emamian

emamian

جمعه, 14 آذر 1399 12:56

از مرگ تا قيامت

مقدّمه

ما با دانش محدودى كه داريم نمى‌توانيم به كُنْه آخرت و مطلق عالم غيب، پى ببريم و بايد تنها به يك سلسله شناختهاى كلّى كه از براهين عقلى به دست مى‌آيد و اوصافى كه به وسيله وحى، معرّفى شده است، بسنده كنيم. اينك به ذكر اوصافى كه از قرآن كريم به دست مى‌آيد مى‌پردازيم:

البته ممكن است بعضى از الفاظ كه در وصف عالم آخرت به كار مى‌رود الفاظ متشابهى باشد و تصوّرى كه از شنيدن آنها به ذهن ما مى‌آيد، دقيقاً مطابق با مصداق واقعى نباشد، و اين، نه به خاطر قصور بيان است بلكه به خاطر قصور فهم ماست و گرنه، ترديدى نيست كه با توجه به ساختار ذهنى ما بهترين الفاظى كه مى‌تواند نمايشگرِ آن حقايق باشد همان است كه قرآن كريم، انتخاب كرده است.چون بيانات قرآن شامل مقدّمات آخرت نيز مى‌شود از اينرو، سخن را از مرگ انسان، آغاز مى‌كنيم:

همه انسانها خواهند مُرد

قرآن مجيد تأكيد مى‌فرمايد كه همه انسانها (بلكه همه جانداران) خواهند مرد و در اين عالم، هيچ كس جاودانه نخواهد زيست:«كُلُّ مَنْ عَلَيْها فان۱؛هر كس روى زمين هست فانى مى‌شود».

«كُلُّ نَفْس ذائِقَةُ الْمَوْت۲؛هر كسى مرگ را خواهد چشيد».

و خطاب به پيامبر اكرم (ص) مى‌فرمايد:«إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ۳؛تحقيقاً تو خواهى مُرد و ايشان (هم) خواهند مُرد».

«وَ ما جَعَلْنا لِبَشَر مِنْ قَبْلِكَ الْخُلْدَ أَ فَإِنْ مِتَّ فَهُمُ الْخالِدُونَ۴؛پيش از تو براى هيچ انسانى، جاودانگى قرار نداديم، پس آيا در صورتى كه تو مُردى ايشان جاودان خواهند بود؟!»

بنابراين مى‌توان مردن را يك قانون كلّى و استثناءناپذير براى همه جاندارانِ جهان دانست.

گيرنده جان‌ها

قرآن كريم از يك سو، گرفتن جان را به خداى متعال، نسبت مى‌دهد در آنجا كه مى‌فرمايد:«اللّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها۵؛خدا جانها را هنگام مرگشان مى‌گيرد».

از سوى ديگر، ملك الموت را مأمور قبض روح، معرفى مى‌كند:«قُلْ يَتَوَفّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ۶؛ بگو شما را فرشته مرگ كه بر شما گمارده شده است مى‌گيرد».

در جاى ديگر، گرفتن جان را به فرشتگان و فرستادگان خدا اِستناد مى‌دهد:«حَتّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا۷؛تا هنگامى كه مرگ يكى از شما فرا رسد فرستادگان ما (جان) او را مى‌گيرند».

بديهى است هنگامى كه فاعلى كار خود را به وسيله فاعل ديگرى انجام دهد نسبت كار به هر دو، صحيح است و اگر فاعل دوم هم واسطه‌اى در انجام كار داشته باشد مى‌توان كار را به فاعل سوم هم نسبت داد. و چون خداى متعال، گرفتن جانها را به وسيله ملك الموت انجام مى‌دهد و او نيز به وسيله فرشتگانى كه تحت فرمانش هستند هر سه نسبت، صحيح است.

آسان يا سخت گرفتن جان

از قرآن مجيد، استفاده مى‌شود كه گماشتگان الهى، جان همه مردم را يكسان نمى‌گيرند بلكه بعضى را به راحتى و احترام، و بعضى ديگر را با خشونت و اهانت، قبض مى‌كنند. از جمله در مورد مؤمنان مى‌فرمايد:

«الَّذِينَ تَتَوَفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ۸؛كسانى كه فرشتگان جانشان را با خوشى مى‌گيرند و به ايشان سلام (و احترام) مى‌كنند».

و درباره كافران مى‌فرمايد:«وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ... ۹؛ هنگامى كه فرشتگان، روح كافران را مى‌گيرند به روى و پشت آنها مى‌زنند...»

شايد بتوان گفت كه ميان افراد مؤمن و افراد كافر هم به حسب درجات ايمان و كفرشان تفاوت هايى در آسان يا سخت جان كندن، وجود دارد.

عدم قبول ايمان و توبه در حال مرگ

هنگامى كه مرگ كافران و گنهكاران فرا مى‌رسد و ديگر از زندگى در دنيا نوميد مى‌شوند از گذشته خودشان پشيمان مى‌گردند و اظهار ايمان و توبه از گناهانشان مى‌كنند ولى هرگز چنين ايمان و توبه‌اى پذيرفته نخواهد شد. قرآن كريم در اين باره مى‌فرمايد: «يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً۱۰؛ روزى كه بعضى از آيات پروردگارت ظاهر شود ايمان كسى كه قبلا ايمان نياورده يا در حالِ ايمانش كار خيرى انجام نداده است سودى براى او نخواهد بخشيد.

«وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ... ۱۱؛ و توبه براى كسانى نيست كه كارهاى بد را انجام مى‌دهند تا هنگامى كه مرگ يكى از ايشان فرا رسد گويد: اكنون توبه كردم»! و از قول فرعون، نقل مى‌كند كه هنگامى كه مُشرف به غرق شد گفت:«آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِيلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ۱۲؛ ايمان آوردم به اينكه خدايى نيست به جز همان خدايى كه بنى اسرائيل به او ايمان آورده‌اند و من از اهل اسلامم». در پاسخ مى‌فرمايد:«آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَ كُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ۱۳؛آيا اكنون، در حالى كه قبلا عصيان كرده و از مفسدان بوده اى؟!»

آرزوى بازگشت به دنيا

همچنين قرآن كريم از كافران و تبهكاران، نقل مى‌كند كه هنگامى كه مرگشان فرا مى‌رسد يا عذاب هلاك كننده‌اى برايشان نازل مى‌شود، آرزو مى‌كنند كه‌اى كاش به دنيا برمى گشتيم و از اهل ايمان و كارهاى شايسته مى‌شديم، يا از خداى متعال در خواست مى‌كنند كه ما را به دنيا برگردان تا گذشته هايمان را جبران كنيم. ولى چنين آرزوها و درخواستهايى عملى نمى‌شود۱۴.

در بعضى از آيات، اضافه مى‌كند كه اگر برگردانده مى‌شدند به همان شيوه گذشته، ادامه مى‌دادند۱۵. و نيز در روز قيامت هم چنين آرزوها و درخواست هايى خواهند داشت كه به طريق اولى، جواب منفى خواهند شنيد:

«حَتّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ. لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلاّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ... ۱۶؛ تا آنگاه كه مرگ يكى از ايشان فرا رسد گويد: پروردگارا، مرا برگردان شايد كار شايسته‌اى در موردى كه ترك كرده‌ام انجام دهم. هرگز! اين سخنى است كه او مى‌گويد (و آرزويى است كه هرگز عملى نمى‌شود)».

«أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمحْسِنِينَ۱۷؛يا هنگامى كه عذاب را مى‌بيند گويد:‌اى كاش بازگشتى مى‌داشتيم تا از نيكوكاران شوم».

«... إِذْ وُقِفُوا عَلَى النّارِ فَقالُوا يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِ آياتِ رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ۱۸؛ هنگامى كه بر آتش دوزخ، عرضه مى‌شوند گويند:‌اى كاش بازگردانده مى‌شديم و (ديگر) آيات پروردگارمان را تكذيب نمى‌كرديم و از مؤمنان مى‌بوديم».

«... إِذِ الْمجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً إِنّا مُوقِنُونَ۱۹؛ هنگامى كه بزهكاران سرهاى خويش را نزد پروردگارشان فرو افكنده‌اند (و مى‌گويند:) پروردگارا (اكنون) ديديم و شنيديم، پس ما را برگردان تا كار شايسته‌اى انجام دهيم، اينك ما اهل يقين هستيم».

از اين آيات، به خوبى استفاده مى‌شود كه عالم آخرت، جاى انتخاب راه و عمل به تكاليف نيست و حتّى يقينى كه هنگام مرگ يا در عالم آخرت، حاصل مى‌شود تأثيرى در تكامل انسان ندارد و استحقاق پاداشى نمى‌آورد، از اينرو، كافران و گنهكاران، آرزو مى‌كنند كه به دنيا برگردنند تا اختياراً ايمان بياورند و كارهاى شايسته انجام دهند.

عالم برزخ

از آيات قرآن، استفاده مى‌شود كه انسان، بعد از مرگ و پيش از برپايىِ قيامت، دورانى را در عالم قبر و برزخ مى‌گذراند و كمابيش شادى و لذّت، يا اندوه و رنجى خواهد داشت. و در بسيارى از روايات آمده است كه مؤمنان گهنكار، در اين دوران، در اثر پاره‌اى رنجها و عذابها كه متناسب با گناهشان مى‌كشند تطهير مى‌شوند تا در عالم قيامت، سبك بار باشند.

نظر به اينكه آيات مربوط به عالم برزخ، نياز به بحثهاى تفسيرى دارد از اينرو، از بررسى آنها صرف نظر نموده تنها به ذكر يك آيه، بسنده مى‌كنيم كه مى‌فرمايد:

«وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُون۲۰؛و از پسِ آنان (بعد از مرگشان) برزخى است تا روزى كه برانگيخته شوند».

پی نوشتها:

۱. سوره مؤمنون، آيه ۱۰۰.

۱. سوره الرحمن، آيه ۲۶.

۲. سوره آل عمران: آيه ۱۸۵، سوره انبياء: آيه ۳۵.

۳. سوره زمر، آيه ۳۰.

۴. سوره انبياء، آيه ۳۴.

۵. سوره زمر، آيه ۴۲.

۶. سوره سجده، آيه ۱۱.

۷. سوره انعام، آيه ۶۱.

۸. سوره نحل، آيه ۳۲، و نيز رجوع كنيد به: سوره انعام، آيه ۹۳.

۹. سوره انفال، آيه ۵۰، و نيز رجوع كنيد به: سوره محمد، آيه ۲۷.

۱۰. سوره انعام، آيه ۵۰، و نيز رجوع كنيد به: سبأ / ۵۱-۵۳، غافر / ۸۵، سجده / ۲۹.

۱۱. سوره نساء، آيه ۱۸.

۱۲. سوره يونس، آيه ۹۰، ۹۱.

۱۳. سوره يونس، آيه ۹۰، ۹۱.

۱۴. بايد دانست كه قرآن كريم، بازگشت كسانى را نفى مى‌كند كه عمرى را با كفر و عصيان گذرانده و در حالِ مرگ، آرزوى بازگشت به دنيا و جبران گناهانش را دارند و نيز بازگشت از عالم قيامت به دنيا را مطلقاً نفى مى‌كنند و اين، به معناى هرگونه بازگشت به دنيا نيست زيرا چنانكه قبلا گفته شد كسانى بوده‌اند كه بعد از مرگ، دوباره در همين دنيا زنده شده‌اند و طبق عقيده شيعيان، بعد از ظهور حضرت ولى عصر (عج) نيز كسانى به دنيا رجعت خواهند كرد.

۱۵. سوره انعام، آيه ۲۷-۲۸.

۱۶. سوره مؤمنون، آيه ۹۹.

۱۷. سوره زمر، آيه ۵۸، و نيز رجوع كنيد به، سوره شعراء، آيه ۱۰۲.

۱۸. سوره انعام، آيه ۲۷-۲۸، و نيز رجوع كنيد به سوره اعراف، آيه ۵۳.

۱۹. سوره سجده، آيه ۱۲، و نيز رجوع كنيد به سوره فاطر، آيه ۳۷.

۲۰. مؤمنون، آیه ۱۰۰.

