رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت فاطمه زهرا(س) را از شگفتی‌های آفرینش خواندند و با بیان اصول مهم منشور اسلام درباره زن، تأکید کردند: در اسلام، زن و مرد مکمل یکدیگرند و در تلاش برای رسیدن به حیات طیبه و توانایی‌های فکری و روحی در عرصه‌های علمی،‌ فرهنگی، هنری، اثرگذاری اجتماعی-سیاسی، فعالیت اقتصادی و مسائل بین‌المللی هیچ تفاوتی با هم ندارند.

علَیکَ بقِراءةِ القرآنِ؛ فإنّ قِراءتَهُ کَفّارةٌ للذُّنوبِ، و سَترٌ فی النارِ و أمانٌ مِن العذابِ.

بر تو باد خواندن قرآن؛ زیرا خواندن آن کفّاره گناهان است و پرده‌ای در برابر آتش و موجب ایمنی از عذاب.

بحارالأنوار، ج۹۲، ص۱۷، ح۱۸

حضرت ام البنین از زنان برجسته تاریخ اسلام و از جمله زنان تأثیرگذار در حادثه عاشوراست که اگرچه مستقیم در کربلا حضور نداشته است اما وجود ۴ فرزند ایشان در حادثه عاشورا و به نمایش گذاشتن ادب و فداکاری و غیرت که از مادر خود به ارث برده‌اند باعث شده است تا نام مبارک حضرت ام البنین زینت زنان مسلمان باشد.

همواره نام این بانوی بزرگ که در فضیلت‌های اخلاقی، ایمان، اخلاق، ادب و شجاعت زبانزد بوده است با نام حضرت عباس (ع) که خود نیز دارای این صفات بود گره خورده است. حضرت عباس، این جانباز عاشورا که جایگاه و مقامش باعث غبطه شهدا در روز آخرت می‌شود ویژگی‌های خود را از پدری چون امیرالمومنین (ع) و بانویی چون ام البنین وام گرفته است.

مشهور در شجاعت و ادب

آنچه از منابع تاریخی مشخص می‌شود حضرت ام البنین در پنجمین سال هجرت رسول گرامی اسلامی به مدینه، در جنوب مکه و در طایفه هوازن، در میان قبیله نام آور کلاب و در خانه جزام بن خالد به دنیا آمد.

پدر ام البنین ابوالمجْل حزّام بن خالد، از قبیله بنی کلاب و برخی از علمای معاصر نام مادرش را ثمامه دختر سهیل بن عامر بن مالک ذکر کرده‌اند. نسب پدری و مادری حضرت ام البنین در میان اعراب به قبایل خوش نام می‌رسید. بنی کلاب از جهات مختلف همچون داشتن مقام‌های مهم در قبل از اسلام و همچنین شجاعت و پهلوانی در عرب شهره بودند. خاندان جناب امّ البنین علیهاالسلام در شرافت، شهامت، مردانگی، مهمان نوازی و دلاوری، سرآمد رادمردان عصر خود بوده‌اند. امّ البنین، این اوصاف والا را از اسلاف خود به ارث برد.

ام البنین پس از شهادت حضرت زهرا (س) به همسری با ایشان درآمد. ماجرای ازدواج ایشان با حضرت علی (ع) از این قرار است که بعد شهادت حضرت زهرا (س) فرزندان کوچک ایشان به مادری نیاز داشتند تا در عین حال که همسری امیرالمومنین را عهده دار باشد، برای آنان نیز مادری کند. به همین سبب، امام علی علیه السلام از برادرش عقیل که دانشمندی تبارشناس در جهان عرب بود، چنین درخواست کرد: «اُنْظُرْ لِی اِمْرَأَةً قَدْ وَلَدَتْها الْفُحُولَةُ مِنَ الْعَرَبِ لاَِتَزَوَّجَها فَتَلِدَ لِی غُلاما فارِسا؛ برای همسری ام؛ بانویی از میان اعراب انتخاب کن که از نسل دلیرمردان عرب باشد و پسری جوانمرد و شجاع برایم به دنیا آورد.» عقیل نیز بعد از فکر و اندیشه به امام پیشنهاد کرد که با امّ البنین کلابیه ازدواج کند؛ چرا که در میان اعراب، شجاع‌تر از نیاکان او یافت نمی‌شود. مولای متقیان نیز رأی برادرش را پسندید و عقیل را به خواستگاری فرستاد.

خواستگاری حضرت امیر از ام البنین

پیش از خواستگاری امیرالمومنین، حضرت ام البنین می‌فرماید؛ قبل از خواستگاری شبی در خواب دیدم که در باغ سرسبز و پردرختی نشسته‌ام. نهرهای روان و میوه‌های بسیار در آنجا وجود داشت. ماه و ستارگان می‌درخشیدند و من به آنها چشم دوخته بودم و درباره عظمت آفرینش و مخلوقات خدا فکر می‌کردم و نیز درباره آسمان که بدون ستون، بالا قرار گرفته است و همچنین روشنی ماه و ستارگان و… در این افکار غرق بودم که ماه از آسمان فرود آمد و در دامن من قرار گرفت و نوری از آن ساطع می‌شد که چشمها را خیره می‌کرد. در حال تعجب و تحیر بودم که چهار ستاره نورانی دیگر هم در دامنم فرود آمدند.

پدر ام البنین از معبّر قوم تعبیر آن را خواست و او در تعبیر این خواب گفت: این خواب را برای کسی تعریف نکنید و بدانید بزرگی از عرب و عجم به خواستگاری دخترتان خواهد آمد و خداوند از آن مرد چهار پسر به دخترتان خواهد داد.

وقتی عقیل برای خواستگاری به نزد حزام بن خالد آمد، ایشان با یادآوری رؤیای صادقه دخترش، به ایشان مژده داد. «لَقَدْ حَقَّقَ اللّهُ رُؤْیاکِ یا بُنَیَّتِی فَاَبْشِرِی بِسَعادَةِ الدُّنِیا وَالاْآخِرَةِ؛ دخترم مطمئناً خدای [تبارک و تعالی]، رؤیای تو را به حقیقت مبدل ساخت و سعادت دنیا و آخرت بر تو بشارت باد!» سپس به همسرش شمامه گفت: «آیا دخترمان فاطمه را شایسته همسری امیر مؤمنان علیه السلام می‌دانی؟ بدان که خانه او خانه وحی، نبوت، علم، حکمت، ادب و اخلاق است. اگر دخترت را، لایق این خانه می‌دانی، این وصلت مبارک را بپذیریم!»

