دومین نشست گفت‌وگوی امنیت منطقه‌ای با حضور دبیران و مشاوران امنیت ملی و مقامات عالی امنیتی کشورهای ایران، روسیه، چین، هند، افغانستان، تاجیکستان و ازبکستان امروز( چهارشنبه )در تهران برگزار می‌شود. با توجه به طولانی شدن بی ثباتی و افراطی گری در افغانستان، کشورهای منطقه و همسایه افغانستان به دنبال ایجاد سازوکارهای جدید و ابتکاری برای برقراری ثبات و امنیت در افغانستان هستند. با توجه به اهمیت این موضوع، نشست امنیت منطقه ای تهران، دستور کار اولین  و دومین نشست خود را برموضوع امنیت و مقابله به تروریسم در افغانستان قرار داده است.

نشست امنیت منطقه ای

در نهمین نشست سوچی در مورد سوریه و مساله انتقال داعش توسط آمریکا به افغانستان، با ابتکار ایران تصمیم گرفته شد نشست امنیت منطقه ای درمورد مساله انتقال داعش با حضور کشورهای منطقه تشکیل شود. موفقیت نشست‌های سوچی در مورد سوریه، این امید را زنده کرد که در کنار کنفرانسهای مختلفی که برای امنیت افغانستان تشکیل شده این نشست امنیتی بتواند به نحو موثری به ثبات و امنیت در این کشور کمک کند.

دستور کار اولین نشست مبارزه با تروریسم و افراطی گری، در منطقه غرب آسیا با محوریت تروریسم در افغانستان بود که در مهرماه سال گذشته با حضور مشاوران امنیت ملی کشورهای منطقه با حضور کشورهای ایران، چین، روسیه، هند و افغانستان در تهران برگزار شد. عمده مسائل مطرح شده در اولین نشست بررسی مسائل ریشه ای در تولید تروریسم در افغانستان بود. از جمله این مسائل نقش تجارت مواد مخدر در تقویت تروریستهای افغانستان و نقش آمریکا در پیچیده تر شدن مسائل امنیت منطقه ای نظیر افغانستان بود که نیکلای پاتروشف مشاور امنیت ملی روسیه روی آن تاکید داشت.

از دستاوردهای اولین نشست منطقه ای، تقویت روابط دوجانبه و چندجانبه امنیتی کشورهای منطقه در امنیت و ثبات افغانستان و تقویت سازوکارهای امنیتی سایر سازمانهای مهم منطقه ای نظیر شانگهای برای پیشبرد و به نتیجه رساندن این نشست بود که توسط چین پیشنهاد شد.

در نشست امسال تاجیکستان و ازبکستان نیز حضور دارند. دریابان شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در دیدار روز گذشته با محمد علی وطن زاده دبیر امنیت ملی تاجیکستان گفت:«ترویج اسلام داعشی از راهبردهای آمریکا و رژیم صهیونیستی برای گسترش اسلام هراسی و ایجاد اختلاف، جنگ و بحران در کشورهای اسلامی‌منطقه است. »

چین و هند به عنوان دو اقتصاد نوظهورجهانی اهتمام ویژه ای به امنیت و ثبات در افغانستان دارند. بر همین اساس چین‌ها حضور پررنگی در این نشست از خود نشان داده اند. «چین ون چینگ» وزیر امنیت ملی جمهوری خلق چین که در صدر هیئت بلند پایه امنیتی روز گذشته در تهران حضورپیدا کرد در دیدار با علی شمخانی گفت: نهادهای امنیتی ایران و چین می توانند در محقق نمودن توافقات دوکشور در ابعاد سیاسی، اقتصادی و دفاعی نقش ویژه ای داشته باشند. »

اهمیت نشست امنیت منطقه‌ای

پس از جداسازی افغانستان از ایران، به دلایل مختلفی از جمله نفوذ کشورهای فرامنطقه ای و ناتوانی این کشورها از درک پیچیدگی های قومی و فرهنگی افغانستان، این کشور در مسیر دولت-ملت سازی با چالشهای جدی مواجه شده است که این نقیصه یکی از سرچشمه های اصلی تولید تروریسم و افراطی گری در این کشور بوده است.

18 سال حضور آمریکا در این کشور نه تنها کمکی به این روند نکرده، بلکه در نتیجه ای معکوس باعث متنوع شدن گروه‌های افراطی نظیر داعش در این کشور شده است. به جرات می‌توان گفت ایران به دلیل جایگاه مهم راهبردی و اشتراکات فرهنگی مهمترین کشوری است که می‌تواند به افغانستان در مسیر دولت-ملت سازی کمک کند. در کنار این نقش ایران، چین و هند در تجارت وسرمایه‌گذاری در آینده افغانستان نقش مهمی دارند که می‌تواند به کاهش تاثیری که فقردر تروریسم افغانستان داشته است ،کمک کند. افغانستان یکی از کشورهایی است که قبلا در مسیر جاده ابریشم قرار داشته و اکنون نیز در کریدورهای تجاری هند و چین جایگاه ویژه ای دارد. ایران با تمام کشورهای همسایه افغانستان روابط مناسب وعلائق امنیتی یکسانی دارد.

تهران در روابط اخیر خود باافغانستان به دنبال تعریف سازوکارهای امنیتی ملموس و منطقه ای است که برای افغانستان و سایر کشوهای منطقه قابل تحقق باشد. محمدجواد ظریف در دیداری که مهرماه از مجلس سنای افغانستان داشت ضمن تاکید بر اینکه روابط با همسایگان «ابر اولویت سیاست خارجی» ایران است گفت:« ما در افغانستان مذاکرات صلح را با همه طرف‌ها پیگیری می‌کنیم اما صلحی که خارجی‌ها (آمریکا)در افغانستان تمایل داشته باشند را قبول نداشته و در آن شرکت نکردیم.»

تهران و کابل همکاری های امنیتی خود را طی دوسال اخیر افزایش داده اند. دریابان شمخانی درسفری که سال گذشته درصدرهیاتی عالی به افغانستان داشت گفت:« باز گشایی بازارچه های مرزی، تسریع در حل وفصل اختلافات مرزی و برگزاری نشست مشترک مرزی میان کشورهای ایران،افغانستان، پاکستان، ترکیه و ترکمنستان از عوامل موثر برای افزایش ضریب امنیتی مرزها است.» در طرف مقابل افغانستان نیز با فرستادن «حمدالله محب» مشاور امنیت ملی، در هر دو نشست منطقه ای حضور فعالی داشته و در کنار آن دیدارهای مختلفی نیز بین مشاورین امنیت ملی دو کشورانجام شده است. نماینده کابل در نخستین نشست امینت منطقه ای ضمن تاکید بر ایجاد کارگروه مشترک برای دستیابی به ساز و کارهای منطقه ای برای مقابله با تهدیدات ناشی از تروریسم گفت :«ایران درکنارافغانستان در خط مقابله با تروریسم قرار دارد.» او در مورد دخالتهای مخرب برخی کشورهای  فرامنطقه ای گفت:« تا زمانی که گروه های تروریستی در افغانستان از حمایت مالی و تسلیحاتی خارجی برخور دارند امکان برخورد موثر با آنها وجود ندارد».

در واقع باتوجه به مثلث گروههای ترویستی در سوریه، عراق و افغانستان و نقشی که برخی کشورهای عربی وآمریکا در تقویت این مثلث داشتند، موقعیت ژئوپلیتک ایران نقش مهمی در فروپاشی ضلع های این شبکه تروریسم منطقه ای دارد. در مجموع می توان گفت دومین  نشست منطقه ای تهران میتواند راهکارهای دقیق تری برای ایجاد ثبات در افغانستان ارائه دهد.

"حسن روحانی" عصر شنبه در بدو ورود به تهران در فرودگاه بین المللی مهرآباد گفت: اجلاس مالزی و کوالالامپور یک شیوه نوینی برای اجتماع مسلمان ها و متفکرین اسلامی با حضور شماری از سران کشورهای اسلامی بود و در واقع مبنای این اجلاس همکاری کشورهای اسلامی برای دستیابی به یک توسعه مطلوب در شرایط امروز بود.

رئیس جمهور افزود، حدود 80 کشور، متفکرین و صاحب نظران دعوت شده بودند و حدود 2000 میهمان در این اجلاس حضور داشتند و از سران کشورهای اسلامی هم ایران و ترکیه و قطر و خود مالزی حضور داشتند.

روحانی اظهارداشت، در کنار سخنرانی در اجلاس عمومی، در عصر روز نخست اجلاس یک جلسه بحث نیز در این باره بود که چگونه ما باید در دنیای اسلام به توسعه برسیم.

رئیس جمهور به نشست سران کشورهای مالزی، ایران، ترکیه و قطر در حاشیه این اجلاس اشاره کرد و گفت:  در این نشست تصمیمات بسیار خوبی برای همکاری 4 کشور اتخاذ شد و البته از کشورهای دیگر هم بنا شد برای مساله توسعه به ویژه در زمینه همکاری در فناوری های نو و زمینه های صنعت دعوت شود.

روحانی افزود، علاوه بر این اجلاس، توسعه روابط با کشور دوست مالزی برای ما اهمیت دارد و خوشبختانه از ابتدای دولت یازدهم روابط دو کشور نسبت به قبل گرم تر و صمیمانه تر شده و در دورانی که آقای "ماهاتیر محمد" مسئولیت نخست وزیری را برعهده گرفتند، روابط بسیار نزدیک تر شد.

رئیس جمهور اظهار داشت، در این مدت کوتاه،  4-3 بار با هم گفت و گو و بحث داشتیم و راجع به روابط دوجانبه تصمیمات بسیار خوبی گرفتیم و بنا شد به زودی اجلاس مشترک همکاری های دو کشور تشکیل شود و آقای ماهاتیر محمد علاقمند است در آینده نزدیک از تهران بازدید داشته باشد.

روحانی خاطرنشان کرد، خوشبختانه دو کشور تصمیمات خوبی برای همکاری در زمینه صنعت و مخصوصا در بخشی از زمینه های مهم صنعتی اتخاذ کردند و در زمینه مسائل اقتصادی و مالی- بانکی نیز بحث های خوبی انجام شد.

رئیس جمهور افزود، پیشنهاد ایران در اجلاس کشورهای اسلامی موضوع اقتصاد دیجیتال و بازار مشترک در این زمینه، ایجاد صندوق مشترک برای فناوری های نو و شرکت های دانش بنیان و همچنین مساله رمز ارزها و همکاری در هوش مصنوعی و امنیت سایبری بود که این پیشنهادات هم مورد توجه قرار گرفت و سران موافقت کردند که در این راستا همکاری های عملی طراحی و برنامه ریزی شود.

روحانی گفت: در حاشیه این اجلاس با آقای اردوغان رئیس جمهور ترکیه ملاقات داشتیم و در آن روابط دوجانبه و همچنین مسائل منطقه از جمله سوریه را مورد بحث و بررسی قرار دادیم. با امیر قطر هم دیدار جداگانه ای داشتیم  که در آن درباره همکاری های دو کشور مخصوصا طرح صلح هرمز بحث و گفت و گو کردیم و این طرح مورد استقبال قطر هم قرار گرفته است.

رئیس جمهور با اشاره به اهداف سفر به ژاپن خاطرنشان کرد، امسال نودمین سال روابط سیاسی دو کشور است و  خوشبختانه در طول سال جاری 3 ملاقات بین من و آقای "آبه" نخست وزیر ژاپن انجام گرفته است، یکبار در تهران که ایشان بعد از 41-40 سال که رئیس دولت ژاپن از ایران دیدار نکرده بود به ایران آمدند و دعوت کردند که من به ژاپن بروم.

روحانی اضافه کرد،  تصمیم بر این بود که اگر بتوانیم در همین سال یعنی نودمین سال برقراری روابط سیاسی دو کشور، این سفر را انجام دهیم که خوشبختانه این سفر انجام گرفت. این سفر و دیدارها هم در خصوص مناسبات دوجانبه و روابط سیاسی و اقتصادی و فرهنگی است که بین دو کشور وجود دارد.

رئیس جمهور افزود، شبی که میهمان آقای آبه بودیم به مناسبت شب یلدا یک جلسه ای هم ایرانی ها با عده ای از ژاپنی ها داشتند که ژاپنی ها در این مراسم به یلدا احترام کرده و سفره را با همان میوه هایی که مرسوم است تزیین کرده بودند.

روحانی با بیان اینکه اصولا از لحاظ فرهنگی اشتراکات خوبی بین ایران و ژاپن وجود دارد که از جمله آن در زمینه عید نوروز  و روز طبیعت است، گفت: ریشه های فرهنگی مشترکی در آسیا و در شرق جهان موجود است.

رئیس جمهور اظهار داشت، امروز جلسه ای با نمایندگان شرکت های ژاپنی که در ایران فعالیت می‌کردند و هنوز هم دفترشان در تهران فعال است و روابط اقتصادی را هنوز در شرایط تحریم حفظ کردند، داشتیم؛ اینها شرکت هایی بودند که بین 50 تا 70 سال سابقه کار در ایران دارند  و همه آنها تاکید داشتند به اینکه روابط اقتصادی را ادامه دهند؛ برخی از موارد مشکلاتی داشتند که مورد توجه و بررسی قرار گرفت و در مجموع جلسه مفیدی بود.

روحانی با بیان اینکه در دیدار با آقای آبه به غیر از موضوع روابط دوجانبه دو مساله دیگر نیز مورد بحث قرار گرفت، تصریح کرد، راجع به مساله تحریم برخی از کشورها حساس تر از کشورهای دیگر هستند البته به غیر از یکی دو کشور در دنیا همه مخالف تحریم هستند و همه هم می دانند که این تحریم خلاف مقررات بین المللی است و به جایی نمی رسد و آمریکایی ها ناچارند از این راه غلطی که رفتند برگردند و این موضوع مورد اتفاق همه کشورهاست.

رئیس جمهور ادامه داد، در اصل تحریم چیزی است که به ضرر همه کشورهاست؛ تنها به ضرر ایران نیست؛ در واقع یک تصمیم باخت- باخت است که آمریکا در این زمینه به غلط تصمیم گرفته و محاسبات غلطی داشته است.

روحانی خاطرنشان کرد، ژاپنی ها، اروپایی ها و دیگران در این زمینه فعال هستند که تحریم‌ها را بشکنند و پیشنهادات و راه حل هایی دارند که با هم در این زمینه رایزنی داریم و معتقدیم شکستن تحریم و از بین بردن توطئه آمریکا در تحریم ایران یک کار ضروری، ملی و انقلابی بوده و وظیفه همه ماست که این تحریم را بشکنیم.

رئیس جمهور ادامه داد، بنابراین با همه کشورها در این زمینه رایزنی داریم و این رایزنی‌ها با برخی از کشورهای اروپایی و ژاپن بیشتر است؛ دیشب تقریبا یکساعت و نیم جلسه خصوصی و یک ساعت جلسه عمومی داشتیم و در شام کاری هم بیش از یک ساعت بحث بسیار مفصلی داشتیم؛ در مجموع بیشتر از 3 و نیم تا 4 ساعت با هم مذاکره کردیم.

روحانی با بیان اینکه هم ژاپن  و هم ایران در زمینه شکستن تحریم پیشنهادات جدیدی داشتند افزود، در این زمینه با هم بحث کردیم و بنا شد رایزنی های دو کشور در این زمینه را ادامه دهیم.

روحانی اظهار داشت، موضوع دیگری که برای ژاپنی ها و البته برای همه کشورهای بزرگ آسیا و اروپا هم اهمیت دارد مساله امنیت انرژی و کشتیرانی در منطقه است؛ به هر حال انرژی این کشورها و نیازشان وابسته به این منطقه و امنیت این منطقه است.

رئیس جمهور افزود، مذاکرات خوبی در این زمینه داشتیم؛ ژاپن اولا از طرح ایران یعنی طرح صلح هرمز و طرح امید حمایت می کند و آنجا به صراحت اعلام کردند که ما از این طرح حمایت می کنیم؛ دوم اینکه ژاپن اعلام کرده در برنامه ریزی که آمریکایی ها برای به اصطلاح امنیت منطقه دارند نیز شرکت نخواهد کرد.

روحانی با اشاره به اینکه ژاپن می خواهد یک کشتی تجسسی به منطقه بیاورد که این نه در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز بلکه در منطقه باب المندب و بخشی از دریای عمان است، خاطرنشان کرد، نخست وزیر ژاپن برنامه اش را در این راستا تشریح کرد و توضیح داد؛ البته به ژاپنی ها اعلام کردیم که نظرمان نسبت به امنیت منطقه یک نظر ثابت است؛ معتقدیم امنیت منطقه باید توسط کشورهای منطقه تامین شود و بر همین مبنا هم طرح صلح هرمز را ارائه کردیم.

