بررسی جامع نشانه‌ها و راهکارهای درمانی رذیله حسد، از نگاه آیات و روایات و علم اخلاق، به‌منظور شناسایی مراحل پنهان این بیماری روحی و ارائه درمان‌های علمی و عملی آن منتشر شد. در این گزارش به چهار مرحله اصلی بروز حسد، از غم درونی تا عیب‌جویی و دشمنی، و نیز راهکارهای دوگانه علمی و عملی برای رهایی از این آفت اخلاقی پرداخته شده است.

پرسش: حسد چه نشانه هایی دارد؟

پاسخ اجمالی:

از جمله نشانه هایی که برای حسد ذکر شده امور زیر است: ۱. حسود هنگامی که می شنود نعمتی به دیگری رسیده است، غمگین و ناراحت می شود، هرچند آثاری از خود بروز ندهد. ۲. گاه از این مرحله فراتر می رود و زبان به غیبت و عیب جویی می گشاید. ۳. گاه از این هم فراتر می رود و به دشمنی و عداوت و کارشکنی برمی خیزد! ۴. گاه تنها به بی اعتنایی و بی مهری و یا قطع رابطه از شخصی که مورد حسد او قرار گرفته قناعت می کند. سعی دارد او را نبیند و سخنی از او نشنود و ... .

پاسخ تفصیلی:

این صفت رذیله مانند بسیاری از صفات دیگر گاه آشکار و صریح است و گاه مخفی. به همین دلیل باید از آثاری که بزرگان علم اخلاق و روانکاوان برای آن ذکر کرده اند، یا به تجربه آنها را دریافته ایم، آن را در مراحل اولیه شناخت و پیش از آنکه در وجود انسان ریشه بدواند و مستحکم گردد، به درمان آن پرداخت. از جمله نشانه هایی که برای آن ذکر شده امور زیر است:

۱. حسود هنگامی که می شنود نعمتی به دیگری رسیده است، غمگین و ناراحت می شود، هرچند آثاری از خود بروز ندهد.

۲. گاه از این مرحله فراتر می رود و زبان به غیبت و عیب جویی می گشاید.

۳. گاه از این هم فراتر می رود و به دشمنی و عداوت و کارشکنی برمی خیزد!

۴. گاه تنها به بی اعتنایی و بی مهری و یا قطع رابطه از شخصی که مورد حسد او قرار گرفته قناعت می کند. سعی دارد او را نبیند و سخنی از او نشنود و اگر سخنی درباره او بگویند، سعی می کند با ورود در مطالب دیگر گوینده را از ادامه سخن بازدارد. اگر مجبور به بیان مطلبی درباره او شود، سعی می کند صفات برجسته او را پنهان سازد و یا نسبت به آن سکوت کند.

هر یک از این امور می تواند نشانه ای از بروز رذیله حسد باشد. در احادیثی که در منابع اهل عصمت علیهم السّلام برای ما نقل شده است، اشارات روشنی به این معنا دیده می شود؛ در کلامی از امیرمؤمنان علی علیه السّلام می خوانیم: «یَکْفِیکَ مِنَ الْحَاسِدِ أَنَّهُ یَغْتَمُّ فِی وَ قْتِ سُرُورِک‏؛[۱] برای شناخت حسود همین بس که او غمگین شود در حالی که تو شادمان هستی».

به عکس هنگامی که زیانی به انسان برسد، شخص حسود خوشحال می شود، همان گونه که در آیه ۵۰ سوره توبه می خوانیم: «إِنْ تُصِبْکَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْکَ مُصیبَةٌ یَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا مِنْ قَبْلُ وَ یَتَوَ لَّوْا وَ هُمْ فَرِحُونَ؛ هر گاه نیکی به تو رسد آنها را ناراحت می کند، و اگر مصیبتی به تو رسد می گویند: ما تصمیم خود را از پیش گرفته ایم، و بازمی گردند در حالی که خوشحالند»

