و در زمان حاضر در 26 استان کشور زیتون کشت می‌شود؛ بیشترین میزان تولید میوه زیتون در استان‌های زنجان، گیلان، قزوین، فارس و گلستان انجام می‌شود.

آنفلوآنزا یک بیماری ویروسی تنفسی است که اخیراً در کشور شایع شده است. بر اساس اعلام وزارت بهداشت، روزانه حدود 30هزار نفر بیمار تنفسی به بیمارستان‌های کشور مراجعه می‌کنند که بیش از نیمی از آنها مبتلا به آنفلوآنزا هستند و علائم شایع آنها شامل تب، سرفه، بدن‌درد و بی‌حالی و... است.

از علائمی که مبتلایان آنفلوآنزا را آزار می‌دهد، گلودرد و سرفه است که عمده بیماران آن را تجربه می‌کنند؛ رعایت دستورالعمل‌های طب سنتی به‌هنگام ابتلا به این بیماری می‌تواند به بهبود علائم گلودرد و سرفه کمک شایانی کند.

درمان گلودرد آنفلوآنزا با دستورالعمل‌های طب سنتی

روان کردن شکم با آبمیوه‌های ملین و عدم مصرف آب یخ، ترشی، غذاهای چرب و غلیظ مثل ماکارونی و الویه و غذاهای پرادویه از اصول درمان انواع گلودرد در طب سنتی ایرانی است.

  • غرغره با سکنجبین یا آب و نمک و عسل و چند قطره سرکه روزی 5 تا 6 بار می‌تواند به کاهش درد گلو کمک کند.
  • استفاده از لعاب به‌دانه و جوشانده عناب می‌تواند به کاهش التهاب و درد گلو کمک کند.
  •  غرغره کردن آب نمک رقیق و خوردن جوشانده عدس به‌تنهایی یا با انجیر و عسل می‌تواند مفید باشد.
  • نوشیدن لعاب اسفرزه علاوه بر کاهش درد گلو می‌تواند به لینت مزاج نیز کمک کند.

درمان سرفه خشک با طب سنتی

مصرف حریره بادام عسلی و عسل و بادام آسیاب‌شده برای سرفه‌های ناشی از آنفلوآنزا مفید است. اگر سرفه بدون آبریزش بینی یا ترشحات پشت حلق است:

ـ سینه خود را با روغن بادام یا روغن بنفشه چرب کنید.

ـ از مصرف آب سرد و یخ پرهیز کنید؛ عسل را با آب ولرم مخلوط کرده و چند قطره لیموترش تازه به آن بیفزایید و روزی دو تا سه بار مصرف کنید.

ـ شوربا یا آبگوشت بلدرچین با مقداری نخود و کمی برگ پنیرک نیز می‌تواند مفید باشد.

درمان سرفه خشک با روش‌های طب سنتی

برای درمان سرفه خشک به‌دانه مصرف کنید، می‌توانید یک قاشق مرباخوری به‌دانه را در یک لیوان آب جوش بخیسانید، هر نیم ساعت دو قاشق غذاخوری از لعاب آن مصرف کنید.

دمنوش بنفشه و پنیرک و ختمی برای درمان سرفه خشک بسیار سودمند است، برای تهیه این دمنوش کافی است یک قاشق غذاخوری از بنفشه یا پنیرک یا ختمی را در نصف لیوان آب جوش به‌مدت 10 دقیقه دم کنید و این دمنوش را هر هشت ساعت مصرف کنید.

نیم‌کوب سه عدد عناب، یک قاشق مرباخوری پودر گل ختمی، سه عدد انجیر و نصف قاشق چای‌خوری پودر آویشن را با یک لیوان آب جوش مخلوط کنید تا زمانی که نیمی از آب لیوان بخار شود؛ این دمنوش را هر 8 ساعت مصرف کنید.

درمان سرفه خلط‌دار با طب سنتی

در صورتی که سرفه خلط‌دار دارید؛ مصرف جوشانده‌های زیر می‌تواند به بهبودی شما کمک کند:

ـ جوشانده عناب و دارچین مصرف کنید؛ برای تهیه این جوشانده 5 عدد عناب نیم‌کوب را با یک چوب دارچین دو تا سه سانتی‌متری و 1.5 لیوان آب روی حرارت قرار دهید تا به حجم یک لیوان برسد این جوشانده را هر هشت ساعت مصرف کنید.

ـ جوشانده عناب و شیرین‌بیان برای درمان سرفه خلط‌دار مفید است به این منظور 5 عدد عناب نیم‌کوب را با یک قاشق چای‌خوری پودر ریشه شیرین بیان با یک‌ونیم لیوان آب بجوشانید تا زمانی که حجم آب به یک لیوان برسد؛ این جوشانده را هر 12 ساعت به‌مقدار نصف لیوان مصرف کنید.

ـ برای درمان سرفه خلط‌دار از جوشانده عناب و آویشن استفاده کنید، برای تهیه این جوشانده 5 عدد عناب نیم‌کوب را با یک قاشق غذاخوری آویشن با یک‌ونیم لیوان آب مخلوط کنید و روی شعله بگذارید تا زمانی که حجم این ترکیب به یک لیوان برسد آن را بجوشانید، هر 8 تا 12 ساعت نصف لیوان از این دمنوش را مصرف کنید.

بهترین غذاها برای درمان سرفه در طب سنتی

بهترین غذا در دوران سرفه و ابتلا به آنفلوآنزا در وعده صبحانه زرده تخم‌مرغ عسلی یا حریره بادام و عسل‌انجیر است. برای ساخت عسل‌انجیر مقداری انجیر خشک را در قابلمه بریزید و رویش را با آب بپوشانید و بگذارید آن‌قدر بجوشد تا انجیرها کاملاً له شود؛ پس از له شدن کامل انجیرها آب روی آن را صاف کنید و جدا کنید سپس آب انجیر را با کمی عسل مخلوط کنید و روی حرارت بگذارید تا غلیظ و شبیه به قوام عسل شود این ترکیب را مصرف کنید.

بهترین غذا در وعده ناهار و شام نیز ماش‌پلو با روغن بسیار کم و شیره بادام است.

برای تهیه شیره بادام پوست قهوه‌ای بادام درختی را گرفته و آن را در دستگاه مخلوط‌کن مخلوط کنید و روی آن آب جوش بریزید سپس آن را صاف کنید و با آن کته درست کنید.

