تبیین بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع مسئولان و کارگزاران نظام؛

در منازعه‌ی میان دو مبنای محاسباتی، آنان که اعتماد به پروردگار و سنن آفرینش را برگزینند، دشمن خود را حقیقتاً بشناسند و به آن اعتماد نکنند، با تکیه به نیروی مردم و عقلانیت صحیح می‌توانند دشمن را به زانو درآورده و محاسبات خود را بر آن تحمیل کنند. در مقابل دشمن نیز با ابزارهای ادراکی همچون تهدید و تطمیع تلاش می‌کند قوای ادراکی نیروهای جبهه حق را دچار اختلال ساخته و آنان را دچار اشتباه محاسباتی کند

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در دیدارمسئولان، کارگزاران و جمعی از مدیران ارشد دستگاه‌های مختلف کشوری و لشگری، ضمن بیان نکاتی بسیار مهم در زمینه مسائل داخلی و خارجی، تلاش پیچیده و چند جانبه برای ایجاد اختلال در محاسبات مسئولان و دستگاه‌های جمهوری اسلامی را مهم‌ترین هدف کنونی استکبار به ویژه آمریکا خواندند و به موضوع مهم و راهبردی «محاسبه‌ی صحیح» و مبانی آن در اندیشه‌ی انقلاب اسلامی اشاره نموده و فرمودند: «جمهوری اسلامی بر مبنای عناصر اصلی محاسبات عقلانی خود یعنی «اعتماد به پروردگار و سنن آفرینش» و «شناخت دشمن و بی‌اعتمادی به او»، راه پرافتخار خود را با تکیه بر مردم، بهره‌گیری از تجربه‌ها و تلاش و مجاهدت پیگیر برای تحقق آرمان‌های ملت ادامه می‌دهد. رفتار آمریکا و قدرت‌های سلطه‌گر مانند رفتار شیطان است چرا که آن‌ها همواره تلاش دارند با تهدید و تطمیع و به ویژه با وعده‌هایی که هیچ‌گاه به آن‌ها عمل نمی‌کنند، کشورهای دیگر را مرعوب و تحت سلطه خود درآورند، و شیطان نیز تلاش دارد با تهدید و تطمیع، دستگاه محاسباتی انسان را از کار بیاندازد و او را دچار خطای در محاسبه کند. همه باید مراقب این خطر بزرگ باشند زیرا خطای در محاسبه باعث می‌شود که اراده و توانایی‌های انسان درجهت تصمیم اشتباهی که اتخاذ می‌شود، عملاً به هدر رود.

یکی از خطاهای بزرگ محاسباتی این است که انسان عوامل معنوی و سنت‌های الهی را نادیده بگیرد و فقط در چارچوب عوامل محسوس و صرفاً مادی محدود بماند. نگذارید دشمن بااستفاده از تهدید و تطمیع در دستگاه محاسباتی شما اثر بگذارد.»

معظم له در ادامه ناکارآمدیِ دو ابزار اصلی دشمن یعنی «تهدید نظامی» و «تحریم» را باعث روی آوردن استکبار به ایجاد اختلال در نظام محاسباتی دستگاه‌ها و مقامات ایرانی برشمردند و تأکید کردند: «تحریم را باید با مجاهدت در باب اقتصاد مقاومتی خنثی کرد وتهدید نظامی نیز به علت مقرون به صرفه نبودن، در حد تهدید لفظی باقی می‌ماند. دشمن می‌داند که جمهوری اسلامی اگر هدفی را بخواهد آنرا به دست می‌آورد؛ بنابراین درصدد است با ایجاد اختلال در نظام محاسباتی مسئولان ایرانی، کاری کند که آن‌ها اهداف مغایر با منافع آمریکا را، دردستور کار قرار ندهند که این، همان جنگ نرم است که سال‌ها پیش بیان شد.»

بر این اساس می‌توان نبرد محاسبات را سناریوی مهم و راهبردی نظام سلطه در مقابله با جمهوری اسلامی ایران دانست که در چند سال اخیر در دستور کار قرار گرفته است. در این نوشتار، تلاش می‌گردد ابعادی از پیدا و پنهان این سناریو، مورد واکاوی قرار گیرد.

نبرد محاسبات، رهیافتی هوشمند از جنگ نرم ادراکی

رهبر معظم انقلاب اسلامی در تبیین اهداف دشمن در رهیافت اقتصادی از جنگ نرم، چنین توضیح می‌دهند: «در جنگ‌نرم و جنگ‌روانی - که جنگ‌روانی یکی از بخش‌های جنگ‌نرم است - هدف دشمن این است که محاسبات طرف مقابل را عوض کند.... برای او تنها راه، منحصر در این است که ملت ایران و مسئولین ایران درنهایت به یک محاسبه‌ای برسند که احساس کنند ادامه‌ی این راه به صرفشان نیست. دشمن می‌خواهد این محاسبه را بر ذهن شماتحمیل کند؛ می‌خواهد من و شما به این نتیجه برسیم که صلاح نیست در مقابل آمریکا، درمقابل استکبار، در مقابل دستگاه‌های سیاسیِ تابع کارتل‌های گوناگون اقتصادی، خیلی هم بایستیم و خیلی هم مقاومت کنیم؛ از بعضی از حرف‌ها باید دست بکشیم»

ایشان راهبرد دشمن در ایجاد اشتباه محاسباتی را مبنای این رهیافت جنگ نرم می‌دانند: «هدف جبهه‌ی مخالف نظام اسلامی و انقلاب‌اسلامی و دشمن ما این است که راه را بن‌بست نشان بدهد. ... تا مسئولان جمهوری اسلامی درمحاسبات خودشان تجدیدنظر کنند.»

نبرد محاسبات را می‌توان در ذیل راهبردهای کلان جنگ‌نرم فهم نمود که به منظور مهار، تغییر رفتار و تغییر ساختار نظام‌های مستقل و استکبارستیز دنبال می‌گردد. عرصه نبرد محاسباتی را بایستی نتیجه دو روند تکامل نظری قدرت نرم و سخت و نیز نوع مواجه ایالات متحده امریکا با جمهوری اسلامی ایران دانست. از نظرگاه اندیشه‌ای، یکی از مفاهیم نوین در زمینه قدرت، ظهور مقوله «قدرت هوشمند»[3] است که می‌توان آن را سنتز مفهوم «قدرت نرم» و «قدرت سخت» مورد نظر «جوزف نای» قلمداد کرد.

سوزان ناسل در شماره‌ی آوریل‌۲۰۰۴نشریه فارین‌پالیسی، مقاله‌ای منتشر کرد و کفایت اصطلاح قدرت نرم جوزف نای را در مقابله با تهدیدات جدی علیه منافع آمریکا به چالش کشید و مفهومی جدید را پیشنهاد کرد؛ او از قدرت هوشمند به معنای ترکیب هوشمندانه قدرت سخت و نرم در مقابله با تهدیدات علیه امنیت ملی سخن گفت. ناسل معتقد است توانایی‌ها و برتری‌های نظامی، اقتصادی، فرهنگی و ایدئولوژیک آمریکا باید در یک جهت هماهنگ شود تا برآیند آن، تداوم برتری آمریکا را تضمین کند. جوزف نای در سال‌های اخیر در تبیین نظریات خود پیرامون قدرت، به سه نوع قدرت اشاره می‌کند. ابتدا قدرت سخت را مورد واکاوی قرار می‌دهد که بر مبنای زور و تهدید عمل می‌کند، سپس قدرت اقتصادی را معرفی می‌کند که قلمرو آن هزینه و تطمیع و پاداش است و در نهایت به معرفی قدرت نرم می‌پردازد که بر مبنای جاذبه عمل می‌کند و آنرا قدرت برتر دنیای معاصر معرفی می‌نماید. نای قدرت هوشمند را چنین تعریف می‌کند: «توانایی درهم آمیختن منابع قدرت سخت و نرم در قالب راهبردهای مؤثر.[5]» نای معتقد است که اعمال مجازات‌های اقتصادی، جزء حیطه قدرت نرم نبوده و اتفاقاً از مصادیق قدرت سخت است.

با توجه به افتراق نظر موجود، می‌توان رهیافت خاصی در این عرصه تعریف کرد که تلفیقی از به کارگیری قدرت اقتصادی، سخت و نرم با ترتیبات خاصی علیه کشور هدف است که در اینجا از آن با عنوان «رهیافت هوشمند» یاد می‌گردد.

فرایند اختلال و اشتباه محاسباتی

این رهیافت با به‌کارگیری بسته‌ای از ابزارهای اقتصادی و نظامی، مبتنی بر «عملیات ادراکی» به دنبال ایجاد اشتباه محاسباتی در هدف است. به عبارت دیگر تحمیل «تصویر کاذب و ساختگی» دشمن از شرایط موجود بر «ذهنیت و ادراک» مسئولین، نخبگان و مردم کشورِ هدف، موجب ایجاد اشتباه محاسباتی و تجدیدنظر در محاسبات می‌گردد. نتیجه چنین فرایندی تغییر رفتار هدف خواهد بود.