در روایات اسلامی نیز اشارات مکرّری به همین مسئله دیده می شود که حسودان همیشه از زوال نعمت مَحسُود خوشحال می شوند و از موفّقیّت او ناراحت؛ از جمله در حدیثی از امیرمؤمنان علی علیه السّلام می خوانیم: «الْحَاسِدُ یَفْرَحُ بِالشُّرُورِ وَ یَغْتَمُّ بِالسُّرُورِ؛[۲] حسود از شرور و بدی ها خوشحال می شود و از سرور و خوشحالی دیگران غمگین می گردد».[۳]

پرسش: راه‌های درمان حسد چیست؟

پاسخ اجمالی:

درمان این بیماری اخلاقی مانند درمان صفات رذیله دیگر است که بر دو اساس استوار می باشد: ۱. راه‌های علمی ۲. راه‌های عملی.

در بخش «درمان های علمی»، شخص حسود باید روی دو چیز مطالعه و دقّت کند. یکی پیامدها و آثار ویرانگر حسد از نظر روح و جسم و دیگر ریشه ها و انگیزه های پیدایش حسد. از سوی دیگر، شخص حسود باید در باره انگیزه های حسد بیاندیشد و ریشه های آن را یکی پس از دیگری قطع نماید.

امّا از نظر «عملی» حسود به جای اینکه برای در هم شکستن اعتبار و شخصیّت فردی که مورد حسدش قرار گرفته، به تقویت موقعیّت خود بپردازد، به جای غیبت و مذمّتش او را به خاطر صفات خویش مدح و ستایش کند و به جای تلاش در تخریب زندگی مادّی او، خود را آماده اعانت و همکاری با او نماید و ... .

پاسخ تفصیلی:

حسد از بیماری های خطرناک اخلاقی است، که اگر انسان به درمان آن نپردازد، دین و دنیای او را تباه می کند.

درمان این بیماری اخلاقی مانند درمان صفات رذیله دیگر است که بر دو اساس استوار می باشد:

۱. راه‌های علمی ۲. راه‌های عملی.

در بخش «درمان های علمی»، شخص حسود باید روی دو چیز مطالعه و دقّت کند. یکی پیامدها و آثار ویرانگر حسد از نظر روح و جسم و دیگر ریشه ها و انگیزه های پیدایش حسد. همان گونه که شخص معتاد باید سرانجام کارِ معتادان را بررسی کند و ببیند آنها چگونه سلامت و تندرستی خود را از دست داده و زن و فرزند و حیثیّت اجتماعی آنها بر باد می رود و با دردناک ترین وضعی در جوانی جان می سپارند و نه تنها کسی از مرگ آنها ناراحت نمی شود، بلکه مرگ او را سعادتی برای خانواده و فامیل و دوستانش می شمرند. همین طور «حسود» باید بیاندیشد که این بیماری اخلاقی به زودی جسم او را بیمار می کند و مانند خوره روح او را می پوساند و می خورد و از بین می برد. همچنین خواب و آرامش را از او سلب می کند و هاله ای از غم و اندوه همیشه اطراف قلب او را گرفته است و از آن بدتر اینکه مطرود درگاه خدا می شود و نهایتا نمی تواند به مقصود خود یعنی زوال نعمت مَحسُود برسد. بی شک مرور بر این آثار و پیامدها، تأثیر بسیار مثبتی در درمان این بیماری اخلاقی دارد.

از سوی دیگر، شخص حسود باید در باره انگیزه های حسد بیاندیشد و ریشه های آن را یکی پس از دیگری قطع نماید. اگر دوستان ناباب و وسوسه های آنها، او را به این وادی کشانده است، با آنها قطع رابطه کند. هرگاه تنگ نظری و بُخل، سرچشمه این رذیله اخلاقی شده، به مداوای آنها برخیزد. اگر ضعف ایمان، او را در این گرداب پرتاب کرده است، به تقویت مبانی ایمان و توحید بپردازد. هرگاه ناآگاهی از استعدادهای خویش و ظرفیّت هایی که برای ترقّی و پیشرفت در وجود اوست، او را گرفتار عقده حقّارت و به دنبال آن حسد نموده است، به درمان آن روی آورد و در سایه توکّل به خدا و اعتماد به نفس، عقده حقّارت را بگشاید و رذیله حسد را از خود دور سازد