"نارگیل" میوه‌ای از خانواده نخل است که هزاران سال است در جهان از آن استفاده می‌شود. این گیاه عمدتاً‌ در مناطق گرمسیری جهان کشت می‌شود و بومی جنوب شرق آسیاست؛ تخمین زده می‌شود که حدود 75 درصد نارگیل‌های عرضه شده در جهان، در اندونزی، فیلیپین و هند تولید می‌شوند.

قسمت‌های قابل استفاده نارگیل

قسمت‌های مختلف میوه نارگیل برای مصرف خوراکی یا موضعی مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ گوشت نارگیل (قسمت سفیدرنگ داخل میوه نارگیل)، شیر نارگیل که به صورت بسته‌بندی شده در فروشگاه‌ها عرضه می‌شود و آب نارگیل که بی‌رنگ و کمی شیرین است؛ قسمت‌هایی هستند که مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نارگیل خشک شده و آسیاب شده به عنوان آرد یا پودر نارگیل و روغن نارگیل نیز از قسمت گوشت این میوه بدست می‌آید.

تفاوت نارگیل سبز و قهوه‌ای چیست؟

انواع رایج نارگیل شامل نارگیل سبز و قهوه‌ای است. تفاوت نارگیل سبز و قهوه‌ای در سن میوه است. نارگیل های سبز نارس هستند در حالی که نارگیل‌های قهوه‌ای کاملاً بالغ رسیده و بالغ‌ هستند. نارگیل‌های سبز نسبت به نارگیل‌های بالغ، گوشت کمتری دارند در عوض محتوای آب نارگیل‌های سبز بیشتر است. بیشتر از آب نارگیل سبز به عنوان نوشیدنی استفاده می‌شود در حالی که استفاده از قسمت‌های گوشت، روغن و شیر نارگیل قهوه‌ای رایج‌تر است.

بهداشت و درمان , تغذیه سالم , طب سنتی ,

ترکیبات و ویتامین‌های موجود در نارگیل

برخلاف بسیاری از میوه‌های دیگر که سرشار از کربوهیدرات هستند، نارگیل عمدتاً سرشار از چربی است؛ نارگیل همچنین حاوی پروتئین، چندین ماده معدنی مهم و مقادیر کمی ویتامین B است؛ هر 100 گرم نارگیل خام حاوی 354 کیلوکالری انرژی، سه گرم پروتئین، 33 گرم چربی، 15 گرم کربوهیدرات، 9 گرم فیبر و 6 گرم قند است.

ویتامین‌ها  و مواد معدنی موجود در نارگیل شامل کلسیم، آهن، منیزیم، فسفر، پتاسیم، سدیم، زینک، مقادیر کمی مس، منگنز، سلنیوم، ویتامین سی، انواع ویتامین‌های گروه ب، ویتامین E و مقادیر بسیار کمی ویتامین کا است.

راه تشخیص نارگیل سالم

برای خرید نارگیل همواره به سراغ نارگیل‌هایی بروید که پوست روی آنها سالم و بدون شکستگی باشد؛ هنام خرید، نارگیل را تکان دهید تا از وجود آب در داخل آن اطمینان حاصل کنید؛ نارگیل‌هایی که روی پوست خود شکستگی دارند به دلیل ورود هوا به داخل میوه، در معرض فساد و میکروبی شدن قرار می‌گیرند و باید از مصرف آنها خودداری کرد همچنین آب سالم نارگیل مایعی تقریباً شفاف و شیرین و خوشبو است؛ در حالی که آب نارگیل‌هایی که خراب می‌شوند؛ ممکن است دارای بو یا طعم ناخوشایندی باشند.

خواص نارگیل برای تقویت سیستم ایمنی

نارگیل حاوی انواع ویتامین‌های C و E و سلنیوم است که این مواد به عنوان آنتی‌اکسیدان‌ عمل کرده و با خنثی کردن رادیکال‌های آزاد که نقش مهمی در تخریب بافت‌ها و بروز بیماری‌ها دارند؛ نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی ایفا می‌کند.

خواص نارگیل برای کمک به درمان کم‌خونی

بسیاری از افراد به دلیل عدم پیروی از رژیم غذایی مناسب، دچار کمخونی و عوارض ناشی از ‌آن می‌شوند. یکی از دلایل بروز کمخونی، کاهش تعداد گلبول‌های قرمز و کمبود آهن در بدن است؛ نارگیل به دلیل دارا بودن مقادیر مس و آهن می‌تواند به درمان کم‌خونی و افزایش تعداد گلبول‌های قرمز کمک کند.

خواص نارگیل برای کاهش وزن

بیشتر چربی موجود در نارگیل به شکل تری گلیسیرید با زنجیره متوسط است که این چربی‌ها با نام اختصاری MCT شناخته می‌شود. بدن شما MCT‌ها را متفاوت از سایر انواع چربی‌ها متابولیزه می‌کند؛ بدن انسان این چربی‌ها را مستقیماً از روده کوچک جذب می‌کند و به سرعت از آنها برای دریافت انرژی استفاده می‌کند.

یک بررسی در مورد مزایای MCT در افراد چاق نشان داد که این چربی‌ها وقتی به جای چربی‌های اشباع موجود در غذاهای حیوانی مصرف شوند، می‌توانند باعث کاهش چربی بدن شوند و همین امر نارگیل را در زمره میوه‌هایی قرار می‌دهد که باعث کاهش وزن می‌شوند!

خواص ضدباکتریایی نارگیل

برخی از مطالعات حیوانی نشان داده‌اند که روغن نارگیل می‌تواند به جلوگیری از رشد گونه‌های باکتریایی خاص کمک کند. به عنوان مثال، یک مطالعه در لوله آزمایش نشان داد که روغن نارگیل بکر می‌تواند از رشد استافیلوکوکوس اورئوس، نوعی باکتری که باعث عفونت و بروز جوش می‌شود، جلوگیری کند.

علاوه بر این، یک مطالعه دیگر در آزمایشگاه نشان داد که ترکیب روغن نارگیل و آب علیه استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس و اشریشیا کلی، دو سویه از باکتری‌های مرتبط با بیماری‌های ناشی از غذا، موثر است.