با این تفاسیر فرآیند ایجاد اختلال و اشتباه محاسباتی چنین خواهد بود:

الف- ایجاد ادراک اشتباه

ب- محاسبه مجدد

ج- اشتباه محاسباتی

یکی از مصادیق جدی اعمال این رهیافت را می‌توان در مواجهه غرب با پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران دید. در چند سال اخیر شاهد اعمال تحریم‌ها و مجازات‌های اقتصادی علیه ایران از سوی کشورهای غربی هستیم که از آن به عنوان تحریم‌های فلج کننده و هوشمند یاد می‌شود. ریچارد ان. هاس، رئیس اندیشکده شورای روابط خارجی ایالات‌متحده، در خصوص ماهیت این تحریم‌ها می‌گوید: «احتمال این وجود دارد که فشارهای اقتصادی باعث شود تا برخی در ایران نگاه تازه‌ای به مذاکرات داشته باشند. [افزایش فشار اقتصادی] ایرانی‌ها را به این نتیجه خواهد رساند که هزینه‌ی راهی که اکنون در پیش گرفته‌اند بسیار زیاد است و بنابراین منطقی است که تغییر رفتار دهند.»

همچنین استوارت لوی، معاون امور تروریسم و اطلاعات مالی وزیر دارایی ایالات‌متحده‌آمریکا می‌گوید: «همان‌طور که خانم کلینتون، وزیر امور خارجه، در اوایل ماه جاری اظهار کرد، تحریم و فشار به خودی خود هدف نیستند. آن‌ها اجزای سازنده‌ی اهرم فشار برای راهکار مبتنی بر مذاکره هستند. با انزوای شدید ایران از لحاظ مالی و تجاری و دستمایه قرار دادن نقاط ضعف موجود این کشور، می‌توانیم بر محاسبات ایران تأثیر بگذاریم. با این کار، راهبرد تدوین شده‌ی ما که هم اکنون در حال اجرا است، می‌تواند اهرم فشار مهم و تعیین کننده‌ای برای دیپلماسی ما ایجاد کند».

«رابرت گیتس» وزیر دفاع سابق آمریکا نیز تصریح می‌کند: «وقتی ایران دید دسترسی‌اش به اقتصاد جهانی قطع شد، تصمیم می‌گیرد محاسباتش را عوض کند».

سوزان مالونی و ری‌تاکیه از پژوهشگران برجسته‌ی مرکز مطالعات خاورمیانه در موسسه بروکینگز و شورای روابط خارجی آمریکا نیز می‌گویند: «در شرایطی که حکومت ایران دچار چنددستگی است و اقتصاد ایران به شدت تحت فشار است مسلماً سیاست‌های آمریکا در قبال ایران می‌تواند روی تعادل قدرت بین جناح‌های صاحب نفوذ در سیاست ایران مؤثر واقع شده و فرصتی را برای تغییر اولویت‌های سیاسی ایران فراهم کند. سیاست آمریکا در مقابل ایران، باید تشدید فشارهای اقتصادی و تحریم مالی و فنی برنامه‌های هسته‌ای آن کشور، تقویت نیروهای مخالف، تأثیر‌گذاری روی رقابت‌های درونی صاحبان قدرت و محافظت از همسایگان ایران در برابر تهدیدهای آن کشور باشد.

بُعد دیگر نبرد تحمیل محاسباتی، بهره‌گیری از تهدید نظامی است. در همین راستا رئیس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا، بیوک مک کوئن، ادعا می‌کند «متأسفانه به نظر نمی‌رسد فشارهای سیاسی و اقتصادی ایران را قانع کرده باشد که جاه‌طلبی‌های نظامی هسته‌ای خود را کنار بگذارد.» همچنین یکی دیگر از اعضای مؤثر کمیته مذکور به نام «چارلز راب» نیز مدعی می‌گردد «تنها با تهدید معتبر زور با ترکیب تحریم‌ها، می‌توان برای یک راه حل دیپلماتیک قابل قبول امید واقعی داشت. سه جزء تهدید نظامی معتبر عبارت‌اند از: استراتژی ارسال پیام و اطلاعات مؤثر، آمادگی‌های اقتصادی و فعالیت‌های آماده‌سازی نظامی معتبر.» روشن است که انتشار این ادعاها در درجه‌ی نخست، القای احتمال تهاجم نظامی را به منظور ایجاد لبه پرتگاه جنگ و در جهت تغییر رفتار جمهوری اسلامی مد نظر داشته است.

در تداوم همین سناریو می‌توان گفت تلاش غرب و دشمنان انقلاب اسلامی، برای بی‌ثبات‌سازی محور مقاومت در سوریه و عراق نیز در همین راستا و برای تأثیرگذاری هرچه بیشتر بر محاسبات طرف ایرانی قابل ارزیابی است.

در این چارچوب می‌توان گفت سرنوشت نبرد میان جبهه‌ی حق و باطل را منازعه‌ی میان دو مبنای محاسباتی در درون جبهه‌ی حق تعیین می‌کند؛ در یک سو مبنایی متکی به ایمان الهی و با بهره گیری از تدبیر عقلی و در سوی دیگر، مبنایی کاملاً مادی که به شدت متأثر از القائات جبهه باطل قرار گرفته است. آنان‌که اعتماد به پروردگار و سنن آفرینش را برگزینند، دشمن خود را حقیقتاً بشناسند و به آن اعتماد نکنند با تکیه به نیروی مردم و عقلانیت صحیح می‌توانند دشمن را به زانو درآورده و محاسبات خود را بر آن تحمیل کنند. در مقابل دشمن نیز با ابزارهای ادراکی همچون تهدید و تطمیع تلاش می‌کند قوای ادراکی نیروهای جبهه حق را دچار اختلال ساخته و آنان را دچار اشتباه محاسباتی کند. در چنین شرایطی آنان‌که در مبنای محاسباتی، کمتر به عناصر اتکال الهی توجه داشته‌اند دچار ضعف و خودباختگی می‌گردند. این رویکرد ناشی از نادیده انگاشتن عوامل معنوی و سنت‌های الهی و تکیه‌ی صرف بر عوامل محسوس و مادی است.

در این چارچوب، سناریوی اختلال در نظام محاسباتیِ نخبگان جمهوری اسلامی ایران بر پایه بهره‌گیری از دو ابزار راهبردی شکل گرفته است که عبارت‌اند از: «تهدید نظامی» و «تحریم».

بر این اساس می‌توان رفتار طرف غربی را در دیپلماسی و عرصه تبلیغاتی فهم کرد. قیچی دو لبه‌ی تهدید نظامی و تحریم، به دنبال ایجاد اختلال و اشتباه محاسباتی در نخبگان و جامعه‌ی ایران اسلامی است و هوشیاری هرچه بیشتر نخبگان و دلسوزان انقلاب اسلامی می‌تواند در ناکام گذاشتن این سناریوی راهبردی نظام سلطه مؤثر واقع گردد.

شرح حدیثی از امام سجاد(ع) توسط حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در ابتدای جلسه درس خارج فقه جلسه چهل و چهارم

من مواعظ علي بن الحسين (عليه السلام):

وقال له رجلٌ: إنّي لأحبّك في اللّه حبّاً شديداً، فنكس عليه السلام ثمّ قال: الّلهم إنّي أعوذبك أن اُحَبّ فيك وأنت لي مبغض ثمّ قال له: أحبّك للذي تحبّني فيه. (تحف العقول صفحه 282)

نكته اساسى كه در اين بيان وجود دارد و درس بزرگى براى ما است، توجه فورى به خطرى است كه در برابر چنين پديده‏ اى (محبوب بودن نزد مردم بخاطر خدا) انسان را تهديد مي كند. لذا وقتى آن مرد به حضرت عرض مى ‏كند كه شما را براى خدا دوست دارم نمى ‏فرمايند: از تو متشكرم، يا خدا را بر اين محبوبيت سپاس مي گويم، بلكه مى ‏فرمايند: «پرودگارا پناه به تو مى‏ برم از اين كه مردم مرا به خاطر تو دوست داشته باشند ولى تو مرا دشمن داشته‏ باشى» و اين خطر بزرگى است براى ما، نكند كه مردم فكركنند ما مخلصانه براى خدا كارمى ‏كنيم و در راه او قدم مى ‏زنيم اما حقيقتاًً ما اينطور نباشيم، و ظاهر و باطنمان يكى نباشد و يا با اعمال خود موجبات غضب الهى را در خود بوجود آورده باشيم و در اين صورت است كه مردم به خاطر خدا ما را دوست‏ دارند ولى خداوند - نعوذ باللّه - دشمن ما مى ‏باشد.