در مورد طریقه محاسبه ثواب در جهان آخرت باید متذكر شویم كه:

اولاً: وزن(۱) (مقدار) ثواب اعمال در روز قیامت تطبیق براعمال است ، به این معنا كه هر شخصی پاداش نیكش به مقدار حقی است كه عمل او مشتمل بر آن است، در نتیجه اگر اعمال شخصی به هیچ مقداری از حق مشتمل نباشد از عملش جز هلاكت و عقاب بهره و ثمره‌ای عایدش نمی‌شود.

ثانیاً: برای هر انسانی میزان‌های متعددی است كه هر كدام از عمل‌هایش با یكی از آنها سنجیده می‌شود ، و ‌میزان هر عملی همان مقدار حقی است كه عمل مشتمل بر آن است، مثلاً حق در نمازش، نماز واقعی و جامع همه اجزاء و شرایط است، و حق در زكاتش، زكات جامع شرایط است، خلاصه، حق در نماز، غیر حق در روزه و زكات و حج و امثال آن است. (ترجمه تفسیر المیزان، ج ۸، ص ۱۰ الی ۱۵، با تلخیص).

آن چه كه از روایات هم برداشت می‌شود، محاسبه ثواب در جهان آخرت بستگی به عواملی دارد:

۱. كیفیت عمل:یك وقت عمل خیر از شخصی صادر می‌شود كه از نظر ایمان، شناخت، آگاهی و اخلاص در سطح بالایی قرار دارد، بدون شك چنین عملی از ارزش بسیار والایی برخوردار است. و گاه از شخصی كه از نظر علم و آگاهی و اخلاص در سطح پایین تری قرار دارد، عملی سر می‌زند، طبیعی است كه چنین عملی از ارزش و ثواب پایین‌تری برخوردار می‌باشد.

از حضرت رسول ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل می‌كنند: هنگامی كه حج گذار با رحل و توشه پاكیزه از خانه بیرون رود و پا در ركاب نهد، پس اللهم لبیك سر دهد، منادی از آسمان ندا دهد كه لبیك، سعدیك، زاد و توشه تو حلال و مركبت نیز حلال و حجت مقبول است، و وزر و وبالی بر تو نیست. و آن گاه كه با زاد و توشه آلوده به حرام خارج گردد و پای در ركاب گذارد، و ندای لبیك، سر دهد، منادی از آسمان بانگ برآورد كه لا لبیك و لا سعدیك زاد، و توشه‌ات حرام و حجت مایه وزر و وبال است، نه مقبول حق.(۲)

محمد بن حمران از امام صادق ـ علیه السّلام ـ روایت كرده كه فرمود: هر كس با اخلاص بگوید: (لا اله الا الله)، داخل بهشت خواهد شد. و اخلاص در كلمة توحید به این است كه شهادت دادن به یگانگی پروردگار، او را از معاصی باز دارد.(۳)

۲. زمان عملزمان عمل از نظر ارزش دادن به عمل نیز مؤثر است، مثلاً اذكار و اورادی را شخص در شب و روز جمعه یا شب و روز عرفه و نماز اوّل وقت و امثال آن می‌خواند، با همان اذكار در دیگر شبها و ورزها و نماز غیر اول وقت، از نظر ثواب برابری ندارد، زیرا در روایات برای دعا و عبادات زمانهای یاد شده، ثواب های مضاعف ذكر شده است.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ می‌فرماید:

برتری نماز در اوّل وقت، مانند برتری آخرت بر دنیاست.(۴)

۳. مكان عمل:مكان عمل نیز به عبادت ارزش مضاعف می‌بخشد.

حضرت رسول اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌فرماید: ثواب نماز در مسجد من مانند ثواب هزار نماز در غیر این مسجد است، مگر مسجد الحرام، زیرا ثواب نماز در مسجد الحرام معادل ثواب هزار نماز در مسجد من است.(۵)

۴. ولایت:در روایات بسیار ـ در حد تواتر ـ نقل شده كه هر كس ولایت اولیاء خدا و امامت و رهبری حضرت علی ـ علیه السّلام ـ و امامان بر حق را نپذیرد، عبادت او ـ هر چند با تمام شرایط و مستحبات باشد ـ قبول نمی‌گردد.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ به یكی از اصحابش به نام میسر فرمود: احترام كدام مكانی از همه بیشتر است؟ میسر: خدا و رسول و فرزندانش بهتر می‌دانند.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ : ای میسر! بین حجر الاسود و مقام ابراهیم (در كنار كعبه) باغی از باغ‌های بهشت است، و بین قبر رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ و مقبره باغی از باغ‌های بهشت است، سوگند به خدا اگر خداوند به بنده‌ای از بندگانش هزار سال عمر بدهد و او در این دو مكان مقدس، هزار سال خدا را عبادت كند، آنگاه مظلومانه در بسترش كشته شود، ولی خدا را بدون ولایت ما، قبول امامت ما، ملاقات نماید، بر خدا سزاوار امت كه او را با صورت در آتش دوزخ واژگون سازد.(۶)

۵. كمیت عمل:هر چند میزان اعمال خیر بیشتر باشد اجر و ثواب بیشتری در قیامت برای او محاسبه می‌شود.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ می‌فرماید: هر كس دو بار به مكه معظمه مشرف شود و اعمال حج را بجا آورد، تا زنده است در خیر و سعادت می‌باشد.(۷)

لفظ ثواب در قرآندر چند آیه از آیات قرآن مجید لفظ ثواب ذكر شده است:

وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ كِتاباً مُؤَجَّلاً وَ مَنْ یرِدْ ثَوابَ الدُّنْیا نُؤْتِهِ مِنْها وَ مَنْ یرِدْ ثَوابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها وَ سَنَجْزِی الشَّاكِرِینَ(۸)

ترجمه: سعی و كوشش انسان هیچ گاه ضایع نمی‌شود، اگر هدف كسی تنها نتیجه‌های مادی و دنیوی باشد و همانند بعضی از رزمندگان احد تنها به خاطر غنیمت تلاش كند، بالاخره‌ بهره‌ای از آن بدست می‌آورد، امّا اگر هدف عالی‌تر بود و كوشش‌ها در مسیر حیات جاویدان و فضایل انسانی به كار افتاد، باز به هدف خواهد رسید. بنابراین حالا كه رسیدن به دنیا یا آخرت هر دو نیازمند به كوشش است، پس چرا انسان سرمایه‌های وجودی خود را در مسیر دوّم كه یك مسیر عالی و پایدار است، به كار نیندازد؟

مَنْ كانَ یرِیدُ ثَوابَ الدُّنْیا فَعِنْدَ اللَّهِ ثَوابُ الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ وَ كانَ اللَّهُ سَمِیعاً بَصِیراً(۹)

كسی كه از زندگی پاداش دنیوی را بخواهد، باید بداند پاداش دنیا و آخرت هر دو نزد خداست، شنوا و بینا بودن صفت خداست. مراد از ثواب دنیا و آخرت، سعادت دنیا و آخرت با هم باشد و آن، هم نزد خداست، پس بندة خدا باید به درگاه او تقرب بجوید، حتی آن هم كه سعادت دنیا و پاداش مادی را در نظر دارد، باید از خدای تعالی بخواهد. چون سعادت دنیا و آخرت از غیر مسیر تقوا برای انسان حاصل نمی‌شود، و تقوی هم جز از طریق عمل به احكام دین برای او حاصل نمی‌گردد، پس این نیست مگر، سعادت حقیقی بشر و با این حال دیگر چگونه تصور دارد كه كسی جز از طریق خداوندی به ثواب و پاداشی برسد؟ با این كه تنها او سمیع و بصیر است، از حاجت خلق با خبر و بینا و دعای آن را شنوا است.(۱۰)

بعضی از ‌آیات كه كلمه ثواب در آنها ذكر شده است:

آل عمران : ۱۴۸ و ۱۴۹. كهف : ۳۱ و ۴۴ و ۴۶. مریم : ۷۶. قصص : ۸۰. مطففین : ۳۶.

پی نوشتها

۱. اعراف:۸: و وزن کردن، در آن روز حق است. کسانی که میزان های آن ها سنگین است، همان رستگارانند.

۲. الحج فی السنة، تحقیق معاونیة شؤون التعلیم و البحوث الاسلامیه فی الحج، نشر اداری، چاپ اول، محرم ۱۴۱۷ هـ .ق، ناشر المشعر، ص ۴۲.

۳. صدوق. ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ترجمه علی اکبر غفاری، تهران، انتشارات صدوق، چاپ دهم، ۱۳۶۷، ص ۱۹.

۴. محمدی اشتهاردی، محمد. نماز از دیدگاه قرآن و عترت، ناشر انتشارات نبوی، چاپ چهارم، چاپ نهضت، تابستان ۱۳۷۵.

۵. حر عاملی، محمد، وسائل الشیعه، قم، آل البیت، ۱۴۰۹ هـ ق، ج۵، ص ۲۸۰، حدیث ۶۵۴۸.

۶. همان، ج۱، ص ۱۲۳، باب ۱۲.

۷. حر عاملی، محمد. وسائل الشیعه، قم، ال البیت، ۱۴۰۹ هـ ق، ج۱۱، ص ۱۲۹.

۸. آل عمران: ۱۴۵.

۹. نساء: ۱۳۴.

۱۰. طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی، قم، جامعه مدرسین، ج۵، ص ۱۶۹.

آیات و روایات دال بر حقانیت مذهب اهل بیت

شیعه و سنی دو فرقه ای اسلامی هستند كه مشتركات فراوانی در اصول و فروع دین دارند اما نقطه افتراق اساسی شیعه و سنی مساله امامت است كه منشاء خیلی از اختلافات دیگر شده است.

در مساله امامت اختلاف هم در اصل قضیه است كه اهل سنت آن را از فروع دین و شیعه از اصول دین می شمارند و هم در امور متفرع بر آن اختلاف وجود دارد از قبیل ضرورت وجود امام، عصمت امام و تنصیصی بودن مقام امامت و انحصار ائمه ـ علیهم السلام ـ در دوازده نفر.(۱)

مقام امامت به اعتقاد شیعه مقام جانشینی پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در توضیح، تبیین، بیان، حفظ، اجرای قوانین ا لهی و تربیت نفوس می باشد. زیرا امام به اعتقاد شیعه به جز وحی همه مقامات پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ را دارا است و همان ادله ای كه بعثت انبیاء را ا لزامی می كند اصل امامت را نیز مستدل می نماید. و به عقیده ی شیعه جز مقام عصمت به آن نائل نمی شود زیرا قرآن از امامت به عهد ا لهی یاد می كند كه ابراهیم خلیل ـ علیه ا لسلام ـ بعد از امتحانات و بعد از طی مقام نبوت، رسالت و خلّت به آن منصب می رسد.(۲) و لذا خداوند چون كه معصومین را می شناسد آنان را برای امت معرفی نموده است.

اما اهل سنت امامت بعد از پیغمبر را صرف یك مسئولیت ظاهری در حد ریاست حكومت دینی از فروع دین می دانند و معتقدند مسا له جانشینی پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ یك امر انتخابی و واگذار شده به مردم است.(۳)

آیاتی از قرآن كه دلیل حقانیت دعوای تشیع یعنی اثبات امامت است فراوان است كه به برخی از آنها اشاره می شود:

الف) آیه اطاعت:یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الأَمْرِ مِنكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَی اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْیوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَیرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلاً. ای كسانی كه ایمان آورده اید! اطاعت كنید خدا را، و اطاعت كنید پیامبر و اولی الامر از خودتان را....(۴)

به طور اطلاق در این آیه خدا به اطاعت از خود و رسول و اولی الامر دستور داده و اطاعت از اولی الامر و اطاعت از خدا و رسول بدون قید و شرطی در كنار هم قرار گرفته و معلوم می شود اطاعت از اولی الامر با اطاعت از خدا و رسول خدا تفاوت ندارد و لازمه موافقت اوامر و نواهی اولی الامر با اوامر و نواهی خدا و رسول، آن است كه آنها از خطا و گناه باید معصوم باشند. و گرنه لازم می آید خدا به اطاعت از كسانی امر كرده باشد كه مصون از گناه نیستند و چنین فرمان مطلق از خدای حكیم عقلاً قبیح و منكر است. زیرا مستلزم عصیان خالق و اطاعت مخلوق است و چنین اطاعتی مطابق احادیث رسیده از پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ جایز نیست.(۵)

و لذا كسانی دیگری كه اطاعت آنها لازم است مثل وا لدین با این كه اطاعت آنها در حدّ اهمیت اطاعت از اولی الامر نیست همواره محدود به حدودی است و مقید به این است كه از اطاعت آنان معصیت خدا لازم نیاید.(۶)

از آن چه گفته شد نتیجه می گیریم كه اولی الامر باید افراد معصوم و معینی باشند و خدا باید آنان را معرفی كرده باشد زیرا درك عصمت از حیطه عقل خارج است و معقول نیست خدا از یك طرف امر به اطاعت بدون چون و چرا از اولی الامر بكند و از طرفی تعریف آنها را به مردمی واگذار كرده باشد كه معصوم را نمی شناسند چون چنین فرمانی تكلیف به امر غیر مقدور است.