ام البنین به جای فاطمه

در تاریخ نوشته شده حضرت امّ البنین علیهاالسلام وقتی به خانه حضرت علی علیه السلام آمد، به آن حضرت، پیشنهاد کرد او را به جای فاطمه که اسم قبلی و اصلی وی بود با کنیه‌اش «امّ البنین» صدا زند تا حسنین علیهماالسلام با شنیدن نام فاطمه، به یاد مادر خویش، فاطمه زهرا علیهاالسلام نیفتند و در نتیجه، خاطرات تلخ گذشته در ذهنشان تداعی نشود و رنج بی مادری آنها را نیازارد.

امّ البنین در منزل امام علی علیه السلام دارای چهار پسر به نامهای عباس، عبد اللّه، عثمان و جعفر شد که سرور همه آنان حضرت عباس علیه السلام است که در چهارم شعبان سال ۲۶ هجری در مدینه متولد شد.

هر یک از این چهار جوان تربیت یافته در مکتب امّ البنین علیهاالسلام، در مرحله نخست از اوصاف والای پدر گرامی شأن علی (ع) تأثیر پذیرفته بودند و در مرحله بعد از مادر با کمال خود ادب و ایثار را فرا گرفته بودند تا آنجا که هر یک به تنهایی اسوه رشادت، نجابت، شرافت، جوانمردی، اخلاق و کمالات انسانی بودند. در هنگام شهادت مولای متقیان حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام فرزند بزرگ امّ البنین، عباس بن علی علیه السلام در حدود چهارده سال سن داشت و برادرانش از او کم سن تر بودند.

بگو از حسین (ع) چه خبر؟

حضرت ام‌البنین وقتی خبردار شد که بشیر نماینده امام سجاد (ع) به مدینه آمده است جلو رفت و از امام حسین (ع) پرسید. بشیر گفت: فرزندت عباس شهید شده است ایشان بیان کردند: بشیر از امامم حسین (ع) چه خبر؟ بشیر گفت دیگر فرزندانت نیز شهید شده‌اند. ایشان بار دیگر تکرار کردند: بشیر از حسین بگو. وقتی بشیر خبر شهادت حضرت را داد بانو فریادی سر داد و ناله کرد.

بعد از واقعه عاشورا این بانو نیز به زینب کبری ملحق شد و در قالب عزاداری به مخالفت با حکومت یزید پرداخت و هر روز دست فرزند حضرت عباس را می‌گرفت و در قبرستان بقیع چهار قبر می‌کشیدند و ناله می‌کردند و مردم دور ایشان جمع می‌شدند به طوری که گریه ایشان حتی سنگدلی همچون مروان بن حکم را نیز به گریه انداخت.

امّ البنین، پس از شهادت فرزندانش، همه روزه به بقیع می‌رفت و به یاد فرزندان شهیدش مرثیه‌های بسیار سوزناکی می‌خواند و مردم مدینه نیز به ندبه و نوحه او گوش فرا می‌دادند تا جایی که مروان بن حکم - این دشمن اهل بیت- نیز همواره به نوحه خوانی او حاضر شده و می‌گریست.

وفات یا شهادت حضرت ام البنین

از سال و چگونگی وفات ام البنین در منابع دسته اول روایی و تاریخی چیزی ذکر نشده است. برخی متأخران با استناد به منابعی سال وفات وی را روز سیزدهم جمادی الثانی سال ۶۴ هجری قمری نوشته‌اند اما در چگونگی وفات یا شهادت ایشان سختی به میان نیامده است. در کتاب «کنز المطالب» نوشته شده به تاریخ ۱۳۲۱ هجری قمری نوشته علّامه سیّد محمّد باقر قره باقی همدانی در باب سال و روز وفات حضرت ام البنین به نقل از کتاب «اختیارات» طی حدیثی آمده استطاعت: «روز سیزدهم جمادی الثّانی که مصادف با جمعه بود بر امام زین العابدین وارد شدم. ناگهان فضل بن عبّاس (ع) وارد شد و در حالی که گریه می‌کرد، گفت: جدّه ام ام البنین از دنیا رفت. شما را به خدا ببینید چطور این روزگار فریبکار، خاندان کساء را در یک ماه دو بار عزادار کرد.» برخی نوشته‌اند که به طور کلی، آنچه پیداست وفات ام البنین نتیجه طبیعی زندگی‌اش بوده و هیچ شواهدی مبنی بر علت خاصی برای مرگ او وجود ندارد، اما برخی از مورخان معتقدند با توجه به مقام فصاحت والای حضرت ام البنین در افشاگری ظلم بنی امیه و اشعار جانسوزی که برای عزاداری‌های کربلا می‌خواند و مردم را متوجه بی‌لیاقتی حکام وقت می‌کرد، سبب شد که دشمنان ایشان را با عسل زهرآگین مسموم نموده و به شهادت برسانند. مورخ نامی حاج شیخ علی فلسفی در کتاب زنان نابغه و جناب عبدالعظیم بحرانی در کتاب ام البنین نوشته‌اند که بنی امیه همسر امیرالمومنین علی علیه السلام، یعنی ام البنین را مسموم و به قتل رساندند. ام البنین در قبرستان بقیع در کنار عمه‌های پیامبر اسلام دفن شده است.

امام سجاد علیه‌السلام در دعای مکارم الأخلاق از خداوند متعال چنین می‌خواهند:

«و أصِبْ بِی سَبیلَ الهِدایَةِ لِلبِرِّ فیما اُنفِقُ مِنهُ»؛ پروردگارا، آنچه از مال دنیا دارم و انفاق می‌کنم، توفیق ده تا در راه رضای تو و به نفع جامعه مصرف شود.

این درخواست امام سجاد علیه‌السلام نشان‌دهنده اهمیت بزرگ مال و انفاق در جهت خیر و سعادت است.

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید که اغنیا وکلای من هستند و باید دارایی‌های اضافی خود را در خدمت فقرا قرار دهند.

از این دعا می‌توان دو رکن اساسی را استنباط کرد که پایه‌گذار امنیت و آسایش و سعادت دنیا و آخرت هستند:

رکن اول: اعتقادات و اصول دین

اولین رکن، عقاید صحیح و اصول دین است که به باورهای قلبی و ایمان انسان مربوط می‌شود. این اصول بنیادین برای سعادت انسان ضروری است.