در شب ولادت کریم اهل بیت حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام، جمعی از اهالی فرهنگ، اساتید شعر و ادب فارسی، شاعران جوان و پیشکسوت کشور، و تعدادی از شاعران پارسی‌گو از کشورهای تاجیکستان، هندوستان، افغانستان و پاکستان با حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی دیدار کردند.

حضرت آیت الله خامنه ای در این دیدار با تبریک ولادت امام حسن مجتبی(ع) و توصیه به بهره‌گیری از نسیم معنوی و قدسی شب‌های قدر، کارکرد اولیه و طبیعی شعر را پاسخگویی به افکار، احساسات و دلتنگی های شاعر خواندند و افزودند: البته کارکرد اصلی شعر، عبارت است از: حضور و اثرگذاری بر خلوت ذهن و دل انسانها و تغذیه فکری مخاطبان.

ایشان با اشاره به تلاش شیاطین برای ورود به این خلوت فکری با هدف تزریق ارزشهای شیطانی، خاطرنشان کردند: شاعر وظیفه دارد همانند شعرای بزرگ تاریخ فارسی، با ورود هنرمندانه به این محدوده، خلوت مخاطبان خود را با معنویات و با دمیدن روحیه امید، نشاط و تحرک و پیشرفت غنی سازد و این عناصر را که سازنده هویت حقیقی ملت هستند، تقویت کند.

رهبر انقلاب اسلامی، اصلاح «ناهنجاریهای اجتماعی» را در گروی اصلاح درونی انسانها و انگیزه‌مندی و امیدواری و نشاط آنها خواندند و درخصوص کارکرد اجتماعی شعر افزودند: «مشخصه های فرهنگی» و «مزیتهای فرهنگی»، هویت فرهنگی یک ملت را تشکیل می دهند و شعر نیز باید پاسدار همین هویت ملی باشد و آن را غنی و پاکیزه کند.

حضرت آیت الله خامنه ای در بیان اهمیت «هویت فرهنگی»، خاطرنشان کردند: هویت فرهنگی همان «عقلانیت معنوی» و «خرد جمعی» است که اصل و منشأ حیات و امتیازات یک ملت است و انقلاب اسلامی و امام بزرگوار ما نیز ساخته و پرداخته همین هویت فرهنگیِ برخاسته از حکمت و اندیشه های والا هستند.

ایشان، وجود انگیزه‌ی مهم «پاسداری از هویت فرهنگی» را زمینه ساز احساس وظیفه برای مقابله با تهاجم آشکار دشمن به هویت ملی خواندند و گفتند: اشکال برخی این است که اصل تهاجم گسترده‌ی جبهه سوگند خورده علیه هویت اسلامی و هویت فرهنگی را با وجود نشانه های آشکار آن نمی بینند، اما شاعر با روح هنری و نگاه تیزبین و دغدغه مند خود، به دفاع از این هویت برمی خیزد.

رهبر انقلاب در ادامه با یادآوری واقعیت های تلخ دنیای امروز نظیر دست اندازی قدرتها به «استقلال، ثروت، دین، معنویت، ناموس و اخلاق ملتها» و دگرگون کردن حقایق با سلطه تبلیغاتی، به حوادث دردناک غزه اشاره و خاطرنشان کردند: گاهی برای کشته شدن یک حیوان در گوشه ای از دنیا، چنان جنجال تبلیغاتی براه می اندازند، اما تهاجم اخیر به غزه و کشته شدن بیش از 100 تن که اغلب آنان نیز کودکان معصوم و مظلوم هستند، نه تنها برایشان اهمیتی ندارد بلکه امریکا و انگیس رسماً از این حملات حمایت می کنند.

حضرت آیت الله خامنه ای تأکید کردند: واقعیت امروز دنیا، حمایت بی واهمه سلطه گران از هر بدی و پلشتی و فساد و نجاستی است که در خدمت منافعشان باشد و در مقابل، با هر پاکی و قداستی که با منافعشان سازگاری نداشته باشد، بطور وحشیانه برخورد و معارضه می‌کنند.

ایشان پس از تشریح این واقعیات تلخ، این سؤال را مطرح کردند: شاعرِ برخوردار از «شعور و درک و فهم و قدرت بیان»، چه تکلیفی در قبال این واقعیات و شرایط دارد؟

رهبر انقلاب اسلامی در پاسخ به این سؤال گفتند: شاعر باید با برخورداری از این امتیازات که در واقع نعمت و حجت الهی است، به یاریِ جبهه مظلوم برآید و حق و حقیقت را با شعر خود نشان دهد.

رهبر انقلاب در پایان با اظهار خرسندی از پیشرفتهای کاروان شعر کشور بخصوص شعر شاعران جوان و شعر انقلاب اسلامی، افزودند: شرط اصلی ماندگاری و اثرگذاری شعر، علاوه بر مفهوم و مضمون خوب، برخورداری از ترکیب و شاکله هنری قوی است.

پیش از سخنان رهبر معظم انقلاب، تعدادی از شاعران جوان و پیشکسوت به ارائه اشعار خود پرداختند.

به گزارش ایرنا، صدها نفر از افغان ها در ولایت ننگرهار افغانستان در تظاهراتی گسترده با شعارهای مرگ براسرائیل و مرگ برامریکا ، حملات وحشیانه نظامیان رژیم صهیونیستی به مناطق مسکونی نوار غزه و کرانه باختری رود اردن را محکوم کردند.

تظاهرات کنندگان از جمله دانشجویان، علمای دینی و اعضای جامعه مدنی شرق افغانستان کشتار زنان، کودکان و مردم مظلوم فلسطین را به دست نظامیان اشغالگر رژیم صهیونیستی محکوم کردند و خواستار پایان بمباران غزه شدند.

تظاهر کنندگان با انتقاد از سکوت جامعه جهانی و شماری از کشورهای اسلامی تاکید کردند جهان نباید در قبال جنایات وحشیانه و نسل کشی در غزه بی تفاوت باشد.

تظاهرات کنندگان همجنین از سازمان ملل خواستند هر چه سریعتر مانع ادامه حملات جنگنده ها به غزه شود.

مردم ولایت هرات در غرب افغانستان نیز حملات رژیم جعلی اسرائیل را بر ضد مردم بی دفاع فلسطین محکوم کردند و خواستار توقف این حملات شدند.

در حملات جنون آمیز رژیم صهیونیستی به سرزمینهای فلسطینی در یک هفته گذشته حدود دویست فلسطینی شهید و بیش از هزار فلسطینی زخمی شدند .بیشتر شهداو زخمی های را کودکان و زنان تشکیل میدهند .

به مناسبت ماه مبارک رمضان سمیناری با عنوان "روزه داری ، عملی برای تطهیر و ایجاد معنویت" در خانه ابرار لندن و با حضور جمعی از مسلمانان شیعه و سنی و نیز گروهی از مسیحیان ویهودیان تشکیل شد.

در این سمینار ابتدا دکتر اسامه حسن از اساتید اهل تسنن، رمضان و روزه داری را فرصتی برای آموختن آموزه های الهی و کسب تقوی، شناخت بیشتر خداوند و عمل کردن به عدالت دانست و ضمن ابراز خرسندی از حضور شیعیان و اهل تسنن به همراه نمایندگانی از ادیان دیگر در کنار هم ، روزه داری را تنها مختص مسلمانان ندانست وگفت بررسی تاریخ ادیان دیگر نشان می دهد که آنها نیز هریک به نوعی برنامه ای برای روزه گرفتن داشته اند واین موضوع با مراجعه به قرآن کریم کاملا واضح وآشکار است.

وی در خصوص روزه و محتوای آن به دو موضوع صبر و سکوت در روزه داری اشاره کرد وگفت بین صبر و سکوت رابطه ای نزدیک است و پیامبر اسلام (ص) می فرماید: یا نیکو سخن بگویید یا سکوت پیشه کنید.

دکتر اسامه حسن در پاسخ به سؤال یکی از شرکت کنندگان مسیحی که پرسید چگونه همه مردم اعم از مسلمان شیعه وسنی وغیر مسلمانان می توانند با هم متحد شوند گفت: اشتراکات زیادی بین ما وجود دارد که باید بر آنها تکیه کنیم و براساس این اشتراکات با یکدیگر تعامل داشته باشیم، بعنوان مثال حقوق بشر موضوعی است که همه می توانند برآن تاکید کنند و این موضوعی است که به شکل زیبایی در قرآن هم به آن اشاره شده، آنجا که می فرماید: هیچ یک بر دیگری برتری ندارید مگر به تقوی، اگر به این نکته توجه داشته باشیم می توانیم بسیاری از مشکلات را از میان برداریم.