فخر رازی از علمای برجسته اهل سنت با اذعان به این كه لازمه امر به اطاعت مطلقه از اولی الامر عصمت آنها است، ضرورت عصمت آنان را پذیرفته و می گوید: اگر امام معصوم نباشد تضاد در حكم ا لهی لازم می آید زیرا از یك طرف اطاعت آنها را واجب كرده و از طرفی دیگر آن جا كه آنان به خطا فرمان می دهند ارتكاب آن عمل ممنوع است. لكن فخر رازی به بهانه این كه شخص معصوم در میان امت قابل تشخیص نمی باشد و نیز به دلیل این كه پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ فرموده است: «امت من هرگز به خطا اتفاق نمی كند»، اهل حل و عقد را مصداق اولی الامر قرار داده و رأی آنها را معصوم پنداشته است.(۷)

به فخر رازی و كسانی دیگری كه به این مطلب قائلند باید گفت اولاً هیچ گاه اجماع امت به عنوان اهل حل و عقد در میان مسلمانان تحقق پیدا نكرده است. ثانیاً با فرض تحقق، به علت عدم معصوم بودن افراد حل و عقد ممكن نیست، با جمع شدن آنان وصف عصمت برای این جمع به وجود آید. ثا لثاً امت اسلامی در مسا له امامت و حكومت از شخص خلیفه پیروی می كند نه از شورای حل و عقد زیرا در خارج اولی الامر فقط یك نفر بوده است و شورای حل و عقد هیچ گاه خلافت را به عهده نداشته است.

رابعاً مضمون كلام پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ این نیست كه رأی هیأت حاكمه به خطا نمی رود زیرا گذشته و حال، شهادت به خطای رأی نمایندگان امت می دهد بلكه معنای حدیث این است كه امت بر خطا اجماع نمی كند و هیچ گاه وضعیت به حدی نمی رسد كه حتی یك نفر هم از حق پیروی نكند، هر چند آن یك نفر معصوم باشد و هیچ دلیلی بر این وجود ندارد كه كلمه «امت» به اهل حل و عقد معنی شود.(۸)

خامساً راه شناخت فرمانروایان مفترض الطاعه، قرآن و روایاتی است كه در منابع معتبر اهل سنت نیز آمده است. آیات ولایت، مودت، تطهیر، مباهله و آیه تبلیغ و روایات وارده در تفسیر آنها و نیز روایات ثقلین، منزلت، غدیر، سفینه و اولی الامر را معرفی نموده است و روایاتی مربوط به آیه اطاعت به این مضمون كه اولی الامر كیانند زیاد است در اینجا به سه نمونه اكتفا می كنیم:

۱. سلیمان حنفی نقل نموده كه از امام علی ـ علیه السلام ـ سئوال شد : كوچك ترین امری كه موجب گمراهی انسان می شود چیست؟ حضرت فرمود: «نشناختن ولی الله مفترض الطاعه كه حجت خدا و شاهد بر خلق است و خدا به اطاعت او دستور داده است». وقتی سائل از حضرت درخواست توضیح بیشتری می كند می فرماید: «منظور كسانی است كه خدا در قرآن آنها را قرین خود و رسولش قرار داده و فرموده است: (ای مؤمنان، خدا و رسول و اولی الامر را اطاعت كنید)». و سپس ادامه می دهد: منظور از اولی الامر كسانی است كه پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در مواضع متعدد و حتی در خطبه ای كه هنگام رحلت خود آنها را معرفی نموده و فرموده است: دو چیز نفیس را میان شما می گذارم یكی كتاب الله و دیگری عترت و اهل بیتم ـ علیهم السلام ـ ».(۹)

۲. و نیز در تفسیر همین آیه از پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل شده كه حضرت اسامی دوازده امام را به ترتیب برده و آنها را معرفی كرده است.(۱۰)

۳ـ جابر بن عبدالله انصاری می گوید: وقتی آیه «اولوالامر» نازل شد از پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ پرسیدم مراد چه كسانی هستند؟ فرمود: «آنهایی كه خدا اطاعت شان را قرین اطاعت خود و رسولش قرار داده و آنها خلفاء من و ائمه مسلمین بعد از من هستند، اول آنها علی ـ علیه السلام ـ است بعد امام حسن ـ علیه السلام ـ و بعد...».(۱۱)

ب) آیه تطهیر:إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنكُمُ ا لرِّجْسَ أَهْلَ ا لْبَیتِ وَیطَهِّرَكُمْ تَطْهِیرًا. «همانا خدا می خواهد كه هر گونه رجس و پلیدی را از شما اهل بیت دور كند و شما را پاك و طاهر قرار دهد».(۱۲)

آیه دلالت بر عصمت اهل بیت ـ علیهم السلام ـ دارد زیرا زدودن هر نوع رجس و پلیدی شامل گناهان صغیره و كبیره می شود به خصوص كه تطهیر به اراده تكوینی خداست.

اما به بهانه این كه جملات قبل و بعد آیه تطهیر مربوط زنان پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ است نمی توان گفت مراد از «اهل بیت» زن های حضرت است. زیرا اولاً برگرداندن ضمیر مردان (عنكم = از شما) به زنان صحیح نیست.

ثانیاً روایات فراوانی از طریق فریقین وارد شده كه این آیه اختصاص به پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و علی ـ علیه السلام ـ و فاطمه ـ علیها السلام ـ و حسن و حسین ـ علیهم السلام ـ دارد و احدی در این فضیلت با آنان شركت ندارد. در بعضی از این روایات آمده كه پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ فاطمه و علی و حسن و حسین ـ علیهم السلام ـ را زیر عبا جمع كرد و فرمود: «خدایا اینها خاندان من هستند رجس و پلیدی را از آنها دور كن». در این هنگام آیه تطهیر نازل شد. فخر رازی می گوید در صحت این روایت جای مناقشه نیست زیرا مورد اتفاق علمای تفسیر و حدیث است.(۱۳)

سیوطی در حدود ۱۸ روایت ذكر نموده است كه دلالت بر نزول آیه تطهیر در شأن پنج تن دارند و در دسته ای از آنها خود زنان پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و پیشاپیش آنها ام سلمه و عایشه اعتراف نموده اند به این كه آیه ویژه پنج تن است و خودشان از جمله اهل بیت ـ علیهم ا لسلام ـ نیستند.(۱۴)

ثا لثاً پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ پیشاپیش زمینه ی هر گونه شبهه را از بین برده زیرا می دانسته كه ممكن است مسلمان ها قرآن را بخوانند و «اهل بیت» را بر طبق آیات ما قبل و ما بعد این آیه حمل كنند همان آیاتی كه به بانوان پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ هشدار می دهد و لذا پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ برای آموزش مردم طبق برخی از روایات تا نه ماه پس از نزول آیه تطهیر پیش از اقامه نماز صبح همواره از در خانه علی ـ علیه ا لسلام ـ و فاطمه ـ علیها السلام ـ و حسنین ـ علیهم السلام ـ ردّ می شد و صدا می زد كه: «الصلوة یا اهل البیت» و آن گاه آیه تطهیر را تلاوت می نمود.(۱۵)

ج) آیه ولایت:إِنَّمَا وَلِیكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُواْ الَّذِینَ یقِیمُونَ الصَّلاَةَ وَیؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ. «كلمه «إنّما» دلالت می كند كه ولایت در این آیه منحصراً برای خدا و رسول و آن كسانی است كه ایمان آوردند آنان كه به پای می دارند نماز را و می دهند زكات را و حال آن كه در ركوع باشند».(۱۶)

فخر رازی نقل می كند كه ابوذر گفت: نماز ظهر را با رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در مسجد خواندم، سائلی سئوا لی كرد و كسی به او چیزی نداد و علی ـ علیه السلام ـ در حال ركوع بود اشاره كرد به سائل كه انگشتر حضرت را بگیرد...

آن گاه پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ دعا كرد و گفت «خدایا برادرم موسی از تو شرح صدر خواست... اجابت كردی بارا لها به من هم شرح صدر بده و كارم را آسان كن و برای من وزیری از اهلم قرار بده». كلمه حضرت تمام نشده بود كه خدا این آیه را نازل كرد.(۱۷)

نزول آیه بعد از دعای حضرت پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ اجابت آن است به این كه هر مقامی كه هارون نسبت به موسی داشت، همان مقام را خدا به علی ـ علیه السلام ـ نسبت به پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ عطا كرده است. همان طوری كه هارون خلیفه بلافصل موسی ـ علیه السلام ـ بود علی ـ علیه السلام ـ نیز خلیفه پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ است و حدیث منزلت نیز شاهد بر این مطلب است.

از سنت احادیث فراوانی را شیعه و سنی نقل كرده اند كه جایگاه اهل بیت ـ علیهم السلام ـ را در مسا له خلافت پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ مشخص می نماید. به بعضی از آنها اشاره می كنیم:

 

الف) حدیث ثقلین:این حدیث كه به مناسبت های مختلف و در جاهای مختلف از وجود مبارك پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ صادر شده یك حدیث نیست كه راویان متعدد داشته باشد بلكه چندین روایت است و در هر مناسبتی كه بیان شده ناقلان متعدد آن را به طور مستقیم از پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل كرده اند به طوری كه جای تردیدی در صدور هیچ یكی از آنها از پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ باقی نمی گذارد.(۱۸)

بعلاوه منابع معتبر شیعه، و سنی این احادیث را ضبط كرده(۱۹) وما این حدیث را از مستدرك حاكم نیشابوری می آوریم ایشان می گوید كه این حدیث طبق شرط بخاری و مسلم صحیح و سند متصل به پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ دارد و راویان آن معتبر و بیش از بیست نفر آن را به طور مستقیم از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ روایت كرده است و بنابر نقل زید بن ارقم پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ اینگونه می فرماید: «كأنی قد دعیت فاجبت إنی قد تركت فیكم ا لثقلین احدهما اكبر من الآخر كتاب الله تعا لی و عترتی فانظروا كیف تخلفونی فیهما فانهما لن یتفرقاً حتی یردا علی ا لحوض.. من به زودی از میان شما می روم و دعوت حق را لبیك می گویم. دو چیز گرانبها كه یكی بزرگتر از دیگری است در میان شما می گذارم كتاب خدای بزرگ و عترتم پس بنگرید چگونه پس از من با این دو رفتار می كنید همانا آن دو از همدیگر جدا نمی شود تا بر من در حوض كوثر وارد شوند».(۲۰)

بین قرآن و عترت چنان همراهی و هم سنخی است كه دست زدن به دامان هر یك سر نهادن به دامان دیگری و انكار یكی كفر به دیگری است و حدیث ثقلین بهترین بیان و حجت بر این همتایی می باشد و در این كلام حضرت چنان پیوند میان قرآن و خاندان عصمت ترسیم می كند كه گسستی در آن تصور نمی شود و هر دو در كنار هم چراغ هدایتند.

اولین نكته ای كه این حدیث بر آن دلالت دارد عصمت عترت است چون توصیف قرآن و عترت به یك وصف و عدل بودن قرآن و عترت برای همدیگر و توصیه پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ به لزوم تمسك و إتّباع و اعتصام به آن دو بدون چون و چرا و عاری از هر قیدی دلیل روشنی است بر معصوم بودن اهل بیت ـ علیهم السلام ـ و چنان كه قرآن كتاب هدایت و نور مقدس از ظلمات است به قاعده تناسب، معلم آن نیز باید معصوم از خطا و گناه باشد تا با تمسك به این هدایت و هادی معصوم ـ علیه السلام ـ ، بشر از ضلالت های فكری، اخلاقی، و عملی بیمه شود و گرنه قرآن بدون چنین مفسر و معلمی ناقص است و نقض غرض از نزول آن لازم می آید و هدایت بشر را نتیجه نمی دهد.