خواص نارگیل برای سلامت دندان‌ها

یک مطالعه که روی 50 کودک انجام شد نشان داد که استفاده موضعی از روغن نارگیل بعد از مسواک زدن روی دندان‌ها، به اندازه کلرهگزیدین که یک دهانشویه رایج است، در کاهش رشد برخی باکتری‌ها مؤثر است همچنین نارگیل می‌تواند در پیشگیری از عفونت‌های مربوط به کانال‌های ریشه و سایر مشکلات دندان مفید باشد.

خواص نارگیل برای کنترل قند خون

نارگیل دارای کربوهیدرات کم و فیبر و چربی بالا است بنابراین می‌تواند برای کنترل قند خون مفید باشد. یک بررسی حتی نشان داد که مصرف نارگیل میتواند به کاهش سطح قند خون کمک کند، که این خاصیت ممکن است به دلیل خواص ضد التهابی و محتوای آنتی اکسیدانی آن باشد. محتوای فیبر بالای گوشت نارگیل همچنین می‌تواند به کند شدن هضم کمک کند و به طور بالقوه مقاومت به انسولین را بهبود بخشد؛ کاهش مقاومت به انسولین باعث تنظیم سطح قند خون افراد می‌شود.

خواص نارگیل برای مقابله با بیماری‌های مزمن

گوشت نارگیل حاوی ترکیبات فنلی است؛ این ترکیبات، آنتی اکسیدان‌هایی هستند که می توانند به محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب ناشی از رادیکال‌های آزاد کمک کنند. گالیک اسید، اسید کافئیک، اسید سالیسیلیک و کوماریک اسید از ترکیبات فنلی شناخته شده در میوه نارگیل هستند که بر کاهش خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌های مزمن اثرگذارند.

بهداشت و درمان , تغذیه سالم , طب سنتی ,

خواص نارگیل برای ورزشکاران

گوشت نارگیل حاوی مقادیر زیادی اسیدهای چرب با زنجیره متوسط است که هضم آن برای بدن انسان بسیار راحت‌تر از چربی‌های حیوانی است؛ مصرف نارگیل در ورزشکاران به دلیل هضم راحت‌تر، باعث بهبود استقامت ورزشکاران در هنگام ورزش کردن می‌شود.

کاهش کلسترول با مصرف نارگیل

متخصصان و دانشگاهیان در انگلیس به مطالعه روی 94 داوطلب که سابقه دیابت یا بیماری قلبی نداشته و در رده سنی 50 تا 75 سال بوده‌اند، پرداختند و این افراد را به سه گروه تقسیم کردند.

متخصصان از تمامی این افراد درخواست کردند برای مدت چهار هفته به طور روزانه از مقدار برابری روغن نارگیل، روغن زیتون و کره مصرف کنند؛ آنها پس از انجام آزمایشات دریافتند که روغن نارگیل به کنترل سطح کلسترول بد خون و افزایش 15 درصدی سطح کلسترول خوب کمک می‌کندکه باعث بهبود عملکرد قلب می‌شود. البته دانشمندان تأکید دارند که برای بهره مندی از اثرات مفید نارگیل، نباید به مصرف بیش از حد آن در غذاها روی آورد زیرا علیرغم وجود تأثیرات بسیار مفید، روغن نارگیل حاوی مقادیر بالایی اسید چرب اشباع است.

بهبود آلزایمر و صرع با مصرف نارگیل

برخی مطالعات می‌گویند مصرف نارگیل باعث بهبود علائم ناشی از آلزایمر و زوال عقل می‌شود. بر اساس این نظریه، آسیب ناشی از آلزایمر توانایی مغز را برای استفاده از منبع انرژی اولیه خود که گلوکز نام دارد، مختل می‌کند. زمانی که بدن روغن نارگیل و مواد مشابه را می‌سوزاند، موادی به نام "کتون" تولید می‌کند که این مواد می‌توانند جایگزین خوبی برای انرژی مورداستفاده مغز باشند. محققان بر این باورند که پیروی از رژیم کتوژنیک در درمان بیماری‌هایی نظیر آلزایمر مؤثر است و مصرف نارگیل به دلیل ایجاد کتون‌ها، می‌تواند آسیب ناشی از آلزایمر به مغز را کاهش دهد.

همچنین پیروی از رژیم غذایی کتوژنیک در کودکانی که مبتلا به صرع شده‌اند می‌تواند تا حد زیادی باعث کاهش خطر بروز تشنج در این کودکان شود؛ نارگیل به دلیل دارابودن چربی‌های مفید، می‌تواند به عنوان یکی از اجزای اصلی این رژیم غذایی در کاهش خطر تشنج کودکن مبتلا به صرع نقش ایفا کند.  

خواص نارگیل برای مفاصل و استخوان‌ها

نارگیل به دلیل داشتن کلسیم و فسفر، می‌تواند میوه خوبی برای تقویت استخوان‌های بدن و پیشگیری از پوکی استخوان باشد. هر 100 گرم میوه نارگیل حاوی 14 میلی گرم کلسیم است.

از خواص دیگر نارگیل برای استخوان‌ها و مفاصل،‌ کاهش التهاب و ورم است. سطوح بالای آنتی‌اکسیدان‌های موجود در روغن نارگیل التهاب را کاهش می‌دهد و آرتریت (ورم مفاصل) را به خوبی درمان می‌کند.

نارگیل آب بدن را تأمین می‌کند

میوه و آب نارگیل حاوی آب و الکترولیت‌هایی هستند که به تأمین آب بدن کمک می‌کند. افرادی که فعالیت زیادی دارند می‌توانند از آب نارگیل استفاده کنند. آب نارگیل حاوی چربی، مقادیر کمی پروتئین و پتاسیم است که بهبود عملکرد ورزشکاران نیز کمک شایانی می‌کند.

خواص نارگیل برای پوست و مو

مصرف میوه نارگیل و یا استفاده موضعی از روغن آن روی پوست میتواند برای کاهش التهاب، مرطوب نگه داشتن پوست و کمک به بهبود زخم‌ها مؤثر باشد. اسیدهای چرب موجود در روغن نارگیل دارای خواص ضد میکروبی است که می تواند به درمان آکنه و محافظت از پوست در برابر باکتری‌های مضر کمک کند. همچنین از آنجا که پلی فنل‌ها دارای خواص آنتی اکسیدانی هستند، می‌توانند به خنثی کردن رادیکال‌های آزاد که می‌توانند منجر به التهاب شوند، کمک کنند. به همین دلیل مصرف خوراکی نارگیل و استفاده موضعی روغن آن روی پوست باعث درمان اگزما و کاهش علائم پسوریازیس شود.