رکن دوم: فروع دین و مدیریت مال

دومین رکن، مال و ثروت انسان است که به امور مادی مربوط می‌شود. این رکن، هم به رشد اقتصاد کمک می‌کند و هم زمینه‌ساز عبادات و بندگی خداوند است.

برای مثال، حج، جهاد، زکات و صدقات از جمله اعمال خیر مالی هستند که بدون وجود مال و ثروت نمی‌توان آنها را به انجام رساند.

ثروت به عنوان پایگاه قیام

در قرآن کریم، در دو آیه از واژه «قیام» استفاده شده است که به معنای پایگاه یا اساس است.

۱. آیه ۷ سوره مائده: «جَعَلَ اللَّهُ الْکَعْبَةَ الْبَیْتَ الْحَرَامَ قِیَامًا لِلنَّاسِ»، خداوند کعبه را به عنوان پایگاه اسلام و مسلمانان قرار داده است.

این مکان محل اجتماع مسلمانان برای عبادت و وحدت است و همگان باید برای تقویت دین خدا در این مکان جمع شوند.

۲. آیه ۵ سوره نساء: «وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَکُمُ الَّتِی جَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ قِیَامًا»، خداوند در این آیه به مسلمانان توصیه می‌کند که اموال خود را به کسانی که نمی‌توانند به درستی آنها را مدیریت کنند (افراد سفیه) ندهند.

این آیه به اهمیت مدیریت صحیح ثروت اشاره دارد.

در تفسیر معنای سفیه، پیامبر اکرم صلی‌الله علیه‌وآله بیان کردند که سفیه به معنای فردی است که توانایی مدیریت اموال خود را ندارد.

فرد سفیه نمی‌تواند تشخیص دهد که ثروت خود را کجا باید مصرف کند.

در این باره، عده‌ای از مخالفین نزد پیامبر جمع شدند و گفتند که آیا شما ما را سفیه خوانده‌اید؟

پیامبر اکرم صل الله علیه و اله در پاسخ فرمودند که این تعبیر از جانب خداوند است و با دلایل روشن آن را توضیح دادند.

مسئولیت مدیران در حفظ بیت‌المال

این مفهوم نه تنها شامل افراد عادی بلکه مسئولان جامعه نیز می‌شود.

مسئولان باید کسانی باشند که توانایی مدیریت و حفظ بیت‌المال را دارند و از آن در مسیر مصلحت عمومی و شرع مصرف کنند.

در غیر این صورت، آنان باید در برابر خداوند و امام زمان علیه‌السلام پاسخگو باشند.

سوره مبارکه «کوثر» کوتاه‌ترین سوره قرآن و در عین حال دارای مضامین بلندی است که در قالبی بسیار زیبا، و نظمی نیکو و اعجازآمیز در «مکّه مکرّمه» نازل شده است. اینکه مقصود از «کوثر» فرزندان رسول‌ خدا(ص) و در رأس ایشان(ع) حضرت فاطمه زهرا(س) است، یکی از دیدگاهای مطرح شده در منابع تفسیری است.[۱]

درباره زیبایی‌ها و شگفتی‌های این سوره نکات فراوانی مطرح شده که از جمله آنها، گفتار ناب و قابل توجّه سه تن از مفسّران پرآوازه اهل تسنّن زمخشری، فخر رازی و ابن قیم جوزیه است.

در این نوشتار ابتدا به جایگاه علمی این سه مفسّر مشهور پرداخته، سپس گوشه‌ای از عجائب و زیبایی‌های این سوره کوتاه و پرمضمون را از نگاه ایشان، گزارش می‌دهیم:

۱. زمخشری (م ۵۲۸ یا ۵۳۸ق)

ابوالقاسم محمود بن عمر زمخشری از مفسّران پرآوازه اهل تسنّن است. وی درکلام «معتزلی» و در فقه «حنفی»[۲] است.

جایگاه علمی‌اش را با القابی نظیر: «علّامه»، «نحوی»، «لغوی»، «متکلّم»، «مفسّر»، «علّامه ادب»، «نسب‌شناس عرب» و «پیشوای دوران خود»، وصف نموده‌اند.[۳] زمخشری در رساله ای با عنوان «اعجاز سوره کوثر» که با تحقیق استاد حامد خفاف در بیروت چاپ شده، به بیان نظم شگفت‌انگیز و ترتیب نیکوی سوره کوثر با وجود کوتاهی آیاتش، پرداخته است.[۴] از جمله آنکه می گوید:

۱. در این قول خداوند «لِرَبِّکَ» دو زیبایی وجود دارد: نخست إلتفات (از تکلّم به غیبت) و منصرف شدن کلام از ضمیر به اسم ظاهر. دوّم آشکار نمودن شأن کبریائی خداوند.

۲. کلمه «لِرَبِّکَ» در آیه «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَ انْحَرْ»، برای رعایت فاصله (سجع) که یکی از صنایع بدیع است، تکرار نشده است.[۵] فواصل این سوره عبارتند از: «الکوثر»، «و انحر»، «الأبتر».

۲. فخر رازی(م ۶۰۶ق)

فخرالدین محمدبن عمر رازی را «مفسّر و متکلّم»[۶]، «علّامه بزرگ و ذوفنون»، «اصولی»، «بزرگ حکما و مصنفان»[۷]، «یگانه دوران»، «فقیه شافعی»، و «دارای تألیفات در کلام و معقولات»[۸] توصیف کرده‌اند. وی درباره اعجاز، زیبایی‌ها و ویژگی‌های ممتاز سوره «کوثر» نکات جالب توجهی دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