در حدیث ثقلین پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در بیانات خویش كه از نظر ا لفاظ متفاوت است روی جدایی ناپذیر بودن قرآن و عترت تأكید می نماید و آن را با كلمه «لن یعنی هرگز» كه دلالت بر ابدیت دارد بیان می نماید و نیز با همین كلمه «لن» هدایت امت را در فرض پیروی از عترت و قرآن تضمین می نماید زیرا می فرماید: «... لن تضلوا إن اتبعتموهما، هرگز گمراه نمی شوید اگر از آن دو پیروی كنید»(۲۱) و معنای آن این است كه اگر از یكی پیروی شود و دیگری رها گردد قطعاً گمراهی را به دنبال خواهد داشت.

درباره تمسك به عترت پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ یكی از متعصب ترین علماء اهل سنت می گوید: آنانی كه به كتاب خدا و سنت رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ علم دارند عترت رسول خدا هستند كه از بقیه علما به خاطر زیادی علم شان و به خاطر آن كه خدا آنها را از هر رجسی تطهیر كرده است، ممتازند و كسی كه به او تمسك باید بشود علی بن ابی طالب است به جهت استنباطات دقیقش. لذا ابوبكر گفت علی از عترت رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ یعنی از همان كسانی است كه پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ بر تمسك به آنان تأكید كرده است.(۲۲)

ب) حدیث دوازده خلیفه، امیر، نقیب و دوازده امام:«انا سید ا لنبیین و علی سید ا لوصیین و إنّ اوصیائی بعدی اثنی عشر اولهم علی و آخرهم ا لقائم ا لمهدی. پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ می فرماید: اوصیاء بعد از من دوازده نفرند كه اول آنها علی ـ علیه السلام ـ و آخر آنها مهدی(عج) است».(۲۳)

در بعضی از روایات كلمه «نُقبا» دوازده خلیفه و دوازده امیر آمده است كه همگی اشاره به مساله ولایت امر دارد و نیز در این احادیث بیان شده كه این دوازده جانشین پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ از قریش اند. تفسیر شیعه از این حدیث بسیار روشن و منظور از آنها دوازده امام معصوم ـ علیهم السلام ـ است ولی این حدیث برای سایر مذاهب به صورت یك مساله پیچیده درآمده است و تفسیر روشنی نتوانسته اند ارائه كنند زیرا بر هیچ یك از خلفاء نخستین و بنی امیه و بنی عباس تطبیق نمی كند.

سلیمان قندوزی می گوید بعضی از اهل تحقیق گفته احادیثی كه دلالت می كند خلفاء بعد از پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ دوازده نفرند. از طرق مشهور نقل شده و با گذشت زمان دانسته می شود كه مقصود رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ از این حدیث امامان دوازده گانه از اهل بیت و عترت او هستند زیرا این حدیث بر خلفاء نخستین بعد از او تطبیق نمی كند چون عددشان كمتر از ۱۲ است و نیز نمی توان آن را بر ملوك بنی امیه منطبق دانست زیرا از یك سو بیش از ۱۲ نفرند و از سوی دیگر همه آنها به جز عمر بن عبدا لعزیز مرتكب ستم های آشكاری شدند و از سوی سوم آنها از بنی هاشم نیستند. در حا لی كه در بعضی از طرق این حدیث آمده كه همه آنها از بنی هاشم اند. و نیز نمی توان آنها را بر ملوك بنی عباس تطبیق كرد چرا كه تعدادشان بیش از ۱۲ نفر نفرند و نیز آنها رعایت حدیث كساء و آیه مودت (سوره شوری آیه ۲۳) را نسبت به عترت پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آن طوری كه باید نكردند. بنابراین راهی جز این نمی ماند كه حدیث را منطبق بر امامان دوازده گانه اهل بیت پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ بدانیم زیرا آنها آگاه ترین، با تقواترین و بزرگوارترین مردم زمان خود بودند و حسب و نسب آنها از همه برتر بودند و علوم آنها از طریق آباءشان به جدّشان متصل بوده است.

بعد می گوید آنها را اهل كشف و تحقیق و توفیق همین گونه شناخته اند و مؤید گفتار این بعض حدیث ثقلین و احادیث دیگری است.(۲۴)

 

ج) حدیث غدیر:«من كنت مولاه فعلی مولا» از احادیث متواتری است كه علاوه بر شیعه، اهل سنت نیز آن را نقل كرده است و این همان بیان پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ است در غدیر خم كه فرمود هر كس من مولای او هستم علی ـ علیه السلام ـ مولای او است.(۲۵)

محمد بن جریر طبری صاحب تاریخ در كتاب «الولایة» آن را از ۷۵ طریق روایت كرده و متواتر دانسته و نیز ابوا لعباس احمد بن محمد بن سعید بن عقده در كتاب «الموالاة» طرق این خبر را از ۱۰۵ طریق ذكر كرده است.(۲۶)

دلالت روایت بر ولایت بلافصل علی ـ علیه السلام ـ روشن است زیرا لفظ «مولی و ولی» گرچه در معانی مختلف و از جمله به معنی دوست، یاور و سرپرست و اولای به تصرف استعمال شده ولی با وجود قرائنی معین می شود كه مراد از آن در این حدیث ولایت امر است، زیرا: اولاً قبل از این بیان رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ از رحلت خود خبر داده و سفارش به كتاب خدا و عترت خویش كرده و بعد از آن علی ـ علیه السلام ـ را به عنوان «مولی» معرفی نموده است و این مبین آن است كه مقصود شناساندن كسی است كه بعد از پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ مرجع است و امت با تمسك به او و قرآن از گمراهی خود را باید نجات دهد.

ثانیاً حضرت خاتم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ از حاضرین اقرار به این معنی گرفته است كه نبی نسبت به مؤمنین سزاوارتر از خود آنهاست یعنی همان اولویتی كه در قرآن برای پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ ثابت است (سوره احزاب آیه ۶) بعد فرموده «من كنت مولاه فعلی مولاه» و با تقدیم جمله (آیا من نسبت به شما سزاوارتر نیستم؟!) هر گونه شبهه را در معنی مولا دفع فرموده و همان اولویت ثابت برای خود را برای علی ـ علیه السلام ـ اثبات نموده است.

ثا لثاً اعلان این كه علی ـ علیه السلام ـ دوست و یاور اهل ایمان است نیاز به این همه مقدمات و خطبه خوانی و معطل كردن آن جمعیت عظیم از حج برگشته در آن هوای گرم و گرفتن اعترافات پی در پی نداشت و چنین كاری برای چنان هدفی با مقام خاتمیت نمی سازد و از سوی دیگر دوستی مسلمانان نسبت به همدیگر از بدیهی ترین مسائل اسلامی است. زیرا پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ وقتی وارد مدینه شد بین اصحاب اخوت برقرار كرد.

رابعاً یك دوستی ساده جای آن را نداشت كه مردم و شخص عمر با جمله (بخٍ بخٍ یابن ابیطالب... مبارك باد ترا كه مولای من و مولای مرد و زن مؤمن گردیدی).(۲۷) به علی ـ علیه السلام ـ تبریك بگویند و آن را موفقیت تازه بشمرند و آیه اكمال دین (سوره مائده آیه ۳) نازل شود بلكه این تهنیت به خاطر یك امر اختصاصی ولایت امر بوده است.

خامساً پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ بعد از توصیه به قرآن و عترت با بلند كردن دست علی ـ علیه السلام ـ خواسته است جلو هر گونه شبهه را بگیرد و بفرماید این همان ثقل اصغری است كه از قرآن جدا شدنی نیست و عصمت او ضامن هدایت امت است و هم چنان كه پیغمبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ مولای جمیع مؤمنین است همان مولویت برای علی ـ علیه السلام ـ ثابت است.

گذشته از این آیات و روایاتی كه بیان شد آیات و روایات متعدد دیگر بر حقانیت مذهب تشیع وجود دارند كه مجا لی برای توضیح آنها نیست و فقط به ذكر عناوین آنها اكتفاء می شود: آیه مباهله، مودت، هاد ،اهل ذكر و آیه نام گذاری اهل بیت به اسم مسلمان توسط حضرت ابراهیم (ع) از آیاتی است كه در این مساله می توان به آنها استدلال نمود. و نیز حدیث منزلت دار و سفینه از احادیث دیگری است كه در این باره از ﭘیامبر (ص) صادر شده است.

پی نوشتها

۱. شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، اوائل المقالات، دارالمفید، بی تا، ص۷۱.

۲. بقره : ۱۲۴.

۳. ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ چهارم، بی تا، ج۱، ص۱۹۱.

۴. نساء : ۵۹.

۵. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، قم، دفتر نشر اسلامی، بی تا، ج۴، ص۶۲۰.

۶. عنکبوت : ۸.

۷. فخر رازی، محمد، تفسیر کبیر، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۱۴۴.

۸. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، قم، دفتر نشر اسلامی، بی تا، ج۴، ص۶۲۶.

۹. سلیمان بن ابراهیم حنفی قندوزی، ینابیع الموده، دارالاسوه، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۳۵۱.

۱۰. سلیمان بن ابراهیم حنفی قندوزی، ینابیع الموده، دارالاسوه، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۳۵۱.

۱۱. المیرزا محمد المشهدی، تفسیبر کنز الدقائق، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۹۲.

۱۲. احزاب : ۳۳.

۱۳. فخر رازی، محمد، تفسیر کبیر، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۹۰.

۱۴. سیوطی، الدرالمنثور، دارالمعرفه، چاپ اول، ۱۳۶۵، ج۵، ص۱۹۶. سنن ترمذی، ج۵، ص۳۱.

۱۵. محمد بن عیسی الترمذی، سنن الترمذی، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق، ج۵، ص۳۱.

۱۶. مائده : ۵۵.

۱۷. فخر رازی، محمد، تفسیر کبیر، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق، ج۱۲، ص۲۸.

۱۸. مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، دارالکتاب الاسلامیه، چاپ پنجم، ۱۳۸۱ش، ج۹، ص۶۴.

۱۹. تعدادی از منابع معتبر اهل سنت که این حدیث را نقل کرده است عبارتنداز: سنن دارمی، ص۴۳۲. مسند احمد، ج۵، ص۱۸۲. ینابیع الموده قندوزی، ج۱، ص۱۱۴. السنن الکبری بیهقی، ص۳۰.

۲۰. حاکم نیشابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۱۰۹.

۲۱. حاکم نیشابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۱۱۰.

۲۲. ابن حجر، الصواعق المحرقه، بی تا، بی نا، ص۱۵۱.

۲۳. سلیمان بن ابراهیم حنفی قندوزی، ینابیع الموده، دارالاسوه، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۳، ص۲۹۱.

۲۴. سلیمان بن ابراهیم حنفی قندوزی، ینابیع الموده، دارالاسوه، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۲۹۲.

۲۵. حاکم نیشابوری، محمد، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۱۱۰. شهاب الدین احمد بن حجر الهیثمی، الصواعق، بی تا، بی ناشر، ص۷۳.

۲۶. سلیمان بن ابراهیم حنفی قندوزی، ینابیع الموده، دارالاسوه، چاپ اول، ۱۴۱۶ق، ج۳، ص۳۶۳ و ص۱۵۵.

۲۷. خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۷ق، ج۸، ص۲۸۴.

 

شامگاه جمعه ۷ آذر روابط عمومی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که بعد از ظهر جمعه عناصر تروریست مسلح خودروی حامل محسن فخری‌زاده، رییس سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع را در آب‌سرد دماوند مورد حمله قرار دادند و در جریان درگیری تیم حفاظت او با تروریست‌ها، این دانشمند ایرانی به شدت مجروح شده و به بیمارستان منتقل می‌شود که با وجود تلاش‌های پزشکی برای احیای او، به مقام شهادت می‌رسد.

ترور شهید فخری زاده، دانشمند برجسته کشورمان توسط عوامل تروریستی از همان روز رخ دادن با واکنش‌های بسیاری در عرصه بین‌المللی روبه‌رو شده است. مقامات و احزاب مختلف کشورها عمدتا این اقدام را اقدامی تنش‌زا برای امنیت منطقه و خلاف قوانین بین‌المللی تلقی و آن را محکوم کردند.