چه بهتر اینکه «حسود» عصاره و خلاصه ای از این امور را در صفحه یا صفحاتی بنویسد و هرچند روز یک بار بر آن مرور کند و حتّی با صدای بلند آن را برای خودش در تنهایی جمله جمله بخواند و پیرامون آن بیاندیشد. بی شک هر حسودی این برنامه را به طور جدّی دنبال کند، در مدّت کوتاهی نتیجه خواهد گرفت و روح و جسم خود را تدریجاً از شرّ حسد رهایی می بخشد و افق های روشنی از سلامت و سعادت در برابر او نمایان می گردد. مخصوصاً «حسود» باید روی این نکته کاملًا فکر کند که اگر وقت و نیرویی را که او برای زوال نعمت از مَحسُود به کار می برد صرف پیشرفت خودش کند، چه بسا از او جلو بیافتد. به تعبیر دیگر باید انگیزه های حسد را به انگیزه های غِبطه تبدیل کند و نیروهای‏ ویرانگر را به نیروهای سازنده مبدّل سازد.

امّا از نظر «عملی» می دانیم که تکرار یک عمل تدریجا تبدیل به یک عادت می شود و ادامه عادت تبدیل به ملکه و صفت درونی می گردد. اگر حسود به جای اینکه برای در هم شکستن اعتبار و شخصیّت فردی که مورد حسدش قرار گرفته، به تقویت موقعیّت خود بپردازد، به جای غیبت و مذمّتش او را به خاطر صفات خویش مدح و ستایش کند و به جای تلاش در تخریب زندگی مادّی او، خود را آماده اعانت و همکاری با او نماید. تا می تواند از او سخن بگوید. تا ممکن است نسبت به او محبّت کند. تا آنجا که در اختیار اوست خیر و سعادت او را بطلبد و به دیگران نیز همین امور را توصیه کند. به یقین تکرار این کارها تدریجاً آثار رذیله حسد را از روح او می شوید و نقطه مقابل آن که «نصح» و «خیرخواهی» است با یک دنیا نور و صفا و روحانیت، جانشین آن می گردد

علمای اخلاق به افراد ترسو برای از میان بردن این رذیله اخلاقی توصیه می کنند که در میدان هایی که ورود در آن شجاعت فراوان می خواهد، گام بگذارند و این کار را بر خود تحمیل کنند، تا تدریجاً ترس آنها بریزد و شجاعت به صورت عادت و حالت در آید و سپس ملکه گردد. همین گونه حسود باید با استفاده از ضدّ آن به درمان پردازد که درمان هر بیماری دارویی است که از ضدّ آن تشکیل یافته است. در حدیثی از امام صادق علیه السّلام آمده است که: «انَّ الْمُؤْمِنَ لَا یَسْتَعْمِلُ حَسَدَهُ‏؛[۴] مؤمن حسد خود را به کار نمی گیرد».

از جمله اموری که در درمان حسد بسیار مؤثّر است راضی به رضای حقّ بودن و تسلیم در برابر اراده او شدن و قانع به زندگی خویش گشتن است. در حدیثی از امیرمؤمنان علیه السّلام می خوانیم: «مَنْ رَضِیَ بِحَالِه،ِ لَمْ یَعْتَوِرْهُ الْحَسَدُ؛[۵] کسی که به آنچه دارد راضی باشد، حسد دامان او را نمی گیرد».[۶]

پی نوشت ها:

[۱]. بحار الأنوار، مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، ۱۴۰۳هـ ق،‏ چاپ دوم، ج۷۰، ص۲۵۶، «تتمة أبواب الکفر و مساوی الأخلاق؛ ‏باب الحسد‏»، ح۲۹.

[۲]. غرر الحکم و درر الکلم‏، تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، محقق / مصحح: رجائی، سید مهدی، دار الکتاب الإسلامی، قم، ۱۴۱۰هـ ق، چاپ دوم، ص۷۹، «الفصل الأوّل ممّا ورد من حکم أمیر المؤمنین علیّ بن أبیطالب فی حرف الألف و قد یعبّر عنه مجازا بالهمزة‏»، ح۱۵۱۲.