رئیس جمهور ادامه داد: در عین حال می دانیم که امنیت منطقه برای همه کشورهای این منطقه از جمله ژاپن اهمیت دارد؛ بنابراین راجع به کل منطقه مباحث بسیار خوبی داشتیم.

 روحانی خاطرنشان کرد، ژاپنی ها اعلام کردند که قصد دارند در چابهار سرمایه گذاری کنند و آقای آبه اعلام کرد چابهار برایشان بسیار مهم است. مساله ترانزیت جنوب - شمال که از چابهار تا دریای خزر و از آن طرف تا ترکمنستان و از این طرف تا اینچه برون و در آینده آستارا امتداد می یابد، برای آنها بسیار اهمیت دارد.

رئیس جمهور با اشاره به رایزنی های انجام شده درخصوص مسائل منطقه گفت: درباره مساله افغانستان و مشارکت دو کشور برای صلح و بازسازی افغانستان گفت و گوهای خوب و مفیدی داشتیم و همچنین بحث بسیار خوبی درمورد سایر مسائل منطقه از جمله حقوق مردم فلسطین و مسائل مرتبط با سوریه و عراق داشتیم.

روحانی با بیان اینکه در این دیدار وضعیت یمن بطور مفصل تری مورد بحث و گفت و گو قرارگرفت، اظهارداشت، آنها معتقد بودند که در یمن همه باید تلاش کنیم، صلح و ثبات مستقر شده و جنگ پایان یافته و کمک‌های بشردوستانه برای مردم یمن فرستاده شود که در این زمینه قرار شد با یکدیگر رایزنی و همکاری کنیم.

رئیس جمهور در ادامه با اشاره به اینکه با کشور ژاپن به عنوان یک کشور دوست، نود سال است که رابطه سیاسی نزدیک داریم، گفت: ژاپن کشوری بود که در زمان دولت مرحوم مصدق که انگلیسی ها نفت ایران را تحریم کردند، اولین کشوری بود که این تحریم را شکست. بنابراین اینها سابقه تحریم شکنی هم در تاریخ ایران دارند.

رئیس جمهور خاطرنشان کرد، توقع این است که همه کشورهای دوست با روابط نزدیک تری که با ایران برقرار می کنند، بتوانیم هم امنیت منطقه را حفظ کنیم و هم به تعبیر خودشان که برجام بسیار اهمیت دارد برجام را حفظ کنیم و هم بتوانیم برای منافع ملت های منطقه تلاش کنیم.

روحانی سفر مالزی و ژاپن را در مقطع کنونی بسیار حایز اهمیت توصیف کرد و اظهارداشت، توافقات بسیار خوبی با 4 کشور در مالزی و در ژاپن هم با کشور ژاپن و در مجموع با این 5 کشور انجام گرفت.

رئیس جمهور در پایان اظهارامیدواری کرد مردم امشب شب یلدای بسیار خوبی داشته باشند و خانواده ها در کنار هم برای استحکام بیشتر روابط شان تلاش کنند و موفق باشند.

عرفان نظری تنها مقدمه‌ای برای ذی مقدمه‌ای به نام عرفان عملی است؛ از این‌رو در آیات قرآن تعلیم برای تزکیه مطرح است.(بقره، آیات 129 و 151؛ آل عمران، آیه 164؛ جمعه، آیه 2) البته میان عرفان نظری و عملی آمیختگی است؛ چنانکه میان تعلیم و تزکیه این گونه است؛ زیرا هر علمی باید عملی را با خود همراه داشته باشد؛ چنانکه هر عملی دریچه‌ای به سوی علمی دیگر است. خداوند عبادت را برای تقوا قرار داده است(بقره، آیه 21)؛ اما خدا همین تقوا را برای کسب علم قرار داده و فرموده است: وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ؛ و تقوای الهی پیشه کنید تا خدا افزون بر چیزهای دیگر شما را تعلیم دهد.(بقره،آیه 282)

البته تقوای الهی دارای مراتبی است. خدا در قرآن می‌فرماید: بر كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏ اند، گناهى در آنچه قبلا خورده‏‌اند نيست در صورتى كه تقوا پيشه كنند و ايمان بياورند و كارهاى شايسته كنند سپس تقوا پيشه كنند و ايمان بياورند آنگاه تقوا پيشه كنند و احسان نمايند و خدا نيكوكاران را دوست مى‌دارد.(مائده، آیه ۹۳)

مراتب تقوا

مراتب ایمان و تقوای الهی بر اساس این آیه سه مرتبه است؛ چنانکه نتیجه آن، یقینی است که آن نیز سه گانه علم الیقین، عین الیقین(تکاثر، آیات 5 و 7) و حق الیقین(واقعه، آیه 95) است. بنابراین باید گفت که مراتب مراقبت نیز سه گانه است که شامل موارد زیر است:

1- مراقبت در سطح تقوای عام:  در این مرتبه شخص باید واجبات را انجام داده و محرمات را ترک کند؛

2- مراقبت در سطح تقوای خاص: در این مرتبه از مراقبت شخص باید افزون بر عمل به واجبات به مستحبات نیز عمل کند؛ چنانکه افزون بر ترک محرمات باید از مکروهات هم اجتناب کند؛

3- مراقبت در سطح تقوای اخص: در این مرتبه، شخص افزون بر انجام واجبات و مستحبات و ترک محرمات و مکروهات باید از برخی از مباحات نیز پرهیز کرده و به اقل آن اکتفا کند. در ماه رمضان که دوره کوتاه مدت یک ماهه برای تمرین در این سطح از مراقبت است، انسان از مباحاتی چون شهوت غذایی و جنسی و مانند آن پرهیز می‌کند. البته حرف زدن و پرحرفی نیز از جمله مباحاتی است که انسان باید آن را کاهش دهد و مراقب باشد تا کم گو و گزیده گو باشد.
پس مهمترين مسئله در مرحله مراقبه اين است كه سالك بر انجام واجبات و ترك محرّمات و سپس تقوای خاص و اخص توجه داشته باشد و مراقبت نمايد تا مراتب تقوا از ملكه و مقوّم آن برايش حاصل شود و در پرتو آن، انجام واجبات و مستحبات و ترك محرمات، مکروهات و گناهان برايش به صورت عادت درآيد و اين‌گونه نباشد كه براى ترك هر گناهى نياز به تأمل و تصميم‌گيرى داشته باشد.

بی گمان براى طى سير عرفانى و مراحل سير و سلوك، اين مرتبه از مراقبه یعنی مرتبه تقوای عامل در قالب انجام واجبات و ترك محرّمات، امرى حياتى و ضرورى است. انسان تا زمانى كه به گناه مبتلا است، هر سعى و كوششى در راه عبادت خداوند چندان تأثيرى برايش در پى نخواهد داشت؛ چرا که گناه، اعمال نيك انسان و آثار آن را از بين مى‌برد و انجام عبادت و اعمال صالح به همراه ارتكاب معاصى، استخر و بشکه سوراخى است كه هرچه در آن آب بريزند از آن سوراخ بيرون مى‌ريزد و در نهايت چيزى باقى نمى‌ماند. گناهان و صفات رذيله گوهر ايمان را زائل و اعمال نيك را نابود مى‌كنند. به عنوان نمونه، حسد به عنوان یک صفت زشت اخلاقی چیزی از ایمان به جا نمی‌گذارد و انسان هر چه می‌اندوزد را به آتش می‌دهد. امام باقر و صادق(ع)می فرمایند: اِنَّ الْحَسَدَ يَأْكُلُ الاْيمانَ كَما تَأْكُلُ النّارُ الْحَطَبَ؛ همانا حسد ايمان را مى خورد و از بين مى‌برد، همان گونه كه آتش هيزم را مى‌خورد و نابود مى‌سازد. (بحار‌الانوار، ج 73، ص 244، باب 131، روايت 2) حضرت پیامبر(ص) می‌فرماید: إِيَّاكُمْ وَ الْحَسَدَ فَإِنَّهُ يَأْكُلُ الْحَسَنَاتِ كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَب‏؛ از حسادت بپرهيزيد، زيرا حسد نيكى‌ها را مى خورد، چنانكه آتش، هيزم را مى‌خورد.(جامع الأخبار، شعیری، ص 159.)

گناهان دیگری چون غیبت نیز این گونه مانع در سر راه اعمال عبادی دیگر انسان هستند. پیامبر(ص) می‌فرماید: مَنِ اغْتابَ امْرَأً مُسْلِماً بَطَلَ صَوْمُهُ وَ نَقَضَ وُضُوءُهُ؛ هر كس مسلمانى را غيبت كند روزه‌اش باطل خواهد شد و وضويش از بين خواهد رفت.(همان، ج 75، ص 247، باب 66، روايت 10.) در جایی دیگر آمده است: مَنِ اغْتابَ مُسْلِماً اَوْ مُسْلِمَةً لَمْ يُقْبَلْ لَهُ صَلاتُهُ وَلا صِيامُهُ اَرْبَعينَ يَوْماً وَلَيْلَةً؛ هر كس مرد يا زن مسلمانى را غيبت كند نماز و روزه‌اش تا چهل روز قبول نمى‌شود.(همان، ج 75، ص 258، باب 66، روايت 53.)

البته در مورد غيبت و برخى گناهان ديگر كه اين قبيل تعبيرات درباره آنها وارد شده كه عباداتش قبول نمى‌شود، بايد توجه داشت كه با آن عمل اسقاط تكليف مى‌شود و آن عبادت، نياز به قضا ندارد؛ ولى مورد قبول واقع نمى‌شود و اثر و فايده مطلوب براى انسان نخواهد داشت؛ زیرا در صحت عبادت، اخلاص شرط است و در قبولی آن نه تنها تقوا شرط است، بلکه باید شخص متقی باشد و در زمان انجام عمل و نسبت به اعمال دیگر نیز تقوای الهی داشته باشد. خدا درباره شرط قبولی اعمال بر این نکته توجه می‌دهد که قبولی اعمال به این است که تقوای الهی ملکه و مقوم ذاتی شخص شده باشد: قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ‌اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ؛ گفت: خدا جز از متقین قبول نمی‌کند و نمی‌پذیرد.(مائده، آیه27)

به هر حال، پس از آنکه ملكه تقوا در اين حد حاصل شد نوبت به مرتبه‌اى بالاتر از مراتب مراقبه مى‌رسد. پس سالک اگر مرتبه تقوای عام را گذراند، گام در وادی تقوای خاص می‌گذارد، اگر تاكنون مراقب انجام واجبات و ترك محرّمات بود؛ در اين مرتبه سعى بر اين است كه از ارتكاب «مشتبهات» نيز پرهيز كند؛ پس هم به مستحبات توجه دارد و هم از مکروهات می‌گذرد و هم به سراغ مشتبهات نمی‌رود و در موارد مشکوک سعی می‌کند تا احتیاط کند؛ البته این احتیاط نسبت به مسائل فردی و شخصی است؛ زیرا اجتماع را نمی‌توان با احتیاط مدیریت و اداره کرد؛ بلکه حوزه احتیاط حوزه اعمال شخصی و فردی است نه اجتماعی.

اینکه گفته شد تا شخص از مشتبهات پرهیز کند؛ یعنی از كارهايى اجتناب کند كه انسان يقين به گناه بودن آنها ندارد، ولى شبهه گناه بودن در مورد آنها وجود دارد؛ براى مثال، پيش‌از ارتكاب يك كار دليلى بر گناه بودن آن در دست نداريم، اما اين احتمال مى‌رود كه پس از ارتكاب آن متوجه شويم كارمان درست نبوده است. كسى كه به دنبال جلب رضايت صد‌در‌صد و اطاعت كامل خداوند است تلاش مى‌كند كه از اين‌گونه امور نيز اجتناب ورزد.

پس مرحله دوم از مراقبت آن است که انسان تقوای خاص داشته باشد، تقوای خاص این است که انسان به انجام واجبات و ترك محرّمات، در کنار عمل به مستحبات و اجتناب از مکروهات و مشتبهات‌اشتغال داشته باشد. در این مرحله سالك مقدارى از مستحبات را هم انجام دهد و برخى از مكروهات را نيز ترك كند تا کم کم هر آنچه از مستحبات در توانش است انجام دهد و اگر بتواند همه مکروهات را کنار گذارد؛ چرا که باب مستحبات بسيار وسيع است و اگر انسان تمام شبانه‌روز را هم به انجام مستحبات مشغول باشد باز هم از عهده انجام همه آنها بر نمى‌آيد. با اين حال سالک می‌تواند به مستحباتى كه مزاحمتى با كارهاى واجب ندارد، در عين پرداختن به واجبات، آنها را نيز انجام دهد. براى مثال، خواندن نماز در اول وقت از بزرگترين مستحبات و عملى است كه بسيار مورد تأكيد قرار گرفته است و غالباً مزاحمتى با تكاليف واجب ندارد. خواندن نماز در اول وقت، زمانى بيش از خواندن آن در وسط يا آخر وقت نياز ندارد. از اين رو، انسان مى‌تواند سعى كند كه نمازهاى واجبش را در اول وقت بخواند تا ضمن انجام واجب، به مستحبى بسيار مهم و پر فايده نيز عمل كرده باشد. نماز اول وقت در برخى روايات بالاترين و برترين اعمال دانسته شده است: سَأَلَ مُعاوِيَةُ بْنُ وَهَب اَباعَبْدِالله(ع) عَنْ اَفْضَلِ ما يَتَقَرَّبُ بِهِ الْعِبادُ اِلى رَبّهِمْ فَقالَ ما اَعْلَمُ شَيْئاً بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ اَفْضَلَ مِنْ هذِهِ الصَّلوهًِْ اَلا تَرى اَنَّ الْعَبْدَ الصّالِحَ عيسَى بْنَ مَرْيَمَ قالَ «وَ اَوْصاني بِالصَّلوهًِْ» وَ سُئِلَ النَّبِي(ص) عَنْ اَفْضلِ الاَعْمالِ قالَ الصَّلوهًًْْ لاَوَّلِ وَقْتِها؛ معاوية بن وهب از امام صادق(ع) در مورد بالاترين چيزى كه بندگان به وسيله آن به پروردگارشان نزديك مى شوند سؤال كرد. امام صادق(ع) فرمود: من پس از معرفت خداوند چيزى را نمى‌شناسم كه بالاتر از همين نماز باشد. آيا نمى‌بينى كه بنده شايسته خداوند، عيسى بن مريم(ع) گفت: «و پروردگارم مرا به نماز سفارش كرده است»، و از پيامبر(ص) در مورد برترين اعمال سؤال شد، آن حضرت فرمود: نماز اول وقت.(بحار‌الانوار، ج 82، ص 225، باب 1، روايت 50.)

از ديگر مستحباتى كه وقت اضافى نمى‌خواهد حضور قلب در نماز است. اين مستحبى است كه اگر رعايت شود، در عين حال كه نياز به هيچ فرصتى علاوه‌بر خود نماز ندارد كيفيت آن را صد چندان مى‌كند. مستحب بسيار مهم و تأثيرگذار ديگر كه آن نيز فرصت اضافه‌اى نمى‌طلبد، رعايت ادب در حضور پدر و مادر است. برخى از بزرگان تا پدر و مادرشان اجازه نمى‌دادند در حضور آنها نمى‌نشستند.

در هر صورت، غير از اين‌گونه مستحبات، مستحباتى هم هستند كه پرداختن به آنها فرصتى جداگانه و اختصاصى مى‌طلبد. بسيار مناسب است كه انسان با مربى و استاد اخلاقى با تجربه و آگاه و مورد اعتماد درباره انتخاب اين‌گونه مستحبات مشورت كند تا از ميان آنها آنچه را كه مناسب حال او است انجام دهد. نوافل يوميه، بخصوص نافله شب، تلاوت قرآن، دعاهاى مختلف صبح و شام و تعقيبات نماز، اذكار مختلف، بويژه تسبيحات اربعه و ذكر شريف «لااله الا الله» و امثال آنها، همه مستحباتى مهمّ و پر فايده هستند، ولى ممكن است به تناسب حال و وضعيت و شرايط افراد، برخى از آنها اولويت و رجحان داشته باشند.