جمعه ۹۹/۹/۷

 فرماندهی کل جبهه خلق برای آزادی فلسطین در واکنش به ترور محسن فخری زاده، دانشمند برجسته کشورمان اعلام کرد که برخلاف توهم رهبران تروریست صهیونیستی، ترور محسن فخری زاده توانایی های ایران را تضعیف نمی کند.

جنبش مجاهدین فلسطین در واکنش به ترور محسن فخری زاده اعلام کرد که طریقه ترور فخری زاده انگشت اتهام را به سوی دشمن صهیونیستی می برد و در چارچوب از بین بردن عناصر قدرت بشری امت اسلامی انجام شد و سیاست ترور نخبه ها و علمای امت اسلامی برای تسلیم آزادگان و مجاهدان موفق نخواهد شد.

نصر الشمری، سخنگوی مقاومت اسلامی نُجَباء در پیامی توئیتری، ترور دانشمند برجسته ایرانی را محکوم و آن را اقدامی "بزدلانه" توصیف کرد.

هشام شرف، وزیر خارجه دولت نجات ملی یمن در پیامی به محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران ضمن تسلیت شهادت محسن فخری‌زاده گفت که هدف این اقدام تروریستی متوقف کردن پیشرفت های علمی ایران و صنعت موشکی آن است و این اقدام نشان دهنده ترس دشمن از ملت ایران است.

جان برنان، رئیس پیشین سیا (آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا) در یک رشته توییت با اشاره به ترور محسن فخری‌زاده، نوشت: این اقدامی مجرمانه و به شدت بی‌پروایانه بوده است. این خطر تلافی‌جویی مرگبار و دور جدیدی از درگیری‌های منطقه‌ای را ایجاد می‌کند.
وی در توییت دیگری نوشت: من نمی‌دانم که آیا یک دولت خارجی مجوز قتل فخری‌زاده را صادر و یا آن را اجرا کرده است یا نه. چنین اقدام تروریسم دولتی نقض شنیع قوانین بین‌المللی محسوب می‌شود و دولت‌های بیشتری را به انجام‌ حملات مرگبار دیگری علیه مقامات خارجی تشویق می‌کند.

شنبه ۹۹/۹/۸

جنبش حماس نیز جنایت ترور محسن فخری زاده، دانشمند برجسته ایرانی را محکوم کرده و اظهار کرد که هدف از این جنایت محرومیت جمهوری اسلامی و امت اسلام از داشتن ابزارهای پیشرفت علمی و قدرتمند شدن است.

شیخ نعیم قاسم، معاون دبیرکل حزب الله  لبنان در گفت‌وگو با شبکه المنار گفت که شهادت محسن فخری زاده به دست افراد مورد حمایت آمریکا و اسرائیل را به امام خامنه ای، وزارت دفاع ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ملت ایران تسلیت می‌گویم و این اقدام جزئی از جنگ علیه ایران و منطقه و فلسطین است.

او افزود که حزب‌الله لبنان این جنایت را محکوم می کند و معتقد است که پاسخ به این اقدام به دست طرف‌های ذیربط در ایران انجام خواهد شد.

خورخه آرزا وزیر امور خارجه ونزوئلا در این باره در صفحه توییترش نوشت: ونزوئلا ترور محسن فخری زاده دانشمند برجسته ایرانی و مسئول سازمان تحقیقات و نوآوری دفاعی جمهوری اسلامی ایران را محکوم می کند که جانش را در یک حمله تروریستی در حومه تهران از دست داد. 

اگنس کالامار گزارشگر ویژه سازمان ملل در پی ترور دانشمند برجسته ایرانی در صفحه توییترش نوشت: به یاد داشته باشیم که یک قتل هدف دار برون مرزی و با یک درگیری مسلحانه تخطی از حقوق بشر بین‌المللی است که با زور جان کسی را گرفتن را منع می کند و تخطی از منشور سازمان ملل است که اعمال زور برون مرزی در مواقع صلح را منع می کند. 

حزب‌الله لبنان نیز در بیانیه‌ای شهادت محسن فخری زاده را به رهبری، ملت ایران و خانواده وی تسلیت گفته و اظهار کرد: با تمام قدرت در کنار جمهوری اسلامی ایران و ملت مجاهد و فداکار آن در مقابله با تهدیدات و توطئه های خارجی  و همچنین مقابله با ائتلاف جدید رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای منطقه خواهیم ایستاد.

در این بیانیه همچنین آمده است: ما بر این باوریم که جمهوری اسلامی ایران به خواست خداوند قادر به مقابله با تمامی این خطرات، شناسایی جنایت کاران و قطع دستی است که به سوی علما و دانشمندان این کشور دراز شود.

حزب الدعوه عراق که ریاست آن را نوری المالکی برعهده دارد در بیانیه ای اعلام کرد که این حزب جنایت ترور شهید فخری زاده که خدمات علمی زیادی به امت اسلامی و کشورش ارائه داد را محکوم می کند.

این حزب اعلام کرد که طراحان و اجراکنندگان این عملیات خطر واقعی ایران علیه خود را نخبگان و دانشمند می‌دانند نه سلاح کشنده و این اقدام تروریستی بزدلانه منطقه را در تنش خطرناکی قرار می دهد.

ناصر ابوشریف، نماینده جنبش جهاد اسلامی فلسطین در تهران در گفت‌وگو با فلسطین الیوم در واکنش به شهادت فخری زاده گفت: اثر انگشت قلدری آمریکایی-صهیونیستی در ترور محسن فخری زاده، رییس سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع ایران واضح است.

وی همچنین گفت که این عملیات در راستای تلاش برای فلج کردن توسعه بشری در ایران انجام شد.

نالدی پاندور وزیر خارجه آفریقای جنوبی، ضمن محکومیت این اقدام تروریستی اظهار کرد  که این دومین شهروند برجسته ایرانی است که در سال ۲۰۲۰ به این روش کشته شد. 

وی تاکید کرد :  قتل هدفمند ایرانی ها منجر به صلح نمی شود، بلکه ناآرامی های منطقه را بیشتر می کند و عاملان اینگونه اقدامات باید محاکمه شوند.

 سخنگوی اتحادیه اروپا در واکنش به اقدام تروریستی در به شهادت رساندن دانشمند برجسته کشورمان در زمینه دفاعی و هسته ای بیانیه ای منتشر کرد که در آن با اشاره به ترور فخری زاده آمده است: یک مقام دولتی ایران و تعدادی غیرنظامی در یک سری حملات وحشیانه جان خود را از دست داده اند. این یک اقدام مجرمانه و بر خلاف اصول حقوق بشر است که اتحادیه اروپا از آنها حمایت می کند.

سخنگوی وزارت امورخارجه آلمان نیز در این باره تصریح کرد: چند هفته پیش از روی کار آمدن دولت جدید آمریکا[دولت جو بایدن] بسیار حائز اهمیت است که فضای گفت وگو با ایران حفظ شود تا بحث ها درباره برنامه هسته ای این کشور بتواند از طریق مذاکره حل وفصل شود.

وی در ادامه افزود: بنابراین ما از تمام   طرف ها می خواهیم که از هر اقدامی که می تواند به تشدید وضعیت کنونی منجر شود، پرهیز کنند.

سفارت لبنان در تهران در پی این رخ‌داد علیه دانشمند کشورمان در صفحه توییترش نوشت: سفارت لبنان در تهران اقدام تروریستی را که به کشته شدن دکتر محسن فخری زاده دانشمند برجسته ایرانی و دیگر غیرنظامیان منجر شد محکوم کرده و خواستار محاکمه بانیان این جنایت را دارد. 

 سید ضرغام حسینی، نماینده سید عمار حکیم و جریان حکمت ملی عراق در تهران  اقدام تروریستی که منجر به شهادت دانشمند برجسته ایران شد را به شدت محکوم کرده و در پیامی نوشت:  تروریسم و ترور همواره محکوم بوده و این اقدام جنایتکارانه نقض آشکار قوانین بین‌المللی است. انتظار می‌رود جامعه جهانی و نهادها و سازمان‌های بین‌المللی نسبت به این اقدامات واکنشی قاطع نشان دهند.

محمد بن عبدالرحمن، وزیر خارجه قطر در گفت وگوی تلفنی با وزیر امور خارجه کشورمان ترور محسن فخری زاده، دانشمند هسته ای ایران را محکوم کرد.

او گفت که ترور فخری زاده ریختن هیزم بر آتش است و ایران را به خویشتنداری و ایجاد راه حل های ریشه ای دعوت کرد.

مصطفی شن توپ رئیس مجلس ترکیه در صفحه توییترش در این باره گفت: ترور دانشمند ایرانی اقدامی تروریستی بود. این که توسط سازمانی قانونی یا غیرقانونی یا یک کشور انجام شده باشد،  فرقی نمی کن. 
شن توپ ادامه داد: تروریسم همیشه تروریسم است،  هر کسی که اقدامی تروریستی انجام دهد، یک تروریست است. 
این مقام ترکیه ای اظهار کرد که با بی قانونی در عرصه بین المللی مخالف است.

فیصل مقداد، وزیر خارجه سوریه ضمن محکوم کردن ترور محسن فخری زاده، دانشمند ایرانی تاکید کرد که چنین جنایت هایی بر جهان تاثیر خواهد گذاشت زیرا اقدامی تروریستی است و جامعه بین المللی باید آن را محکوم کند.

وی گفت که سازمان ملل باید وظایف خود در مبارزه با تروریسم را انجام دهد و به قوانین بین المللی پایبند باشد.

فیصل مقداد علاوه بر این اظهار کرد: ما بر این باوریم که جمهوری اسلامی ایران توان مقابله با چنین جنایت های تروریستی را دارد؛ جنایت هایی که رژیم صهیونیستی و حامیانش پشت آن قرار دارند.

وزارت امور خارجه بلژیک در پی ترور دانشمند برجسته ایرانی، در صفحه توییترش نوشت: بلژیک اقدامات خشونت بار در آب‌سرد ایران را محکوم می کند و خواستار احترام به حقوق بشر است که ما سرسختانه از آن دفاع می کنیم.

اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی جنبش مقاومت اسلامی حماس در تماس تلفنی با وزیر امور خارجه کشورمان، هنیه با ابراز همدردی و تسلیت ترور شهید دکتر فخری زاده، این اقدام تروریستی را محکوم کرد.

بورونو رودریگز در توییتی در پی ترور شهید فخری‌زاده نوشت: ما حمله تروریستی که منجر به کشته شدن دانشمند برجسته ایرانی، محسن فخری‌زاده شد را به شدت محکوم می‌کنیم. ما با تروریسم در همه اشکال و مظاهر آن مخالف هستیم.

یکشنبه ۹۹/۹/۹

استفان دوجاریک، سخنگوی آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل، در پاسخ به درخواست برای اظهار نظر دبیرکل سازمان ملل در خصوص ترور دانشمند هسته‌ای ایران گفت: ما قطعا هرگونه ترور یا قتل نامشروعی را محکوم می‌کنیم.

وزارت امورخارجه ترکیه با صدور بیانیه‌ای نوشت: از ترور محسن فخری‌زاده، دانشمند ایرانی در تهران متاثر شدیم، این جنایت منفور را محکوم کرده و آن را به دولت ایران و خانواده مرحوم فخری‌زاده تسلیت می‌گوییم.

وزارت خارجه ترکیه همچنین ضمن محکوم کردن هرگونه اقدام تروریستی، خواستار مسئول دانستن مجرمان شده و افزود: ما از تمامی طرفین دعوت می‌کنیم تا خودداری نشان دهند و از انجام هرگونه تلاشی که موجب افزایش تنش‌ها در منطقه می‌شود جلوگیری کنند.

برنی سندرز، سناتور ارشد آمریکایی در توییتی نوشت: ترور محسن فخری‌زاده، عملی غیرقانونی، تحریک‌آمیز و بی‌ملاحظه بود. این ترور، آشکارا با هدف تضعیف دیپلماسی آمریکا-ایران، در آستانه روی کار آمدن دولت جدید بود.

سندرز اضافه کرده است: ما باید اجازه ندهیم این اتفاق بیفتد. دیپلماسی، نه قتل، بهترین مسیر حرکت به جلو است.