[۳]. اخلاق در قرآن، مکارم شیرازی، ناصر، انتشارات مدرسه الامام علی بن ابی طالب (ع)، قم، ۱۳۷۷هـ ش، چاپ اول، ج۲، ص۱۳۸-۱۴۰.

[۴]. الکافی، کلینی، محمد بن یعقوب، محقق / مصحح: غفاری علی اکبر و آخوندی، محمد، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ۱۴۰۷هـ ق، چاپ چهارم، ج۸، ص۱۰۸، «حَدِیثُ أَبِی بَصِیرٍ مَعَ الْمَرْأَة‏‏»، ح۸۶.

[۵]. عیون الحکم و المواعظ، لیثی واسطی، علی بن محمد، محقق / مصحح: حسنی بیرجندی، حسین، دار الحدیث، قم، ۱۳۷۶هـ ش، چاپ اول،‏ ص۴۵۴، «الفصل الأوّل بالمیم المفتوحة بلفظ من‏»، ح۸۱۹۱.

[۶]. اخلاق در قرآن، مکارم شیرازی، ناصر، انتشارات مدرسه الامام علی بن ابی طالب (ع)، قم، ۱۳۷۷هـ ش، چاپ اول، ج۲، ص۱۴۵-۱۴۸.

اگر بخواهیم یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های شخصیتی شهید آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی را نام ببریم، بی‌شک «ولایتمداری» و «ذوب ولایت بودن» از بارزترین آن‌هاست.

شهید رئیسی در جایگاه دومین مقام رسمی کشور، با پشتوانه رأی ۱۸ میلیونی ملت، هرگز خود را در تراز ولی‌فقیه ندانست و همواره خود را سرباز ولایت معرفی کرد. این روحیه نه‌تنها در گفتار، بلکه در کردار او نیز به‌وضوح مشهود بود.

در روز مراسم تنفیذ، که هم‌زمان با ایام شیوع کرونا بود، با ادب و تواضع و حسرتی مثال‌زدنی گفت:

«شرط ادب این بود که دست رهبر معظم انقلاب را می‌بوسیدم، اما شرایط اجازه نمی‌دهد.»

یا در یکی از سفرهای استانی، وقتی یکی از بانوان تصویر او را نقاشی کرده بود، پاسخ داد:

«من که کسی نیستم، ای کاش تصویر حضرت آقا را می‌کشیدید.»

این جملات ساده، اما پرمعنا، نشان‌دهنده عمق باور و پایبندی او به اصل ولایت فقیه بود؛ ولایتمداری‌ای از سر معرفت، نه مصلحت.

تفاوت او با برخی از رؤسای‌جمهور گذشته نیز دقیقاً در همین نکته نهفته است؛ آنجا که برخی با تکیه بر آرای مردمی، دوگانه‌ای میان "رئیس‌جمهور منتخب مردم" و "ولی‌فقیه" ایجاد کردند، شهید رئیسی هرگز به این وادی قدم نگذاشت و همواره خود را در مسیر ولایت تعریف کرد.

همان‌گونه که امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) فرمود:

«هر اندازه افتادگی کنید، به همان اندازه بالا برده می‌شوید.»

و امروز، شهید رئیسی را در اوج می‌بینیم؛ در جایگاه یک رئیس‌جمهور خدمتگزار، متواضع، و ولایت‌مدار.

علی مدرسی

امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام:

ذَرِ السَّرَفَ فَإِنَّ الْمُسْرِفَ لا یُحْمَدُ جُودُهُ وَلا یُرْحَمُ فَقْرُهُ.

زیاده‌روی و اسراف را ترک کن؛ زیرا بخششِ اسراف‌کار ستوده نمی‌شود و تنگدستی او نیز مورد ترحم قرار نمی‌گیرد.

بحارالأنوار، ج ۵۰، ص ۲۹۲، ح ۶۶

نام‌ها تنها واژه نیستند؛ ظرفی‌اند که فرهنگ و ایمان در آن‌ها حفظ می‌شود.