روغن نارگیل همچنین برای درمان خشکی کف سر یا موهای خشک و موخوره، بسیار سودمند است. روغنی که از گوشت میوه نارگیل گرفته می‌شود همچنین می‌تواند به عنوان یک نرم‌کننده طبیعی برای مو عمل کند. از روغن نارگیل همچنین برای ماساژدادن پوست صورت برای رفع چین  چروک‌ها و تیرگی زیرچشم نیز استفاده می‌شود.

خواص نارگیل برای تقویت سیستم گوارشی

نارگیل به دلیل دارابودن فیبر زیاد به بهبود عملکرد سیستم گوارشی کمک می‌کند؛ فیبرها موادی هستند که با جذب آب، موجب تقویت عملکرد روده، بهود هضم غذا و کاهش خطر ابتلا به زخم‌های گوارشی می‌شوند.

پیشگیری از یبوست با مصرف نارگیل

میوه نارگیل به دلیل دارابودن فیبر زیاد، منبع خوبی برای پیشگیری از ابتلا به یبوست به شمار می‌رود. هر 100 گرم میوه نارگیل حاوی 9 گرم فیبر است؛ باتوجه به ضرورت وجود 21 تا 25 گرم فیبر در روز در رژیم غذایی هر فرد، مصرف تنها 100 گرم از این میوه سودمند، حدود یک سوم نیاز روزانه شما به فیبر را تأمین و از بروز یبوست پیشگیری می‌کند. همچنین آب نارگیل باعث بهبود عملکرد گوارشی و بهبود عبور غذا از روده‌ها می‌شود که این امر به درمان یبوست کمک می‌کند.

کاهش التهاب معده با مصرف نارگیل

مطالعات نشان داده‌ که مصرف نارگیل می‌تواند باعث کاهش تأثیر پروستاگلاندین‌ها (از عوامل بروز التهاب) در بدن شده و به کاهش التهاب کمک کند؛ این مطالعه نشان داد که مصرف روغن نارگیل نیز می‌تواند به کاهش بروز زخم‌های گوارشی و التهاب معده منجر شود.

افزایش جذب مواد غذایی با مصرف نارگیل

از آنجایی که میوه نارگیل چربی بالایی دارد، می تواند به بدن در جذب ویتامین‌های محلول در چربی، از جمله ویتامین های A، D، E و K کمک کند.

درمان گرفتگی عضلات با مصرف نارگیل

منیزیوم و پتاسیم مواد حیاتی برای انتقال پیام‌های عصبی و انقباض عضلات هستند. نارگیل به دلیل دارا بودن پتاسیم و منیزیوم، در رفع گرفتگی عضلات بسیار مؤثر است. هر 100 گرم میوه نارگیل حاوی 32 میلی گرم منیزیوم است که حدود 10 درصد از نیاز روزانه انسان به منیزیوم را برطرف می‌کند.

خواص نارگیل برای کاهش فشار خون

مصرف مقادیر متعادل از نارگیل برای کاهش کلسترول خون و درنتیجه جلوگیری از رسوب آن در دیواره رگ‌ها مفید است و از این طریق می‌تواند به کاهش فشار خون نیز کمک کند همچنین یک مطالعه که در هند روی 28 نفر انجام شد نشان داد که مصرف آب نارگیل تأثیر 71 درصدی در کاهش فشار خون دارد.

خواص ضدسرطانی نارگیل

نارگیل به دلیل دارا بودن آنتی‌اکسیدان‌های فراوان نظیر سلنیوم و ویتامین‌های ای و سی، منبع خوبی برای پیشگیری از انواع سرطان‌هاست همچنین مطالعات ثابت کرده که اسیدهای چرب موجود در نارگیل و روغن آن می‌تواند به مهار رشد سلول‌های سرطانی ریه کمک کند.

خواص نارگیل برای زنان باردار

100 گرم نارگیل حاوی 26 میکروگرم فولات است؛ مقدار توصیه شده روزانه فولات برای بزرگسالان 400 میکروگرم است بنابراین مصرف نارگیل می‌تواند بخشی از نیاز بدن به فولات را تأمین کند. فولات برای جلوگیری از کم خونی در دوران بارداری ضروری است؛ همچنین زنان برای بارداری نیاز به مصرف فولات کافی برای جلوگیری از نقص مادرزادی لوله عصبی دارند و بنابراین نارگیل یک میوه مفید برای تضمین سلامت مادر و جنین در دوران بارداری به حساب می‌آید.

خواص روغن نارگیل برای نوزاد

یکی از مشکلات در تولد نوزادان نارس، کم بودن وزن آنهاست که منجر به هزینه‌های بالای مراقبت از آنها و بروز مشکلات عصبی و فیزویولژیک در این نوزادان می‌شود. یکی از راه‌های افزایش وزن در نوزادان نارس، ماساژدرمانی است. در یک پژوهش که روی نوزادان نارس انجام شد نشان داد که ماساژ 10 روزه با روغن نارگیل باعث افزایش وزن آنها می‌شود. محققان می‌گویند جذب روغن نارگیل از طریق پوست این نوزادان، باعث افزایش جذب اسیدهای چرب خون شده و بر وزن‌گیری آنها تأثیر می‌گذارد.

نارگیل در طب سنتی

گوشت سفید نارگیل از نظر طب قدیم ایران، گرم و خشک است و شیر نارگیل کمی گرم و مرطوب است. از دیدگاه طب سنتی نارگیل به دلیل داشتن چربی زیاد و مواد مغذی، چاق کننده است؛ برای خوشبو کردن دهان مفید است؛ ضعف کبد را درمان می‌کند؛ روغن آن برای برطرف کردن بواسیر مفید است؛ ادرار را زیاد می‌کند؛ درد مثانه را رفع می‌کند؛ برای تقویت دستگاه هاضمه مفید است.