سخنران بعدی کشیش مسیحی "ندیم ناصر" بود که با اشاره به خاطرات دوران کودکی خود از ماه رمضان که به همراه دوست مسلمان خود در سوریه دست در دست هم به مدرسه می رفتند گفت: در آن روزگار احساس من این بود که همواره ارزش های مشترکی داریم که منشاء همه آنها خداوند بود و رحمت خدا برای همه مردم یکسان بود، اما متأسفانه امروزه جنگ بسیاری از این ارزش ها را از میان برداشته است.

این پدر روحانی افزود: رمضان فرصتی است برای نشان دادن ایمان وزنده کردن ارزش ها ی انسانی والهی .

وی گفت: رمضان و روزه فقط به معنی آرام بودن و سکوت کردن و نخوردن نیست، رمضان فرصت عمل کردن است، عمل به ارزش ها و ایستادگی در برابر ضد ارزش ها .

کشیش ندیم ناصر با اشاره به اتفاقاتی که در عراق افتاده گفت: من جهان را در حال غلیان وجوشش می بینم ، همه ما در معرض کشتار هستیم، تصور کنید فردی ( ابوبکرالبغدادی) خودش را خلیفه اعلام کند در این صورت چه عاقبتی در انتظارخواهد بود.

این روحانی مسیحی سپس خطاب به حاضران گفت در حال حاضر در عراق ، سوریه، فلسطین و جاهای دیگر چه می گذرد، حرف من اینست که سکوت راه حل نیست، هر کس سکوت کند ، در اتفاقاتی که می افتد شریک است ونسلهای آینده این حوادث را فراموش نخواهند کرد.

ندیم ناصر در پایان گفت: بنابراین آرامش و سکوت در رمضان به معنای سکوت در برابر ظلم نیست در رمضان هم باید عمل کنیم در غیر این صورت روزه فقط یک نمایش خواهد بود نه بیشتر.

سخنران پایانی این سمینار حجت الاسلام سید علی عباس رضوی بود که با اشاره به مسئولیت انسان در ایجاد تغییر وحرکت به سمت تکامل گفت: این تفاوت وتغییر را با قانون و دستورالعمل نمی توان ایجاد کرد بلکه تفاوت ها در اثر تغییرات درونی ایجاد می شود و روزه داری این نقش را برای بشر ایفا می کند.

این روحانی شیعه افزود : روزه هدف نیست بلکه وسیله ایست برای ایجاد جنبش و حرکت به سمت کامل تر شدن انسان و انسانی که به خدا نظر می کند به سوی تکامل پیش می رود.

وی اظهار داشت با روزه یاد می گیریم که چگونه بر نفس خود غلبه یابیم و با از بین بردن نفسانیات قلب ما روشن و آگاه می شود و منفعت روزه داری روشن شدن قلب است همچنین کنترل درون و کنترل خشم.

حجت الاسلام رضوی در پایان به این مطلب اشاره کرد که روزه داری عملکردی دو وجهی دارد یعنی مبارزه و کشمکش درونی و بیرونی و نوعی از خود گذشتگی و بالاخره اینکه پس از یکماه روزه داری شاهد تغییراتی در جامعه ودر درون خود خواهیم بود.

این مراسم با برگزاری نماز جماعت با حضور مسلمانان شیعه وسنی وسپس صرف افطار به پایان رسید.

رئیس دانشگاه الأزهر مصر در گفتگو با شبکه نیل مصر در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه فرزندان ما در حال شیعه شدن هستند چه باید بکنیم؟ جواب داد: خوب بشوند مگر کسی از مذهب حنفی به مالکی برود ما اشکالی به او می‌گیریم؟ خوب این‌ها هم از مذهب چهارم به مذهب پنجم رفته‌اند.

به گزارش رهیافتگان به نقل از روزنامه جمهوری ـ دانشگاه الازهر مصر مهمترین مرکز صدور فتوا در میان اهل تسنن و از تاثیر گذار ترین مراکز علمی مذهبی است. «شیخ احمد الطیب» رئیس دانشگاه الأزهر مصر، در مصاحبه‌ای با شبکه “نیل” در مصر گفت مذهب شیعه یکی از مذاهب اسلام است و اشکالی ندارد پیروان مذاهب اهل سنت، شیعه شوند همانگونه که پیروان یکی از مذاهب چهارگانه اهل سنت به مذهب دیگری می‌روند.

رئیس الازهر در گفتگو با شبکه نیل مصر مطالبی درباره عقاید شیعه و سنی مطرح کرد که متن آن در ذیل از نظرتان می‌گذرد:

* خبرنگار سوال کرد آیا به نظر شما عقاید شیعه مشکل ندارد؟

- شیخ طیب جواب داد: نه چه مشکلی دارند، ۵۰ سال پیش شیخ شلتوت فتوا داده است که شیعه مذهب پنجم اسلام و مانند مذاهب دیگر است.

* خبرنگار گفت: فرزندان ما در حال شیعه شدن هستند چه باید بکنیم؟

- شیخ جواب داد: خوب بشوند مگر کسی از مذهب حنفی به مالکی برود ما اشکالی به او می‌گیریم؟ خوب این‌ها هم از مذهب چهارم به مذهب پنجم رفته‌اند.

* خبرنگار پرسید شیعیان با ما درحال قوم و خویشی هستند و با فرزندان ما ازدواج می‌کنند.

- شیخ جواب داد: چه اشکالی دارد، بین مذاهب ازدواج آزاد است.

* خبرنگار گفت: می‌گویند شیعیان قرآنشان فرق می‌کند.

- شیخ طیب پاسخ داد: این حرف‌ها خرافه پیرزن‌ها است. قرآن شیعیان با ما هیچ فرقی ندارد و حتی رسم الخطشان نیز مانند قرآن ما است.

* خبرنگار گفت: ۲۳ روحانی از یک کشور(عربستان) فتوا داده‌اند که شیعیان کافرند، رافضی هستند.

- شیخ گفت: برای مسلمین جهان فقط الازهر می‌تواند فتوا دهد و فتوای آنها اعتباری ندارد.

* خبرنگار گفت: پس این اختلافاتی که بین شیعه و سنی مطرح می‌کنند، چیست؟

- شیخ پاسخ داد: این اختلافات سیاست خارجی است و می‌خواهد بین شیعه و سنی اختلاف بیاندازد.

* خبرنگار گفت من یک سوال جدی دارم: شیعیان که ابوبکر و عمر را قبول ندارند، چگونه می‌گویید این‌ها مسلمان هستند؟

- شیخ طیب گفت: بله قبول ندارند، اما مگر اعتقاد به ابوبکر و عمر جزو اصول دین اسلام است؟

قصه ابوبکر و عمر یک قصه تاریخی است و تاریخ به اصول اعتقادات ربطی ندارد.

* خبرنگار که از این جواب جا خورده بود گفت: شیعیان یک ایراد دارند آن هم اینکه می‌گویند امام زمانشان از ۱۰۰۰ سال پیش هنوز زنده است.

- شیخ پاسخ داد: خوب ممکن است، چرا ممکن نباشد، ولی دلیلی ندارد ما اعتقاد آنان را داشته باشیم.

* خبرنگار پرسید: آیا ممکن است کودک ۸ ساله امام باشد؟ شیعیان معتقدند کودک ۸ ساله امام شده است.

- شیخ گفت: وقتی یک طفل در گهواره پیغمبر بشود اینکه یک کودک ۸ ساله هم امام باشد عجیب نیست، هرچند ممکن است ما به عنوان اهل تسنن این اعتقاد را قبول نداشته باشیم؛ اما این موضوع به اسلام آنها صدمه‌ای نمی‌زند و آنها مسلمانند.

" بزرگ ترین وصیّت من به تو فرزند عزیز، سفارش مادر بسیار وفادار تو است. حقوق بسیار مادرها را نمى‏ توان شمرد و نمى ‏توان به حق ادا کرد. یک شبِ مادر نسبت به فرزندش از سال‏ها عمر پدر متعهد ارزنده ‏تر است. تجسّم عطوفت و رحمت در دیدگان نورانى مادر، بارقه رحمت و عطوفت ربّ العالمین است. خداوند تبارک و تعالى قلب و جان مادران را با نور رحمت ربوبیّت خود آمیخته آن گونه که وصف آن را کس نتوان کرد و به شناخت کسى جز مادران درنیاید و این رحمت لا یزال است که مادران را تحمّلى چون عرش در مقابل رنج‏ها و زحمت‏ها از حال استقرار نطفه در رحم و طول حمل و وقت زائیدن و از نوزادى تا به آخر، مرحمت فرموده ؛ رنج‏هایى که پدران یک شب آن را تحمّل نکنند و از آن عاجز هستند. این که در حدیث آمده است که "بهشت زیر قدمهاى مادران است" یک حقیقت است و این که با این تعبیر لطیف آمده است براى بزرگى عظمت آن است و هشیارى به فرزندان است که سعادت و جنّت را در زیر قدم آنان و خاک پاى مبارک آنان جستجو کنید و حرمت آنان را نزدیک حرمت حق تعالى نگهدارید و رضا و خشنودى پروردگار سبحان را در رضا و خشنودى مادران جستجو کنید. مادران گرچه همه نمونه ‏اند لکن بعض آنان از ویژگى‏هاى خاصّى برخوردارند و من در طول زندگى با مادر محترم تو و خاطراتى که از او- در شب‏هایى که با اطفال خود مى‏ گذراند و در روزها نیز- دارم، او را داراى این ویژگى ‏ها یافتم. اینک به تو اى فرزند وبه سایر فرزندانم وصیّت مى ‏کنم که کوشش کنید در خدمت به او و در تحصیل رضایت او پس از مرگ من، همان گونه که او را از شماها راضى مى بینم در حال زندگى و پس از من بیشتر در خدمتش بکوشید. "

صحیفه امام ، ج 16، ص 225و226

جمعی از فعالان ضد اسلامی اروپا از جمله «لارس هگارد» کاریکاتوریست دانمارکی، اقدام به ساخت انیمیشنی موهن به ساحت پیامبر اکرم با نام «عایشه و محمد» کرده‌اند که همزمان با روز استقلال آمریکا در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی به نمایش درآمد.