در اين ميان آنچه مهم است و در روايات اسلامى نيز بر آن تأكيد شده اين است كه اگر يك برنامه عبادى را براى خود معيّن كرديم بر آن مداومت داشته باشيم كه در غير اين صورت، آن اثرى را كه مى‌بايد داشته باشد نخواهد داشت. در كتاب شريف «اصول كافى» بابى به همين امر اختصاص يافته و رواياتى درباره آن نقل شده است.

از امام باقر(ع) روایت است که فرمود: قالَ اَحَبُّ الاَعْمالِ اِلَى‌اللهِ عَزَّ وَجَلَّ ما داوَمَ عَلَيْهِ الْعَبْدُ وَ اِنْ قَلَّ؛ محبوب‌ترين اعمال نزد خداى متعال آن عملى است كه بنده بر آن عمل مداومت داشته باشد، گرچه آن عمل كم باشد.(اصول كافى، ج 2، باب استواء العمل والمداومهًْ عليه، روايت 2.)

امام صادق(ع) نیز فرمود: قالَ كانَ عَلَىُّ بْنُ الْحُسَيْن(ع) يَقُولُ اِنّي لاَحِبُّ اَنْ اُداوِمَ عَلَى الْعَمَلِ وَ اِنْ قَلَّ؛ امام سجّاد(ع) مى فرمود: هر آينه من دوست مى دارم كه بر عمل مداومت داشته باشم، گرچه (آن عمل) كم باشد.(همان، روایت 4)
آن حضرت (ع) می‌فرماید اِذا كانَ الرَّجُلُ عَلى عَمَل فَلْيَدُمْ عَلَيْهِ سَنَهًْ ثُمَّ يَتَحَوَّلُ عَنْهُ اِنْ‌شاءَ اِلى غَيْرِهِ...؛ هنگامى كه آدمى به انجام عملى مبادرت مى ورزد پس بايد يك سال بر آن مداومت ورزد و آنگاه اگر خواست آن را رها كند و به سراغ عملى ديگر برود.(همان، روایت 1)

انسان باید در سلوک، صبور و بلکه حلیم باشد و عزم و همت عالی داشته باشد تا عادتی جایگزین عادتی شود و امری نیک به شکل ملکه و بلکه مقوم ذات او در آید. پس همان طوری که در برنامه‌های اسلامی از سبک به سنگین، از آسان به سخت انتقال می‌یابد، انسان باید از تقوای عام به تقوای خاص و سپس تقوای اخص برود تا این گونه حق تقوا را به تمام و کمال ادا کند: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ؛‌ای کسانی که ایمان آورده اید، آن گونه که حق تقوای الهی است آن را در حد نهایی آن پیشه کنید.(آل عمران، آیه 102) نشانه ملكه شدن هم اين است كه اگر روزی به حسب اتفاق آن عمل از او فوت گردد، ناراحت شود.

انسان اگر این شیوه را تا آخر آن ادامه دهد و صبوری کند، در نهایت به جایی می‌رسد که صفات الهی مقوم ذاتی او می‌شود و در این حالت که حق تقاته و مرتبه سوم تقوای الهی یعنی تقوای اخص است، انسان در مقام اکرام چنان خواهد شد که مظهر اکرم الاکرمین می‌شود و نه تنها به تعلیم می‌پردازد بلکه در مظهریت ربوبیت به تزکیه تصرفی می‌پردازد؛ چنانکه در حدیث قدسی آمده است:  يَا ابْنَ آدَمَ أَنَا غَنيٌّ لاَ أَفْتَقِرُ أَطِعْني فيما أَمَرْتُكَ أَجْعَلْكَ غَنِيّاً لاتَفْتَقِرُ، يَا ابْنَ‌آدَمَ أَنَا حَىٌّ لاأَمُوتُ أَطِعْني فيما أَمَرْتُكَ أَجْعَلُكَ حَيّاً لا تَمُوتُ؛ يَا ابْنَ‌آدَمَ أَنا أَقُولُ لِلشَّيْءِ كُنْ فَيَكُونُ أَطِعْني فيما أَمَرْتُكَ أَجْعَلُكَ تَقُولُ لِلشَّيْءِ كُنْ فَيَكُونُ؛ اى فرزند آدم! من بى‌نيازى هستم كه نيازمند نمى‌شوم؛ مرا در آنچه بدان امر كرده‌ام اطاعت كن تا تو را چنان بى‌نياز كنم كه نيازمند نشوى. اى فرزند آدم! من زنده‌اى هستم كه نمى‌ميرم، مرا در آنچه امر كرده‌ام اطاعت كن تا تو را زنده‌اى قرار دهم كه فنا نشوى. اى‌فرزند آدم! من چون چيزى را بخواهم، به آن مى‌گويم: باش! پس موجود مى‌شود؛ مرا در آنچه امر كرده‌ام اطاعت كن تا تو را چنين سازم كه هرچه را بخواهى، بگويى: باش! پس موجود شود.(عدهًْ الداعى، ص 291.)

حالات مراقبه

البته برخی از علماء اخلاق و عرفان عملی برای «مراقبه» سه حالت بیان کرده‌اند که شامل موارد زیر است:

1- حالت حضور: شخص چون خدا را حاضر و ناظر در همه جا مى‌بيند، كمتر به دام هواى نفس مى افتد. پس اول حالتی که به سالک دست می‌دهد آن است که بواسطه معرفت و یقین بر اینکه خداوند مطلع بر ضمیر بنده است، این حال پیش مى‌آید که فکر بد و شیطانى به قلب او راه پیدا نمى‌کند و چون خدا را حاضر و ناظر در همه جا مى‌بیند کمتر به دام هواى نفس مى‌افتد. از این رو در تعریف مراقبت برخی گفته شده: «المُراقَبَهُ اِستِدامَهُ علمِ العَبدِ باطّلاع الرّبِ فى جمیع اَحْوالِه؛ مراقبت به معنای استمرار و دوام علم بنده است به اینکه پروردگار از تمام احوال بنده مطلع است.» به تعبیر قرآن، خدا را عالم به آشکار و نهان و بلکه خفیات و اخفی دانسته و او را از خود به خود نزدیک‌تر می‌داند.(انفال، آیه 24)

حاصل آنکه حال اول مراقبت، آن است که حسن بن على دامغانى گفته است: «علیکم بحفظ السرائر فانّه مطّلعٌ على الضمائر»؛ بر شما است حفظ پنهانی‌ها؛ زیرا خدا آگاه بر ضمائر و مکنونات است.

2- حالت انقطاع الی الله: كائنات را فراموش می‌کند و چنان از خود مراقبت می‌کند كه جز خدا هيچ چيز در ذهن و فكر او نیست؛ در این حالت سالک مراقب آن است که کائنات را فراموش کند، به طورى که وجود و عدم دنیا براى او یکسان باشد و چنان مراقب باشد که جز خداهیچ چیز در ذهن و فکر او نباشد. خداوند می‌فرماید: فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ؛ پس از هر چیزی به سوی خدا بگریزید.(ذاریات، آیه50)

3- حالت عزت ولایی: از خدا مى خواهند كه متولى امر آنها باشد. بی‌گمان حال سوم، حال بزرگان اهل مراقبت است که از خدا مى خواهند که آنها را در حال مراقبت رعایت فرماید، یعنى خداوند متولى امر آنها باشد و به فضل خویش آنها را مصداق «وَ هُوَ یَتَوَلَّى الصَّالِحِینَ؛ و او صالحان را سرپرستى مى‌کند»(اعراف، آیه 196) فرماید سالک باید در این مقام طورى باشد که خود از میان برخیزد و بین او و خداهیچ حجابى باقى نماند. به یکى از عرفا گفتند: شما مى گوئى حجاب سه است: نفس و خلق و دنیا. گفت: این سه، حجاب عام است، حجاب خاص، سه است: دید طاعت و دید ثواب و دید کرامت، مقصود این است که در این مقام در بی‌خودى باید به مقامى برسد که خود به مراقبت خود واقف نباشد و به تعبیر دیگر عمل خود را نبیند و نظر به ثواب و کرامت نکند، که دیدن، علت غرور و علّت انحطاط است.(نگاه کنید: گردآوری از کتاب: اخلاق اسلامى در نهج‌البلاغه، مكارم شيرازى، ناصر، تهيه و تنظيم: اكبر خادم الذاكرين‏، نسل جوان‏، قم‏، 1385 شمسی، چاپ: اول‏، ج 2، ص 294.)

روایاتی که درباره دفن حضرت آدم(علیه السلام) در نجف اشرف رسیده اگر چه تفاوتی در نقل آن وجود دارد، اما بیشتر آنها در این مسئله که حضرت آدم(علیه السلام) در نجف دفن شده است اتفاق نظر دارند، این مسئله در زیاراتی که از اهل بیت(علیه السلام) در کیفیت زیارت امیرمؤمنان علی( علیه السلام ) در نجف وارد شده نیز آمده است.[1]

البته روایت غیر مشهوری نیز در برخی منابع وجود دارد که حضرت آدم(علیه السلام) در مکه دفن شده و انتقال به نجف داده نشده است؛ که راه جمع این روایات این است که حضرت آدم(علیه السلام) ابتدا در مکه دفن شدند و سپس توسط حضرت نوح( علیه السلام ) جسدشان به نجف برده شد که برخی از این روایات را بیان می‌کنیم:

امام صادق(علیه السلام) فرمود: «خدای متعال به نوح(علیه السلام) در حالى که او در کشتى قرار داشت وحى کرد که یک هفته پیرامون کعبه طواف کند و او چنین کرد، سپس وارد آب شد در حالى که آب تا زانوهایش را فرا گرفته بود، آن‌گاه تابوتى را از آب بیرون آورد که در آن استخوان‌هاى آدم(علیه السلام) بود و تابوت را به داخل کشتى منتقل ساخت و بارها به دور کعبه طواف نمود، آن‌گاه به باب کوفه و وسط مسجد آن رسید و گروهی که با نوح در کشتى بودند پراکنده شدند، سپس تابوت را در محلّى به نام "غَرى" دفن نمود».[2]

روایت شده است: «جنازه حضرت آدم در کوه ابو قبیس که در مکّه است مدفون شد آن‌گاه حضرت نوح(علیه السلام) بعد از طوفان استخوان‌هاى آدم(علیه السلام) را در تابوتى ریخته آن تابوت را در پشت کوفه دفن کرد، قبر آدم و نوح(علیه السلام) در "غرى" (یعنى نجف اشرف) است و تابوت امیر المؤمنین على( علیه السلام ) بالاى تابوت آنها در یک مکان قرار دارد».[3]

امام باقر(علیه السلام) فرمود: «ما بین رکن و مقام، انباشته از قبور پیامبران الهى است و قبر آدم(علیه السلام) نیز در همان محل است».‏[4]

سید بن طاوس درباره قبر حضرت حوا(علیه السلام) در جدّه روایت کرده است:

«در صُحُف ادریس(علیه السلام) آمده که آدم(علیه السلام) 10 روز به مرض تب بیمار بود و وفات او در روز جمعه یازدهم محرّم اتّفاق افتاد و او را در غارى در کوه ابو قبیس دفن‏ کرده و او را رو به قبله قرار دادند و عمر او از زمان ایجاد تا هنگام وفات نهصد و سى سال بود و حوّا(علیه السلام) فقط یک سال بعد از او زنده بود، سپس پانزده روز بیمارى کشید و آن‌گاه وفات یافت و او را در کنار آدم دفن کردند».[5]

*******************

[1]. ر.ک: «قبر حضرت آدم و نوح در نجف»، سؤال 8427.

[2]. جزائری، نعمت الله، النور المبین فی قصص الأنبیاء و المرسلین، ص 59، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، چاپ اول، 1404ق؛ جزائری، نعمت الله، قصص الأنبیاء، ترجمه: مشایخ، فاطمه، ص 97، انتشارات فرحان، تهران، چاپ اول، 1381ش.

[3]. مسعودی، علی بن حسین، إثبات الوصیة للإمام علی بن أبی طالب، ص 23، انتشارات انصاریان، قم، چاپ سوم، 1384ش؛ مسعودى، على بن حسین، ترجمه إثبات الوصیة، ص 20، مترجم: نجفى، محمد جواد، اسلامیه، تهران، 1362ش.

[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 4، ص 214، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.

[5]. ابن طاوس، علی بن موسی، سعد السعود للنفوس منضود، ص 37، دار الذخائر، قم، چاپ اول، بی‌تا.

عفو به معنای گذشت از گناه و خطا، نگرفتن حق و حقوق خود، تسامح، مدارا، اغماض و صفح نسبت به دیگری، یکی از مصادیق فضیلت اخلاقی احسان است. در آموزه‌های اسلام بسیار بر عفو تأکید شده و زندگی اجتماعی و سبک زندگی قرآنی و اسلامی بر محور مدارا بنا شده است. نویسنده در این مطلب برخی از ابعاد این فضیلت اخلاقی را بر اساس آموزه‌های اسلامی تبیین کرده است.
 مفهوم عفو

عفو واژه عربی و به معنای زمین رها و مغفولی است که هیچ گامی بر آن نهاده نشده و هیچ آثاری در آن نیست. همچنین به معنای آب بیش از نیازی است که بدون سختی و زحمت به دست می‌آید. این واژه سپس به معنای رها کردن حق و حقوق و نیز گذشت و بخشش از خطا و گناه دیگری به کار رفته است.

عفو یکی از اسمای حسنای الهی به معنای محو آثار گناه و بخشش بسیار است. خداوند در قرآن فرموده است: ان الله لعفو غفور؛ به راستی که خداوند بخششگر و آمرزنده است. (نساء، آیه99)
عفو در اصطلاح قرآنی، به معنای 1- گذشت از گناه و خودداری از مجازات بر آن؛ 2- باقیمانده مال از نفقه و خرجی که بخشیدن آن سبب تنگدستی صاحبش نگردد، آمده است. (لسان‌العرب، ج9، ص294 و 296، «عفا»)

این مفهوم پیش گفته، در آموزه‌های قرآنی و روایی با واژگان دیگری چون صفح به معنای گذشت (حجر، آیه85) و جملاتی که این مفهوم را می‌رساند مانند آیه 126 سوره نحل و آیه 96 سوره مؤمنون و آیه 34 سوره فصلت مطرح شده است.

عفو در اخلاق و احکام اسلامی

یکی از فضایل اخلاقی، عفو و گذشت انسان از حقوق خود است؛ زیرا عفو از مصادیق احسان است و در اخلاق بر احسان به دیگری تأکید بسیار شده و آموزه‌های قرآنی و روایی بر این خصوصیت و فضیلت تشویق و ترغیب کرده است.

به عنوان نمونه، خداوند در آیاتی از جمله آیه 34 سوره فصلت، برتری عفو و گذشت، نسبت به مقابله با بدیها و برخورد کریمانه و اغماض از آزار و اذیت دیگران را مورد تأکید قرار می‌دهد. حتی در آیه 60 سوره حج به مسلمانان مورد ستم واقع شده از سوی مشرکان، در مورد عفو و گذشت از آنها توصیه می‌کند تا برتری عفو را نسبت به مجازات و عقوبت مورد تأکید قرار دهد. به سخن دیگر، اگر انسان بخواهد دیگران را به اسلام دعوت کند باید مشکلات و مصیبت‌هایی را که از سوی دیگران می‌رسد تحمل کند و با صبر و حلم و شکیبایی و بردباری اجازه دهد تا دیگران با روحیه احسانی و اخلاق کریمانه آشنا شوند.

با نگاهی به آموزه‌های قرآنی معلوم می‌شود که عفو و گذشت، بیش از به مقابله به مثل مورد پسند خداوند است. (نحل، آیه126) و حتی پیامبر(ص) مأمور به عفو در قبال بدی‌های مشرکان است. (مؤمنون، آیه96)

از نظر قرآن به طور کلی عفو و گذشت انسان از حق خویش، امری ارزشمند و حتی مستحب است (بقره، آیه237؛ نحل، آیه 126) و این ارزشمندی و استحباب بویژه در شرایطی چون قدرت بر انتقام و عقوبت (بقره، آیه178) و ناتوانی طرف مقابل خصوصاً در امور مالی (بقره، آیه 280) و تخلفات جنگی (آل‌عمران، آیه152)، اختلافات خانوادگی (نساء، آیه128) و مانند آنها ارزش بیشتری می‌یابد. گاه انسان به سبب ناتوانی، از انتقام و مجازات دست برمی‌دارد و آن را ترک می‌کند درحالی که اگر قدرت می‌داشت بدون اغماض، مجازات و عقوبت را انجام می‌داد. پس اگر در این موارد عفو می‌کند از سر ناچاری است که ارزش کمتری دارد هر چند که بی‌ارزش نیست بلکه حتی مستحب است تا به این رویه خو گرفته و عادت به عفو کند.