یکی از شعارها که تحت تأثیر غرب‏زدگی داریم از دست می ‏دهیم، «نامگذاری» است. یک حسی در میان بعضی طبقات ما پیدا شده که خیال می‏ کنند اسم های اسلامی کهنه شده و به شخصیت آنها ضربه می‏ زند که اسم بچه ‏اش را حسن یا حسین بگذارد، با اینکه ایمان به امام حسن و امام حسین دارد! مثل اینکه خیال می‏ کنیم مسلمانی به این حرفها نیست، حالا من به جای این اسم ها، اسمی از گبرهای سه هزار سال پیش می‏ گذارم. خیر! از دست دادن تدریجی شعارها باعث می‏ شود، خودِ محتوا را از دست بدهیم.

قبول دارم واقعیت اسلام هرگز به این مطلب نیست که اسم من حسن باشد یا کامران. این‏قدر اشخاصی بوده ‏اند که اسمشان حسن بوده و کمر اسلام را شکسته ‏اند. نمی ‏گویم هرکسی با اسم، مسلمان می ‏شود و با اسم از اسلام خارج می‏ شود؛ ولی اسمها را به عنوان‏ ظرف ها باید حفظ کنیم تا محتوا و مظروف را از دست ندهیم.

منبع: مجموعه آثار شهید مطهری، لزوم تعظیم شعائر اسلامی(پانزده گفتار)، ج‏۲۵، ص۳۶۷

نه همه حقایق با چشم دیده می‌شوند و نه هر شهادتی نیاز به مشاهده مستقیم دارد؛ عقل و دل هم می‌توانند شاهد باشند.

یک شبهه‌ی رایج این است که می‌گویند: «ما چگونه می‌توانیم به رسالت پیامبر یا ولایت امام علی علیه‌السلام شهادت بدهیم، وقتی آن‌ها را ندیده‌ایم؟ در دادگاه، کسی فقط می‌تواند درباره چیزی که دیده یا تجربه کرده شهادت دهد!»

اما این مقایسه دقیق نیست، زیرا شهادت همیشه به دیدن چشم نیست. ما با ابزارهای متعدد شناخت داریم: عقل، استدلال، تجربه، دل و وجدان.

مثال ساده: اگر شما یک ساختمان بلند ببینید، هیچ‌کس نمی‌گوید «من مهندسش را ندیده‌ام پس وجود ندارد.» عقل شما می‌گوید این ساختمان حتماً سازنده‌ای دارد، بدون اینکه دیده باشید. یا وقتی غذا آماده است، شما می‌فهمید کسی آن را پخته، بدون اینکه آشپز را دیده باشید.

حتی در علوم تجربی، شهادت‌ها معمولاً بر مبنای شواهد و محاسبات است، نه دیدن مستقیم. پزشک قانونی می‌تواند بگوید «این فرد دیشب فوت کرده است»، در حالی که آنجا نبوده و فقط بر اساس شواهد و ساعت مرگ گواهی می‌دهد.

یا یک هواشناس می‌گوید دما در یک شهر زیر صفر بوده است، بدون اینکه خودش در محل باشد؛ ابزار و داده‌ها کافی هستند.

این اصل در ایمان هم صادق است. وقتی می‌گوییم «أَشْهَدُ أَنْ مُحَمَّداً رَسُولُ الله»، یعنی با عقل و دل خود رسالت پیامبر را درک کرده‌ایم، نه با چشم سر دیده‌ایم.

همان‌طور که حضرت علی علیه‌السلام فرمود: «دیده‌های ظاهر او را نمی‌بینم، اما دل‌ها به وسیله حقایق ایمان او را مشاهده می‌کنند.» دل و عقل، ابزار مشاهده‌اند، نه فقط چشم.

مثال دیگر: اگر شما ببینید زمین خشک است، می‌دانید باران نباریده است، بدون اینکه شاهد باران باشید. اگر خوراک شور است، می‌فهمید بدون اینکه فرآیند آشپزی را دیده باشید. همه این‌ها گواهی دادن به چیزی است که دیده نشده، اما واقعی و صادق است.

پس شهادتین، «أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلاّ الله» و «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ الله»، دقیقاً به همین معناست: ما با عقل، دل و تجربه‌ی ایمان، حقایق توحید و نبوت را درک کرده‌ایم و گواهی می‌دهیم.