«عایشه و محمد» ، نام انیمیشن جدید سراسر توهین به اسلام و پیامبر اکرم(ص) است که عده‌ای از فعالان ضد اسلامی اروپا، از جمله «لارس هگارد» ، کاریکاتوریست دانمارکی و طراح کاریکاتورهای توهین‌آمیز به حضرت محمد (ص) و«هنس ارلینگ جِنس»، رئیس سازمان آزادی بیان اروپا اقدام به ساخت آن کرده‌اند.

در این انیمیشن که در نهایت دروغگویی و با نیت سوء تهیه شده است، به طور مستقیم به حضرت محمد (ص) توهین شده و ازدواج او با عایشه به عنوان دختر بچه‌ای 6 ساله زیر سؤال رفته است.

«عمران فراست»، کارگردان متولد پاکستان که هم‌اکنون به عنوان پناهنده در اسپانیا زندگی می‌کند، این انیمیشن را کارگردانی کرده است.

«فراست » سال گذشته نیز انیمیشن «معصومیت جهاد اسلامی» را ساخت، همزمان با روز استقلال آمریکا به نمایش درآورد و در پیامی آن را به قربانیان و بازماندگان حادثه 11 سپتامبر تقدیم کرد.

در انیمیشن «عایشه و محمد»، حضرت محمد (ص) به ازدواج‌های مکرر با دختر بچه‌های بسیار کم سن و سال و سوءاستفاده از نفوذ خود در بین‌قبایل و همچنین پایبند نبودن به مفاهیم اسلامی و قرآنی متهم شده است.

این انیمیشن همزمان با 4 جولای ، روز استقلال آمریکا در آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی به زبان انگلیسی به نمایش درآمد.

این فیلم همچنین قرار است در سطح گسترده‌تری به زبان‌های اسپانیایی، فرانسوی، آلمانی و سوئیسی نیز اکران شود.

«فراست»، کارگردان این انیمیشن توهین آمیز ابراز امیدواری کرده که مسلمانان بتوانند در برابر ساخت چنین انیمیشنی منطقی باشند و احساسات او را درک کنند

از واکنش مسلمانان و گروه‌های اسلامی نسبت به ساخت و اکران این انیمیشن موهن خبری در دست نیست و اين در حالي است كه برخي از گروه هاي بظاهر مسلمان در كشورهاي اسلامي از طرح هاي صهيونيستي پيروي كرده و در حال به آشوب كشاندن كشورهاي اسلامي خاورميانه و از بين بردن جان و مال و نواميس مسلمانان مي باشند . اين در حالي است كه برنده اين رونده تاكنون رژيم صهيونيستي و آمريكا بوده است .

مسجد زاهر در ایالت کداح مالزی و در شهر الورستار پایتخت ایالت کداح است که در ابتدای قرن بیستم ساخته شد و جدا از معماری شاخص خود به محل برگزاری مراسم سالانه مسابقات قرائت قرآن مالزی نیز شهرت یافته است.

این مسجد یکی از معروفترین و متمایزترین شاخصه های معماری ایالت کداح است. مسجد کداح را با مناره های با شکوه و گنبدهای سیاه رنگش، نمونه زیبای معماری مالایی- اسلامی می دانند.

مسجد زاهر مالزی در سال 1912 در محل جنگجویان ایالت کداح ساخته شد که درحال دفاع از این ایالت در مقابل ساکنان صیام در سال 1821 از دنیا رفتند.

معماری این مسجد از مسجد عزیزی در شمال سوماترا الهام گرفته شده است. این مسجد با پنج گنبد اصلی بزرگ به نشانه پنج رکن اصلی اسلام ساخته شده است. گنبد اصلی این مسجد در بخش شمال شرقی ساختمان این مسجد قرار دارد.

مسجد زاهر مالزی به طور رسمی روز 15 اکتبر سال 1915 افتتاح شد.

این مسجد در فضایی به مساحت 11 هزار متر مربع ساخته شده است.

شبستان اصلی آن 62 متر در 62 متر مساحت داشته و ایوانی به ارتفاع 4/2 متر دارد. این مسجد از 4 بخش ویژه مؤذن ها برخوردار است و هر بخش آن به واسطه یک گنبد پوشانده شده است.

این مسجد یکی از بزرگترین و قدیمی ترین مساجد مالزی است كه سالانه مراسم مسابقات قرائت قرآن مالزی در آن برگزار می شود.

از مسجد زاهر به عنوان یکی از 10 مسجد زیبای جهان نام برده شده است.

نام كشور: ازبكستان

نوع حكومت: جمهوري پارلماني

پايتخت: تاشكند

نمایی از بوستان آب و شهر تاشکند

شهرهاي مهم: سمرقند- بخارا- انديجان

زبان و خط رسمي: ازبکي/ روسي - الفباي لاتين

تعداد جمعيت: 28 ميليون نفر

واحد پول: سوم (UZS)

مساحت: ۴۴۷،۴۰۰کیلومتر مربع

دين رسمي و توزيع ديني، مذهبي و قومي آن: ۸۸ درصد از مردم ازبکستان مسلمان هستند که اغلب آنها شيعه مذهب و بقيه حنفي مذهب مي باشند

تركيب كلي مذهبي: شیعه ، حنفی ، کاتولیک ، ارتودکس ، پروتستان ، ادونيست ، بابتيست‌ها

تركيب قومي: ترکیب جمعیتی ازبکستان شامل ۸۰٪ ازبک، ۵/۵٪ روس، ۵ تا ۵/۵٪ تاجیک. طبق آمارهای دولت ازبکستان، ۳٪ قزاق، 5/2٪ قره قالپاق، 5/1٪ تاتار و 5/2٪ نیز از سایر اقوام تشکیل می‌دهند.برخلاف آمار رسمی فارسی زبانان ازبکستان ۳۰ تا ۴۰ درصد برآورد شده‌اند. در اين كشور بیشتر از 70 قوم و ملیت ساكن هستند .

زنان بیش از نیمی از جمعیت این کشور را تشکیل مي دهند . 80 درصد زنان و دختران شاغل می باشند. از ویژگی های سیستم آموزش و پرورش در شوروی سابق فراگیر بودن و یک سطح بودن آن بود که ازبکستان نیز یکی از وارثان آن سیستم می باشد.

تاریخ رسمی ازبکستان تاریخ میلادی است. تعطیلات رسمی ازبکستان عبارتند از: عید نوروز، عید فطر، عید قربان، اول سال میلادی، روز زن، روز پیروزی در جنگ جهانی دوم، روز استقلال و روز قانون اساسی.

موقعيت جغرافيايي

جمهوری ازبکستان کشوری در آسیای میانه است که در سال ۱۹۹۱ پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی استقلال خود را به دست آورد. این کشور از غرب و شمال با قزاقستان ، از شرق با قرقیزستان و تاجیکستان و از جنوب با ترکمنستان و افغانستان همسایه است.

این منطقه از دو هزار سال پیش از میلاد مسیح مسکونی بود. نشانه‌های زندگی مردم در این دوره زمانی در شهرهای سمرقند، خوارزم، تاشکند و بخارا یافت شده است.

نمایی از ميدان ریگستان

در سده دهم میلادی، منطقه کنونی ازبکستان جزیی از قلمرو سامانیان بود. منطقه کنونی ازبکستان بعدها به ترتیب جزئی از حکومت‌های غزنوی، سلجوقی، خوارزمشاهی، مغول، تیموری و ازبک شد.

در قرن نوزدهم امپراتوری روسیه سرزمین‌های خود را گسترش داد و آسیای میانه را تصرف کرد. به این ترتیب ازبکستان بخشی از شوروی شد.