آثار و کارکردهای گذشت

در آیات و روایات برای عفو و گذشت کارکردها، آثار و برکاتی بیان شده که به برخی از آنها در اینجا اشاره می‌شود.

1- مقام صابران: کسی که از حق و حقوق خود می‌گذرد و از گناه و خطا و بدهکاری و اشتباهات دیگران چشم می‌پوشد، به مقام صابران می‌رسد و از مواهب و آثار آن بهره‌مند می‌شود. (نحل، آیه126)
2- مقام محسنان: اهل عفو و گذشت، به مقام نیکوکاران و محسنان دست یافته و از آثار این مقام در دنیا و آخرت بهره‌مند خواهد شد. (آل‌عمران، آیه134؛ مائده، آیه 13؛ نساء، آیه 128).

3.  تخفیف احکام: عفو الهی نسبت به مردم موجب کاهش شدت احکام و آسانی در آن شده است. به این معنا که اگر خداوند نسبت به مردم گذشت و عفو نداشت احکامی که بر آنان تکلیف می‌شد بسیار سخت‌تر و شدیدتر بود؛‌ ولی خداوند نسبت به آدمی از نام عفو ظهور کرد و همین امر موجب شد تا احکام تخفیف یابد. (بقره، آیه 187؛ نساء، آیات 43 و 97 تا 99) خداوند در آیه 101 سوره مائده در تعلیل بیان نکردن و مکلف نساختن مردم به پاره‌ای از احکام،‌ تشریح می‌کند که این  امر پرتوی از عفو خداوند متعال نسبت به انسان‌ها بوده است.

4. مقام متقین: یکی از آثار عفو و گذشت و نادیده گرفتن و رها کردن حق و حقوق خود و احسان به دیگری، ورود به جرگه پرهیزگاران است‌(آل عمران، آیات 133 و 134؛ نساء آیه 128؛‌ بقره، آیه 237) زیرا چنین رفتاری از هر کسی به معنای مراقبت نسبت به کارهایی است که باید انجام دهد و کارهایی که باید ترک کند. این گونه است که همواره مراقب است تا اعمالی را انجام دهد که مورد رضایت خداوند است. اصولا هدف اصلی عبادت که هدف و فلسفه آفرینش انسان و جن است (ذاریات، آیه 56) رسیدن به مقام متقیان است. (بقره، آیه 21) خداوند در آیه 237 سوره بقره بیان می‌کند چشم‌پوشی از حقوق خویش، راهی نزدیک‌تر به تقوا و کسب آن است. پس انسان اگر بخواهد میانبر برود و به آسانی به آخرین هدف و غایت عبادت یعنی تقوا و مقام متقین برسد باید از راه عفو و گذشت بهره گیرد.

5. کفاره گناه: اگر انسان بخواهد کفاره گناهان خود را بدهد و گناهان وی پوشیده و نادیده گرفته شود، باید خود اهل عفو و گذشت باشد. اگر انسان در شرایط سختی چون قصاص از حق خویش بگذرد و از جان قاتل در گذرد، چنین عفو و گذشتی ارزشمندتر است و کفاره گناهان خود عفو‌‌کننده می‌شود. (مائده، آیه 45) البته این برداشت از جمله «فمن تصدق به» است که به معنای کسی است که قصاص را عفو کند. (انوار التنزیل، بیضاوی، ج 1، ص 432) پس عفو از قصاص را به سبب گناهان دیگرش مواخذه نمی‌کند و از وی درمی‌گذرد؛ این بر اساس همان قاعده «ارحم ترحم؛ رحم کن تا رحم شوی» است.

6. خیر و برکت: عفو دیگران و گذشتن از حق خویش، موجب برکت و خیر در زندگی عفو‌کننده می‌شود. خداوند در آیه 128 سوره نساء عفو و گذشت در اختلافات خانوادگی را موجب خیر و برکت دانسته است. البته از نظر قرآن گاهی انسان به فرجام خیر، در مسئله گذشت از وامداران تنگدست، خود مهم‌ترین برانگیزنده آدمی برای انجام دادن آن اعمال است؛ به این معنا که کسی که بداند با عفو از ناتوان در پرداخت وام می‌تواند به خیر بسیار دست یابد و بهره مضاعف برد  به طور طبیعی از خیر خویش می‌گذرد تا به خیر الهی و برکت آن برسد. (بقره، آیه 280) به سخن دیگر، یکی از روش‌های تشویق دیگران به عفو و گذشت از حق و حقوق خود، آگاهی‌بخشی نسبت به آثار و برکات این عمل احسانی و خداپسندانه است.

7. تحیت الهی: تحمل و گذشت در برابر برخوردهای جاهلانه، موجب دریافت تحیت و سلام، در بهشت است. (نگاه کنید: فرقان، آیات 63 و 73)

8. دفع بدی: عفو و گذشت از گفتار و کردار زشت عمدی دیگران، موجب ادب شدن آنان و اجتناب آنان از بدی می‌شود. در حقیقت یک راه آموزشی و تربیتی در  ایجاد جامعه سالم و اخلاقی و پرهیز دادن دیگران از بدی و زشت‌کاری، ترک مقابله به مثل و رها کردن حق و حقوق خود و نادیده گرفتن آن است؛ زیرا وقتی مقابله به مثل می‌شود ممکن است دیگری همین رویه را به عنوان اصل رفتار در جامعه و اجتماع تلقی کرده و رفتار زشت خود را ادامه دهد، اما با عفو و گذشت طرف را شرمنده خود می‌سازد و این امکان فراهم می‌شود که او به زشت‌کاری و بدی خود ادامه ندهد و بدین ترتیب بدی از فرد و جامعه دور می‌شود و سلامت اخلاقی و هنجاری در جامعه تقویت شده و گسترش می‌یابد. (نحل،  آیه 126) از امام سجاد(ع) روایت شده است: اما حق کسی که از جانب او با سخن یا عمل به تو بدی رسیده این است که اگر بدی او عمدی باشد گذشت از او برای تو بهتر است، زیرا این گذشت موجب منصرف شدن آن شخص از بدی کردن و ادب شدن او است. (بحارالانوار، ج 71، ص 20، ح 2)

9. دوستی: عفو و گذشت در برابر بدی‌ها، بستری برای ایجاد دوستی‌ها و پیوندهای محکم  اجتماعی می‌شود و دل‌های انسان‌‌ها را به هم نزدیک می‌کند. (فصلت، آیه 34)

10. رحمت الهی: عفو و گذشت کریمانه، از موجبات جلب رحمت خداوندی است که در آیه 22 سوره نور به آن توجه داده شده است. بر اساس آیه 14 سوره تغابن عفو و چشم‌پوشی از دشمنی‌های فرزندان و همسران، زمینه جلب رحمت الهی خواهد شد.

11. گذشت و عفو الهی: نیکی به مردم، در آشکار و نهان و گذشت از بدی‌های آنها در پی دارنده عفو الهی است. (نساء، آیه 149) پس اگر می‌خواهیم از سوی خداوند مورد بخشش و عفو قرار گیریم با مردمان نیز این گونه باشیم و به قول معروف چیزی را که برای خود می‌پسندی برای دیگران بپسند و چیزی را که نمی‌پسندی برای دیگران هم مپسند.

12. محبت الهی: براساس آیه 134 سوره آل‌عمران و 13 سوره مائده عفو و گذشت از لغزش‌های مردم، از عوامل جلب محبت الهی است.

13. مانع مصیبت: عفو خدا از بسیاری از گناهان و خطاهای انسان‌ها، مانع بروز مصیبت‌های بیشتر بر آنان است. (شوری، آیه 30) در حقیقت اگر از دیگری در گذشتی با این کار مصیبت را از خود و دیگران دفع کردی و اجازه ندادی که خود و دیگران به مصیبتی گرفتار شوند. پس برای دفع مصیبت‌‌ها باید عفو کرد.

14. آمرزش الهی: کسی که عفو و گذشت داشته باشد و کریمانه از خطاهای دیگران در گذرد، با چنین عملی زمینه‌ساز جلب غفران الهی به سوی خود و جامعه‌اش می‌شود. (نور، آیه 22؛ تغابن، آیه 14)

15. بهشت: ورود به بهشت جاویدان، پاداش عفو و گذشت از مردم است. (آل عمران، آیات 134 و 136؛ فرقان، آیات 63 و 75 و 76)

16. پاداش مضاعف: مؤمنان اهل کتاب، دریافت‌کننده دو اجر و پاداش؛ یکی برای تحمل در برابر کفار و دیگری عفو و گذشت از آزار آنان هستند. (قصص، آیات 54 و 52) البته بر اساس آنچه  گذشت هرکسی نسبت به دیگران عفو داشته باشد و از حق و حقوق خود بگذرد با خیر و برکت مواجه می‌شود که مصداقی از آن نیز پاداش مضاعف و دو چندان مادی و معنوی است.

17. پاداش ویژه الهی: عفو و اغماض از خطای دیگران و اصلاح بدی آنان با نیکی و گذشت، موجب پاداش ویژه خداوند است که در آیه 40 سوره شوری به آن اشاره شده است.

18. همبستگی اجتماعی: از آثار عفو و گذشت، ایجاد همبستگی اجتماعی است. از این رو، در آیه 40 سوره شوری مردم تشویق به عفو و گذشت در جهت تحکیم همبستگی اجتماعی می‌شوند. در حقیقت این عفو در راستای همبستگی اجتماعی است، نه حمایت از ستمگران و متجاوزان.

19. شفاعت: بهره‌مندی از شفاعت الهی از آثار عفو است. علی(ع) می‌فرماید: اقبل من متنصل عذره فتنالک الشفاعه؛ اگر کسی از تو معذرت خواست تو عذر او را بپذیر تا شفاعت شفیعان (فردا) نصیبت شود. (مواعض صدوق، ص 76)

20. یاری الهی: کسی که اهل عفو و گذشت باشد منصور به نصرت الهی خواهد بود. امام‌رضا(ع) می‌فرماید: ما التقت فئتان قط الا نصرالله اعظمهما عفوا؛ هرگاه دو گروه با هم محاربه کنند خداوند گروهی را نصرت می‌دهد که عفو و گذشت آن بیشتر باشد. (امالی شیخ مفید آستان قدس، ص 231)

21. بهره‌مندی از مکارم اخلاقی: در اسلام بر مکارم اخلاقی تاکید شده است. برخی مصادیق عفو، نشان دهنده مکارم اخلاقی است. امام‌صادق(ع) می‌فرماید: ثلاث من مکارم الدنیا و الاخره: تعفو عمن ظلمک و تصل من قطعک و تحلم اذا جهل علیک؛ سه خصلت از نشانه‌های شرافت دنیا و آخرت است: از کسی که به تو ظلم کرده گذشت کنی، با کسی که با تو قطع رابطه کرده رابطه برقرار کنی و در برابر آدم نادانی که به تو بی‌حرمتی کرده خویشتن‌داری نمایی. (اصول کافی، ج 3، ص167)

22. طول عمر: یکی از راه‌های طول عمر با برکت انسان، عفو و گذشت از حق و حقوق خود نسبت به دیگران است. پیامبر گرامی اسلام(ص) می‌فرماید: من کثر عفوه مد فی عمره؛ کسی که زیاد اهل گذشت باشد عمرش طولانی خواهد بود. (بحار، ج 75، ص 359)

23. عزتمندی: انسان اگر بخواهد از عزت الهی برخوردار شود باید اهل عفو و گذشت باشد. پیامبر(ص) می‌فرماید: اعز العباد علی الله الذی اذا قدر عفی؛ عزیزترین بندگان در نزد خدا آن کسی است که وقتی به قدرت رسید عفو و گذشت داشته باشد. (جامع‌السعادات، ج 1، ص 303)

همچنین پیامبر(ص) می‌فرماید: بر شما باد؛ عفو و اغماض زیرا عفو و گذشت بر عزت و سرافرازی بنده می‌افزاید، شما گذشت داشته باشید خداوند شما را عزیز و سرافراز می‌کند. (اصول کافی، ج 3، ص 167)

24. سروری: امام‌جعفرصادق(ع) می‌فرماید: ثلاث من کن فیه کان سیدا: کظم الغیظ و العفو عن المسیء و الصله بالنفس و المال؛ سه خصلت در هر کس باشد نشانه سروری و آقایی او است: فرو بردن خشم خود در وقت غضب، عفو و اغماض از خطای دیگران و صله ارحام با جان و مال (تحف‌العقول، ص 330)

25. پاداش غیر قابل حساب: درباره ارزش عفو امیرالمومنین(ع) می‌فرماید: شیئان لایوزن ثوابهما: العفو و العدل؛ دو چیز است که (عظمت) ثواب آنها قابل ارزیابی نیست: یکی عفو و اغماض و دیگری عدل و انصاف. (فهرست غرر، ص 252)

26. نشانه‌ای از سیره اهل‌بیت(ع): هر کسی دوست دارد که خود را همانند اهل بیت(ع) کند، باید اهل عفو و گذشت باشد.
پیامبر(ص) می‌فرماید: مروتنا اهل البیت العفو عمن ظلمنا و اعطاء من حرمنا؛ فتوت و بزرگ‌منشی ما خاندان رسالت، عفو و اغماض از کسی است که به ما ظلم کرده و بذل و عطا است به کسی که ما را محروم ساخته. (تحف‌العقول، ص 37)

آثار عدم گذشت

همان‌طوری که گذشت در قرآن بارها بر عفو و گذشت حتی از دشمنان ترغیب شده است. به ویژه در شرایطی که قصد و نیت از آن کسی رضایت الهی و گسترش اسلام و جنبه‌های اخلاقی اسلام است. در اینجا به برخی از آثار و ابعاد عدم گذشت اشاره می شود تا معلوم شود که تا چه اندازه عفو و گذشت برای شخص و جامعه مفید و سازنده است.

1- پشیمانی: انسان باید اهل گذشت و عفو باشد و بداند که در عفو و گذشت لذتی است که در انتقام نیست. امام محمدباقر(ع) می‌فرماید: پشیمانی ازعفو و گذشت بهتر از پشیمانی از عقوبت و انتقام است و جبرانش آسان‌تر است. (اصول کافی، ج 3، ص 168)

2- زشت‌ترین عیب: عدم عفو و گذشت ازنظر اسلام بدترین عیبی است که در انسان وجود دارد. امام علی(ع) می‌فرماید: زشت‌ترین عیب‌ها کم گذشت‌بودن و بزرگ‌ترین گناهان عجله در انتقام گرفتن است. (فهرست غرر، ص 253)

3- بدترین افراد: امام حسن عسکری(ع) می‌فرماید: بهترین دوستان تو آن کسی است که خطایت را فراموش کند و (تنها) خوبی‌هایت را به یاد داشته باشد. (بحار، ج 78، ص 379) پس باید گفت بدترین برادر خونی و دینی کسی است که اهل گذشت و عفو نباشد.