شهادت ما درست و صادق است، همان‌طور که وقتی شما می‌گویید «این ساختمان ساخته شده است» یا «این غذا شور است» صادقانه سخن گفته‌اید.

در نهایت، شهادت یعنی «اقرار به حقیقتی که عقل و دل آن را درک کرده‌اند»، نه «دیدن با چشم». پس هیچ شبهه‌ای در صداقت و حقیقت آن وجود ندارد.

گردان‌های القسام، شاخه نظامی جنبش حماس با صدور بیانیه‌ای، از شهادت «رائد سعید سعد»، فرمانده بخش «ساخت تسلیحات و تجهیزات نظامی» خود خبر داد.

در بیانیه القسام آمده که تجاوزات و ترورهای اخیر رژیم صهیونیستی علیه فرماندهان مقاومت و مردم فلسطین، همه خطوط قرمز را پشت سر گذاشته است. در این بیانیه تأکید شده که حملات روزانه و مستمر به مناطق مختلف نوار غزه و ادامه سیاست ترور، بی‌اعتنایی آشکار به طرح‌ها و ابتکارهای سیاسی، از جمله «طرح ترامپ»، به شمار می‌آید.

القسام در این بیانیه، مسئولیت پیامدهای این اقدامات را متوجه آمریکا و میانجی‌گرها دانسته و اعلام کرده است که حق پاسخ به تجاوزات اشغالگران برای مقاومت محفوظ است و ملت فلسطین حق دارد با همه ابزارها از خود دفاع کند.

در بخش دیگری از این بیانیه آمده است که گردان‌های القسام، فرمانده جدیدی را برای انجام مأموریت‌های فرمانده شهید «ابومعاذ»، تعیین کرده است.

القسام با تأکید بر تداوم مسیر جهاد و مقاومت اعلام کرد که ترور فرماندهان نه‌تنها باعث توقف این مسیر نخواهد شد، بلکه عزم و اراده مقاومت را برای ادامه راهی که فرماندهان شهید با خون خود ترسیم کرده‌اند، راسخ‌تر می‌کند.

در پایان این بیانیه، گردان‌های القسام با اشاره به سابقه 38 ساله جنبش حماس در جهاد، ایثار و فداکاری، تأکید کرد که این جنبش همچنان به دفاع از ملت، سرزمین فلسطین و مسجدالاقصی ادامه خواهد داد و این حرکت متوقف نخواهد شد.

ررسی‌ها نشان می‌دهد چند خوراکی پرمصرف روزانه، بیش از آنچه تصور می‌شود حاوی قند هستند.

ماست‌ طعم‌دار

کارشناسان هشدار می‌دهند ماست‌ طعم‌دار با وجودی که ظاهرا سالم به نظر می‌رسند، می‌تواند سرشار از قند باشند به‌ طوری که یک بسته از این نوع ماست‌ها گاهی به اندازه یک شکلات، شکر دارد. مثلا یک ماست میوه‌ای معمولی حدود ۲۰ گرم قند دارد که معادل نیمی از مقدار توصیه‌شده برای یک روز است. به گفته متخصصان، پوره یا شربت میوه موجود در این محصولات نه‌تنها جایگزین میوه تازه نیست بلکه باعث افزایش شکر افزوده در رژیم غذایی می‌شود. آن‌ها توصیه می‌کنند برای انتخابی سالم‌تر به سراغ ماست ساده بروید و خودتان میوه تازه به آن اضافه کنید.

سس سالاد

مطالعات نشان می‌دهد بسیاری از سس‌ سالادهای آماده به‌ویژه انواع خامه‌ای و میوه‌ای، مقدار قابل‌توجهی قند دارند؛ حتی نمونه‌هایی که با برچسب «سبک» یا «بدون چربی» عرضه می‌شوند. طبق گزارش منتشرشده در مجله آکادمی تغذیه و رژیم‌شناسی، تولیدکنندگان برای بهبود طعم و بافت این محصولات به آن‌ها شکر اضافه می‌کنند. افرادی که سالاد را به‌عنوان یک وعده سالم انتخاب می‌کنند در صورت استفاده از این سس‌ها، عملا مزایای آن را از بین می‌برند. از این رو خواندن دقیق برچسب ارزش غذایی یا تهیه سس خانگی با موادی چون روغن زیتون، سرکه و سبزیجات معطر بهترین راه برای پرهیز از مصرف قند پنهان در سس‌های آماده است.