از منظر طب سنتی، ریشه درخت نارگیل ضد تب و ادرارآور است؛ ریشه درخت نارگیل برای ناراحتی‌های کبدی مانند یرقان مفید است همچنین دم کرده ریشه درخت نارگیل برای معالجه اسهال خونی مفید است؛ همچنین مخلوط شیر نارگیل با برگ سنا برای رفع سنگ کلیه سودمند است.

به دلیل آنکه طبیعت نارگیل گرم است ممکن است در گرم مزاجان اشکالاتی تولید کند از این نظر این گونه افراد باید آن را با میوه‌های ترش مانند لیمو بخورند. خوردن آن برای سردمزاجان و سالمندان بسیار مفید است و مشکلی ایجاد نمی‌کند.

3 نسخه‌ خانگی برای درمان مشکلات پوست و مو با روغن نارگیل

برای مبارزه با آفتاب سوختگی و سلولیت، یک قاشق غذاخوری روغن نارگیل را به صورت یک حرکت دایره‌ای روی ناحیه‌ی آسیب دیده ماساژ دهید؛ این کار باعث افزایش خون‌رسانی به بافت آسیب دیده و دچار سلولیت می‌شود.

برای درمان خشکی کف سر، روغن نارگیل را با گیاهان دیگر ترکیب می‌کنند؛ می‌توانید برگ‌های گیاه مریم‌گلی را در روغن نارگیل بجوشانید و مخلوط به دست آمده را برای بهبود وضعیت پوست سر خود استفاده کنید.

یک قاشق غذاخوری روغن نارگیل را با 4 تا 5 قطره روغن رزماری ترکیب کنید و کف سر خود را با آن ماساژ بدهید؛ این ترکیب به رشد موها و جلوگیری از ریزش مو کمک می‌کند.

خواص آب نارگیل

یک نارگیل متوسط حدود یک تا یک و نیم فنجان آب نارگیل فراهم می‌کند. یک فنجان آب نارگیل حاوی 60 کیلوکالری انرژی، 5 درصدکربوهیدرات، 7 گرم قند، کلسیم، منیزیم، فسفر،‌ پتاسیم و سدیم است.

بهداشت و درمان , تغذیه سالم , طب سنتی ,

کاهش خطر ابتلا به قند و چربی خون بالا با مصرف آب نارگیل

تحقیقات روی حیوانات نشان داده که آب نارگیل حاوی آنتی اکسیدان‌هایی است که می‌تواند به خنثی شدن رادیکال‌های آزاد کمک کند تا آسیبی به سلول‌ها وارد نشود. در یک مطالعه در سال 2012، موش‌های مقاوم به انسولین با آب نارگیل درمان شدند. نتیجه مطالعه نشان داد که مصرف آب نارگیل باعث شده فعالیت رادیکال‌های آزاد و همچنین فشار خون، تری گلیسیرید و سطح انسولین کاهش یابد.

در مطالعه‌ای در سال 2015، موش‌های مبتلا به دیابت که تحت درمان با آب نارگیل قرار گرفتند، سطح قند خون بهتری نسبت به گروه کنترل داشتند. همین مطالعه همچنین نشان داد که موش‌هایی که آب نارگیل دریافت کرده‌اند سطوح پایین‌تری از هموگلوبین A1c داشتند که نشان‌دهنده کنترل بهتر قند خون در طولانی‌مدت است.

 یکی دیگر از مزایای آب نارگیل این است که منبع خوبی از منیزیم است که ممکن است حساسیت به انسولین را افزایش داده و سطح قند خون را در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و پیش دیابت کاهش دهد. منیزیم موجود در آب نارگیل همچنین باعث تقویت اعصاب و کاهش دردها و گرفتگی‌های عضلانی می‌شود.

آب نارگیل برای درمان سنگ کلیه

نوشیدن مایعات کافی برای پیشگیری از سنگ کلیه ضروری است. برخی انواع سنگ کلیه زمانی ایجاد می‌شود که کلسیم، اگزالات و سایر ترکیبات با هم ترکیب شوند و کریستال ایجاد کنند. این کریستال‌ها سپس می توانند سنگ‌های ریزی را تشکیل دهند. در مطالعه‌ای در سال 2013 روی موش‌های مبتلا به سنگ کلیه انجام شد؛ نشان داده شد که آب نارگیل از چسبیدن کریستال‌ها به کلیه‌ها و سایر قسمت‌های مجاری ادراری جلوگیری می‌کند.

آب نارگیل برای سلامتی قلب

در یک مطالعه حیوانی در سال 2008، محققان به موش‌ها رژیم غذایی غنی از چربی و کلسترول دادند. آنها همچنین یک گروه را با دوزهای بالای آب نارگیل (4 میلی لیتر به ازای هر 100 گرم وزن بدن) تغذیه کردند. پس از 45 روز، در گروهی از موش‌ها که به آنها آب نارگیل داده شده بود کاهش چشمگیری در سطح کلسترول و تری گلیسیرید مشاهده شد.

یکی دیگر از دلایلی که آب نارگیل ممکن است برای سلامتی قلب مفید باشد؛ این است که آب این میوه محتوای قابل توجه پتاسیم را داراست و پتاسیم باعث کاهش فشار خون در افراد مبتلا به فشار خون بالا و تضمین سلامتی قلب می‌شود.

آیت الله سید ابراهیم رئیسی بعد از ظهر امروز سه‌شنبه به وقت محلی، در ادامه برنامه‌های نخستین روز سفر خود به نیویورک، در دیدار آقای «زوران میلانوویچ» رئیس جمهور کرواسی که در مقر سازمان ملل برگزار شد، بر تمایل جمهوری اسلامی ایران برای گسترش روابط سیاسی، اقتصادی و تجاری با این کشور تاکید کرد.

رئیس جمهور با استقبال از اعلام موضع رئیس جمهور کرواسی مبنی بر در پیش گرفتن سیاست مستقل تصریح کرد: با وجود تلاش برخی کشورهای غربی که به‌دنبال تحمیل منافع و ارزش‌های خود به سایر کشورهای جهان هستند، جمهوری اسلامی ایران توانسته است تحریم‌ها و فشارها را به فرصت تبدیل کرده و به پیشرفت‌های قابل توجهی در عرصه‌های مختلف به‌ویژه حوزه فناوری دست پیدا کند.