4- نومیدی:‌ انسان دوست دارد همه کس نسبت به او احسان و خیر کند و خوبی‌ها برای او باشد، براساس قاعده طلایی هرچه برای خود می‌پسندی برای دیگران بپسند. انسان باید اگر خواهان عفو و گذشت الهی است، دیگران را عفو کند و اهل خطا و گناه را نومید نسازد. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: عجبت لمن یرجو فضل من فوقه کیف یحرم من دونه؟! تعجب می‌کنم از کسی که به فضل و عنایت مافوق خود (پروردگار) امید دارد چگونه مادون خود را ناامید می‌کند (و از لغزش او نمی‌گذرد)؟‌ (فهرست غرر، ص 309)

5- ناگواری در زندگی: علی(ع) می‌فرماید: کسی که تغافل نکند و از بسیاری از امور چشم‌پوشی ننماید زندگی ناگواری خواهد داشت. (فهرست غرر، ص 297)

6- زشت‌ترین کار:‌ امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: ما اقبح العقوبه مع الاعتذار؛ چقدر زشت و ناروا است که انسان، گنهکاری را که از او پوزش می‌طلبد، عقوبت کند. (فهرست غرر، ص 241)

7- نشانه فرومایگی: امیر‌المؤمنین(ع) می‌فرماید: معاجله الانتقام من شیم اللئام؛ عجله در انتقام گرفتن، روش مردان فرومایه است. (فهرست غرر، ص 396)

8- بدترین مردمان: پیامبر گرامی اسلام(ص) می‌فرماید: بدترین مردم کسی است که خطای دیگران را نمی‌بخشد و از لغزش آنها نمی‌گذرد. (بحار، ج 77، ص 66)

آداب عذرخواهی و عذرپذیری

چنان‌که گفته شد، عفو و گذشت باید بدون حتی عذرخواهی دیگری باشد و اگر کسی عذر خواهد باید عذرش را بپذیرد حتی اگر دلیل موجهی برای خطا و گناهش نداشته باشد. برخی از آداب عفو و عذرپذیری از خطای دیگری عبارتند از:

1- بهانه‌تراشی برای خطاکار: انسان نه‌تنها باید بهانه و عذر موجه دیگری را بپذیرد بلکه حتی اگر عذرش بی‌پایه و اساس بود روی او نیاورد و بلکه حتی برایش عذر و بهانه بتراشد. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: اقبل عذر اخیک فان لم یکن له عذر فالتمس له عذرا! عذر برادر دینی‌ات را بپذیر و اگر برای خطای خود عذری نداشت تو برای او عذری بتراش! (تحف‌العقول، ص 107)

حتی امام حسن مجتبی(ع) می‌فرماید: لو شتمنی احد فی احدی اذنی ثم اعتذر فی‌الاخری لقبلت؛ اگر کسی برابر یک گوش من مرا دشنام دهد بعد در گوش دیگر از من عذرخواهی کند عذر او را می‌پذیرم. (احقاق‌الحق، ج 11، ص 116) امام زین‌العابدین(ع) می‌فرماید: اگر کسی از طرف راست تو آمد و ناسزا گفت بعد برگشت و از طرف چپ از تو عذرخواهی کرد تو عذر او را بپذیر. (بحار، ج 78، ص 141)

2- عفو در قدرت: عفو در قدرت ارزشی‌تر از موارد دیگر است. امام جعفر صادق(ع) می‌فرماید: عفو و گذشت در عین قدرت، روش پیامبران مرسل و متقیان است. (بحار، ج 71، ص 423) از همین رو امام حسین(ع) می‌فرماید: ان اعفی الناس من عفی عن قدره؛ با گذشت‌ترین مردم آن کسی است که با داشتن قدرت، عفو و اغماض داشته باشد. (بحار، ج 78، ص 121)

3- تغافل از خطا: انسان نباید رفتار دیگری را زیر ذره‌بین ببرد و دنبال عیب‌جویی و خطایابی باشد، بلکه باید دنبال ندیده گرفتن در زندگی باشد. «تغافل» یک اصل اخلاقی نسبت به رفتار دیگران است. عفو چیزی جز تغافل نیست. پیامبر اسلام(ص) می‌فرماید: «المؤمن نصفه تغافل؛ نیمی از رفتار مؤمن، مبنی بر تغافل و نادیده گرفتن است. (الشهاب فی‌الحکم و الآداب، ص 7) امیر المؤمنین(ع) نیز می‌فرماید: «تغافل یحمد امرک؛‌ تو برخی از امور و ناگواریها را نادیده بگیر، تا موقعیت و امورت ستوده گردد. (فهرست غرر، ص 297) نیز آن حضرت می‌فرماید: من اشرف افعال الکریم غفلته عما یعلم؛ یکی از شریف‌ترین اعمال یک شخص بزرگوار نادیده گرفتن معلومات خود از (عیوب) دیگران است. (نهج‌البلاغه، حکمت 213)

4- عفو از توبه کار: انسان باید شرائط و آداب عفو را بشناسد. یکی از این آداب و حکمت آن است که از توبه کار عفو کند. کسی که اصرار بر گناه و خطا دارد و نشانه پشیمانی در او نیست، عفو از او موجب گستاخی وی می‌شود. از این رو مولی امیرالمؤمنین(ع) در شرایط عفو می فرماید: العفو عن المقر لاعن المصر!؛ عفو و گذشت سزاوار کسی است که به خطاهای خود اعتراف و اقرار می‌کند نه آن کسی که از تقصیرات و خطاهایش دست بردار نیست. (نهج حدیدی، ج 20، ص 330)

5- پذیرش عذر: کسی که عذر خواسته عذرش را باید پذیرفت و از او عفو کرد. علی(ع) می‌فرماید: اقبل عذر من اعتذر الیک؛ اگر کسی از تو عذر خواهی کرد تو نیز عذر او را بپذیر (که نشانه شخصیت والای تو است). (تحف‌العقول، ص 82) اصولا انسان باید خودش را بر عفو کردن عادت دهد چنانکه آن حضرت می‌فرماید: عود نفسک السماح؛‌ خودت را به گذشت و جوانمردی عادت بده. (دستور معالم الحکم، ص 69)

استثناء در عفو

در کنار تمام آنچه در فضیلت و اهمیت عفو و اغماض نسبت به خطا و گناه دیگران گفته شد باید یک نکته مهم را نیز مدنظر قرار داد و آن اینکه گذشت در جائی ارزش و فضیلت و تأثیرگذار است که شخص خطاکار از کرده خود پشیمان شده و از راه خطا برگشته باشد و هیچ اصراری بر انجام اعمال بد و خطای خود نیز نداشته باشد. اما اگر گذشت، موجب گستاخی و جری‌تر شدن وی شود و یا زیان‌های بیشتری را متوجه فرد و جامعه کند بویژه در رابطه با تبهکاران و جانیان سابقه‌دار که امیدی به اصلاح آنها نیست، گذشت در چنین شرایطی کاری حماقت‌آمیز و خلاف عقل و توصیه‌های دینی است و از آن نهی شده است.

حجت‌الاسلام ابراهیم کلانتری معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی اظهار داشت: برای اینکه ما بتوانیم ارزش‌ها و مفاهیم عاشورایی را در جامعه پیاده کنیم گام نخست آن شناسایی و کسب معرفت نسبت به ارزش‌های عاشوراست.

حجت‌الاسلام ابراهیم کلانتری گفت: بزرگترین درس عاشورا و کربلا که خود امام حسین (ع) هم به شکلی بیان فرمودند آزادمردی، دفاع از مظلومان، مقابله با ظالم و ظلم‌ستیزی است که امروز دنیای ما خیلی به این اصول نیازمند است.

او افزود: قیام عاشورا یکی از حرکت‌های مهمی محسوب می‌شود که برای بشریت الگو قرار گرفته است.

معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی گفت: سخنرانی‌هایی که از سوی علمای اهل سنت در خصوص شخصیت امام حسین (ع) ارائه می‌شود نشانگر عشق و علاقه آنان به اهل بیت (ع) است.

نماینده اهل سنت مردم سیستان و بلوچستان در مجلس خبرگان رهبری نیز اظهار داشت: نرفتن زیر بار ظلم و ستم مستکبران مهمترین هدف امام حسین (ع) از قیام عاشورا بود.

مولوی نذیر احمد سلامی افزود: امروز همه‌ی ما جامعه تسنن بر این نکته اذعان داریم که امام حسین (ع) وقتی متوجه شد حکومت دست نااهلان افتاده و دین جدش در خطر است قیام کرد و در این راه خود حضرت (ع)، خانواده‌اش و یارانش به شهادت رسیدند.

امام جمعه ایرانشهر نیز با اشاره به اهداف قیام امام حسین (ع) گفت: اگر قرآن، کتاب هدایت است امام حسین (ع) چراغ هدایت است.

حجت‌الاسلام سید شجاع الدین ابطحی افزود: مهمترین درسی که می‌شود از واقعه کربلا آموخت، درس صبر و مقاومت، زیر بار ظلم و زور نرفتن است.

استاد سعید قاسم از علمای اهل سنت فلسطین نیز گفت: موضع اهل سنت به قیام امام حسین (ع) موضع پیامبر (ص) نسبت به اسلام است.

او افزود: امام حسین (ع) ایثار، شهادت و مردانگی را به همه آموخت و تا تاریخ است نام ایشان ماندگار خواهد بود.

رییس دانشگاه آزاد اسلامی سیستان و بلوچستان نیز با اشاره به اهداف برگزاری این همایش گفت: ۵٠ مقاله از کشور‌های مختلف به دبیرخانه این همایش ارائه که ۱۴ مقاله برگزیده شده است.

سلطانعلی میر اظهار داشت: برخی از این مقاله‌ها از کشور‌های افغانستان، تونس و تاجیکستان بوده است.

او افزود: حرکت کربلا و واقعه عاشورا متعلق به شیعه و سنی نیست بلکه متعلق به بشریت است که تلاش خواهیم کرد این همایش را در کشور‌های همسایه نیز برگزار کنیم.

1 ـ درمان اصلی شلغم سرماخوردگی، نرم‌کننده سینه و درمان سرفه است. شلغم را خرد کرده و در شیر بجوشانید و صبح ناشتا (بخصوص در زمستان) آن را گرم میل کنید. برای درمان سینه‌درد بسیار موثر است.

2 ـ شلغم به علت داشتن گوگرد و ارسنیک برای درمان آکنه و جوش بسیار موثر است. البته خوردن آب آن بسیار مفیدتر است.

3 ـ شلغم سرشار از ویتامین و املاح و یکی از بهترین مواد غذایی برای زنان باردار است. مادری که در دوران بارداری شلغم بخورد نوزادش زود رشد می‌کند، به آسانی دندان درمی‌آورد، استخوانش محکم می‌شود، در مقابل بیماری‌ها مقاومت بیشتری دارد و... .

4 ـ شلغم به علت داشتن فسفر و ویتامین B تقویت‌کننده قوای جنسی و افزاینده نیروی جوانی است.

5 ـ گوگرد موجود در شلغم به کمک ویتامین A از تولید سنگ مثانه جلوگیری کرده و سنگ‌ها را خرد می‌کند.

6 ـ کمبود ید موجب تشنج و گواتر می‌شود و شخص را عصبی و بی‌قرار می‌کند که تمام این موارد با خوردن شلغم برطرف می‌شود.

7 ـ درمان سیاه‌سرفه بخصوص در کودکان با مصرف شربت شلغم امکان‌پذیر است. برای تهیه این شربت، وسط یک شلغم درشت را گود کرده و آن را پر از شکر کنید و بگذارید بماند تا خوب آب بیندازد. بعد آن را میل کنید.

8 ـ یک یا دو عدد شلغم را در آب بپزید. وقتی خوب پخته شد آن را بکوبید و به شکل پوره درآورید. آن را در پارچه نرمی بگذارید و در حالی که گرم است روی محل آبسه یا کورک بگذارید. به زودی سر باز کرده و عفونت از آن خارج می‌شود.

9 ـ شلغم خام را پوست کنید و برش‌های نازک بزنید. آنها را در ظرفی ریخته و کمی نمک و آب نمک روی آن بریزید و بگذارید چند روز بماند و به صورت شلغم شور درآید. هر روز مقداری از آن را داخل سالاد و همراه غذا میل کنید. شلغم شور برای افراد کم‌خون بسیار مفید است.

10 ـ کسانی که استعداد چاقی دارند یا مبتلا به بیماری دیابت هستند و نباید مواد قندی بخورند، خوردن یک وعده شلغم در روز به آنها کمک زیادی می‌کند.

نکاتی هم در مورد استفاده از شلغم ضروری است که باید مورد توجه قرار گیرد؛ کسانی که معده ضعیف دارند باید شلغم را با زیره یا فلفل استفاده کنند و دیگر این که نکته بعدی این که انسولین موجود در شلغم بر اثر حرارت و پخته شدن از بین می‌رود. پس بهتر است شلغم را خام مصرف کنید و آب آن را با سایر مایعات مخلوط کرده و میل کنید.

اختلالات پوستی از نظر علائم و شدت بسیار متفاوت است. آنها می توانند به صورت موقتی یا دائمی باشند و ممکن است بدون درد یا دردناک باشند. برخی از آنها دارای علل موقعیتی هستند در حالی که برخی دیگر ممکن است وضعیت ژنتیکی داشته باشند. برخی شرایط پوستی جزئی و خفیف هستند و برخی دیگر می توانند زندگی فرد را تهدید کنند. در حالی که اغلب اختلالات پوستی جزئی و خفیف هستند، برخی دیگر می توانند یک مسئله جدی تر باشند. اگر فکر می کنید ممکن است یکی از این مشکلات پوستی شایع را داشته باشید با پزشک خود تماس بگیرید. در ادامه این مقاله ار بخش زیبایی, پوست و موی دکتر سلام به توضیج کامل درباره مشکلات پوستی کودکان پرداخته و با آنها آشنا می شویم.

مرور انواع مشکلات پوستی کودکان

اختلالات موقت پوستی

بسیاری از شرایط پوست، موقتی هستند از جمله درماتیت تماسی و کراتوز پیلاریس.

درماتیت تماسی

درماتیت تماسی یکی از شایع ‌ترین بیماری ‌های مرتبط با شغل افراد است. این شرایط اغلب نتیجه تماس با مواد شیمیایی یا دیگر مواد تحریک‌کننده است. این مواد می‌توانند موجب واکنشی شوند که باعث خارش پوست ، قرمزی و ملتهب شدن پوست می شود. بیشتر موارد درماتیت تماسی شدید نیستند، اما می‌توانند نسبتا دارای خارش باشند. کرم ‌های موضعی و دوری از مواد محرک، درمان‌ های معمول برای این بیماری هستند.

کراتوز پیلاریس

کراتوز پیلاریس یک بیماری خفیف است که باعث ایجاد برآمدگی های کوچک و زبر بر روی پوست می شود. این برآمدگی ها معمولا بر روی بازوها ، ران ها یا گونه ها شکل می گیرند. آنها معمولا  قرمز یا سفید رنگ هستند و ضرر و خارش ندارند. درمان لازم نیست ، اما پماد های دارویی ممکن است ظاهر پوست را بهبود ببخشند.

اختلالات دائمی پوست

برخی از شرایط پوستی مزمن، از زمان تولد وجود دارتد ، در حالی که برخی دیگر، ناگهانی در زندگی ظاهر می شوند. علت این اختلالات همیشه مشخص نیست. بسیاری از اختلالات دائمی پوست، درمان های موثری دارند که دوره های طولانی مدت بهبودی را ممکن می سازند. با این حال، آنها غیرقابل درمان هستند و علائم می توانند در هر زمان دیگری، دوباره نمایان شوند.

مثال هایی از شرایط مزمن پوست عبارتند از:

روزاشیا، که با برآمدگی های کوچک ، قرمز و پر از چرک بر روی صورت شناخته می شود

پسوریازیس که باعث بروز لکه های پوستی، خارش و خشکی پوست می شود.

ویتیلیگو که منجر به لکه های بزرگ و نامنظم بر روی پوست می شود.

مشکلات پوستی کودکان کدامند؟

مشکلات پوستی کودکان عادی و شایع هستند. کودکان نیز بسیاری از شرایط پوستی بزرگسالان را می توانند تجربه کنند. نوزادان و کودکان نوپا  هم در معرض مشکلات مربوط به پوشک هستند. از آنجایی که کودکان بیشتر در معرض سایر کودکان و میکروب ها قرار دارند، ممکن است به مشکلات پوستی کودکان مبتلا شوند که بندرت در بزرگسالان رخ می دهد.

بسیاری از مشکلات پوستی کودکان با افزایش سن از بین می روند، اما کودکان نیز می‌توانند اختلالات پوستی دائمی را به ارث ببرند. در اغلب موارد، پزشکان می‌توانند مشکلات پوستی کودکانرا با کرم‌های موضعی، لوسیون های دارویی و یا برخی داروهای خاص درمان کنند.

شایع ترین مشکلات پوستی کودکان عبارتند از:

    اگزما

    بثورات ناشی از پوشک

    درماتیت سبورئیک

    آبله مرغان

    سرخک

    زگیل

    آکنه

    بیماری پنجم

    کهیر

    کرم حلقوی

    بثورات ناشی از عفونت های باکتریایی و یا قارچی

    بثورات ناشی از واکنش های آلرژیک

علائم مشکلات پوستی کودکان

شرایط پوستی، گستره وسیعی از علائم را دارند. نشانه‌ های روی پوست که به خاطر مشکلات معمول، نمایان می شوند، همیشه نتیجه وجود مشکلات پوستی کودکان نیستند. این نشانه‌ ها می‌توانند شامل تاول های ناشی از پوشیدن کفش ‌های جدید و یا سایش بر اثر پوشیدن شلوار تنگ باشد. با این حال، مشکلات پوستی که هیچ دلیل مشخصی ندارند ممکن است نشان دهنده وجود یک بیماری فعلی پوست باشند که نیاز به درمان دارد.