میوه خشک

آزمایش‌ها نشان می‌دهد میوه‌های خشک که اغلب به‌عنوان میان‌وعده‌ای سالم شناخته می‌شوند در بسیاری از موارد سرشار از قند هستند چرا که فرایند خشک‌ کردن، قند طبیعی میوه را غلیظ می‌کند و برخی تولیدکنندگان نیز برای افزایش طعم، شکر به آن‌ها می‌افزایند. مصرف بی‌رویه این خوراکی می‌تواند به‌اندازه آب‌نبات برای سلامتی مضر باشد.

غلات صبحانه

گزارش‌ها نشان می‌دهد بسیاری از غلات صبحانه تجاری، حتی آن‌هایی که با عنوان «سالم» یا «سبوس‌دار» عرضه می‌شوند قند زیادی دارند. به‌طوری که یک وعده آن‌ها می‌تواند به‌اندازه یک قوطی نوشابه قند داشته باشد.

کارشناسان تغذیه هشدار می‌دهند این محصولات به‌دلیل استفاده از غلات تصفیه‌شده، علاوه بر قند زیاد موجب افزایش سریع قند خون نیز می‌شوند. به گفته آنان، تبلیغات فریبنده با شعارهایی مانند «غنی‌شده با ویتامین‌ها» باعث می‌شود مصرف‌کنندگان از توجه به میزان واقعی قند موجود در این محصولات غافل شوند. متخصصان توصیه می‌کنند برای حفظ تعادل در تغذیه روزانه به سراغ غلات پرفیبر و کم‌شکر یا جو دوسر با افزودنی‌های طبیعی بروید و برچسب مواد تشکیل‌دهنده را با دقت بررسی کنید.

سوپ‌ آماده

مطالعات نشان می‌دهد سوپ‌های آماده به‌ویژه سوپ‌ گوجه‌فرنگی یا خامه‌ای، اغلب حاوی مقدار قابل‌توجهی شکر هستند در حالی‌ که طعم شیرین آن‌ها به دلیل وجود نمک و طعم‌دهنده‌ها، کمتر احساس می‌شود.

به گزارش انتشارات سلامت هاروارد، تولیدکنندگان برای بهبود طعم و افزایش ماندگاری این محصولات شکر به آن‌ها اضافه می‌کنند و مصرف‌کنندگانی که به‌دنبال انتخابی سریع و مغذی‌ هستند، ناخواسته ممکن است قند زیادی دریافت کنند. انتخاب سوپ‌های «کم‌نمک» یا تهیه سوپ خانگی بهترین راه برای کاهش مصرف قند و بهره‌مندی از فواید واقعی سبزیجات و فیبر است.

میان‌وعده‌های پروتئینی

کارشناسان تغذیه هشدار می‌دهند بسیاری از میان‌وعده‌های پروتئینی (پروتئین بار) که به‌عنوان میان‌وعده‌ای سالم تبلیغ می‌شوند در واقع می‌توانند به‌اندازه یک شکلات معمولی قند داشته باشند. بررسی‌ها نشان می‌دهد تولیدکنندگان برای افزایش جذابیت این محصولات با وجود تامین پروتئین، مقدار بالایی شکر به آن‌ها اضافه می‌کنند و مصرف مداوم آن‌ها به‌عنوان میان‌وعده یا جایگزین وعده غذایی می‌تواند میزان دریافت قند روزانه را به‌ مقدار قابل‌توجهی افزایش دهد. بنابراین در هنگام خرید، برچسب ترکیبات را به‌دقت بخوانید و محصولاتی را که با شیرین‌کننده‌های طبیعی یا شکر پایین تهیه شده‌اند انتخاب کنید.