محمد البخیتی عضو شورای سیاسی جنبش انصارالله یمن در گفت‌وگو با شبکه المیادین درباره ترور شهید محسن فخری‌زاده گفت: اما اکنون در وضعیت جنگ با رژیم صهیونیستی هستیم و برای پاسخ دادن به این رژیم و آمریکا باید آمادگی داشته باشیم.

وی تاکید کرد: پاسخ مشروعی که همه دنیا آن را به رسمیت می‌شناسد پاسخ ایران خواهد بود.

کنستانتین کاساچوف، سناتور و رئیس کمیته امور بین‌الملل شورای فدراسیون روسیه در واکنش به ترور دانشمند برجسته کشورمان تاکید کرد: این حمله تروریستی در راستای ثبات زدایی از شرایط در منطقه و نیز تحریک ایران برای پاسخ سخت است.

الکسی پوشکوف عضو ارشد شورای فدراسیون روسیه با انتشار توییتی درباره این اقدام تروریستی گفت: واضح است که هدف از این اقدام افزایش تنش ها و اجرای چنین سناریویی بوده است. ایران بهانه ای برای جنگ نمی دهد؛ چراکه این دقیقا همان چیزی است که دشمنان این کشور منتظرش هستند.

دومینیک راب، وزیر امورخارجه انگلیس در گفت وگو با شبکه اسکای نیوز  در واکنش به حادثه تروریستی روز جمعه که به شهادت محسن فخری زاده منجر شد، گفت: ما نگران وضعیت در ایران و همچنین در منطقه پس از قتل یک دلنشمند هسته ای برجسته در ایران هستیم.

این مقام انگلیسی افزود: ما خواهان این هستیم که شاهد کاهش تنش‌ها باشیم.

وی تصریح کرد: ما همچنان منتظر روشن شدن تمام حقایق برای رسیدگی کامل به آنچه که در ایران اتفاق افتاد، هستیم. 

وزیر امورخارجه انگلیس همچنین گفت: اما من تاکید می کنم که به قوانین بین المللی بشردوستانه  پایبند هستیم که بطور کاملا شفاف با هدف قرار دادن غیرنظامیان مخالف می کند.

 انجمن علمای یمن در بیانیه ای ترور دانشمند برجسته کشورمان را به ملت و دولت ایران و مقام معظم رهبری تسلیت گفته و افزود: نظام امپریالیستی آمریکا و تفکر صهیونیستی و یهودی، دشمن اسلام و تمام روشن فکران است.

انجمن علمای یمن اعلام کرد که این جنایت پیش از آنکه دانشمندی را هدف قرار دهد که اسرائیل را هراسان کرده است و پیش از آنکه جمهوری اسلامی ایران را هدف قرار دهد، تمام متفکران اسلامی را نشانه رفته است.

در بیانیه آن‌ها همچنین آمده است که در واکنش به ترور محسن فخری زاده تمام مسلمانان و نخبگان علمی و سیاسی باید در کنار ایران بایستند.

دفتر جنبش امل در تهران  در بیانیه ای ترور محسن فخری زاده دانشمند برجسته کشورمان را  تسلیت گفت و افزود :ترور دکتر محسن فخری‌زاده یک بار دیگر کینه و دشمنیِ بدخواهانِ مردم ایران، خصوصاً صهیونیست‌ها را نمایاند. او دانشی‌مردی بود که در عرصۀ علم و فناوری جهاد می‌کرد. بی‌شک، خون او درختان ستبری خواهد رویاند تا همیشه اسن سرزمین را آباد و خرم کنند.

سید عمار حکیم، رهبر جریان ملی حکمت عراق در دیدار با ایرج مسجدی سفیر کشورمان در بغداد، ترور و شهادت محسن فخری زاده ، دانشمند هسته ای ایران را محکوم و این حادثه را به رهبری، دولت و ملت ایران و خانواده آن شهید تسلیت گفت.

لئونید اسلاتسکی، رئیس کمیته روابط خارجی دومای روسیه در پیامی توییتر در این باره نوشت: قتل محسن فخری‌زاده، فیزیک‌دان ایرانی یک حمله تروریستی با هدف تحریک جدید علیه ایران بوده است. مهم است که از افرایش تنش‌ها در منطقه جلوگیری شود.

وی همچنین گفت: روسیه بدون توجه به اینکه چه کسی اینکار را انجام داده است، این قتل را محکوم می‌کند و عمیقا به ایران و نزدیکان فخری‌زاده تسلیت می‌گوید.

جنبش عصائب‌اهل الحق عراق در بیانیه‌ای ضمن محکوم کردن ترور شهید فخری زاده تاکید کرد که این جنایت، متزلزل و شکننده بودن رژیم صهیونیستی و ناتوانی اش در رویارویی مستقیم و پناه بردن به اقدامات جنایتکارانه را نشان داد.

در این بیانیه با اشاره به ترورهایی که رژیم صهیونیستی پیش از این انجام داده است از جمله ترور نخبگان عراقی بعد از سال ۲۰۰۳ تاکید شده است که این جنایت های کذب بودن ادعاهای رژیم صهیونیستی مبنی بر صلح طلب بودن آن ها را نشان می دهد.

جنبش عصائب اهل الحق همچنین خواستار اتخاذ موضع قاطع از سوی جامعه بین المللی در این رابطه شد.

فواد حسین، وزیر امور خارجه عراق در تماس تلفنی با محمد جواد ظریف اقدام تروریستی شهادت دکتر فخری‌زاده را محکوم کرد و مراتب تسلیت دولت متبوعش به دولت و مردم کشورمان را به وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد.

جیحون بایراموف، وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان در گفت‌وگوی تلفنی با وزیر امور خارجه کشورمان با ابراز همدردی و تسلیت برای اقدام تروریستی اخیر که منجر به شهادت دانشمند هسته‌ای دفاعی کشورمان شهید دکتر فخری‌زاده شد، این اقدام غیر انسانی را محکوم کرد.

دوشنبه ۹۹/۹/۱۰

وزارت خارجه امارات در بیانیه‌ای درباره ترور شهید فخری‌زاده تاکید کرد که با توجه به بی ثباتی و چالش‌های امنیتی موجود در منطقه همه باید از اقداماتی که می‌تواند منجر به تنش و تهدید ثبات در تمام منطقه شود، دوری کنیم.

در این بیانیه آمده است که دولت امارات با ایمان راسخی که بر ضرورت یافتن تمام پایه‌های ثبات در منطقه دارد، جنایت ننگین ترور محسن فخری‌زاده را که می‌تواند موجب تشدید تنش‌ها در منطقه شود، محکوم می‌کند.

وزارت خارجه امارات همچنین تاکید کرد که «با توجه به شرایط منطقه همه طرف‌ها را به بیشترین سطح خویشتنداری دعوت می‌کنیم تا منطقه به سوی سطح جدیدی از بی ثباتی کشیده نشود».

ضیف‌الله الفایز، سخنگوی رسمی وزارت خارجه اردن در بیانیه‌ای ترور محسن فخری‌زاده، دانشمند هسته‌ای کشورمان را محکوم کرد.

در این بیانیه بر ضرورت افزایش تلاش‌ها در راستای کاهش تنش‌ها و حفظ ثبات و امنیت منطقه تاکید شده است.

 وزارت امور خارجه افغانستان در پی ترور برجسته کشورمان در صفحه توییترش نوشت: وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی افغانستان ترور شهید محسن فخری‌زاده، دانشمند هسته‌ای ایران را محکوم و برای وی بهشت برین آرزو کرده، با خانواده ایشان، ملت و دولت ایران ابراز همدردی می‌کند.

ائتلاف الفتح عراق در بیانیه ای درباره این اقدام تروریستی تاکید کرد: شهادت محسن فخری زاده، دانشمند هسته ای ایران با گلوله های مزدوران صهیونیستی و دنباله رو آن ها که خیانت بزرگی به امت اسلامی کردند را به جمهوری اسلامی، رهبر آن و ملت مقاوم ایران تسلیت می گوییم.

در این بیانیه آمده است که این جنایت جمهوری اسلامی را از تداوم مسیر خود در مقابله با پروژه صهیونیستی باز نمی دارد.

ائتلاف الفتح عراق همچنین تاکید کرد که شهادت این دانشمند مجاهد تنها قدرت  و همبستگی ایران را افزایش خواهد داد و جمهوری اسلامی با حکمت و تدبیر و بدون اینکه این ترور بر احساسات آن ها غلبه کند و همچنین با توجه به مسئولیتی که در حفظ صلح وامنیت منطقه دارد، در زمان و مکان مناسب پاسخ خواهد داد.

ایگنازیو کاسیس، وزیر امور خارجه سوییس که در پی اقدام تروریستی علیه محسن فخری زاده و به شهادت رسیدن او در روز جمعه، گفت و گویی با شبکه صهیونیستی کان نیوز داشت،  در این باره گفت: اول از همه می خواهم هر اقدام خشونت باری از جمله این ترور را محکوم کنم و از تمامی طرف ها می خواهم از اقدام خشونت بار فراتری خودداری کنند.


وزیر خارجه سوییس افزود: باید هر اقدامی در راستای تنش زدایی از این وضعیت مورد حمایت قرار بگیرد و ما آماده حمایت از این اقدام هستیم.

اسماعیل رضوان، یکی از رهبران جنبش حماس در گفت وگو با پایگاه خبری العهد ضمن محکوم کردن ترور محسن فخری زاده تاکید کرد: اثرانگشت دشمن صهیونیستی در این جنایت واضح است.

وی گفت که «این جنایت خسارتی برای ایران و محور مقاومت است و هدف آن توقف پیشرفت علمی و فناوری و مقابله با دستیابی به ابزارهای قدرت است» و خاطرنشان کرد که پاسخ به این جنایت باید هم طراز با جنایت باشد.

او تاکید کرد: ما ایمان داریم که ایران توان عبور از این مصیبت و تداوم دستیابی به ابزارهای قدرت و پیشرفت علمی را دارد.

هوآ چون یینگ، سخنگوی وزارت امورخارجه چین به اقدام جنایتکارانه ترور محسن فخری زاده واکنش نشان داد و آن را محکوم کرد.

او در این باره اظهار داشت: پکن از حمله به محسن فخری زاده دانشمند ایرانی که به فوت او منجر شد، شوکه شده و آن را محکوم می کند.

سخنگوی وزارت خارجه چین ادامه داد: ما این اقدام را خشونت آمیز و مجرمانه می دانیم و خواهان تحقیقات گسترده درباره این حادثه هستیم.

احمد ناصر المحمد الصباح وزیر امور خارجه دولت کویت در تماس تلفنی با وزیر امور خارجه کشورمان، طرف کویتی ضمن محکوم کردن اقدام تروریستی سبعانه روز جمعه که منجر به شهادت دکتر فخری زاده شد، مراتب تسلیت دولت کویت به دولت و مردم کشورمان را اعلام کرد.

وزارت خارجه لبنان در بیانیه‌ای جنایت ترور محسن فخری زاده، دانشمند هسته ای کشورمان را محکوم و اعلام کرد که لبنان تمام طرف ها را به بیشترین سطح خویشتن داری دعوت می کند تا منطقه وارد سناریوی بدتری نشود.

در این بیانیه همچنین آمده است که عملیات قتل و ترور می تواند منجر به بی ثباتی و تشدید تنش ها شود و این جنایت ها غیرقابل قبول بوده و در تمام قوانین بین المللی محکوم است.

وزارت خارجه لبنان همچنین این حادثه را به دولت و ملت ایران و خانواده آن شهید تسلیت گفت.

دولت اقلیم کردستان عراق نیز در بیانیه ای ترور محسن فخری زاده، دانشمند هسته ای کشورمان را محکوم کرد.

دولت اقلیم کردستان عراق در این بیانیه ترور شهید فخری زاده را به دولت و ملت ایران و خانواده آن شهید تسلیت گفت.

موسی ابومرزوق، عضو دفتر سیاسی حماس در گفت‌وگو با حمیدرضا دهقانی سفیر ایران در قطر مراتب تسلیت جنبش حماس را به مناسبت شهادت دکتر ‎فخری زاده اعلام و این اقدام تروریستی را به شدت محکوم کرد.