۱. صفات مطرح شده در این سوره تناسب زیبایی از نوع «تقابل»، با صفات ذکر شده در سوره قبل آن یعنی «ماعون» دارد. در سوره ماعون چهار صفت برای منافقان شمرده شده است: بخل (آیه ۲ و ۳)؛ ترک نماز (آیه ۵)؛ ریا در نماز (آیه ۶)؛ مانع‌شدن از زکات. متضاد این اوصاف در سوره کوثر عبارت است از: ۱ـ زیاد عطا کردن: «إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ» در مقابل صفت «بخل» است. یعنی: ما خیر فراوان به تو عطا کردیم. تو هم زیاد عطا کن و بخل نورز. ۲ـ مداومت بر نماز: آیه «فَصَلِّ» (بر نماز مداومت کن) در مقابل صفت ترک یا سهل‌انگاری نماز در آیه «الَّذینَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ» می باشد. ۳ـ نماز برای رضای پروردگار: آیه «لِرَبِّکَ» در مقابل صفت «ریا» در آیه «الَّذینَ هُمْ یُراؤُنَ» است. ۴ـ صدقه دادن گوشت قربانی: آیه «وَ انْحَر» در مقابل صفت «مانع شدن از زکات» در آیه «وَ یَمْنَعُونَ الْماعُونَ» است.[۹]

۲. سوره کوثر از جهات گوناگونی معجزه است: ۱ـ خبر دادن از غیب: اگر «کوثر» به «فراوانی پیروان دین اسلام» یا «فروانی فرزندان و قطع نشدن نسل رسول خدا(ص)» تفسیر شود، همانطور که آیات «إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ» و «إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَر» بدان اشاره دارند؛ خبر غیبی قرآن از آینده به شمار می‌رود. خبری که مضمون آن محقق شده، با واقع مطابقت دارد. همچنین آیه «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَ انْحَرْ» اشاره به زوال فقر دارد. زیرا لازمه دستور به «قربانی کردن»(انْحَرْ) توانایی بر انجام آن است. پس این آیه کریمه هم جزء اخبار غیبی قرآن قرار می‌گیرد. ۲ـ کمال قرآن و ناتوانی کافران از معارضه با کوتاه‌ترین سوره قرآن: اینکه کافران از معارضه با این سوره کوتاه (و پر مضمون) عاجز بودند، به طریق اولی نتوانستند با کلّ قرآن معارضه کنند. بنابراین اثبات می‌شود که قرآن کلام خداست و در پی آن، همه خیرات دنیا و آخرت تثبیت می‌شود. از این‌رو سوره کوثر خود «کوثر» است. در صورت «کوتاه» و در معنی «بزرگ».[۱۰]

۳. خصوصیت متفاوت سوره «کوثر» در نسبت با سائر سوره‌های قرآن این است که هم یکایک آیاتش معجزه است، هم مجموعه این سوره مبارکه. لذا احتمال دارد که مراد از «کوثر» همین سوره باشد.[۱۱]

۴. تناسب زیبایی میان آغاز و پایان این سوره وجود دارد. به این بیان که خداوند در پاسخ به دشمن پیامبر(ص) که آن حضرت(ص) را به «کم بودن»، و خود را به «زیاد بودن» تعداد، توصیف می‌کرد؛ «کثرت» و «عزّت» را از آنِ حضرت محمّد(ص)، و «قلّت» و «ذلّت» و «ابتر بودن» را برای دشمن آن حضرت(ص) دانسته است.[۱۲]

۵. از دیگر لطائف این سوره، مدح خاصّ خداوند از پیامبر(ص) گرامی‌اش است. هر یک از کفار، رسول خدا(ص) را به طریقی با عباراتی توهین‌آمیز توصیف می‌کردند. مانند اینکه برخی آن حضرت(ص) را بی فرزند، برخی دیگر بی‌یاور و برخی هم نسل‌بریده می‌خواندند. اما خداوند سبحان با آیه «إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ» به گونه‌ای ستایش کرد که همه فضائل در آن داخل باشد. زیرا «کوثر» در این آیه به چیزی مقیّد نشده است و شامل همه خیرات دنیا و آخرت می‌شود.[۱۳]

۳. ابن قیم جوزیه (۷۵۱ق) (الفوائد المشوق، ص۳۸۸ـ۳۸۹)

محمدبن ابی‌بکر ابن قیم جوزیه «فقیه حنبلی»، «اصولی»، «مفسّر»، «نحوی» و «عارف» بوده است. گفته‌اند او در انواع علوم اسلامی از قبیل: «تفسیر»، «اصول دین»، «کلام»، «علوم حدیث»، «فقه و اصول»، و «عربی» ید طولایی داشته است.[۱۴] او از ملازمان و شاگردان ابن‌تیمیه(م۷۲۸ق) بوده است.[۱۵] از دیدگاه وی سوره کوثر کوتاه‌ترین سوره قرآن، و در عین حال دارای الفاظ بدیع، بسیار زیبا و سرورآور، و معانی بلند و استواری است که مقتضی اعجاز آن است. از دیدگاه وی بیست و یک نکته لطیف در آیات این سوره وجود دارد. برخی از این نکات عبارتند از:

آیه کریمه «إِنَّا أَعْطَیْناکَ الْکَوْثَرَ»: ۱. دلالت می‌کند بر هدیه بسیار زیاد از بخشنده‌ای بزرگ. چنین نعمتی بسیار با عظمت است. ۲. صفت «الکوثر» با «ال» استغراق همراه شده تا معنای «کثرت» را کامل کند و شامل موصوف (محذوف) باشد.[۱۶]

آیه کریمه «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَ انْحَرْ»: ۱. در این آیه کریمه به دو نوع از عبادات اشاره شده است: عبادات بدنی که قوام آن نماز است. دیگری عبادات مالی است که زکات در قلّه آن قرار دارد. ۲.رعایت فاصله (سجع) که یکی از صنایع بدیع است، در این آیه بدون هیچ تکلّفی، رعایت شده است. ۳. در این قول خداوند «لِرَبِّکَ» دو زیبایی وجود دارد: نخست إلتفات (از تکلّم به غیبت) و منصرف شدن کلام از ضمیر به اسم ظاهر. دوّم آشکار نمودن شأن کبریائی خداوند.[۱۷]

آیه کریمه «إِنَّ شانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَر»: نام دشمنی که به رسول خدا(ص) توهین کرده و ایشان(ص) را «أبتر» خوانده بود، ذکر نشده تا شامل حال همه کسانی شود که شبیه آن توهین‌کننده (عاص بن وائل) به پیامبر(ص) هستند.[۱۸]

پی نوشت ها:

شیخ نعیم قاسم دبیرکل حزب‌الله لبنان در ابتدای سخنرانی خود تصریح کرد: دفاع از غزه وظیفه و اقدامی واجب است و این نه‌تنها وظیفه ما بلکه وظیفه همه اعراب و مسلمانان است.