چای سرد آماده

تحقیقات نشان می‌دهد چای سردهای آماده که معمولا به صورت بطری‌شده به فروش می‌رسند با وجود شهرت به‌عنوان جایگزینی سالم برای نوشابه در بسیاری موارد حاوی مقدار بالایی قند هستند و برخی نمونه‌ها حتی نسبت به نوشابه‌های شیرین، شکر بیشتری دارند.

طبق مطالعه‌ منتشرشده در مجله آمریکایی تغذیه بالینی، نوشیدنی‌های شیرین‌شده از جمله چای سرد صنعتی یکی از اصلی‌ترین منابع شکر افزوده در رژیم غذایی محسوب می‌شوند.

سس اسپاگتی

کارشناسان تغذیه هشدار می‌دهند بسیاری از سس‌های پاستای تجاری به‌ویژه انواعی که پایه گوجه‌فرنگی دارند، مقداری قند پنهان دارند، حتی اگر طعم شیرینی در آن‌ها احساس نشود.

به گفته متخصصان، تولیدکنندگان برای متعادل کردن اسیدیته گوجه‌فرنگی و افزایش ماندگاری محصول به این سس‌ها شکر اضافه می‌کنند. این موضوع به‌ویژه برای افرادی که پاستا، بخش ثابتی از رژیم غذایی‌شان است می‌تواند به دریافت ناخواسته شکر منجر شود. توصیه کارشناسان آن است که مصرف‌کنندگان با دقت برچسب ترکیبات را بررسی و در صورت امکان از سس‌های بدون شکر افزوده یا سس خانگی استفاده کنند.

سس قرمز یا کچاپ

بررسی‌ها نشان می‌دهد سس کچاپ (قرمز)، یکی از پرمصرف‌ترین چاشنی‌ها در وعده‌های غذایی، قند بسیار بالایی دارد. به‌ طوری که هر قاشق غذاخوری آن می‌تواند معادل یک قاشق چای‌خوری شکر داشته باشد.

کارشناسان تغذیه تاکید می‌کنند قند در این محصول علاوه بر تقویت طعم، نقش نگهدارنده را ایفا می‌کند. به گفته آنان، کاهش مصرف کچاپ یا استفاده از نسخه‌های کم‌شکر و جایگزینی آن با چاشنی‌هایی مانند خردل یا سس‌های سرکه‌ای، راهکاری مناسب برای کنترل مصرف قند در رژیم غذایی است.

جو دوسر طعم‌دار

جو دوسر طعم‌دار که به‌عنوان صبحانه‌ای سریع و سالم تبلیغ می‌شوند هم می‌توانند به‌اندازه یک شکلات، شکر داشته باشند. بررسی‌ها نشان می‌دهد قند افزوده در این محصولات مزایای اصلی جودوسر را خنثی می‌کند. متخصصان توصیه می‌کنند مصرف‌کنندگان به جای استفاده از این محصولات، جودوسر ساده تهیه و آن را با میوه تازه یا ادویه‌های طبیعی، طعم‌دار کنند.

کره‌ مغزها

بسیاری از انواع کره‌ مغزها که به صورت تجاری تولید می‌شوند با وجود ظاهر سالم به دلیل شکر افزوده می‌توانند به یکی از منابع قند پنهان در رژیم غذایی تبدیل شوند. برای طعم‌دهی و افزایش ماندگاری به این محصولات، مقدار قابل‌توجهی شکر اضافه می‌شود که سلامت مصرف‌کنندگان را تهدید می‌کند. لذا برای بهره‌مندی از فواید واقعی این خوراکی به سراغ نمونه‌های طبیعی و بدون شکر بروید یا کره مغزها را در خانه تهیه کنید.

سالاد کلم آماده

گزارش‌ها نشان می‌دهد سالاد کلم که به‌عنوان یک دورچین محبوب کنار غذاهای کباب‌شده و ساندویچ‌ها سرو می‌شود به دلیل قند افزوده در سس خامه‌ای‌ آن، کمتر از آنچه به نظر می‌رسد، سالم است. شکر برای متعادل کردن اسیدیته سرکه و بهبود طعم به این سس‌ها اضافه می‌شود اما همین موضوع ارزش غذایی سالاد کلم را کاهش می‌دهد.