ناهنجاری های پوستی که معمولا علائم بروز مشکلات پوستی کودکان هستند، عبارتند از:

    برآمدگی های برجسته ای که قرمز یا سفید رنگ هستند

    بثوراتی که ممکن است درد یا خارش داشته باشد

    پوستی که پوسته پوسته یا زبر است

    لایه برداری پوست

    زخم ها

    زخم ها یا جراحات باز

    پوست خشک و ترک خورده

    لکه های پوستین رنگ

    برآمدگی های گوشتی ، زگیل ها یا دیگر موارد زائدی که بر روی پوست رشد می کنند

    تغییر در رنگ و یا اندازه خال

    از بین رفتن رنگدانه های پوستی

    گرگرفتگی بیش از حد

دلایل بروز مشکلات پوستی کودکان

دلایل شناخته شده مشکلات پوستی کودکان عبارتند از:

    باکتری هایی که در منافذ پوستی و فولیکول های مو به دام می افتند

    قارچ، انگل یا میکروارگانیسم هایی که بر روی پوست زندگی می کنند

    ویروس ها

    سیستم ایمنی ضعیف بدن

    ارتباط با مواد حساسیت زا، محرک ها یا فرد آلوده

    عوامل ژنتیکی

    بیماری هایی که بر روی تیروئید، سیستم ایمنی بدن، کلیه ها و دیگر سیستم های بدن تاثیر می گذارند.

شرایط متعدد بهداشتی و عوامل سبک زندگی نیز می‌تواند منجر به ایجاد برخی مشکلات پوستی کودکان شوند . بعضی از شرایط پوستی، هیچ دلیل مشخصی ندارند.

بیماری التهابی روده و مشکلات پوستی کودکان

بیماری التهابی روده یک اصطلاح برای گروهی از اختلالات روده است که باعث التهاب طولانی مدت دستگاه گوارش می شود. این اختلالات مربوط به روده اغلب باعث بروز مشکلات پوستی کودکان می شوند. داروهایی که برای درمان این بیماری ها به کار می روند، می توانند باعث ایجاد شرایط خاص پوستی شوند.

مانند:

    پلاک های پوستی

    شکاف مقعد

    درماتیت ( ورم مخاط دهان و لثه)

    واسکولیت

    ویتیلیگو

    اگزمای آلرژیک

دیابت

بسیاری از افراد مبتلا به دیابت یک مشکل پوستی را در نتیجه شرایط خود در برخی موارد تجربه می‌کنند . برخی از این اختلالات پوستی فقط بر افراد مبتلا به دیابت تاثیر می‌گذارد زیرا این بیماری ریسک ابتلا به عفونت و مشکلات مربوط به گردش خون را افزایش می‌دهد .

شرایط پوستی مربوط به دیابت شامل موارد زیر است :

    عفونت های باکتریایی، مانند جوش، گل مژه و التهاب فولیکول مو( فولیکولیت)

    عفونت های قارچی مانند عفونت پای ورزشکار، کرم حلقوی و عفونت های مخمر

    آگانتوز نیگریکان

    تاول های ناشی از دیابت

    مشکلات پوستی ناشی از دیابت

    اسکلروز انگشتی

لوپوس و مشکلات پوستی کودکان

لوپوس یک بیماری التهابی مزمن است که می تواند بر روی پوست، مفاصل و یا اندام های داخلی بدن آسیب وارد کند.

آسیب های پوستی رایج که به دلیل لوپوس رخ می دهند، عبارتند از:

    جراحات گرد بر روی صورت و سر

    جراحات ضخیم، قرمز و پوسته پوسته شده

    جراحات قرمز رنگ و حلقه ای شکل در قسمت هایی از بدن که در معرض نور خورشید قرار دارند.

    بثورات صاف و هموار بر روی صورت و بدن که شبیه آفتاب سوختگی هستند.

    لکه های قرمز، بنفش یا سیاه رنگ بر روی انگشتان دست و پا

    زخم هایی در داخل دهان و بینی

    لکه های ریز قرمز رنگ بر روی پاها

نور خورشید

نور خورشید می‌تواند باعث مشکلات پوستی کودکان شود. برخی از آنها معمولی و بدون ‌ضرر هستند در حالی که برخی دیگر نادر یا تهدید کننده زندگی هستند . فهمیدن اینکه آیا نور خورشید باعث بدتر شدن اختلال پوستی می‌شود یا خیر ، برای درمان درست و مناسب آن مهم است .

مواجهه با نور خورشید ممکن است دلیل و یا بدتر شدن شرایط زیر شود :

    خال ها

    چین و چروک

    آفتاب سوختگی

    کراتوز اکتینیک (شاخی شدن پوست ناشی از خواص پرتوافکنی)

    سرطان پوست از جمله سرطان سلول بازال، سرطان سلول سنگفرشی و ملانوما

    حساسیت به نور

درمان مشکلات پوستی کودکان

بیشتر مشکلات پوستی کودکان قابل درمان هستند.

روش های درمانی رایج برای اختلالات پوستی عبارتند از:

    آنتی هیستامین ها

    کرم ها و پمادهای دارویی

    آنتی بیوتیک ها

    ویتامین یا تزریق استروئید

    لیزر درمانی

    داروهای هدفمند تجویز شده

تمام اختلالات پوستی به درمان پاسخ نمی‌دهند. برخی شرایط بدون درمان از بین می‌روند . افراد مبتلا به شرایط دائمی پوست، اغلب در دوره‌هایی، در معرض علائم شدید قرار می‌گیرند. بعضی اوقات افراد می‌توانند شرایط علاج ناپذیر را بهبود ببخشند. با این حال، اغلب شرایط پوستی ناشی از محرک ‌های خاص مانند استرس و یا بیماری، ممکن است دوباره عود کنند.

شما اغلب می توانید مشکلات پوستی کودکان که موقتی هستند را با این موارد درمان کنید:

    لوازم آرایشی بهداشتی

    محصولات مراقبت از پوست بدون نسخه

    رعایت بهداشتی خوب و مناسب

    تنظیم سبک زندگی مانند ایجاد تغییراتی در رژیم های غذایی

پیشگیری از بروز مشکلات پوستی کودکان

برخی از اختلالات پوستی قابل پیشگیری نیستند از جمله شرایط ژنتیکی و برخی مشکلات پوستی به خاطر وجود بیماری ‌های دیگر. با این حال، پیشگیری از بروز برخی اختلالات پوستی امکان پذیر است.

برای پیشگیری از اختلالات عفونی پوست، این نکات را رعایت کنید:

    دستان خود را مرتب، با صابون و آب‌گرم بشوئید .

    از به اشتراک گذاشتن ظروف غذاخوری و لیوان ‌های نوشیدنی با افراد دیگر اجتناب کنید .

    از تماس مستقیم با پوست افرادی که دچار عفونت هستند اجتناب کنید .

    در فضاهای عمومی، لوازم ورزشی را قبل از استفاده تمییز کنید، مانند تجهیزات ورزشی.

    لوازم شخصی مانند پتو، برس مو و یا مایوی شنای خود را به اشتراک نگذارید .

    شب ‌ها حداقل هفت ساعت بخوابید.

    آب زیاد بنوشید.

    اجتناب از استرس بیش از حد جسمی و یا احساسی .

    داشتن یک رژیم غذایی مغذی

    برای شرایط عفونی پوستی مانند بیماری آبله ‌مرغان، واکسینه شوید.

اختلالات پوستی غیر عفونی مانند آکنه و درماتیت آتوپیک ، گاهی قابل پیشگیری هستند. روش ‌های پیشگیری، بسته به شرایط، متفاوت هستند.

در اینجا چند نکته برای پیشگیری از بروز برخی اختلالات پوستی غیر عفونی ذکر شده است:

    هر روز، صورت خود را با یک تمیز کننده ملایم و آب بشوئید.

    از مرطوب کننده استفاده کنید.

    از آلرژن‌های محیطی و غذایی اجتناب کنید.

    از تماس با مواد شیمیایی مضر و محرک ‌های دیگر جلوگیری کنید.

    شب ‌ها حداقل هفت ساعت بخوابید.

    آب زیاد بنوشید.

    رژیم غذایی سالمی بخورید.

    از پوست خود در برابر سرما، گرما و باد محافظت کنید.

یادگیری در مورد مراقبت مناسب از پوست و درمان مشکلات پوستی کودکان، می‌تواند برای سلامتی پوست بسیار مهم باشد. برخی از شرایط به توجه پزشک نیاز دارند، در حالی که شما می‌توانید دیگر درمان ها را با خیال راحت و مطمئن، در خانه انجام دهید. شما باید در مورد علائم یا شرایط خود آگاهی داشته باشید و با پزشک خود برای تعیین بهترین روش ‌های درمانی مشورت کنید.

درماتیت پوشک یکی از انواع مشکلات پوستی کودکان

درماتیت پوشک یا بثورات پوشک که بیشتر با این عنوان شناخته می شود، یک تشخیص نیست بلکه یک گروه از شرایط پوستی هستند که بر روی ناحیه ای که پوشک استفاده می شود، اثر می گذارد.

چهار نوع درماتیت پوشک وجود دارد که عبارتند از:

    درماتیت تماسی آلرژیک

    رشد بیش از حد مخمر ( کاندیدا آلبیکانس)

    درماتیت تماسی آلرژیک.

    شرایط التهابی پوست مانند درماتیت سبورئیک

رایج‌ ترین نوع درماتیت پوشک، درماتیت تماسی آلرژیک است که با قرار گرفتن پوست در ادرار یا مدفوع ( یا هر دو ) برای یک مدت طولانی، مرتبط است. درماتیت تماسی آلرژیک، معمولا  به صورت بثورات قرمز روشن، گاهی با کمی تورم و یا حتی تاول هایی که شبیه به تاول های ناحیه پوشک شده هستند، ظاهر می‌شود. درماتیت تماسی آلرژیک در طولانی مدت، می تواند خطر ابتلا به عفونت در ناحیه آسیب دیده را افزایش دهد.

درمان اولیه و جلوگیری از بروز درماتیت تماسی آلرژیک، شامل تعویض زود به زود پوشک برای جلوگیری از تماس طولانی مدت با مرطوب کننده ها و کرم ها و پمادهایی است که معمولاحاوی اکسید روی هستند. یک پماد یا کرم موضعی خفیف استروئیدی نیز می تواند به سرعت، التهاب را کاهش دهد. شایع ‌ترین نوع درماتیت پوشک، رشد بیش از حد مخمر و اغلب کاندیدا آلبیکانس است. محیط گرم، مرطوب و اغلب تحریک کننده پوشک، پوست را مستعد رشد بیش از حد مخمر می‌سازد . این حالت عموما بیشتر از درماتیت تماسی آلرژیک ایجاد می‌شود .

این بثورات معمولا  به صورت برآمدگی های قرمز روشن، لکه ها و بعضی اوقات برآمدگی های پر چرک ظاهر می شوند که بر روی پوست و در چین و چروک های آن پیدا می‌شود  این شرایط را می‌توان با یک کرم ضد قارچی موضعی بدون نسخه مانند کلوتریمازول، مایکوستاتین و یا با تجویز دارو درمان کرد.

یک کرم محافظتی که اغلب حاوی اکسید روی است نیز برای درمان و پیشگیری از این بیماری پوستی توصیه می‌شود اگر درماتیت تماسی محرک نیز وجود داشته باشد، گاهی یک پماد موضعی استروئیدی خفیف نیز تجویز می‌شود. اگر این شرایط تنها با استروئید های موضعی درمان شود، عفونت مخمر می‌تواند بدتر شود.

درماتیت تماسی آلرژیک، به ندرت رخ خواهد داد. این شرایط معمولا  با مواد ترکیب دهنده خود پوشک مانند کش یا چسب پوشک، عطر یا مواد نگهدارنده در دستمال ‌های مرطوب کودک همراه است. علائم شامل قرمزی و تورم همراه با خارش است که در همان ناحیه نزدیک به چسب پوشک یا اطراف پای کودک که کش پوشک به دور پا افتاده است، مجددا عود می کند.

درمان درماتیت تماسی آلرژیک، بسیار شبیه به درمان درماتیت تماسی محرک است. کرم ها و پما دهای محافظ که معمولاحاوی اکسید روی و یا پماد استروئید موضعی خفیف، در صورت لزوم، مورد نیاز هستند. برای پیشگیری از درماتیت تماسی آلرژیک، باید موادی که باعث بروز این مشکل می شوند را شناسایی کرده و از آن اجتناب کنید.

درماتیت سبورئیک که عموما با عنوان کلاه گهواره در نوزادان و شوره سر در کودکان بزرگتر و بزرگسالان شناخته می شود، می تواند عامل درماتیت ناشی از پوشک باشد. این وضعیت همچنین بر دیگر نواحی بدن مانند پوست سر، صورت، گردن و همچنین لایه ها و چین های پوستی اثر میگذارد. درمان شامل استفاده از کرم های ضد قارچی موضعی و اغلب استفاده دقیق از پماد های استروئید موضعی خفیف است.

استروئید های موضعی نیازمند استفاده بسیار دقیق ، به خصوص در ناحیه پوشک برای جلوگیری از اثرات جانبی بالقوه مثل نازک شدن پوست و علائم کشیدگی پوست است. این اثرات را می‌توان با استفاده از استروئید های موضعی کم قدرت مانند هیدروکورتیزون ۱ تا ۲.۵ درصد و استفاده از استروئید های موضعی به میزان دو بار در روز برای مدت زمانی کمتر از دو هفته به طور همزمان درمان کرد.

درماتیت آتوپیک یکی از انواع مشکلات پوستی کودکان

درماتیت آتوپیک یا اگزما یک بیماری پوستی است که در هر زمانی از زندگی ممکن است اتفاق بیفتد. این بیماری، اغلب در اوایل کودکی شروع می شود و ممکن است تا اوایل بزرگسالی نیز کاهش پیدا نکند. بیش از نیمی از نوزادان مبتلا به درماتیت آتوپیک تا سن 2 سالگی از این بیماری، خلاص می شوند، هر چند که بسیاری از بزرگسالان همچنان دارای پوستی حساس هستند. درماتیت آتوپیک یک بیماری مزمن است، به این معنی که نمی توان آن را درمان کرد، اما می تواند با راهنمایی درست یک پزشک، درمان و کنترل شود.

این بیماری بیشتر در خانواده هایی رایج است که سابقه آلرژی فصلی و آسم دارند. اگرچه آلرژی های غذایی در کودکان مبتلا به درماتیت آتوپیک رایج تر است، اما به ندرت مواد غذایی باعث بروز درماتیت آتوپیک هستند. درماتیت آتوپیک در هنگام تماس پوست با مواد تحریک کننده ای مانند بزاق، صابون های تند و لباس های تنگ می تواند بدتر شود. اصطکاک نیز می تواند نقش داشته باشد، به خصوص هنگامی که کودکان آسیب دیده شروع به خزیدن می کنند.

علائم درماتیت آتوپیک چیست؟

علائم این بیماری در نوزادان عبارتند از:

    لکه‌ های قرمز، خشک و خیلی خارش دار پوست

    جوش هایی بر روی گونه ها که اغلب از سن 2 تا 6 ماهگی شروع می‌شود .

    ترشح از جوش ها در هنگام خراشیدن

اگر کودک بثورات را خراش دهد و باعث باز شدن پوست شود ، پوست آلوده شده و  ممکن است علائم بدتر شود.

علائم این بیماری در بزرگسالی و اوایل بزرگسالی عبارتند از:

    بثورات پوستی قرمز بر روی چین و چروک دست، آرنج ، مچ دست و زانو و گاهی بر روی پا، قوزک پا و گردن.

    نشانه ها و علائم پوستی ضخیم.

    بثورات پوستی بعد از خراشیده شدن، ممکن است خونریزی داشته باشند و پوسته پوسته شوند.

درماتیت آتوپیک چگونه درمان می شود؟

مراقبت از پوست با صابون ملایم، حمام های کوتاه روزانه و استفاده زیاد از مرطوب کننده ها، بهترین روش برای پیشگیری از بروز درماتیت آتوپیک است. مرطوب کننده ‌هایی که حاوی سرامید هستند، می‌توانند به ترمیم پوست کمک کنند و مفید هستند. درمان با هدف کاهش خارش و التهاب در پوست و درمان عفونت صورت می‌گیرد. درمان شامل کرم ‌های استروئیدی موضعی و آنتی‌ هیستامین های خوراکی است. درمان به سن کودک و شدت علائم نیز بستگی دارد. دستورالعمل ‌های مراقبان بهداشتی را برای استفاده از این داروها رعایت کنید.