وی افزود: ما انتظار داشتیم تجاوز جنایتکارانه اسرائیل هر لحظه علیه لبنان انجام شود، اما زمان مشخصی را نمی‌دانستیم، بنابراین تجاوز در سپتامبر رخ داد و این ربطی به حمایت و پشتیبانی از غزه ندارد، بلکه مرتبط با پروژه توسعه‌طلبی اسرائیل است.

 دبیر کل حزب الله لبنان با طرح این سوال که دشمن با تهاجم به لبنان چه دستاوردی داشته است تصریح کرد: دشمن اسرائیلی شماری از رهبران و فرماندهان حزب الله و در راس آنها سید حسن نصرالله رهبر شهیدان مقاومت را به شهادت رساند و جنایات وحشیانه خود را علیه غیرنظامیان ادامه داد اما هرگز نتوانست کانون  مقاومت را  در هم بشکند.

 شیخ نعیم قاسم با اشاره به مقاومت اسطوره ای مقاومت از جمله خون حسن نصرالله سید الشهدای مقاومت و ایجاد انگیزه برای ادامه مقاومت تصریح کرد: رزمندگان ما توانستند صدمات زیادی به دشمن وارد کنند و صدها نفر از سربازان را زخمی کنند یا به هلاکت برسانند در حالیکه ما مانع از رسیدن دشمن به اهداف خود از جمله هدف اصلی یعنی در هم شکستن مقاومت شدیم.

 نعیم قاسم گفت: من به تمام مردم و کسانی که با مقاومت و ایستادگی خود توانستند نقشه دشمن را خنثی کنند و پشتوانه رزمندگان در میدان بودند، سلام و درود می فرستم و از آنها تقدیر می‌کنم.

 دبیر کل حزب الله تاکید ما هرگز در برابر دشمن تسلیم یا تحقیر و ذلیل نخواهیم شد و این صفات هرگز در خصوص حزب الله اتفاق نخواهد افتاد. ما شاکر خداوند هستیم که  ما را ثابت قدم و برتر قرار داد و ما را قادر ساخت تا این رویارویی را با پیروزی واقعی به انجام برسانیم.

دبیر کل حزب الله  که موضوعات سخنرانی خود را بر اوضاع لبنان و تجاوزات رژیم صهیونیستی و  برنامه حزب الله در آینده و تحولات سوریه  متمرکز کرده استٰ در ادامه تاکید کرد: دشمن متوجه شد که در  رویارویی با حزب الله افق روشنی برای او متصور نیست و  پیروزی واقعی برای او هرگز به ارمغان نخواهد آمدو از اینرو  به توافق آتش بس متوسل شد.

 وی تاکید کرد: آنچه دشمن را  وادار به پیشنهاد آتش بس کرد سه عامل  پایداری و ایستادگی مقاومت کنندگان، خون شهدا و بالاتر از همه خون  سید شهیدان مقاومت حسن نصرالله بود که انگیزه زیادی به مقاومت داد و دیگر موضوع هم مدیریت سیاسی و نظامی نبرد سفت و سخت و  یکپارچه بود.

دبیر کل حزب الله لبنان گفت: ما  در این نبرد پیروز شدیم چون مانع از دستیابی دشمن به هدف خود یعنی از بین بردن و درهم شکستن مقاومت شدیم و شهرک نشینان صهیونیست را آواره کردیم.

شیخ نعیم قاسم با اشاره به نقضهای مکرر اتش بس توسط رژیم صهیونیستی گفت:  ما در این مدت در مقابل صدها  نقض و تخلف اسرائیل  صبوری به خرج دادیم تا مانعی بر سر راه اجرای توافق ایجاد نشود و نقضهای دشمن را برملا کنیم.

دبیر کل حزب الله لبنان خاطر نشان کرد: ما در حزب الله پیگیر اتفاقات داخل و منطقه هستیم و بر اساس ارزیابی خود از منطقه عمل خواهیم کرد. هرکس تصور کند حزب الله از بین رفتنی است در سودای خام به سر می برد.

ما در خصوص آینده مقاومت  باید حقیقت مقاومت را بشناسیم که مبتنی بر اعتقاد به خداوند،  عزت و سربلندی و  حق دفاع از میهن و خاک است و باید با  نیروی مناسب با دشمنان مقابله کرد.  این در حالی است که رژیم اشغالگر با اشغال فلسطین در صدد است برای خود یک نقطه اتکا  برای گسترش اشغالگری های  خود در منطقه ایجاد کند.

شیخ نعیم قاسم در ادامه سخنرانی خود ضمن تاکید بر ادامه مقاومت در همه سطوح اعتقادی و انسانی و اجتماعی به عنوان یک حق مشروع خاطر نشان کرد: مقاومت در میدان تلاش می کند امتیازها را از آن خود کند و ممکن است در راندهایی بازی را نیز ببازد و و راندهایی را نیز برنده باشد و این در نبرد امری طبیعی است اما آنچه مهم است تداوم و استواری مقاومت است.  فداکاری و ایثار  بهای طبیعی تداوم مقاومت است به قول امام خمینی (ره) تا زمانی که شما به حق پایبند باشیم، پیروز خواهید بود.

 شیخ نعیم قاسم افزود: مقاومت حزب الله بر اساس ایمان و آمادگی ادامه دارد و فداکاری ها مسئولیت پذیری هایش را افزایش خواهد داد. حال پرسش ما این است که آیا لبنان جز با مقاومت آزاد خواهد شد؟ آیا ما به جز مقاومت بود که  توانستیم اسرائیل را 17 سال یعنی از سال 2006 متوقف کنیم؟ آیا ما با چیزی به جز مقاومت پیروز شدیم؟ بنابراین دشمن جز با مقاومت عقب نشینی نخواهد کرد و از سرزمین های ما خارج نخواهد شد.

وی افزود: در  هر مرحله ای روش های مقاومت متفاوت و خاص آن مرحله خواهد بود و این کاری است که ما انجام می دهیم. تمامی لبنانی هایی که به آوارگان پناه دادند  و از آنها حمایت کردندو به تجاوز دشمن اعتراض کردند، در پیروزی مقاومت شریک هستند.

 اگر مقاومت نبود دشمن اسرائیلی خیلی راحت  به بیروت می رسید و به شهرک سازی متوسل می شود و زمام کنترل لبنان و سیاست های آنرا تحت اختیار می گرفت. نمونه عیان آن غزه است و نگاه کنید و ببینید د دشمن چگونه به تمایل  و خواست خود برای استقرار در غزه اذعان می کند.