ازبکستان، که در کنار جاده تاریخی ابریشم میان اروپا و آسیا قرار دارد، شامل شهرهای باستانی سمرقند و بخاراست، که به خاطر معماری های باشکوه شان شهرت دارند و زمانی از جمله مراکز غنی بازرگانی و فرهنگی جهان بودند.

وضعيت اقتصادي ازبکستان

ازبکستان پرجمعیت‌ترین کشور منطقه آسیای میانه است و بزرگترین تولیدکننده پنبه در جهان به شمار می‌آید. گاز، نفت و طلا از غنی‌ترین منابعی است که در طبیعت این کشور نهفته است.

تولید ناخالص داخلی این کشور 15/64میلیارد دلار است. ۱۴ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر نیروی کار این کشور را تشکیل می‌دهند.

بر اساس آمار وزارت کار این کشور نرخ بیکاری در ازبکستان هشت دهم درصد است و به علاوه ۲۰ درصد نیز جویای کار هستند.۳۳ درصد از مردم این کشور زیر خط فقر زندگی می‌کنند.

محصولات صادراتی این کشور شامل پنبه، طلا، انرژی، کودهای معدنی، فلزات آهنی و غیرآهنی، منسوجات، محصولات غذایی، ماشین‌آلات و اتوموبیل است که به کشورهای روسیه (8/23 درصد)، لهستان (7/11 درصد)، چین (4/10 درصد)، ترکیه (7/7 درصد)، قزاقستان (9/5 درصد)، اوکراین (7/4 درصد) و بنگلادش (3/4 درصد) صادر می‌شود.

محصولات وارداتی این کشور شامل ماشین‌آلات و تجهیزات، مواد غذایی، مواد شیمیایی و فلزات آهنی و غیرآهنی است که از کشورهای روسیه (8/27 درصد)، کره جنوبی (2/15درصد)، چین (4/10 درصد)، قزاقستان (3/7درصد)، آلمان (1/7 درصد)، اوکراین (8/4درصد) و ترکیه (5/4 درصد) وارد می‌شود.

تاريخچه

در سرزميني كه امروزه آن را ازبكستان مي‌نامند، در روزگاران گذشتة واحدهاي كشاورزي چندي مانند خوارزم، ماوراءالنهر و دره‌ي قرغانه پديد آمد و پايه‌گذار تجمع اقوام هند و اروپايي را فراهم آورد. در سده‌ي ششم پيش از ميلاد به بخشي از ساتراپ بزرگ باختري وابسته به امپراطوري هخامنشي مبدل شد و بعد از فروپاشي هخامنشيان، اسكندر مقدوني و سلوكيان برآنجا دست يافتند. در سده‌ي اول ميلادي به تصرف امپراطوري كوشان درآمد و سپس هون‌هاي سفيد يا هفتاليان درسال 425 ميلادي آنجا را تصرف كردند. تركان در سده‌ي ششم تا هشتم ميلادي هفتاليان را برانداختند و تمام نواحي عمده‌ي آسياي مركزي را تحت لواي امپراطوري خاقان‌هاي ترك درآوردند. در اواسط سده‌ي هشتم ميلادي، اعراب مسلمان بر اين سرزمين دست يافتند و دين اسلام را به سرعت در آنجا رواج دادند. در اواخر سده‌ي نهم، سامانيان قدرت را به دست گرفتند و فرهنگ و زبان فارسي را در آنجا اشاعه دادند و به اوج شكوفايي خود رساندند و بخارا به مركز علم و تمدن آن روزگار مبدل گرديد.

از چپ به راست: مدرسه میر عرب، مناره کلان و مدرسه خان

پس از سامانيان سلجوقيان و قراخناييان و خوارزمشاهيان بر آن نواحي حاكم شدند و خوارزمشاهيان در پي‌حمله‌ي ويرانگر مغول سقوط كردند. چندي بعد نوبت به حملات تاتارها به رهبري اميرتيمور رسيد. تيمور سمرقند را پايتخت خود قرار داد و خود وي و جانشيانش در آباداني و شكوه شهر كوشيدند.

مزار تيمور لنگ با گنبدي لاجوردی‌ در سمرقند

در سده‌ي پانزدهم، قوم ازبك در نواحي مركزي قزاقستان شروع به خودنمايي كرد و در سده‌‌ي شانزدهم شبيك‌خان ازبك معروف به شيباني، آخرين اميرتيموريان را برانداخت و حكومت ازباكان را در سرزمين امروزي ازبكستان و خاور افغانستان مستقر نمود. با كشته شدن شيبك‌خان ازبك به دست شاه اسماعيل اول صفوي، سرزمين ازبكستان به خاناتي چند تقسيم گرديد و خان‌نشين‌هاي خوارزم و سمرقند و خوقند و بخارا از سده‌ي هجدهم تا سده‌ي نوزدهم بر آن نواحي حكومت كردند. در پايان سده‌ي هجدهم، روس‌ها شروع به نفوذ و دست‌اندازي در ماوراءالنهر كردند و در سال 1865 تاشكند را تصرف نمودند و در پي آن سمرقند و بخارا را در سال 1868 و خيوه را در سال 1873 به تحت‌الحمايگي خود درآوردند و سرانجام تسلط خويش را بر سرتاسر ماوراءالنهر در سال 1876 تكميل كردند و به نام تركستان ضميمه‌ي امپراتوري روسيه‌ي تزاري نمودند. همزمان با استقرار نيروهاي روس در سده‌ي نوزدهم، سيل مهاجران روسي و اسكان آنان در نواحي خوش آب و هواي تركستان آغاز شد و موجبات نارضايتي و شورش سال 1898 انديجان را فراهم كرد كه اين ناآرامي‌ها تا سال 1916 در سرتاسر تركستان ادامه داشت. بعد از انقلاب اكتبر، فرمانداري تركستان در 1918 به جمهوري تركستان در سال 1924 تبديل شد. در سال 1924 جمهوري تركستان تجزيه شد و جمهوري شورش سوسياليستي ازبكستان تأسيس گرديد كه تاجيكستان نيز جزيي از آن بود. در سال 1929 تاجيكستان از جمهوري ازبكستان جدا شد. در سال 1936 و همچنين در تقسيمات كشوري سال 1963 جمهوري خود مختار قراقالپاق و همچنين بخشي از استپ هنگري كه به قزاقستان تعلق داشت به ازبكستان واگذار شد.

طي سالهاي تسلط روسها بر اين سرزمين، فرهنگ عمومي به نحو چشمگيري بالا رفت و كشاورزي به ويژه‌ در زمينه كشت پنبه توسعه يافت و به يكي از توليدكنندگان بزرگ پنبه‌ي دنيا مبدل گرديد.

با اعلام فضاي بازسياسي گورباچف، ازبكستان خودمختاري بيشتري در امور داخلي به دست آورد و اسلام كريم‌اف به رياست جمهوري برگزيده شد و در اول سپتامبر 1991 استقلال رسمي خود را اعلام داشت.

ساختار سياسي

حکومت ازبکستان جمهوری تک مجلسی می باشد. مجمع قانونگذاری با 500 عضو و همچنین رئیس جمهور با رأی تمامی افراد بالغ برای چهار سال انتخاب میشوند .

شورای عالی قانون‌گذاری در این کشور ۱۰۰ کرسی دارد که ۸۴ نماینده آن با رای مردم و ۱۶ نماینده به انتخاب رئیس جمهور برای دوره‌ای پنج ساله انتخاب می‌شوند.

مجلس ملی این کشور ۱۲۰ کرسی دارد که نمایندگانش با رای مردم برای دوره‌ای پنج ساله تعیین می‌شوند.

قانون اساسی ازبکستان در تاریخ 8 دسامبر 1992 در یک مقدمه 6 بخش، 26 فصل و 128 ماده به تصویب رسید. طبق اصل 15 قانون اساسی الویت قانون اساسی بر دیگر قوانین بدون قید و شرط تصریح می شود.

پارلمان ازبكستان

احزاب و يا گروههاي مهم و تاثيرگذار

در حال حاضر سه حزب قانونی در ازبکستان وجود دارند كه عبارتند از:

1 - حزب دموکراتیک خلق ازبکستان ، رهبری این حزب به عهده ی اسلام کریم اف است. این حزب دولتی است و به طور کامل از سیاست های دولت حمایت می کند. روزنامه ی «آوازی» ارگان این حزب محسوب می شود.

2 - حزب وطن ترقیاتی، این حزب معتقد به دخالت کمتر دولت در اقتصاد، حرکت سریع تر به سوی بازار آزاد و روی کار آمدن نخبگان، به ویژه نخبگان اقتصادی، اعم از اشراف و صاحبان صنایع است. ارگان این حزب روزنامه ی «وطن ترقیات» است.