برای کمک به کودک خود، کارهایی را می توانید انجام دهید. از حمام ‌های طولانی مدت و داغ که می‌تواند باعث خشکی پوست شود، پرهیز کنید.حمام های کوتاه مدت و روزانه در آب ولرم توصیه می‌شود. استفاده از کرم های مرطوب کننده حاوی سرامید،دقیقا بعد از حمام کردن و یا دوش گرفتن این مرحله باعث ماندن رطوبت در پوست می شود. از مرطوب کننده‌ ها، حداقل دو بار در روز استفاده کنید . کرم های غلیظ بهتر از لوسیون هستند.

دمای اتاق را تا جایی که ممکن است منظم نگه دارید . تغییرات در دمای اتاق و رطوبت می‌تواند باعث خشکی پوست شود. برای کودک از لباس های نخی استفاده کنید. لباس‌های پشمی ، ابریشمی و پلی استر می‌توانند باعث تحریک پوست شوند. از صابون لباسشویی ملایم و بدون عطر و رنگ‌ استفاده کنید و اطمینان حاصل کنید که لباس‌ها کاملا شسته شده‌ اند . مراقبت از عفونت‌ های پوستی که به احتمال زیاد اگزما می باشد. در صورت بروز یک عفونت، با مراقبان بهداشتی خود تماس بگیرید. از مالیدن یا خراشیدن بثورات اجتناب کنید.

اگر درماتیت آتوپیک شدید باشد، ممکن است داروهای خوراکی مورد استفاده قرار بگیرند. اگر زخم های باز ناشی از خارش بیش از حد باشد، آنتی بیوتیک موضعی (موپیروسین، باکتروبان®) نیز ممکن است مورد استفاده قرار بگیرد. گاهی اوقات، یک آنتی بیوتیک خوراکی برای درمان عفونت مورد نیاز است. اگر این روش های درمانی تاثیری نداشته باشد، درمان های جایگزین مانند فوتوتراپی (نور درمانی) برای کودکان بزرگتر ممکن است توصیه شود.

مشکلات پوستی کودکان و زگیل

زگیل ناشی از یک عفونت با ویروس است و در کودکان و در تمام سنین رایج است. زگیل معمولا به صورت برجستگی های سفت بر روی انگشتان ، دست ها و پاها ظاهر می شود. Molluscum contagiosum نوعی عفونت مشابه است که از یک ویروس متفاوت ایجاد می شود. و باعث ایجاد برآمدگی های صاف و صورتی رنگ می شود که می تواند در هر جایی از بدن ظاهر شود. آنها ضرری ندارند و معمولا در عرض مدت چند سال به خودی خود، از بین می روند اما درمان می تواند به آنها کمک کند تا سریعتر از بین بروند.

دلیل بروز زگیل چیست؟

زگیل های معمولی و صاف بر اثر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می شوند، در حالی که زگیل های moluscum contagiosum بر اثر ویروس آبله مرغان ایجاد می شوند. زگیل ها معمولا از طریق تماس مستقیم گسترش پیدا می کنند. همچنین این ویروس را می توان در محیط های مرطوب از جمله حمام و رخت کن پیدا کرد.

زگیل ها چگونه درمان می شوند؟

متاسفانه هیچ درمان ضد ویروسی وجود ندارد که خود ویروس را هدف قرار دهد. در عوض درمان بر علیه پوستی که ویروس در آن زندگی می‌کند انجام می شود. درمان های بدون نسخه مانند داروهای مایع که حاوی اسید سالیسیلیک هستند، سلول های غیر عادی پوست را نرم و حل می کنند. درصد بالای اسید سالیسیلیک اسید (20 تا 40 درصد) بیشترین تاثیر را دارد.

درمان های بدون نسخه برای زگیل، بسیار مؤثر هستند، اما باید روزانه مورد استفاده قرار بگیرند. ابتدا زگیل را در آب گرم خیس کنید تا پوست نرم شود. سپس به آرامی پوست ضخیم را سوهان بکشید سپس دارو را بمالید و با یک بانداژ روی آن را بپوشانید. این کار را هر روز تکرار کنید. برای درمان کامل زگیل، معمولا به هفته ها و ماه ها درمان، نیاز می باشد. در مطب پزشک متخصص پوست ، درمان زگیل به سن کودک ، تعداد و محل زگیل و تصمیم بیمار و والدین بستگی دارد.

گزینه های درمانی زگیل که توسط پزشک ارائه می شود، شامل موارد زیر هستند:

    منجمد کردن زگیل با نیتروژن مایع (کرایوتراپی)

    از بین بردن زگیل با کمک مواد شیمیایی (تری کلرواستیک اسید یا دارو های کانتاریدین)

    سوزاندن زگیل با برق یا لیزر مانند لامپ فلاش یا لیزرهای CO2

    تزریق داروهای مخمر به زگیل برای تحریک سیستم ایمنی بدن

    ایمیکیمود (Aldara®) نوعی کرم است که می تواند برای کمک به سیستم ایمنی بدن و برای مقابله با زگیل ها تجویز شود.

سایمتیدین خوراکی به همراه یکی از روش ‌های بالا تجویز می‌شود زیرا سیستم ایمنی بدن را بهتر تقویت می کند و پاسخ ایمنی به عفونت ویروسی را افزایش می دهد. سایمتیدین همیشه به مدت دو یا سه ماه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

روش ‌های درمانی ارائه ‌شده برای Molluscum contagiosum توسط پزشک عبارتند از:

    ژل ترتینوئین موضعی یا ژل بدون نسخه دیفرین

    از بین بردن زگیل با مواد شیمیایی (تری کلرواستیک استیک یا داروهای کانتاریدین).

    منجمد کردن زگیل با نیتروژن مایع (کرایوتراپی).

    تراشیدن زگیل (کورتاژ).

لازم به ذکر است که این درمان ‌ها اغلب باید هر 3 تا ۴ هفته یکبار تکرار شوند تا اینکه زگیل از بین برود. ضایعات فردی مولوسکوم می‌توانند به درمان ‌های کمتری نیاز داشته باشند. تمام این روش ‌های درمانی ممکن است باعث زخم  و یا تاول شوند بنابراین مهم است که از زخم ها را در طول دوره بهبودی، مراقبت شود.

چگونه می توان از بروز زگیل پیشگیری کرد؟

اقدامات احتیاطی خاصی می‌تواند شانس ابتلا به زگیل را کاهش دهند، از جمله پوشیدن دمپایی یا کفش‌ های لاستیکی در حمام های عمومی یا استخرهای شنا. رعایت بهداشت خوب و مناسب و اجتناب از تماس فیزیکی مستقیم با افرادی که زگیل دارند.

آکنه یکی از انواع مشکلات پوستی کودکان

آکنه یکی از رایج ‌ترین مشکلات پوستی است . آکنه در دوران افزایش هورمون در سنین نوجوانی بسیار رایج است، اما ۲۰ درصد از بزرگسالان را نیز تحت ‌تاثیر قرار می‌دهد. اگر چه که معمولا  با افزایش سن بهبود پیدا می کند، اما افراد بزرگسال نیز می توانند از این درمان ها بهره مند شوند.

دلیل بروز آکنه چیست؟

بهداشت ضعیف و نامناسب ، رژیم غذایی ضعیف و استرس باعث بدتر شدن آکنه می‌شود اما باعث بروز آن نمی‌شوند. آکنه زمانی شروع می شود که فولیکول ها یا منافذ ریز مو به واسطه ترشحات چربی (سبوم) از غدد چربی پوست و همچنین کراتین (پروتئین پوست) مسدود می شوند. این انسداد با عنوان جوش سر سیاه یا سر سفید شناخته می شود. این فولیکول های مسدود شده می توانند متورم و قرمز شده و به بر آمدگی های چرکی یا کیست های بزرگتر تبدیل شوند که می توانند باعث زخم های موقت یا دائمی شوند.

برای کاهش آکنه از مصرف چه محصولاتی باید پرهیز کنید؟

اگر آکنه به طور غالب در اطراف خط رویش مو قرار دارد ، ممکن است با محصولات مو مانند نرم‌کننده، ژل مو ، موس مو ، روغن و چربی در ارتباط باشد. این نوع آکنه با محدود کردن مصرف محصولات مو و  اصلاح مو از روی صورت می‌تواند بهبود یابد. از مسدود کننده های منافذ پوست و یا مواد آرایشی باید اجتناب شود. سعی کنید از یک مرطوب کننده و یا مواد آرایشی مبتنی بر آب استفاده کنید. شیر خامه گرفته تنها غذایی است که نشان ‌داده شده ‌است با آکنه مرتبط است.

آکنه چگونه درمان می شود؟

آکنه های خفیف ممکن است با پاک کننده های بدون نسخه حاوی بنزوئیل پراکسید یا درصد کمی از اسید سالیسیلیک و یا با ژل دیفرین ، که نوعی کرم ویتامین A خفیف (رتینوئید) است و در داروخانه ها یافت می شود، درمان شوند. اگر استفاده از این محصولات در طول مدت 8 تا 12 هفته باعث بهبود آکنه نشوند، ممکن است لازم باشد که به یک متخصص پوست مراجعه کنید.

درمان هایی که برای درمان آکنه تجویز می شوند به سن بیمار، نوع پوست و از همه مهم تر ، شدت آکنه بستگی دارد. رتینوئیدهای موضعی  اصلی ترین درمان هستند و از مسدود شدن منافذ پوست که دلیل بروز آکنه هستند، پیشگیری می کنند. درمان موضعی اغلب شامل شستشوی آکنه با بنزوئیل پراکسید و گاهی استفاده از یک آنتی بیوتیک موضعی است. استفاده از یک تمیز کننده ملایم غیر صابونی، در صورتی مفید است که سایر درمان ‌های آکنه باعث خشکی شدید یا سوزش خفیف شوند.

بسته به سن بیمار و نوع آکنه، مصرف یک نوع آنتی ‌بیوتیک خوراکی (ماینوسایکلین، داکسی سایکلین یا اریترومایسین) ممکن است مفید باشد. برای بیمار مهم است که درمان تجویز شده را برای حداقل مدت 8 تا ۱۲ هفته قبل از تغییر درمان دنبال کند .با مراجعه مجدد به پزشک متخصص پوست، ارزیابی مجدد می‌تواند تعیین کند که آیا برنامه درمانی باید اصلاح شود یاخیر.

سایر داروهایی که مفید بوده‌ اند، می توان به قرص‌های ضد بارداری خوراکی برای زنان اشاره کرد، به خصوص که در دوره قاعدگی، زیاد شدن آکنه گزارش شده است. اگر فرد آکنه های شدید داشته باشد و یا اگر درمان استاندارد تهاجمی، باعث بهبودی آکنه نشود، مصرف رتینوئید خوراکی ممکن است ضروری باشد. اگر این دارو به میزان درستی مصرف شود، می تواند یک گزینه بدون خطر برای درمان باشد و تنها درمانی است که می‌تواند منجر به درمان دائمی شود.

کرم حلقوی و مشکلات پوستی کودکان

کرم حلقوی هیچ ارتباطی با کرم ها ندارد. علت عفونت کرم حلقوی یک قارچ معمولی است که پوست را آلوده می‌کند و باعث پوسته پوسته شدن پوست و ایجاد یک لکه برآمده قرمز در منطقه آلوده می شود. این عفونت شدیدا مسری است و کرم حلقوی می‌تواند از طریق تماس و یا با به اشتراک گذاشتن لباسی هایی که در تماس با منطقه آلوده هستند، گسترش یابد. به طور کلی، درمان شامل استفاده طولانی مدت از یک کرم ضد قارچ در ناحیه عفونی است و تا برطرف شدن عفونت، درمان باید ادامه پیدا کند.

مشکلات پوستی کودکان و بیماری پنجم

پاروویروس B19 ویروسی است که موجب بیماری پنجم می شود. این بیماری بسیار شایع و معمولا خفیف است و بدون درمان برطرف می شود. این بیماری عموما با علائمی مانند آنفولانزا شروع می شود. یک جوش قرمز روشن بر روی گونه ها و یک جوش بر روی بدن. از آنجایی که ویروس باعث بروز بیماری پنجم می شود، آنتی بیوتیک ها هیچ نوع نقشی در درمان ندارند. پاروویروس B19 می تواند برای زنان باردار خطرناک باشد.

مشکلات پوستی کودکان و آبله مرغان

آبله مرغان یک عفونت بسیار شایع در بین کودکان خردسال است، اما امروزه این بیماری را به دلیل برنامه های واکسیناسیون عمومی، کمتر می بینیم. عفونت با واریسلا، ویروسی که باعث بروز آبله مرغان می شود، عموما با تب و سپس علائم سرماخوردگی و جوش آغاز می شود. این جوش ها دارای خارش هستند و به طور کلی به صورت ترکیبی از تاول ها، لکه ها و زخم های پوسته پوسته دیده می شود.

این بیماری، کمی بیشتر از یک هفته طول می کشد. کودکانی که به عفونت آبله مرغان فعال مبتلا هستند، تا زمانی که زخم ها پوسته پوسته نشوند، می توانند این بیماری را به دیگران منتقل کنند.

زرد زخم یکی از انواع مشکلات پوستی کودکان

زرد زخم می تواند با عفونت های پوستی دیگر از جمله سلولیت (یک عفونت عمیق تر) و حتی کرم حلقوی اشتباه گرفته شود. باکتری های رایجی که بر روی پوست پیدا می شوند، باعث زرد زخم می شوند و آنتی بیوتیک ها به راحتی می توانند این بیماری را درمان کنند. بثورات در ابتدا بصورت ترشح یک مایع، تاول زده و قرمز به نظر می رسند و سپس ممکن است به پوسته ای زرد رنگ تبدیل شوند. این بیماری از طریق تماس، پخش می شود و خراشیدگی می تواند آن را بدتر کند. زرد زخم ممکن است در هر جایی از بدن اتفاق بیفتد، اما معمولا در اطراف دهان و بینی ایجاد می شود.

بیماری دست، پا و دهان (Coxsackie)

ویروس Coxsackie ، علت بیماری دست، پا و دهان است. این یک عفونت بسیار رایج در بین کودکان است، به ویژه در طول فصل تابستان و اوایل پاییز. این بیماری معمولا با تب شروع می شود و سپس به بثوراتی در بدن که خارش ندارند از جمله دست و پا گسترش پیدا می کنند. همچنین باعث ایجاد زخم های در دهان می شود.

زخم های دهانی دردناک هستند و می توانند در برخی موارد در خوردن و آشامیدن اختلال ایجاد کنند. این بیماری، بسیار مسری است و مانند بسیاری از عفونت های ویروسی، از طریق تماس و  اغلب با سرفه و عطسه گسترش پیدا می کند. بیماری دست، پا و دهان ظرف مدت یک هفته و به خودی خود، برطرف می شود.

کهیر یکی از انواع مشکلات پوستی کودکان

کهیر ،نتیجه یک واکنش آلرژیک است. آنها به صورت برآمدگی های قرمز کوچک و یا تاول دیده می‌شوند که شاید دردناک هم باشند. مواجهه با یک ماده آلرژن مانند غذا یا دارو، ممکن است موجب کهیر شود . برخی از آلرژان های معمول شامل آجیل، تخم‌مرغ و صدف هستند اما برخی ویروس‌ ها نیز می‌توانند موجب کهیر شوند. اگر چه کهیر به خودی خودخطرناک نیست اما اگر کودک شما مشکلات تنفسی مانند سرفه و خس‌ خس سینه را همراه با کهیر داشته باشد، ممکن است واکنش آلرژیک شدید تری را نشان دهد که نیازمند توجه و مراقبت های فوری پزشکی است. آنتی‌هیستامین ها برای درمان کهیر، یک درمان استاندارد هستند.

سرخجه یکی از انواع مشکلات پوستی کودکان

سرخجه یک بیماری ویروسی خفیف است. این عفونت معمولا در نوزادان دیده می شود و با تب بسیار بالا شروع می شود و پس از آن، بثورات غیر خارش دار با ظاهری تور مانند، مشاهده می شوند. تب فقط چند روز طول می کشد و سپس برطرف می شود. به طور معمول، تب و بثورات در یک زمان وجود ندارند. بثورات، ابئدا بر روی قفسه سینه یا پشت به وجود می آیند و سپس در نواحی دیگر بدن پخش می شوند. گاهی اوقات تب می تواند باعث تشنج شود ، اما معمولا این اتفاق نمی افتد.

محافظت در برابر مشکلات پوستی کودکان

کرم ضد آفتاب می تواند تحریک کننده باشد

استفاده از کرم ضد آفتاب برای محافظت در برابر پرتوهای فرا بنفش و ماورا بنفش خورشید ضروری است. تابش بیش از حد خورشید و آفتاب سوختگی، خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش می‌دهد. با این حال ، کرم ضد آفتاب ممکن است باعث بثورات پوستی در افرادی شود که پوست حساسی دارند.