وی در ادامه با اشاره به تحولات سوریه تصریح کرد: آیا ندید که چه بلایی بر سر سوریه آمد و در این کشور چه گذشت و دشمن اسرائیلی به بهانه دفاع پیشدستانه،  تمام توان نظامی سوریه را نابود کرد و اگر می توانست همان رویکرد توسعه طلبانه را در کشورهای همسایه نیز دنبال می کرد. اما مقاومت لبنان به همراه ارتش و مردم مانع از دستیابی دشمن به اهداف توسعه طلبانه خود در این کشور شد.

دبیر کل حزب الله با اشاره به اینکه ارتش لبنان یک ارتش ملی است که در مقابله با دشمن ده ها شهید تقدیم کرده است، گفت: هر که به پایان حزب الله دل بسته است، امیدش ناامید خواهد شد و هرکس حزب الله را نیرویی موثر در حیات سیاسی لبنان قلمداد کند، از جانب ما با استقبال خوبی برای پیشبرد و شکوفایی لبنان با همه طیف ها و مولفه های آن مواجه خواهد شد.

شیخ نعیم قاسم تاکید کرد: ما از سوریه حمایت کردیم چرا که مواضع این کشور در دشمنی با اسرائیل بوده است و اکنون شاهدیم که حکومت به دست نیروهای جدید افتاده است و ما منتظر هستیم تا این نیروهای جدید مواضع خود را به طور شفاف و روشن اعلام کنند.

شیخ نعیم قاسم در ادامه با اشاره به تاثیر تحولات سوریه بر لبنانٰ تاکید کرد: مردم سوریه حق دارند  درباره دولت، قانون اساسی و گزینه های مد نظر خود تصمیم بگیرند و انتخاب کنند. ما امیدواریم نظام جدید سوریه با دشمن اسرائیلی به سمت عادی سازی روابط پیش نرود و  انتخاب حکومت جدید  در این کشور بر اساس  مصالح و منافع دو کشور باشد.

وی افزود: حزب‌الله در مرحله کنونی، مسیر تدارکاتی خود  را که از سوریه می‌گذرد،  از دست داده است، اما این موضوع چندان بزرگی نیست و ممکن است با گذشت زمان تغییر کند ضمن آنکه مقاومت انعطاف‌پذیر و تاب آور  است و باید برای تقویت توان خود با شرایط سازگار شود. ما امیدواریم همه مولفه ها، احزاب و فرقه ها در سوریه  در حکومت مشارکت داشته باشند تا حکمرانی بر اساس حاکمیت شهروند سوری باشد.

شیخ نعیم قاسم در پایان با اعلام اینکه "ما اجرای طرح صهیونیستی خاورمیانه جدید از دروازه لبنان جلوگیری کردیم"  تاکید کرد:  دستور العمل ما در مرحله بعد اجرای توافق در جنوب رودخانه لیطانی، بازسازی لبنان  و انتخاب رئیس جمهور این کشور خواهد بود.

مرحوم آیت الله محمدعلی ناصری از اساتید اخلاق حوزه در یکی از دروس اخلاق خود به موضوع «برکت در مال» پرداختند که متن آن بدین شرح است:

امام سجاد علیه‌السلام در دعای مکارم الأخلاق از خداوند متعال می‌خواهند: «وَ وَفِّرْ مَلَکَتِی بِالْبَرَکَةِ فِیهِ»؛ بار الها! آنچه را که مالکم با برکتی که در آن اعطا می نمایی ، افزون فرما.

در اینجا یعنی به گونه‌ای باشد که این برکت برای شخص باقی بماند و موجب رشد مال شود و این برکت به شکلی باشد که صاحب مال بتواند خیرات بیشتری انجام دهد و از مال خود در راه خدا بهره ببرد.

تعریف و معانی مختلف برکت

برکت معانی متعددی دارد. یکی از معانی آن رشد و فزونی مال است.

معنای دیگری که در روایت‌های اسلامی آمده، اشاره به گوسفند دارد.

در روایتی از پیامبر صلی‌الله علیه‌وآله آمده است که به گوسفند برکت گفته‌اند. همچنین حضرت علی علیه‌السلام نیز در روایتی مشابه به گوسفند اشاره کرده‌اند.

روزی پیامبر اکرم صلی‌الله علیه‌وآله به خانه عمه خود رفتند و پس از آوردن غذا از سوی ایشان، پیامبر (ص) فرمودند: «آیا در خانه شما برکت نیست؟»

عمه حضرت از ایشان پرسید که منظور شما چیست؟

پیامبر (ص) پاسخ دادند: «منظورم گوسفند است.»

همچنین در روایتی دیگر، حضرت علی علیه‌السلام به خانه یکی از یاران خود رفتند و پس از آوردن غذا از سوی او، فرمودند: «آیا در خانه شما برکت نیست؟»

شخص مورد نظر گفت: «برکت جلوی چشم شماست»، اشاره به نانی که روی سفره بود.

حضرت علی علیه‌السلام پاسخ دادند: «منظورم گوسفند است.»

در واقع در گوسفند برکتی وجود دارد که در سایر حیوانات مشاهده نمی‌شود.

خداوند در نسل گوسفند برکت عجیبی قرار داده است، به طوری که روزانه تعداد زیادی گوسفند ذبح می‌شود، اما تعداد آن‌ها کم نمی‌شود.

این در حالی است که نسبت به گوسفندان، تعداد سگ‌ها بسیار کمتر است، گرچه آن‌ها در هر زایمان تعداد زیادی توله به دنیا می‌آورند.

رشد معنوی و دنیوی در مال

امام سجاد علیه‌السلام در دعای خود از خداوند دو نوع رشد برای مال درخواست می‌کنند.

اول، رشد محسوس در دنیای مادی است که به معنای افزایش مال است.

دوم، رشد معنوی که در آخرت اثرگذار است.

به احتمال زیاد، مقصود امام از این دعا، نوع دوم رشد است که تأثیرات آن در قیامت باقی می‌ماند و از رشد دنیوی مهم‌تر است.

یکی دیگر از معانی برکت، رحمت و لطف الهی است. در سوره اعراف آیه ۹۶ می‌خوانیم: «وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَیٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ».