رئیسی دوران تحمیل نظرات و خواست‌ها بر ملت‌ها را پایان یافته دانست و با تاکید بر مقابله با چنین جریانی گفت: چرا آمریکا و اروپایی که خودشان صاحب زرادخانه‌های هسته‌ای هستند، جلوی بهره‌مندی سایر کشورها از آن را می‌گیرند. جمهوری اسلامی ایران توانسته است با استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای دستاوردهای قابل ملاحظه‌ای در حوزه کشاورزی، صنعت و پزشکی داشته باشد و در همین راستا ما سال گذشته توانستیم با رادیو داروها یک‌میلیون بیمار را مداوا کنیم.

وی با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد با همه کشورهایی که بنای همکاری با ایران را داشته باشند، همکاری کند و از این همکاری نیز استقبال خواهد کرد، افزود: درباره فلسطین هم معتقدیم مراجعه به رای مردم ساکن فلسطین و فلسطینیان تنها راه‌حل این بحران است.

«زوران میلانوویچ» رئیس جمهور کرواسی نیز در این دیدار با اشاره به عضویت کشورش در دو پیمان و اتحادیه ناتو و اروپا تصریح کرد: با این وجود همواره تلاش‌مان بر این بوده است که سیاست‌های مستقل اتخاذ کنیم و از سیاست مستقل پیروی کنیم.

میلانوویچ اتخاذ سیاست خارجی مستقل را زمینه رسیدن به جهان ایده‌آل دانست و ضمن اعلام مخالفت با هرگونه تلاشی برای تحمیل ارزش‌ها و فرهنگ‌ها به سایر کشورها، اقدام آمریکا در خروج از توافق هسته‌ای را محکوم کرد.

مرحوم حضرت آیت الله صافی گلپایگانی در سلسله درس هایی از عظمت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در نوشتاری آورده اند: در این عظمت، پیامبر گرامی اسلام نمونه و یگانه و سرآمد تمام زهاد بود.
از نشانه ‏های زهد آن حضرت این بود که در آن وقتی که در اوج عظمت ظاهری و قدرت مادی قرار گرفته بود با دست خود نعلین خود را می ‏دوخت و لباس خود را وصله می ‏کرد و از تجمّلات دنیا پرهیز داشت و اگر زیوری از زیورهای دنیا را در خانه می ‏دید می‏فرمود:
«آن را از نظر من پنهان کنید؛ مبادا که به دیدنش مشغول شوم و به یاد دنیا افتم.» نهج البلاغه، خطبه ۱۶۰
بسیار اتفاق می ‏افتاد که روزها و بلکه ماه می ‏گذشت و در خانه آن حضرت غذایی طبخ نمی‏شد و فقرا و مستمندان را بر خودش و فاطمه عزیزش و حسن و حسینش مقدم می ‏داشت.
در آن عصر محروم‏ترین طبقات که از هر جهت حالشان تأسف ‏انگیز بود و مورد استضعاف بودند و تحمیلات طاقت ‏فرسا به آنها می ‏شد غلامان و بردگان بودند که افتادگان اجتماع بودند. پیامبر عزیز اسلام که رسالت و دعوتش در جهت کمک به آنها و آزاد کردن آنها و حفظ حقوقشان قرار داشت و در قرآن مجید درباره آنها به طور مؤکّد سفارش شده و برنامه ‏ای برای آزادی آنها مقرر شده است، در منظر خارجی و خوراک و پوشاک و نشست و برخاست مانند غلامان بود. غذایش از غذای غلامان خوردنی ‏تر و لذیذتر نبود و لباسش از لباس آنها بهتر نبود و مانند آنها می ‏نشست.
پول و درهم ذخیره نمی ‏فرمود آن قدر روی حصیر نشسته بود که بر بدنش اثر گذاشته بود.
پیغمبران دیگر مانند عیسی بن مریم علی نبیّنا و آله و علیه السلام هم زاهد بودند. اما تفاوت عیسی مسیح با پیغمبر اسلام این است که عیسی مال و مقامی در اختیار نداشت ولی پیغمبر اسلام قبل از اینکه به رسالت مبعوث شود و در آغاز بعثت ثروت سرشار خدیجه را در اختیار داشت و در سال‏های پایان عمر تمام شبه جزیره‏ عربستان را؛ اما همچنان زاهد و بی ‏اعتنا به دنیا بود. به جوع و گرسنگی عادت داشت و روزه بسیار می ‏گرفت.
سه شنبه, 28 شهریور 1402 08:24

تأثیر "نیّت" در اعمال

* نیت

 

- امام سجاد (ع) فرمود: عملی نباشد، جز به وسیله نیت.

 

شرح:

مقصود از عمل ، عبادت و طاعات و مراد به نیت قصد تقرب به خدای تعالی است ، پس نماز و روزه و حج و امثال آن بدون قصد و تقرب و رضای حق تعالی صحیح نیست و هیچ اجر و پاداشی ندارد و نیز اعمالی که بر انسان واجب نیست ، مانند صدقه دادن و تعلیم و ارشاد، زمانی موجب پاداش و ثواب می گردد که به نیت تقرب و رضای خدا انجام گیرد.

 

- رسول خدا (ص) فرمود: نیت مؤمن بهتر از عمل اوست و نیت کافر بدتر از عملش ، و هر کس طبق نیتش کار می کند.

 

شرح:

مرحوم مجلسی در توجیه و تفسیر این روایت دوازده قول از دانشمندان حدیث نقل می کند، و سپس تحقیقی در این باره بیان می فرماید که به واسطه اهمیت آن و از نظر اینکه نیت رکن و پایه همه اعمال است ، فشرده ای از آن را در اینجا ذکر می کنیم :

 

اصلاح نیت از مشکل ترین اعمال انسان است ، زیرا نیت تابع حالت نفسانی است و قبول رد شدن آن و درجات کمالش ، مربوط به همان حالت نفسانی می باشد و جز با زدودن محبت دنیا از دل ، به وسیله ریاضتهای شاق و تفکرات صحیح ممکن نگردد، زیرا دل سلطان و فرمانروای بدن است و همه اعضا و جوارح محکوم فرمان او می باشند و در یک دل ، دو محبت متناقض جمع نشود، چنانچه خدای تعالی فرماید: «ما جعل الله لرجل من قلبین فی جوفه / خدا در اندرون هیچ کس دو دل قرار نداده است» و چون دنیا و آخرت دو مطلوب مخالف و متناقض با یکدیگرند، محبت آن دو در یک دل جمع نشود، از این رو کسی که محبت دنیا در دلش جایگزین شده و آخرت را فراموش کرده است ، همیشه فکر و خیال و اعضا و جوارحش متوجه دنیاست و هر عملی که انجام می دهد نتیجه غایی و مقصود از آن ، دنیاست ، اگر چه به دروغ از خدا و آخرت دم زند، از این رو در عبادات و طاعاتش هم اعمالی را انتخاب می کند که آثار و فواید دنیوی بیشتری داشته باشد و مثلا به افزایش مال و ثروت بینجامد، و نسبت به طاعاتی که موجب تقرب و محبت خداست اعتنایی ندارد.