بیش از ۱۵۰ تن از نخبگان و اساتید دانشگاهی عراق در بیانیه‌ای درباره این اقدام تروریستی علیه دانشمند کشورمان نوشتند: ما جمعی از نخبگان علمی کشور عراق اقدام شرم آورانه تروریسم دولتی استکبار جهانی که منجر به شهادت دانشمند و شخصیت علمی برجسته جمهوری اسلامی ایران، شهید محسن فخری زاده شده است را محکوم می کنیم.
ترور و حذف فیزیکی شخصیت‌های علمی، نشانه‌ای از اوج ناتوانی دشمنان کشورهای اسلامی، در برابر عزم ملت‌های آزاده جهان اسلام برای پیشرفت علمی و حرکت به سمت خودکفایی است.

وزارت خارجه روسیه با صدور بیانیه‌ای در پی ترور دانشمند برجسته کشورمان اعلام کرد: ما نگرانی خود را نسبت به ماهیت تحریک‌برانگیز این اقدام تروریستی که هدفش مشخصا بی‌ثبات کردن شرایط و ایجاد درگیری احتمالی در منطقه بوده ابراز می‌کنیم

وزارت خارجه روسیه در ادامه بیانیه خود آورده است: ما از تمامی طرفین می‌خواهیم از انجام اقداماتی که موجب تشدید تنش، می‌شود خودداری کنند.

یکی از سخنگویان وزارت خارجه فرانسه روز دوشنبه درباره این اقدام تروریستی به خبرنگاران گفت: ما با نگرانی از این حمله که باعث کشته‌شدن آقای فخری‌زاده شد، باخبر شدیم‌. در شرایط پرتنش منطقه، عواقب این حمله را در ایران و منطقه به دقت بررسی می‌کنیم.

وی همچنین در ادامه خواستار خویشتن‌داری تمامی طرفین به منظور عدم تشدید تنش‌ها شد.

وزارت خارجه بحرین در بیانیه‌ای ترور شهید محسن فخری‌زاده را محکوم و بر ضرورت تلاش‌ها در راستای کاهش تنش‌ها و حفظ امنیت و ثبات در منطقه تاکید کرد.

در این بیانیه همچنین تاکید شده است که با توجه به شرایط منطقه، کشور بحرین تمام طرف‌ها را به بیشترین سطح خویشتن‌داری دعوت می‌کند تا منطقه به سوی سطح جدیدی از تنش کشیده نشود.

سه‌شنبه ۹۹/۹/۱۱

عبدالله المعلمی، نماینده دائم عربستان در سازمان ملل در واکنش به ترور محسن فخری زاده، دانشمند هسته‌ای ایران گفت: ما به طور مطلق سیاست ترور را تایید نمی کنیم و از دست رفتن یک دانشمند مسلمان را خسارتی برای تمام امت اسلامی می دانیم.

وی در عین حال گفت: ما همزمان خواهان عدم تشدید تنش و واکنش های احساسی هستیم زیرا این امور به نتایج مثبت نمی انجامد.

دولت کرواسی نیز ترور دانشمند هسته ای کشورمان را محکوم کرد. ‏در پی اقدام تروریستی اخیر در به شهادت رساندن دکتر ‎محسن فخری‌زاده ؛ دولت کرواسی این اقدام را محکوم و خواستار خویشتن داری از هر گونه عملی شد که موجب بی ثباتی در منطقه می‌شود.
مدیر کل سیاسی وزارت خارجه کرواسی نیز در گفت‌وگوی تلفنی با  پرویز اسماعیلی سفیر ایران در این کشور  بر این موضع تاکید کرد.
مواضع و واکنش‌های مقامات و کشورهای خارجی در محکومیت ترور ناجوانمردانه شهید محسن فخری‌زاده همچنان نیز ادامه دارد.

در پی‌درگذشت شماری از اعضای شورای افتاء، علمإ و روحانیان کاروان‌های اهل‌سنت در حج و عمره، مراسم بزرگداشتی از سوی مدیریت اهل‌سنت حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت به صورت مجازی با سخنرانی شماری از علمای شیعه و اهل‌سنت برگزار شد.
براساس این گزارش،  حجت‌الاسلام و المسلمین سیدعبدالفتاح نواب نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت و سرپرست حجاج ایرانی در این همایش مجازی گفت: جایگاه و فضیلت علم آنقدر بالا است که خدای بزرگ در قرآن به پیامبر اکرم (ص) می فرمائید بگو«هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ» آیا اندیشمندان با ناآگاهان مساوی هستند. البته معنا و مفهوم این مطلب برای همگان به آسانی روشن نیست؛ اندیشمندان، فکوران و فرهیختگان  هستند که  تفاوت دانشمند و ناآگاه را متوجه می‌شوند. فرق عالم و جاهل را فقط این افراد متوجه می‌شوند.
وی با بیان اینکه همه آحاد مردم در حقوق شهروندی برابر هستند، تصریح کرد: بعضی از افراد منزلت و شخصیت علمی دارند، بنابراین عالمان، جایگاه وزین و برتری دارند. حضرت علی (علیه السلام) درباره جایگاه دانشمند می‌فرماید «جایگاه عالم از جایگاه روزه‌دار برتر است، در حالی که روزه‌دار، روزه را برای خدا می‌گیرد. اگر کسی روزه‌ بگیرد و به شب‌زنده‌داری بپردازد و در راه خدا جهاد کند. بازهم جایگاه عالم از این فرد برتر است.»
سرپرست حجاج ایرانی با تجلیل از روحانیان، علما و اعضای شورای افتای اهل سنت که در این مدت و به دلیل ابتلای به کرونا درگذشتند، تاکید کرد: این عزیزان افرادی فاضل و باسواد بودند، و با برنامه و فرآیند خاصی برای خدمتگذاری به ضیوف‌الرحمان انتخاب شده بودند، تا به عنوان روحانی کاروان فعالیت کنند و این خدمتشان بسیار ارزشمند و ماندگار بود؛ از این‌رو همه این عزیزان در جایگاه خاصی قرار داشتند و توانستند در این مدت خدمات شایانی به زائران بیت‌الله الحرام ارائه کنند، باید از این جایگاه و خدماتی که داشتند به خوبی تجلیل شود.
وی یادآور شد: در روایت داریم، اگر کسی برادر مسلمانش را با یک عبارت دلنشینی مورد محبت و احترام قرار دهد یا در یک مجلس و نشستی او را مورد اکرام قرار دهد، تا زمانی که در آن جلسه نشسته‌اند، دست محبت و لطف الهی بالاسر این افراد خواهد بود؛ این روحانیان کاروان که یادشون را گرامی میداریم و به خانواده محترم‌شان تسلیت عرض می‌کنیم و برای بازماندگان طلب صبر و اجر از پیشگاه خدا داریم، از این‌گونه فعالیت‌ها، خدمات فراوانی داشتند و به خدمتگزاری می‌پرداختند، بنابراین این عزیزان در جایگاه بسیار بالای قرار دارند.
نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت تاکید کرد: جایگاه روحانی کاروان در حج و عمره برای زائران بسیار ارزشمندتر است، زیرا زائران سال‌ها در انتظار انجام مناسکی هستند که بتوانند به فریضه الهی خود عمل کنند و این روحانیان هستند که در انجام چنین عملی آن‌ها را راهنمایی می‌کنند، از همین رو مورد احترام و عزت زائران قرار می‌گیرند و ما یاد و خاطره همه آن‌ها را گرامی‌ میداریم و به روح پاکشان درود و صلوات می‌فرستیم.
این گزارش حاکی است، مهدی صفی‌یاری، معاون فرهنگی و امور اجتماعی دبیرخانه شورای نمایندگان ولی فقیه در مناطق قومی در ابتدای این نشست گفت: متاسفانه از سال گذشته و همزمان با شیوع ویروس کرونا در جهان، داغ هموطنان زیادی بر دل‌ها نشست و خانواده‌های زیادی داغدار شدند، قطعا این هم یکی از امتحانات الهی به شمار می‌آید، با صبر و توکل و عمل به دستورات بهداشتی می‌ توان از این امتحان الهی سربلند بیرون آمد.
وی یادآور شد: یکی از مصائب سخت در این ایام، ارتحال علمای دین است که جمعی از طلاب و روحانیان فریقین از درگذشتگان این بیماری منحوس شدند و مردم و عزیزان‌شان را به داغوشان نشاندند ما قدردان زحمات و تلاش‌های شبانه روزی علمای اسلام هستیم. به همین دلیل و به منظور تقدیر و بزرگداشت علمای اهل سنت این نشست ارزشمند به دلیل رعایت دستورات بهداشتی از سوی بعثه مقام معظم رهبری و مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و دبیرخانه شورای مدیریت حوزه‌های علمیه اهل سنت به صورت مجازی برگزار شد.

«خالد البطش» عضو دفتر سیاسی جنبش جهاد اسلامی فلسطین، امروز (سه‌شنبه)، به تحولات اخیر منطقه پرداخت و تأکید کرد که ترور شهید «محسن فخری زاده» دانشمند ایرانی نیازمند بازدارندگی است.

به گزارش پایگاه خبری «شهاب»، عضو دفتر سیاسی جنبش جهاد اسلامی در این خصوص گفت: «ترور دانشمند ایرانی نیازمند بازدارندگی است. این اقدام در عین حال، پیام تنش اسرائیل با حمایت آمریکاست که ممکن است شامل دیگر کشورها نیز شود و در نهایت با تجاوز گسترده علیه نوار غزه به پایان برسد. باید این مسئله را در نظر بگیریم».

 شهید محسن فخری زاده رئیس سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع و دانشمند برجسته هسته‌ای ایران بعدازظهر روز جمعه هفتم آذر ماه در اقدامی تروریستی به خودرو حامل وی به شهادت رسید.

خالد البطش  در ادامه به تحولات فلسطین پرداخت و گفت که فلسطین امروز با چالش مقابله با رژیم صهیونیستی و پایداری در برابر طرح‌های چون عادی‌سازی روابط، یهودی‌سازی، الحاق (اشغال) کرانه باختری و شهرک‌سازی دست و پنجه نرم می‌کند.

البطش همچنین ضمن تأکید بر لزوم پایان دادن به اختلافات و رفع محاصره از نوار غزه از طریق تشکیل سازمان آزادی‌‌بخشی مبتنی بر توافقات صورت گرفته در سال ۲۰۰۵ و ۲۰۱۱، تأکید کرد که تشکیلات خودگردان فلسطین باید از تصمیم برقراری روابط با رژیم صهیونیستی منصرف شود.

تشکلات خودگردان فلسطین اخیرا و پس از گذشت شش ما از زمان به تعلیق درآوردن هماهنگی‌های امنیتی با رژیم صهیونیستی اعلام کرد که روابط خود با تل‌آویو را از سر گرفته است.

البطش در ادامه اظهاراتش بر لزوم ادامه روند آشتی داخلی و تسلیم نشدن در برابر مشکلات به وجود آمده در این روند تأکید کرد و از گروه‌های فلسطینی خواست که در این راستا، تلاش‌های ملی خالصاله  را از سر بگیرند.

هیأت‌های جنبش‌ فلسطینی فتح و جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) در چند ماه گذشته با هدف آشتی ملی چندین دیدار برگزار کردند که آخرین آنها در قاهره بود.

گرچه امیدواری‌هایی در این خصوص به وجود آمد؛ اما در عمل، توافقی نهایی به دست نیامد و پس از آنکه رام‌الله روابط امنیتی خود با رژیم صهیونیستی را از سر گرفت، دیگر دیداری میان دو طرف انجام نشد.

خالد البطش در بخش دیگری از اظهارات خود همچنین خواستار تکمیل دستاوردهای نشست دبیران کل گروه‌های فلسطینی شد و گفت که از «محمود عباس» رئیس تشکیلات خودگردان می‌خواهیم اقدامات تنبیهی را که علیه مردم غزه اعمال کرده است، پایان دهد.

وزارت خارجه امارات متحده عربی با صدور بیانیه ای ترور شهید محسن فخری زاده دانشمند هسته ای ایران را محکوم کرد.
 
بر اساس این گزارش، ابوظبی در عین حال تمام طرف ها را به در پیش گرفتن بالاترین میزان خویشتنداری دعوت کرد.
 
در بیانیه وزارت خارجه امارات آمده است: درحالی که منطقه شاهد بی ثباتی و چالش‌های امنیتی است این شرایط ما را به سوی همکاری برای جلوگیری از اقداماتی که باعث تشدید تهدید ثبات کل منطقه می‌شود، سوق می‌دهد.
 