3 - حزب عدالت، این حزب خواستار تحقق حقوق بشر، اجرای عدالت اجتماعی و تحکیم اصلاحات دموکراتیک در چارچوب نظام جمهوری اسلامی است.

و احزاب غير رسمي كه در ازبكستان فعليت دارند عبارتند از:جنبش مردمی بیرلیک ،حزب دموکرات ارک، جنبش اصلاحات دموکراتیک، حزب احیای اسلامی، حزب التحریر ، جنبش اسلامی ازبکستان

ساختار فرهنگي

در ازبكستان، بنياد مشخصي كه فقط در زمينه‌ي فرهنگ فعاليت كند و تمامي‌ زمينه‌هاي فرهنگي را در بر بگيرد احداث نشده ، ولي بخش بزرگي از فعاليت‌هاي برخي از بنياد‌هاي اجتماعي را فعاليت‌هاي فرهنگي تشكيل مي‌دهند، مانند:

• بنياد حراست، حفظ مطالعه، تحقيق، احيا و تبليغ ميراث تاريخي، فرهنگي، علمي‌و سنن و ارزش‌هاي ملي.

• بنياد مطالعه و تحقيق درباره‌ي دوره‌ي معيني از تاريخ كشور و ملت و اعاده‌ي حيثيت از قربانيان و محكوم شدگان دوره‌ي كمونيستي.

• بنياد كمك به بخش‌ها يا مؤسسات مختلف علمي، فرهنگي، هنري، آموزشي و غيره.

• بنياد كمك به سازمان يا موسسه‌ جداگانه.

جايگاه و كاركرد رسانه هاي گروهي :

اولین روزنامه به زبان ازبکی در سال 1898 م به نام «روزنامه ولایتی ترکستان» منتشر شد. از 1905 روزنامه‌های دیگری چون: آيينه، خورشید، صدای ترکستان، توران و الغ ترکستان به چاپ رسید. در حال حاضر حدود 390 روزنامه و 70 مجله در ازبکستان به چاپ می رسد. در زمره روزنامه های فعلی ازبکستان می توان به: خلق سوزی، ازبکستان آوازی، ترکستان، ازبکستان ادبیاتی و صنعتی، تاشکند آقشامی، معرفت و... اشاره كرد. روزنامه های مذکور به زبان ازبکی چاپ می شوند.

روزنامه‌های روسی زبان نیز از قبیل «نارودناي اسلوا» و « چرنی » و « آواز تاجیک» به زبان تاجیکی و با حروف ریل چاپ می شوند. در بین مجلات می توان به گلستان، شرق یولدوزی، یاشلیک ،گلخن و غنچه اشاره كرد .

علاوه بر شبکه های دولتی، ازبکستان دارای ۳۵ ايستگاه تلويزيونی و چندين کانال راديويی خصوصی - از جمله ۱۵ کانال در تاشکند - است. با وجود اينکه دسترسی به برخی کانالهای خارجی از طريق ماهواره ميسر است .

خبرگزاری ملی ازبکستان در سال 1924 تاسیس شده، قبل از کسب استقلال به عنوان شعبه «تاس» (خبرگزاری اتحاد شوروی ) فعالیت داشت. امروزه خبرگزاری ازبکستان تنها آژانس خبری است که خبرهای داخلی و خارجی را برای روزنامه ها ، مجلات و رادیو و تلویزیون ازبکستان تهیه می کند. اخبار به زبانهای ازبکی و روسی تهیه می شوند. خبرگزاری ازبکستان با خبرگزاریهای چین، ترکیه، روسیه و چند کشور دیگر اخبار را مبادله می کنند. در تمامی استانها خبرنگاران و عکاسان خبر گزاری حضور دارند.

رادیو : اولین ایستگاه رادیویی آسیای مرکزی در سال 1921 در تاشکند بر پا شد. اما پخش برنامه های منظم رادیویی در سال 1927 شروع به كار كردند. رادیو ملی ازبكستان در حال حاضر در 3 کانال روزانه 59 ساعت برنامه پخش می کند. برنامه ها به زبان ازبکی، روسی، تاجیکی، قزاقی و تاتاری پخش می شوند. بخش برون مرزی رادیو ازبکستان نیز هم اکنون روزانه 14 ساعت در 15 زبان از جمله فارسی، انگلیسی، عربی، هندی، اردو، ازبکی و... برنامه پخش می کند.

تلویزیون : شرکت دولتی رادیو و تلویزیون ازبکستان تحت نظر کابینه وزرا اداره می شود ، ريیس آن در سطح وزیر است. پخش برنامه های منظم تلویزیونی از سال 1956 آغاز شده است . برنامه ها عمدتاً به زبان ازبکی و بخشی از آن به زبانهای روسی، تاجیکی ، اویغوری ، قزاقی ، قرقیزی ، کره ای ، آلمانی و انگلیسی پخش می شوند. در سالهای اخیر تلویزیون خصوصی در شهر های تاشکند و سمرقند در حال رونق است و همزمان در چند شهر تلویزیون کابلی نیز رواج یافته است. برج تلویزیون ازبکستان 375 متر ارتفاع دارد، پس از برج آستانکنیو مقام دوم را در بین کشور های مشترک المنافع دارد. در ارتفاعات 105 و 110 متری برج مذکور رستوران گردان وجود داشته، در ارتفاع 205-210 متری اداره هواشناسی و بخش فنی قرار دارند.

وضعيت انتشار كتاب و كتابخواني

مردم ازبكستان علاقه وافر به كتابخواني دارند و مطالعه كتاب را خيلي دوست دارند و كتاب‌هاي ارزشمند موجود در غرفه ازبكستان در بازار جهاني كتاب نمايشگاه تهران ، شاهدي بر كتابخوان بودن مردم ازبكستان است.

از موسسات انتشاراتی موسسه «شرق» «ازبکستان» «اقی تور چی» «یازووچی » و «غفور غلام» در زمره مؤسسات عمده به شمار می آیند. اخیراً موسسات انتشاراتی خصوصی نیز در حال تاسیس هستند.

نظام آموزشی

آموزش‌ ابتدایی‌ عمومی‌ در ازبكستان از هفت‌ سالگی‌ آغاز می‌شود و به‌ مدت‌ چهار سال‌ ادامه‌ دارد. سپس‌ دانش‌آموزان‌ دوره‌ پنج‌ یا شش‌ ساله‌ آموزش‌ پایه‌ عمومی‌ - حرفه‌ای‌ را طی‌ می‌کنند و سرانجام‌ وارد دوره‌ دو ساله‌ آموزش‌ متوسطه‌ عمومی‌ یا حرفه‌ای‌ می‌شوند. از این‌ رو طول‌ تحصیلات‌ پیش‌ از دانشگاه‌ در این‌ کشورها یازده‌ تا دوازده‌ سال‌ می‌باشد.

تعلیم و تربیت در کلیه مقاطع تحصیلی رایگان است.

سیستم آموزشی ازبکستان تا سال 1990 بر طبق مدل شوروی ارائه می شد ولی از این سال به بعد تغییراتی بخصوص در دروس مربوط به تاریخ و ادبیات ازبکستان به عمل آمد و ساعت آموزش آنها افزایش یافته، از ساعات تدریس زبان روسی کاسته شد.

طبق ماده 4 قانون اساسی زبان دولتی ازبکی است و تدریس به زبان ازبکی انجام مي شود ولی صرفنظر از این مطلب ، تدریس در مدارس به 7 زبان انجام می شود از جمله ازبکی ، روسی، قزاقی، قراقالپاقی، قرقیزی، تاجیکی و ترکمنی. در کنار این زبانها، زبانهای خارجی چون: فارسی، عربی، هندی، چینی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی و... در ازبکستان تدریس می شود.

وضعيت آموزش عالي و مراكز مهم دانشگاهي

‌نظام‌ آموزشی‌ کشورهای مستقل مشترک المنافع و آسیای میانه مشابه‌ کشور روسیه‌ می‌باشد. مراکز آموزش‌ عالی‌ در ازبكستان به‌ چهار دسته‌ شامل‌ دانشگاه‌های‌ دولتی، مراکز کارآموزی‌ تخصصی، کالج های‌ دولتی‌ و مؤ‌سسات‌ آموزش‌ عالی‌ خصوصی‌ تقسیم‌ می‌شوند.

مراکز آموزش‌ دولتی‌ شامل‌ دانشگاه‌ها ، دانشگاه‌های‌ صنعتی، مؤ‌سسات‌ کشاورزی، مؤ‌سسات‌ حقوقی ، مؤ‌سسات‌ و مراکز پزشکی، تربیت‌ معلم‌ و غیره‌ می‌باشند.