 

و نیز کسی که حب جاه و شهرت بر دلش مستولی گشته ، در همه اعمال و رفتارش از این هدف پیروی می کند و همچنین است اغراض دنیوی دیگر، و عمل بنده خالص نگردد تا زمانی که تمام این اغراض فاسد - که موجب دوری از حق تعالی است - از دل بیرون رود؛ بنابراین درجات و مراتب نیت در مردم متعدد و بلکه بی شمار است .

 

و بلکه هر انسانی در حالات مختلف نیتهای مختلف دارد که برخی از آنها موجب فساد و بطلان عمل و بعضی موجب کمال و ترقی آن است . آنچه موجب فساد و بطلان عمل است ریای خالص است ، که علاوه بر اینکه عبادت را از ثواب ساقط می کند، موجب کیفر و عقاب هم می گردد، و ما هرگاه قصد، ریا و ضمیمه تابع باشد و یا غیر از ریا ضمایر دیگری در نیتش ‍ باشد مانند قصد نظافت و خنک شدن در وضو و غسل تفصیلی دارد که حکمش در رسائل فقها موجود است .

 

و اما ضمیمه نمودن بعضی از انگیزه های مباح دنیوی مانند وسعت رزق و طول عمر را جماعتی مبطل دانسته اند، ولی گفتار آنها خالی از اشکال نیست ، زیرا گزاردن نماز حاجت و نماز استخاره و تلاوت قرآن و اذکار و دعوات مأثوره ، بدون شک عبادت است و به آن امر شده و این امور دنیوی از نتایج آنها ذکر شده است و محال است که انسان قصد و نیت خود را از آنها خالی کند، زیرا نیت چنان که دانستی گفتن به زبان و خطور نیست ، بلکه واقع و حقیقت آن در باطل دل انسان مستتر است و داعی حقیقی انسان هم همان واقع و حقیقت است .

 

و اما نیت مقاصدی که موجب کمال عمل می شود و از اغراض دنیوی خالی است ، به حسب اشخاص و احوال ایشان مختلف است و نیت هر کس تابع طریقه و شاکله و حالت باطنی اوست ، که برخی از آنها را یادآور می شویم :

 

۱- نیت کسانی که به عذاب و عقاب آخرت می اندیشند و دنیا در نظرشان پست می شود و عبادت خویش را برای ترس از عذاب انجام می دهند.

 

۲- کسانی باشند که نعمتهای بهشت و حور و قصور آن ایشان را به عبادت تحریک کند.

 

گروهی از دانشمندان عبادت این دو طایفه را باطل دانسته اند، ولی اینان حقیقت تکلیف و درجات مردم را به خوبی نشناخته اند، برای بیشتر مردم ممکن نیست که عبادات خود را به غیر از این دو وجه انجام دهند و غیر از این نمی توانند درک کنند و این نیت منافی با اخلاص نیست ، زیرا عبادت به قصد آنچه در آخرت وعده داده شده ، از شائبه های دنیوی پاک و خالص ‍ است و دلیلی هم نداریم که عبادت باید خالصا لوجه الله و حتی از این گونه اغراض هم خالی باشد، بلکه دلیل بر عکس این عقیده موجود است .

 

مانند آیه شریفه : «ادعوه خوفا و طمعا»، «و یدعوننا رغبا و رهبا».

 

و نیز امیرالمؤمنین (ع) در وقف نامه خود می نویسد: «هذا ما وصی به فی ماله عبدالله علیُ ، ابتغاء وجه الله تعالی لیولجنی به الجنه و یصرفنی به عن النار».

 

برخی حقیقت معنی نیت را درک نکرده و گمان کرده اند که با گفتن اینکه تدریسم را برای محبت خدا انجام می دهم حل مشکل می شود، غافل از اینکه این گفتار جز لقلقمه زبان و ادعایی کاذب بیش نیست و حقیقت نیت همان میل و توجه دل است به آنچه می خواهد و اگر محبت خدا مطلوب دل نباشد با گفتن به زبان و خطور به دل به دست نمی خواهد و مثل این است که شخص سیر بگوید: من به غذا میل دارم ، پیداست که این گفتم برای او اشتها نمی آورد.

 

۳- کسانی که به نعمتهای بی پایان خدا می اندیشند و چون شکر منعم را واجب می دانند، برای سپاسگزاری خدا را عبادت می کنند، چنانکه امیر المؤ منین (ع) فرماید: « لو لم یتوعد الله علی معصیته لکان یجب ان لا یعصی شکر النعمته».

 

۴- کسانی که از راه حیا و شرمساری عبادت می کنند، زیرا خدا را بر نهان و آشکار خود مطلع می دانند، چنانچه پیغمبر (ص) می فرماید: «اعبدالله کانک تراه فان لم تکن تراه فانه یراک».

 

۵ - کسانی که خدا را به قصد تقرب عبادت می کنند و مقصود قرب معنوی و علو مقام بنده است که نقصهای خود کاسته و به کمال نزدیک شود.