یعنی اگر اهل شهرها ایمان می‌آوردند و تقوا پیشه می‌کردند، خداوند برکاتی از آسمان و زمین به آنان می‌بخشید.

از این آیه می‌توان نتیجه گرفت که گناهان موجب کم شدن برکت‌ها از زندگی انسان‌ها می‌شود.

در این راستا، حضرت علی علیه‌السلام فرموده‌اند: «إذا ظَهَرَتِ الجِنایاتُ ارتَفَعَتِ البَرَکاتُ»، یعنی زمانی که گناهان زیاد شوند، برکات از انسان‌ها گرفته می‌شود.

در مواجهه با این وضعیت، توبه واقعی از گناهان ضروری است.

همه ما انسان‌ها گناهکاریم و باید به خداوند توبه کنیم و از او بخشش طلب نماییم.

در این زمینه، روایت است که پیامبر صلی‌الله علیه‌وآله فرمودند: «أَکْرِمِ الضَّیْفَ وَ لَوْ کَانَ کَافِر»، که به معنای احترام به مهمان است، حتی اگر او کافر باشد.

انواع صدقه و اثرات آن

نبی اکرم صلی‌الله علیه‌وآله در حدیثی فرموده‌اند: «صدقات پنج قسم است». این پنج قسم شامل موارد زیر است:

۱. صدقه‌ای که ده برابر اجر دارد: این صدقه همان پولی است که در اول صبح به عنوان صدقه کنار می‌گذاریم، بی‌آنکه بدانیم به چه کسی می‌رسد.

۲. صدقه‌ای که هفتاد برابر می‌شود: این صدقه به کسانی داده می‌شود که درمانده و علیل هستند و نمی‌توانند درآمد کسب کنند.

۳. صدقه‌ای که هفتصد برابر می‌شود: این صدقه به خویشاوندان و همسایگان آبرومند و نیازمند داده می‌شود، و به عنوان هدیه نیز برای حفظ آبرو باید داده شود.

۴. صدقه‌ای که هفت میلیون برابر می‌شود: این نوع صدقه برای نشر احکام دین خدا و ساخت مدارس، بیمارستان‌ها و مساجد است که نفع اجتماعی بیشتری دارد.

۵. صدقه‌ای که بیشترین ثواب را دارد: این صدقه برای پدر و مادر فوت شده و ذوی الحقوق داده می‌شود.

أمیرالمؤمنین علی علیه السلام:

أجمِلُوا فی الخِطابِ تَسمَعُوا جَمیلَ الجَوابِ

زیبا سخن بگویید تا پاسخ زیبا بشنوید.

غررالحکم، حدیث ۲۵۶۸

سوره قدر و روایاتی که در تفسیر آن وارد شده، بیانگر این حقیقت است که فرشتگان در شب قدر مقدّرات یک سال را به امام زمان(ع) عرضه می‌کنند.

این واقعیت از نخستین روز خلقت بوده و بر نخستین پیامبر و وصی او نازل می‌شده و تا قیامت ادامه دارد.[۱] زیرا زمین از نخستین روز آفرینش تا بر پائی قیامت بی‌حجت نخواهد بود و خداوند در شب قدر، مقدّرات امور عالم را به وسیله ملائکه و روح که اعظم ملائکه است نزد آن حجت بر زمین (خواه پیامبر باشد و خواه وصی او) می‌فرستد.

در زمان حیات رسول خدا(ص)، محل نزول فرشتگان آن حضرت بوده است. پس از آن حضرت به حضور امام علی(ع) و سپس سایر ائمه(ع) یکی پس از دیگری و امروزه به محضر امام زمان(ع) نازل می‌شوند و این کار در هر سال تکرار می‌شود چنانکه از ظاهر آیه سوم سوره قدر این تداوم برداشت می شود:﴿تَنَزَّلُ الْمَلَائِکه وَالرُّوحُ﴾، زیرا «تَنَزَّلُ» فعل مضارع است که دلالت بر استمرار و پیوستگی دارد، یعنی فرشتگان و روح، پیوسته و همواره فرود می‌آیند.[۲]

رشیدالدین میبدی مفسّر معروف اهل سنت می‌گوید: برخی گفته‌اند: این شب قدر در روزگاران پیامبر اکرم (ص) بود، سپس از میان رفت، اما چنین نیست، زیرا که همه اصحاب پیامبر (ص) و علمای اسلام معتقدند که شب قدر تا قیام قیامت باقی است.[۳]

طبرسی صاحب تفسیر مجمع البیان نیز روایتی را از ابوذر غفاری نقل می‌کند که به رسول خدا گفتم: ای پیامبر، آیا شب قدر و نزول فرشتگان در آن شب، تنها در زمان پیامبران وجود دارد و چون پیامبران از دنیا رفتند، دیگر شب قدری وجود ندارد؟ فرمود: بلکه شب قدر تا قیام قیامت هست.[۴]

در اصول کافی در ضمن حدیثی از قول امام صادق(ع) چنین آمده است:

علی(ع) می‌فرمود: که هر گاه دو تن از اصحاب (عمر و ابوبکر) نزد پیامبر بودند و آن حضرت سوره «انا انزلنا» را با خشوع و گریه تلاوت می‌کرد، می‌گفتند: چه قدر در برابر این سوره حساسی؟

می‌فرمود: این حساسیت برای چیزی است که چشمانم (فرشتگان را در شب قدر) دیده و دلم (بیان هر امر حکیم را در آن شب) فهمیده و پس از من جان این مرد اشاره به (علی(ع)) آن را دریافت خواهد کرد.

آن‌ها می‌گفتند: تو چه دیده‌ای و او چه خواهد دید؟ پیامبر در پاسخ آن‌ها روی خاک می‌نوشت: ﴿تَنَزَّلُ الْمَلَائِکه وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن کلِّ أَمْرٍ﴾ آن گاه می‌فرمود: پس از این که خدا فرموده است: ﴿مِّن کلِّ أَمْرٍ﴾ آیا چیزی باقی خواهد بود؟

می‌گفتند: نه، می‌فرمود: در شب‌های قدر بعد از من هم آن امر نازل می‌شود؟ می‌گفتند: آری، می‌فرمود: بر چه کسی نازل می‌شود؟ می‌گفتند: نمی‌دانیم، پیامبر(ص) دست بر سر من می‌گذاشت و می‌فرمود: اگر نمی‌دانید، بدانید، آن شخص پس از من این مرد است.[۵]

منابع:

۱. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، کتاب الحجه، ج۲، باب فی شأن «انا انزلنا».

۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش، ج۲۷، ص۱۸۴.

۳. علامه حلی، کشف المراد، ج۱۰، ص۵۵۹.

۴. طبرسی، فضل بن الحسن، مجمع البیان، ج۱۰، ص۵۱۸.

۵. کافی، کتاب الحجه، باب فی شأن «انا انزلناه»، حدیث ۵،

عبدالباری عطوان، سردبیر روزنامه فرامنطقه‌ای رای‌الیوم و تحلیلگر برجسته فلسطینی در سرمقاله جدید خود برای این روزنامه، به تحلیل سخنرانی روز گذشته رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران پرداخته و نوشت: سخنرانی آیت الله سید علی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در روز چهارشنبه، به درستی احتمال پاسخ قوی ایران به زلزله سه گانه آمریکایی، اسرائیلی و ترکی را ترسیم کرد.

عطوان افزود: قبل از تحلیل این سخنرانی و روشن کردن مهم‌ترین بندهای آن و چگونگی تعامل با تحولات اخیر در منطقه و در راس آن سوریه، باید به چند نکته اشاره کنیم:

- نکته اول این است که رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران تاکید کردند آنچه که در سوریه اتفاق افتاد، در اتاق فرماندهی آمریکا و اسرائیل طراحی شده بود و کشور همسایه‌ای هم وجود داشت که نقش آشکاری در این اتفاق ایفا کرد. البته امام خامنه‌ای اشاره مستقیمی به نام این کشور همسایه نکرد، اما منظور ایشان ترکیه بوده است.

- مقام معظم رهبری در ایران، در سخنرانی خود نشان داد که باید از اتفاقی که در سوریه رخ داده است درس بگیریم. امام خامنه‌ای همچنین با بی توجهی به شادی دشمنان، مسیر آینده را روشن ساخته و لحن و نوع سخنرانی ایشان، بازتاب شجاعت رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران است؛ چیزی که در هیچ یک از رهبران جامعه اسلامی ندیده‌ایم. این امر همچنین بیانگر نیات واقعی رهبر معظم انقلاب برای بازسازی مسیر آینده است.

- سوریه به این دلیل مورد تجاوز قرار گرفت که طبق گفته چندین منبع سیاسی و رسانه‌ای آمریکایی، بشار اسد، پیشنهاد واشنگتن مبنی بر جدا شدن از ایران و قطع ارتباط با این کشور و محور مقاومت، در ازای رفع فوری تحریم‌ها علیه سوریه را نپذیرفت.

عبدالباری عطوان خاطرنشان کرد که نکته قابل توجه در سخنرانی دیروز امام خامنه‌ای این بود که ایشان تاکید کردند، نیروی مقاومت در آینده قابل پیش بینی بیش از پیش گسترش خواهد یافت و بزرگترین هدف آن مقابله با آمریکا و نقشه‌های آن در منطقه‌ای است که مردم آن حاضر به تسلیم مقابل آمریکایی‌ها نیستند. رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران همچنین اطمینان دادند که آمریکا هرگز در منطقه ما جای پایی پیدا نخواهد کرد و ایران همچنان قوی و با دوام است.

این تحلیلگر فلسطینی ادامه داد، رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در این سخنرانی خود همچنین به تقابل قاطع مقاومت لبنان با رژیم صهیونیستی اشاره و تاکید کردند که مشت آهنین حزب الله، علی رغم ضربات بی‌سابقه‌ای که متحمل شد، قوی‌تر از گذشته شده است. ایشان همچنین از استواری قهرمانانه و معجزه آسای گروه‌های مقاومت فلسطین قدردانی و تاکید کردند که مقاومت قدرتمند باقی می‌ماند و در کل منطقه گسترش خواهد یافت، جوانان غیور سوری همه اراضی خود را از شر اشغالگری دشمن آزاد می‌کنند و بر دشمنان خود پیروز خواهند شد.

در ادامه این یادداشت آمده است، این گفتمان امام خامنه‌ای در نگاه اول به این معناست که بیداری ایرانی در تدارک حرکت به مرحله جدید از استقرار و حمایت از مقاومت جدید سوریه در آینده است. رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران از جایگاه بسیار بالایی برخوردار بوده و سخنرانی ایشان همواره حائز اهمیت است. اینکه امام خامنه‌ای خیلی زود بعد از تحولات سوریه اقدام به سخنرانی کردند، می‌تواند نشان دهنده وجود یک برنامه محکم ایرانی برای مقابله با توطئه‌های جدید محور آمریکایی- صهیونیستی در منطقه باشد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در سخنرانی مهم دیروز خود، با اشاره به اینکه دشمنان مقاومت اگر فکر می‌کنند حوادث اخیر سوریه برای آنها مایه خوشحالی است، سخت در اشتباهند، تاکید کردند: جبهه‌ی مقاومت یک سخت‌افزار نیست که بشکند یا از هم فرو بریزد یا نابود بشود. مقاومت یک ایمان است، یک تفکّر است، یک تصمیم قلبی و قطعی است؛ مقاومت یک مکتب است، یک مکتب اعتقادی است که با فشار آوردن نه تنها ضعیف نمی‌شود، بلکه قوی‌تر می‌شود.

امام خامنه‌ای فرمودند:جبهه‌ی مقاومت نه از پیروزی‌ها مغرور باید بشود، نه از شکست‌ها مأیوس باید بشود. پیروزی و شکست همیشه هست. زندگی شخصی انسانها هم همین‌جور است: در آن، موفّقیّت هست، ناکامی هست؛ زندگی گروه‌ها همین‌جور است: در آن، موفّقیّت هست، ناکامی هست. یک روز یک جریان بر سر کار است و یک روز نیست؛ دولتها همین‌جور، کشورها همین‌جور. فراز و نشیب در زندگی‌ هست؛ از فراز و نشیب نمی‌شود انسان پرهیز بکند. آنچه لازم است، این است که وقتی بر فراز قرار میگیریم، مغرور نشویم؛ چون غرور جهل می‌آورد و خود مغرور شدن، انسان را غافل می‌کند. وقتی که به فرود رسیدیم، یک جایی ناکام ماندیم هم، باید افسرده و مأیوس و دل‌شکسته نشویم.