از ضد آفتاب هایی که حاوی پارا آمنیو بنزوئیک اسید (PABA)، ماده ای که ممکن است هنگام قرار گرفتن در معرض نور خورشید باعث ایجاد بثورات پوستی در افراد حساس شود، استفاده نکنید. از کرم ضد آفتابی استفاده کنید که دارای فاکتور محافظت در برابر نور خورشید  باشد. توصیه نمی شود از کرم ضد آفتاب برای نوزادان زیر 6 ماه استفاده شود. از پزشک متخصص اطفال بپرسید که چگونه نوزاد خود را از نور خورشید، محافظت کند.

قرار گرفتن در معرض نور خورشید و گرما نیز ممکن است باعث بروز بثورات ناشی از گرما (گرمای خاردار یا میلیلریا) شود که شبیه به دسته ای از تاول کوچک یا برآمدگی های قرمز است. بثورات گرمای خاردار به خودی خود چند و ظرف مدت چند روز تا چند هفت بر طرف می شوند. اگر کودک شما دارای یک خال می باشد که شکل، رنگ، یا اندازه آن تغییر می‌ کند، به دنبال مراقبت های پزشکی باشید.

خارش نشانه دیگری است که موجب نگرانی می‌شود . قرار گرفتن در معرض نور خورشید نیز ممکن است باعث ایجاد یک وضعیت پوستی به نام گرانولوم آنولار شود. علائم این بیماری شامل برآمدگی های قرمز و یا به رنگ پوست هستند که به صورت حلقه هایی‌ بر روی دست ‌ها و پاها به وجود می آیند.

خطرات بالقوه تریکلوزان

تریکوزان، ماده ای است که در برخی از صابون های ضد باکتریایی، خمیردندان ، مواد شستشوی بدن و برخی از لوازم آرایشی یافت می شود و ممکن است باعث ایجاد بثورات درماتیت تماسی در برخی از کودکانی شود که دارای پوست حساسی هستند.استفاده از تریکلوزان ممکن است منجر به افزایش باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک شود. استفاده كوتاه مدت از تریكوزان، با كاهش سطح هورمون تیروئید در مطالعات حیوانی  همراه است.

مشخص نیست که آیا تریکوزان دارای همان اثر بر روی انسان دارد یا خیر. مطالعات صورت گرفته، در حال بررسی ایمنی استفاده طولانی مدت از تریکلوزان است. اگر این ماده، یک ماده شیمیایی تحریک کننده است و باعث بروز بثورات در کودک می شود، شستن دست ها را با صابون ساده و آب انجام دهید.

استفاده از لوسیون ممکن است باعث بروز اگزما شود

لوسیون ها ممکن است حاوی مواد معطر، فتالات ، پارابن و دیگر مواد ایجاد کننده اگزما باشند، شرایطی که باعث قرمزی و التهاب پوست می شود. نام دیگر اگزما درماتیت آتوپیک است. علاوه بر قرمزی، دیگر علائم اگزما شامل خارش، خشکی، برآمدگی، پوست انداختن، پوسته شدن و شکاف خوردن پوست است. اگر کودک شما از خشکی پوست و داشتن خارش رنج می برد، از مرطوب کننده هایی که مواد تحریک کننده دارند، استفاده نکنید. اگر کودک شما،اگزما دارد، با صابون ملایم، او را حمام کنید و هنگام خشک کردن، حتما مراقب باشید.

پوست کودک را مالش ندهید. از پزشک متخصص اطفال درباره مرطوب کننده هایی که برای نوزادان و کودکان مبتلا به اگزما، خطری ندارند، سوال کنید. برخی از مرطوب کننده ها ممکن است به کاهش پوست پوسته پوسته شدن، خارش و دیگر علائم رایج مرتبط با شرایط پوستی کودک، کمک کنند. اگر پوست کودک شما اغلب شکاف خورده و ترشح دارد، ممکن است منجر به عفونت شود. با پزشک متخصص اطفال خود صحبت کنید. برخی پزشکان توصیه می کنند که از هیدروکورتیزون بدون نسخه برای درمان اگزمای خفیف و برطرف شدن خارش، استفاده کنید.

همه چیز در مورد شوینده ها و لیف حمام

شوینده های بدن کودک ممکن است حاوی موادی باشند که باعث تحریک پوست و خارش پوست شوند. الکل ، موا معطر و نگهدارنده در شوینده های کودک ممکن است به درماتیت تماسی منجر شود و علائم ممکن است شامل پوست قرمز، خارش، پوست خشک، کهیر، تاول، سوختگی و سوزش باشند.

حساسیت شیمیایی به شوینده ها ممکن است منجر به بثورات پوشک شود که به صورت بثورات قرمز رنگی در کفل ظاهر شود. لایه برداری، تاول‌ ها و جوش‌ ها ممکن است نشانه‌ هایی از بثورات پوشک باشند. برخی از متخصصین اطفال ، استفاده از کرم هیدروکورتیزون را توصیه می‌کنند.

مواد شوینده لباس و بثورات پوستی

برخی از مواد شوینده لباس حاوی مواد شیمیایی هستند که منجر به درماتیت تماسی می شوند. یک بثورات زمانی رخ می‌دهند که چیزی که پوست را تحریک می‌کند، با آن در تماس باشد. به احتمال زیاد نوزادان و کودکانی که اگزمای پوستی دارند ممکن است بیشتر از افرادی که به این بیماری پوستی مبتلا نیستند، درماتیت تماسی داشته باشند.

لباس‌های کودک خود را با استفاده از مواد شوینده که حاوی عطر و رنگ‌ نیستند، بشوئید. به دنبال مواد شوینده هایپروالرژیک باشید. لباس‌ها، ملافه ها و حوله ‌های استفاده ‌شده را چندین بار با آب بشوئید تا تمام مواد شوینده، قبل از قرار دادن  لباس ها در خشک‌کن، از بین بروند.

شامپو و نرم کننده

شامپو و نرم کننده ها ممکن است حاوی موادی باشند که پوست سر را تحریک کرده و منجر به بروز بثورات شوند. مواد معطر یک عامل مخرب بالقوه است، مانند مواد شیمیایی مانند فرمالدئید، فتالات و دیوکسان. اگر کودک شما پس از استفاده از شامپو یا نرم کننده خاصی، به درماتیت تماسی مبتلا شد، از محصولات طبیعی فاقد عطر استفاده کنید زیرا دارای مقدار کمتری از این مواد هستند. به حداقل رساندن تماس کودکتا با مواد شیمیایی و عطرهای موجود در شامپو و نرم کننده، ممکن است به کاهش یا از بین بردن پوست قرمز، بثورات، تحریک و خارش پوست سرکمک کند. درماتیت سبورئیک یکی از بثورات پوستی است که بر روی پوست سر ایجاد می شود و باعث قرمزی پوست می شود. استفاده از شامپوی مخصوص ممکن است به کنترل این نوع شرایط پوستی کمک کند.

پارچه های خشک کن و نرم کننده های پارچه

نرم‌کننده های پارچه و پارچه ‌های خشک ‌کن حاوی مواد شیمیایی و معطری هستند که می‌توانند باعث تحریک پوست حساس شوند. اگر شما متوجه خارش و لکه‌ های قرمز بر روی پوست کودک بعد از استفاده از پارچه خشک‌کن و نرم‌کننده پارچه شدید، ممکن است آنها دلیل خارش پوست باشند. همچنین ممکن است باعث تحریک چشم ‌ها ، پوست و بینی شوند و یا حتی می توانند منجر به گلو درد شوند .

لباس‌ها را نرم و لطیف نگه دارید و از مواد شیمیایی مضر شامل اضافه کردن نصف فنجان سرکه یا نصف فنجان جوش ‌شیرین به ماشین لباسشویی در طول چرخه آب کشی اجتناب کنید زیرا باعث تحریک پوست می شوند.

محصولات تمیز کننده محرک

فقط به این دلیل که یک محصول برچسب غیر سمی خورده است، به این معنی نیست که واقعا سمی نباشد. برخی مواد شیمیایی موجود در تمییز کننده ها مانند آمونیاک، ممکن است باعث تحریک ریه و پوست شوند و اگر خورده شوند، سمی هستند.

یک نوع دیگر از مواد شیمیایی در برخی مواد ضد عفونی‌کننده و پاک‌کننده ‌ها که ممکن است عملکرد هورمون ‌ها را مختل کند، اتوکسیلات های آلکیل فنول (APE) هستند. برای اینکه خطری وجود نداشته باشد، ازجوش‌شیرین و آب و یا سرکه استفاده کنید. اگر از محصولات تمیز کننده تجاری استفاده می‌کنید، محصولاتی را انتخاب کنید که حاوی کم‌ترین مقدار مواد شیمیایی اضافه‌ شده باشند.

عناصر موجود در صابون

صابون ممکن است حاوی موادی باشد که باعث خشکی پوست ، بثورات پوستی یا قرمزی پوست شود. حتی صابونی که برای نوزادان تهیه می شود، ممکن است حاوی مواد مضری مانند فرمالدئید باشد که ممکن است باعث تحریک چشم ها، ریه ها و پوست شود. صابون همچنین نوعی محرک برای اگزما می باشد.

اگزما یا درماتیت آتوپیک یکی از شایع ترین بثورات در نوزادان و کودکان خردسال است. نوزادان و کودکانی که آلرژی یا آسم دارند، در مقایسه با نوزادان و کودکانی که این شرایط را ندارند، در معرض خطر بیشتری از ابتلا به اگزما قرار دارند. از صابون های ملایم استفاده کنید که پوست کودک را قرمز نمی کنند (اریتما) و خارش و بثوراتی را ایجاد نمی کنند.

در صورت بروز بثورات غیر عادی در فرزند خود، به پزشک مراجعه کنید. شرایط متعددی ممکن است باعث بروز بثورات در کودکان شود از جمله آبله مرغان، پیتریازیس روشیا، بیماری پنجم، زرد زخم، پسوریازیس، کرم حلقوی، سرخجه و بسیاری از موارد دیگر. بیماری لایم باعث ایجاد بثورات چشم گاوی در افراد آلوده می شود.

از مصرف ضد آفتاب های حاوی DEET اجتناب کنید

از کرم های ضد آفتابی که حاوی دفع کننده حشرات DEET می باشد، استفاده نکنید. ترکیبات موجود در ضد آفتاب های تجاری باعث افزایش جذب DEET در پوست می شوند و همچنین باعث کم شدن کارآیی  ضد آفتاب می شوند. متخصصان آکادمی اطفال آمریکا توصیه می کنند که از مواد دافع حشرات که 10 تا 30 درصد DEET دارند، برای کودکانی که بیشتر از 2 ماه سن دارند ، استفاده کنید. هرچه درصد DEET در یک محصول کمتر باشد، زمان کمتری برای تاثیر گذاری دارد. برچسب روی محصول را بخوانید. والدین نباید از DEET در نوزادانی که کمتر از 2 ماه سن دارند، استفاده کنند.

سموم دفع آفات را به داخل خاته نبرید

کودکان نوپا ، نوزادان و کودکان زمان زیادی را در بیرون از منزل، مشغول خزیدن و بازی کردن بر روی زمین هستند. کودکان کوچک، این سموم دفع آفات و سایر آلاینده های موجود بر روی زمین را جمع می کنند و می توانند آنها را به داخل منزل بیاورند. اگر بچه ها زمین یا کف زمین را لمس کنند و سپس دست خود را به دهان خود ببرند، این سموم و مواد شیمیایی دیگر را می خورند. خانه خود را تمیز نگه دارید و از محصولات غیر سمی برای پاک کردن کف زمین و ضدعفونی کردن سطوح سخت مانند میزهای حمام و آشپزخانه استفاده کنید.

روغن نارگیل از میوه‌ی درخت نارگیل تهیه می‌شود، بوی معطری دارد، محتوای آن آب و اسیدهای کم چرب است. این روغن، فقط برای اهداف پخت و پز و آشپزی نیست. بلکه می‌توان از آن در راستای حفظ و بهبود سلامتی بدن نیز استفاده کرد. یک نمونه از فایده‌های روغن نارگیل برای سلامتی خوردن آن به صورت ناشتا یا با شکم خالی است. روغن نارگیل خواصی زیادی دارد. و جای تعجب نیست که مصرف روغن نارگیل ناشتا برای سلامتی بسیار محبوب و معروف است.

از نظر علمی، روغن نارگیل حاوی محتوای شیمیایی زیادی است:

– اسیدهای محلول ۵۰٪

– لیپیدها (چربی‌های) ضد میکروبی

– کلاهک‌های اسیدی

– اسید لوریک

– اسید کاپریلیک

– اسید میریستیک

– اسید پالمیتیک

– اسید استریک

بر مبنای مطالعات مختلفی که انجام شده است، مصرف روغن نارگیل فوایدی دارد که موارد زیر از آن جمله هستند:

۱. کاهش اندازه‌ی دور کمر

دانشمندان دریافته‌اند کسی که ۱ تا ۲ قاشق در روز روغن زیتون با معده‌ی خالی مصرف می‌کند می‌تواند اندازه‌ی دور کمرش را کاهش دهد. چون روغن نارگیل می‌تواند کالری‌هایی را که در آن ناحیه تجمع می‌کنند بسوزاند.

۲. کاهش وزن

اگر در حال حاضر پیگیر یک برنامه‌ی رژیمی تناسب اندام هستید، مصرف ناشتای روغن نارگیل را امتحان کنید. خیلی‌ها از روغن نارگیل در رژیم غذایی‌شان استفاده نمی‌کنند. در واقع روغن نارگیل می‌تواند وزن‌شان را کاهش دهد.

۳. کاهش مصرف غذا و خوراکی

به خاطر آنکه ناشتا خوردن روغن نارگیل باعث ایجاد احساس سیری می‌شود، در نتیجه به کاهش و محدودیت مصرف مواد خوراکی می‌انجامد.

۴. کمک به کارکرد بهینه‌ی دستگاه گوارش

مصرف روغن نارگیل با شکم خالی برای گوارش خوب است. محتوای روغن نارگیل به دستگاه گوارش کمک می‌کند عملکردی بهینه داشته باشد.

۵. کمک به جذب مواد مغذی مورد نیاز بدن

جذب بهینه‌ی مواد مغذی برای حفظ سلامتی بدن مفید است. یک راه آن مصرف روغن نارگیل به صورت ناشتا یا با شکم خالی است.

۶. سوزاندن چربی شکمی

فایده‌ی دیگر روغن نارگیل به صورت ناشتا آن است که حاوی اسیدهای چرب زنجیره‌ی متوسط است. این محتوا باعث می‌شود بدن به راحتی چربی‌های دور شکم را به انرژی تبدیل کند.

۷. مبارزه با التهاب

این روغن سرشار از آنتی اکسیدان‌هایی است که به عنوان یک پادتن به مبارزه با رادیکال‌های آزادی می‌پردازد که عامل التهاب هستند. مطابق مطالعات انجام شده در هند، محتوای آنتی اکسیدان موجود در روغن نارگیل به عنوان عامل ضد التهابی عمل می‌کند و با التهاب‌هایی مانند سنگ صفرا، مشکلات روده‌ای و سایر بیماری‌ها مبارزه می‌کند.

۸. افزایش متابولیسم

بهترین راه برای افزایش متابولیسم بدن مصرف روغن نارگیل است. چون راحت تر به بدن سوخت رسانی می‌کند.

۹. افزایش انرژی

این محصول یکی از منابع مهم است و می‌تواند انرژی بدن را افزایش دهد. محتوای کالری موجود در آن به افزایش پیوسته‌ی انرژی بدن کمک می‌کند.

۱۰. پیشگیری از سنگ کلیه

محتوای شیمیایی روغن نارگیل می‌تواند از به وجود آمدن سنگ‌های کلیه که برای سلامتی مضر هستند جلوگیری کند.

نحوه استفاده از روغن نارگیل

به منظور دستیابی بهینه به مزایای روغن نارگیل، آن را بر اساس وزن‌تان مصرف کنید.

– برای وزن‌های بین ۴۰-۵۹ کیلوگرم – ۳ قاشق غذاخوری در روز

– برای وزن بین ۶۰-۸۰ کیلوگرم – ۴.۵ قاشق غذاخوری در روز

– برای وزن بیش از ۸۰ کیلوگرم – ۶ قاشق غذاخوری در روز