 

۶- کسانی که خدا برای اهلیت و سزاواری اش به پرستش عبادت می کنند چنانکه امیرالمؤ منین (ع) فرماید: «و لکن وجدتک اهلا للعبادة فعبدتک» ، ولی این ادعا از غیر خاندان امیرالمؤمنین پذیرفته نیست ، زیرا حقیقت این ادعا این است که : اگر خدا بهشت و جهنمی نمی آفرید، بلکه اگر بر فرض محال مطیعان را به دوزخ می برد، آنها خدا را عبادت می کردند، برای اینکه سزاوار عبادت است ، چنانچه حضرت ابراهیم (ع) در دنیا آتش را انتخاب کرد و بر او سرد و سلامت شد، و اولیای دیگر خدا کشته شدن و زجر و شکنجه به دست اشرار را پذیرفتند.

 

۷- کسانی که به انگیزه محبت و دوستی خدا او را عبادت می کنند، و این بالاترین درجات مقربین است ، از این بیان معنی جمله اخیر روایت دانسته می شود.

 

اما دوباره بودن نیت مؤ من از عملش و بدی نیت کافر نسبت به عملش از امام باقر(ع) روایت شده که علتش این است که مؤ من کارهای خیر زیادی را قصد می کند که به انجام آن موفق نمی شود و همچنین کافر به مقاصد زشتی در سر می پروراند که نمی تواند آنها را عملی سازد؛ نیز از امام صادق (ع) روایت شده که چون عمل در معرض ریای بندگان است و نیت خالص برای خداست ، نیت مؤمن از عملش بهتر است و خداوند به نیت ثوابی دهد که به عمل ندهد.

 

- امام صادق (ع) فرمود: بنده مؤمن فقیر می گوید: پروردگارا! به من (مال و ثروت) روزی کن ، تا از احسان و راههای خیر چنین و چنان کنم . (مسجد بسازم و اطعام دهم و به بینوایان کمک کنم) و چون خدای عزوجل بداند نیتش صادق است و راست می گوید، برای او همان اجر و پاداش را نویسد که اگر انجام می داد می نوشت ، همانا خدا وسعت بخش و کریم است.

یکی از دانش‌های ناظر به «فقه الحدیث»، دانش «اسباب ورود حدیث» است.

این دانش به منزله دانش «شأن نزول» در تفسیر قرآن است. هدف اصلی از دانش اسباب ورود حدیث، شناخت شأن صدور روایات و فهم قرائن موجود به هنگام صدور روایات است.

توضیح آنکه به صرف فهم معنای لغوی و اصطلاحی الفاظ و ترکیب‌های به کار رفته در احادیث نمی‌توان مدعی «فهم درست» آنها شد. در برخی از موارد برای فهم درست معنای احادیث، باید اسباب ورود حدیث را دانست. یعنی علت و زمینه‌ و بافت صدور آن سخن از معصوم را باید فهمید. چرا که «شرایط زمینه‌ای» در فهم مراد معصومان حتماً نقش‌آفرین است. به تعبیر دیگر، باید قراین مقامی (شرایط اجتماعی و تاریخی و فرهنگی و حالات مخاطب و گوینده و ... ) را در نظر گرفت.

متأسفانه بسیاری از ناقلان اولیه احادیث و جامعان کتاب‌های حدیثی، از نقش‌آفرینی قراین مقامی در فهم مراد معصومان غافل بودند و اهتمامی به ذکر آنها نداشته‌اند. به همین دلیل، برای فهم مراد واقعی معصومان، یک حدیث‌شناس محقق باید تلاش بیشتری کند و حتی‌الامکان قرائن را در منابع موجود به دست آورد.

مراجعه به منابع حدیثی سایر فرق و مذاهب اسلامی یا مراجعه به منابع تاریخی و فهم درست تاریخ صدر اسلام و اوضاع فرهنگی‌ و اجتماعی حاکم بر قبایل و اقوام آن زمان و امثال آن می‌تواند پاره‌ای از گره‌ها را بگشاید.

به عنوان مثال، در پاره‌ای از منابع اهل سنت حدیثی از پیامبر اکرم(ص) نقل کرده‌اند که فرموده باشد: «مَنْ بَشَّرَنِی بِخُرُوجِ آذَارَ فَلَهُ الْجَنَّةُ؛ هر کس مرا به پایان یافتن آذار بشارت دهد، من او را به بهشت بشارت می‌دهم.»

آذار از ماه‌های رومی است؛ مصادف با خرداد شمسی است؛ برخی آن را به معنای ماه صفر دانسته‌اند و از این حدیث نحسی ماه صفر! و سعدی ماه ربیع الاول را نتیجه گرفته‌اند!

این حدیث، به خودی خود و بدون آگاهی از بافت و زمینه‌های بیان آن، از نظر مضمونی آنقدر عجیب هست که حتی پاره‌ای از اهل حدیث و ظاهرگرایانی مثل احمدبن حنبل نتوانسته‌اند با مضمون آن کنار بیایند و آن را تأیید کنند؛ به همین دلیل گفته‌اند که این حدیث اصل و اساسی ندارد! اما اگر احمدبن حنبل قرائن مقامی صدور چنین سخنی را می‌دانست، چنین حکم قاطعی را صادر نمی‌کرد.

شیخ صدوق از ابن‌عباس علت صدور چنین سخنی را به این صورت نقل می‌کند که:

«روزی پیامبر خدا(ص) با اصحاب خود در مسجد قبا نشسته بود و به آنان گفت: نخستین فردی که اکنون بر شما وارد می‌شود از بهشتیان است. برخی‌ از این افراد چون این سخن را شنیدند بیرون رفتند تا شتابان باز گردند و به سبب این خبر از بهشتیان شوند! پیامبر این را فهمید و به آنان که مانده بودند فرمود: اکنون چند نفر بر شما وارد می‌شوند که هر یک از دیگری سبقت می‌جوید؛ از میان آنان هر کس به من بشارت دهد که ماه آذار تمام می‌شود اهل بهشت است. پس آن گروه بازگشتند و وارد شدند و ابوذر نیز با آنان بود. پیامبر خدا(ص) به آنان فرمود: ما در کدام ماه رومی هستیم؟ ابوذر پاسخ داد: «ای پیامبر خدا آذار تمام شد.» پیامبر گفت: «ای ابوذر این را می‌دانستم اما دوست داشتم که امت من بدانند تو بهشتی هستی.»

به هر حال این حدیث هیچ ربطی به سعدی و نحسی ماه‌های صفر و ربیع الاول ندارد! اصل داستان چیز دیگری بوده است که در تحلیل مرحوم شیخ صدوق کاملاً واضح است.

احادیث