پذیرش‌ دانشجویان‌ ازبكي در دانشگاه‌ها توسط‌ کمیته‌ دولتی‌ و بر اساس‌ داشتن‌ دیپلم‌ دبیرستان‌ و قبولی‌ در امتحان‌ ورودی‌ انجام‌ می‌شود. امتیازهای‌ بدست‌ آمده‌ در امتحان‌ ورودی‌ نیز نقش‌ عمده‌ای‌ در پذیرش‌ دانشجویان‌ روسی‌ دارد. تحصیلات‌ رایگان‌ دانشگاهی‌ فقط‌ شامل‌ افرادی‌ می‌شود که‌ حد نصاب‌ لازم‌ را در امتحان‌ ورودی‌ دانشگاه‌ مربوط‌ کسب‌ نموده‌ باشند.

مراكز مهم آموزش عالي و دانشگاهي

آکادمی علوم : آکادمی علوم ازبکستان در تاریخ 4 نوامبر 1943 به عنوان شعبه آکادمی علوم اتحاد شوروی تأسیس شد و در بدو تاسیس دارای 19 انستیتوی پژوهشی و 23 مرکزعلمی 11 موزه و 6 موسسه کوچک بود. آکادمی علوم دارای 5 گرایش است:

فیزیک و ریاضی، مکانیک و مدیریت و آمار ، شیمی ، تكنولوژی و زمین شناسی ، زیست شناسی و علوم اجتماعی است .

اکادمی علوم زیر نظر کابینه وزرا اداره می‌شود و رئیس آن در سطح وزیر است.

از ديگر دانشگاههاي مهم ازبكستان عبارتند از: دانشگاه دولتی اندیجان ، دانشگاه دولتی بخارا ، دانشگاه دولتی فرغانه ، دانشگاه دولتی گلستان ، دانشگاه دولتی قره‌قالپاق ، دانشگاه دولتی کارشی ، دانشگاه دولتی نمنگان ، دانشگاه ملی ازبکستان ، موسسه دولتی معماری و عمران سمرقند ، دانشگاه دولتی سمرقند .

بی سوادی در این کشور تقریباً ریشه کن شده، در علوم ریاضی، فیزیک، انرژی و زمین شناسی پیشرفت خوبی به عمل آمده است.

مراكز و نهادهاي ديني دولتي

كميته تشكيلات ديني و اداره مفتيات عهده دار امور ديني مي باشند. در ازبکستان که بیش از 88 درصد سکنه آن مسلمان هستند، دارای دو مدرسه علمیه است. این مدارس تحت نظر كميته امور ديني اداره می شوند و تعلیم و تربیت روحانیون را نيز عهده دار هستند. كه عبارتند از: مدرسه میرعرب و انستیتوی عالی امام اسماعیل بخاری.

مدرسه میرعرب در سال 1536م در شهر بخارا تاسیس شد و انستیتوی عالی امام اسماعیل بخاری در اواسط قرن شانزدهم میلادی به نام برک خان در شهر تاشکند احداث شد و در سال 1974م به یادبود هزارودویستمین سالگرد تولد امام بخاری به اسم فعلی تغییر نام یافت.

مزار امام بخاري در نزديكي شهر سمرقند

سيستم تعليمات ديني در ازبكستان تا حد قابل ملاحظه‌اي اصلاح گرديده و در حال حاضر شامل معهد يا مدرسه ي عالي اسلامي بنام امام البخاري، ده باب مدرسه تحت نظارت اداره‌ي امور ديني ازبكستان، يك باب مكتب علوم ديني، ويژه ي كليساي پراواسلاو روس و يك باب مكتب ديني براي فرقه‌هاي پروتستان مي باشد .

بيشتر شيعيان ازبكستان در بخــــارا و سمرقند زندگي مي‌كنند و اكثراً به زبان فارسي– تاجيكي صحبت مي‌كنند. گروه ديگري نيز شيعيان آذري هستند، كه در زمان استالين از جمهوري آذربايجان به اين منطقه تبعيد شده و بيشترشان در راه آهن به كار گماشته شده‌اند . آمار تقريبي شيعيان حدودا 500 هزار نفر تخمين زده مي شود .

دانشگاه اسلامي تاشكند، زير نظر هيئت وزيران جمهوري ازبكستان و طبق فرمان رييس جمهور اين كشور در هفتم آوريل سال 1999 تاسيس شد. رياست دانشگاه اسلامي تاشكند را آقاي دكتر ّ ظهر الدين حسين الدين اف ّ مشاور رييس جمهور در امور اديان به عهده گرفت. اين دانشگاه داراي دو دانشكده به نام هاي ّ دانشكده ي تاريخ و فلسفه ي اسلامي ّ و دانشكده ي فقه ، اقتصاد و علوم طبيعي ميباشد.

مراكز ايرانشناسي و ايرانشناسان معروف

دانشگاه‌ شرق‌شناسی ، دانشگاه ‌دولتي‌ تربيت مدرس تاشكند، دانشگاه ‌اسلامي ‌تاشكند، دانشگاه ‌ملي ازبكستان ، دانشگاه‌ زبان‌هاي‌ جهان، پژوهشگاه شرق شناسی ابوریحان بیرونی ازبکستان .

این کشور در حکم پدر فرهنگی کشورهای آسیای مرکزی می باشد.گنجينه‌هاي بي ‌نظير و كم نظير نسخ خطي فارسی از دانشمندان و ادیبان ایرانی در كتابخانه‌هاي آن وجود دارد .

جايگاه زبان و ادبيات فارسي

اكثر مفاخر فرهنگي ازبكستان فارس زبان بوده و آثار آنان همه به زبان فارسي است. رابطه‌ نزديك فرهنگ ايران وازبكستان در زبان ازبكي تاثير شگرفي داشته است به گونه‌اي كه حدود 30 درصد واژه‌هاي ازبكي ريشه‌ي فارسي دارد.

نگاهی به موقعیت مسلمانان ازبکستان

مسجد بی بی خانم در سمرقند

به لحاظ ریشه دار بودن اسلام در این سرزمین و علاقه و اعتقاد عمیق مردم به آن حضور مردم در مساجد برای انجام فرائض یومیه و به ویژه نماز جمعه چشمگیر است .

نمازهای عید فطر و قربان و مراسم جشن های نوروزی و همچنین احیاء مساجد و مدارس علمیه در این کشور از اهمیت خاصی برخوردار است .

بیش از 2000 مسجد در ازبکستان پذیرای نمازگزاران مؤمن و مسلمان هستند.

تعداد حجاج ازبكستاني براي تشرف به حج بين پنج هزار تا شش هزار نفر متغير بوده و بستگي به شرايط عربستان دارد .

ماه مبارك رمضان در ازبكستان

در ازبکستان آئین‌های ماه رمضان بسیار نیکو برگزار می‌شود.

مردم ازبکستان پس از استقلال یافتن کشورشان،‌ مراسم و آئین مذهبی و دینی خود را با آزادی انجام می‌دهند.

فضای ازبکستان در آستانه فرا رسیدن ماه مبارک رمضان بسیار معنوی می‌شود و یکی از سنت‌های نیکوی مردم ازبکستان دیدار با خویشاوندان، صله رحم و ملاقات با بزرگان است.

مردم این کشور برای مردم کم درآمد و یتیمان کمک مالی فراهم می کنند و به عیادت بیماران می‌روند. دیدن پدرو مادر و خانواده نیز از رسوم مردم ازبکستان است.

مسلمانان این کشور ماه مبارک رمضان را بسیار گرامی و عزیز می‌دارند، آئین برگزاری مراسم افطاری، محافل قرآنی، مناجات و دعا به خصوص در شبهای قدر و پختن غذاهای مخصوصی هنگام افطار و سحر از عادات پسندیده مردم این کشور است.

ضیافت افطاری در این ماه برای مسلمانان چنان مهم است که هر کس به اندازه توان خود غذایی فراهم می‌کند و با دیگران تقسیم می‌کند، افرادی که توان مالی بیشتری دارند با قربانی کردن دام، به مردم کم بضاعت افطاری می دهند، آنها معتقدند برپایی مراسم ماه رمضان و پهن کردن سفره افطاری برای دیگران، موجب اجر بیشتر و بهره از نعمات الهی می‌شود.

برای مراسم افطار فردي روحانی دعوت می‌شود تا سخنرانی کند. در مراسم افطاری بانوان، بانوی خطیبی که به مجلس برای سخنرانی دعوت می‌شود "بی بی آتون" لقب دارد.

شیرینی مخصوصی مردم مسلمان ازبکستان، "نشالده" نام دارد.

این شیرینی از سفیده تخم مرغ، شکر و ریشه گیاه "یتیمک" تهیه می‌شود.

آنها نشالره را با "تالقان" (یک نوع غذایی که نان سفت را آرد می‌کنند و با شکر و مغز گردو مخلوط می‌کنند) استفاده می‌کنند و مثل اغلب کشورهای مسلمان، خرما از اجزای سفره افطار است، "نشالره" شیرینی مخصوصی ماه رمضان است که با اتمام این ماه، تهیه آن نیز پایان می‌یابد.