این بیانیه می‌افزاید: دولت امارات با توجه به اعتقاد راسخ خود به ضرورت پایبندی به ثبات در منطقه، جنایت ترور ننگین آقای محسن فخری زاده را که می‌تواند به درگیری در منطقه منجر گردد، محکوم می‌کند.
 
در این بیانیه آمده است: دولت امارات با توجه به شرایط موجود منطقه از تمامی طرف‌ها می خواهد برای جلوگیری از سوق یافتن منطقه به سطح جدیدی از بی ثباتی و تهدید صلح، بالاترین سطح خویشتنداری را از خود نشان دهند.
 
گفتنی است که وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح عصر روز جمعه با صدور اطلاعیه‌ای ترور و شهادت محسن فخری‌زاده معاون وزیر و رئیس سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی (سپند) در یک عملیات تروریستی را تائید کرد.

ائتلاف «فتح» عراق با صدور بیانیه ای به جنایت ترور شهید «محسن فخری زاده» توسط تروریستها واکنش نشان داد و این جنایت را به شدت محکوم کرد.

بر اساس این گزارش، این ائتلاف به ریاست «هادی العامری» در بیانیه خود تأکید کرده است: بدون شک جنایت ترور شهید فخری زاده به قدرتمندتر شدن بیش از پیش جمهوری اسلامی ایران منجر خواهد شد.

ائتلاف فتح همچنین در بیانیه خود آورده است: جنایت ترور دانشمند هسته ای ایرانی ما را از مقابله با پروژه صهیونیستی در منطقه بازنخواهد داشت. ما این حادثه را به جمهوری اسلامی ایران تبریک و تسلیت می گوییم.

این ائتلاف همچنین تأکید کرده است: واقعیت آن است که دانشمند هسته ای ایران به دست مزدوران رژیم صهیونیستی ترور شد. بدون شک ایران به این جنایت در زمان و مکان مناسب پاسخ خواهد داد.

راویل عین الدین روز دوشنبه در پیام خود نوشت: از طرف اداره دینی مسلمانان روسیه و شورای مفتیان روسیه و از طرف خود به شما و جمهوری اسلامی ایران و ملت این کشور در رابطه با ترور یکی از دانشمندان برجسته معاصر ایران و رئیس مرکز پژوهش ها و نوآوریهای وزارت دفاع ایران تسلیت می گویم.  

وی افزود: این عمل تروریستی را قاطعانه محکوم می کنم و ابراز امیدواری می کنم که عاملان این عمل شرورانه با کمک جامعه جهانی شناسایی و محاکمه می شوند.

 راویل عین الدین خاطرنشان کرد: واقعا ما به خدا تعلق داریم و به او بازمی گردیم. دعا می کنم خدا روح (شهید) محسن فخری زاده برادر ما را قرین رحمت خود کند.  

تروریست‌ها عصر جمعه هفتم آذر ماه جاری با کمین در بلوار مصطفی خمینی شهر آبسرد دماوند در مسیر خودروی حامل "محسن فخری‌زاده" رئیس سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران طی عملیاتی انتحاری و مسلحانه، وی را به شهادت رساندند.

جمهوری اسلامی ایران رژیم صهیونیستی را متهم به سازماندهی این اقدام تروریستی خوانده است که در سالهای اخیر چند دانشمند هسته‌ای دیگر ایران را ترور کرده است.

ائمه جمعه اهل سنت شهرهای ارومیه، مهاباد، پیرانشهر، بوکان،اشنویه و ربط با صدور پیام‌های جداگانه شهادت شهید فخری زاده را تسلیت گفتند.

تروریست‌های بیگانه عصر جمعه هفتم آذرماه، با کمین در مسیر خودروی حامل محسن فخری‌زاده رئیس سازمان پژوهش و نوآوری وزارت دفاع در بلوار مصطفی خمینی منطقه آبسرد دماوند، در عملیاتی انتحاری و مسلحانه، دانشمند هسته‌ای کشورمان را به شهادت رساندند.

در متن پیام ماموستاعبدالسلام امامی امام جمعه مهاباد آمده است: بار دیگر دست ظالمان و ستمگران و ایادی استعمارگران و رژیم صهیونیستی و همکارانشان از آستین تروریسم بیرون آمد و یکی از نقاط قوت ملت بزرگ ایران که داشتن دانشمندان متعهد است را هدف قرار دادند.

ترور بزرگمردان ایرانی نتیجه اعتماد به دشمن و خوش باوری و دادو ستد با آنان است

متاسفانه در شرایطی که هنوز قلوب ملت مسلمان ایران اسلامی متاثر و متالم از شهادت سردار دلهاست، بار دیگر شاهد از دست دادن یکی از عزیزان و بزرگان حوزه علمی کشورمان هستیم، و این سوال در اذهان به وجود می آید که چرا تنها یک روز پس از مبادله جاسوس دو تابعیتی استرالیایی-انگلیسی رژیم صهیونیستی؛ تیم تروریستی این رژیم دست به چنین جنایتی زده است، باید اعتراف کنیم نتیجه اعتماد به دشمن و خوش باوری و داد و ستد با آن چیزی جز این نخواهد بود.

جامعه اهل سنت ایران اسلامی همپای دیگر اقشار کشور به عنوان یک خواسته ملی، انتظار دارد وزارت دفاع، وزارت اطلاعات و همچنین ارگان‌های مربوطه در سریع ترین زمان ممکن، متجاوزان چه داخلی و خارجی را به اشد مجازات برسانند و همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند، دوران بزن در رو تمام شده است، امیدواریم در سریعترین زمان انتقام این شهید و همچنین سردار شهید سلیمانی و شهدای هسته‌ای و دیگر شهدای کشور را ان شاءالله از ظالمان و صهیونیست‌ها بگیریم.

شهادت سرافرازانه شهید محسن فخری زاده را به پیشگاه ولی فقیه حضرت آیت الله خامنه ای و فرماندهی کل قوا و عموم ملت ایران و خانواده بزرگوار این شهید تبریک و تسلیت نموده و از خداوند متعال خواهانیم توفیق پیروی از راه شهیدان را نصیب همه ما گرداند.

شهادت، هنر مردان خداست

در متن پیام ماموستا مامد کلشی نژاد امام جمعه اهل سنت ارومیه آمده است: برای انسان‌های وارسته‌ای همچون محسن فخری زاده دانشمند بزرگ اسلام و ایران، هجرت از دنیا با مرگی جز شهادت قابل تصور نبوده و نیست و شهادت دانشمند هسته ای و خلاق و خوش فکر که مجاهدت در راه خدا و مبارزه با ظلم و استعمار را سرلوحه زندگی علمی خود قراداده بود برای ملت ایران ضایعه‌ای اسفناک و سنگین بود.

در بخش دیگر بیانیه آمده است: استکبار جهانی بدانند که این شهادت‌ها مسیر حق طلبی و مبارزه با ظالمان را از بین نخواهد برد بلکه عزم حق جویان را در دفع سلطه شیاطین محکمتر می‌کند و با این اعمال وحشیانه و ددمنشانه ازسوی دشمنان، نور فروزان اندیشه متعالی شاگردان این مکتب رهایی بخش روز به روز تابنده تر می‌شود و جرثومه فساد و تباهی جامعه بشری یعنی اسرائیل غاصب را بحول قوه الهی برروی کره زمین محو خواهند نمود.

نظام جمهوری اسلامی ایران یکی از بزرگترین قربانیان ترور وتروریسم در تاریخ معاصر جهان 

در متن پیام عثمان یوسفی، امام جمعه ربط آمده است: اینجانب حادثه تروریستی دماوند و شهادت دانشمند بی بدیل هسته ای شهید محسن فخری زاده را به پیشگاه مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) وخانواده ایشان و ملت شهید پرور ایران تسلیت عرض مینمایم.

در ادامه این بیانیه آمده است: آنچه مسلم است این است که، نظام جمهوری اسلامی ایران یکی از بزرگترین قربانیان ترور وتروریسم در تاریخ معاصر جهان است و پس از پیروزی انقلاب اسلامی شمار زیادی از صدیقترین و پاک‌ترین یاران امام خمینی (ره) بر اثر ترورهای ناجوانمردانه به شهادت رسیدند.

امام جمعه ربط می افزاید: از دولت مردان تا مردمان عادی، سیاستمداران، عالمان و دانشمندان، زنان وکودکان بی پناه و مرزداران غیور، دانشگاهیان وروحانیون اهل سنت و تشیع مورد ترور قرار گرفته‌اند و تروریست بودن صهیونیست‌ها و آمریکایی‌ها پدیده شوم جدیدی نیست این خوی خباثت گونه ایشان و ذاتی دشمنان ما در طول تاریخ بوده است.

یوسفی ادامه داد: اما بسیار جای تاسف است که هنوز هم جریاناتی هستند که دنبال مذاکره با آمریکا و طمع در مهربانی ایشان را دارند و مگر نمی‌دانند که صحبت‌های نتانیاهو درباره این دانشمند ارزشمند و شهید ما بار دیگر پرده از نیت‌های مکتوم و منحوس صهیونیست‌ها را در حق ملت ایران برداشت؟

وی در این پیام گفت: ترور دانشمندان هسته ای نشان از ضعف دشمن است و دیگر توان رویاروی و مواجه علمی و سیاسی و حتی نظامی را با نظام مستحکم و مبارک جمهوری اسلامی را ندارند؟ باید آگاه باشیم که این حرکت وحشیانه و غیر انسانی و غیراسلامی حرام و محکوم است و صهیونیست‌ها به دنبال این هستند که نگذارند یک الگو در مقابل چشم مردمان جهان دیده شود، اما به کوری چشم دشمنان اسلام و دشمنان نظام جمهوری اسلامی، ایران تبدیل شده به یک الگوی حسنه ویک حرکت زنده می‌شود.

ملت شهیدپرور ایران زخم خورده ترور است

در متن پیام ماموستا عباس احمدی، امام جمعه بوکان آمده است: دشمنان ملت ایران سالیان طولانی است برای رسیدن به اهداف خود ترور بزرگ مردان این ملت را در برنامه‌های خود قرار داده است و ۴۲ سال است که ملت شهید پرور ایران زخم خورده ترور بوده و در این میان بسیاری از بزرگ مردان خود را با ترور از دست داده است.

در ادامه بیانیه آمده است: بی تردید دشمنان در این نوع ترورها پیشرفت‌های علمی کشور را هدف قرار داده‌اند و این مهم نشان می‌دهد که آن‌ها با هر نوع پیشرفت ملت ایران سر جنگ دارند و حاضرند برای کار خود دانشمندان بزرگ این سرزمین را ترور کنند.

در بخش دیگر این بانیه آمده است: دشمن با ملت ایران سر کین دارد و این مهم چیز پنهانی نیست و ترور حد اقل ۵ دانشمند بزرگ کشور طی چند سال اخیر نشان از واقعیت این موضوع می‌دهد و بی تردید ملت ایران با این اقدامات کور و ناجوانمردانه دشمن تسلیم نخواهد شد و و قدرتمند تر از گذشته پا در فتح قله‌های علمی خواهند نهاد.

امام جمعه بوکان می افزاید: رژیم کودک کش صهیونیستی و آمریکای جنایتکار که عامل این ترور و دیگر ترورهای انجام شده در کشور هستند بی تردید ترسو ترین و بزدل ترین حکومت ها هستند و این شهادت را خدمت مقام معظم رهبری و خانواده آن شهید بزرگوار تبریک و تسلیت عرض می کنم و این اقدام ناجوانمردانه محکوم می کنم و امید است نهادهای امنیتی و اطلاعاتی با شناسایی عاملین داخلی این جنایت آنان را به سزای عمل ننگین خود برساند و مردم ایران منتظر پاسخ کوبنده به عاملین اصلی این اقدام هستند.

تررو دانشمندان ایرانی خللی در عزم و اراده ملت ایران ایجاد نمی‌کند

در متن پیام سید مصطفی خاتمی امام جمعه اشنویه آمده است:شهادت مظلومانه و ناجوانمردانه دانشمند متعهد و بی ادعا شهید دکتر محسن فخری زاده را خدمت مقام معظم رهبری و ملت ایران به ویژه خانواده  ایشان تسلیت عرض می نمایم و از آنجا که دشمنان می‌خواهند نخبگان علمی در انحصار خودشان باشند به این اقدام بزدلانه روی می‌آورند دشمنان باید بدانند با این اقدام پلید شیطانی نمی‌توانند سیر توسعه و پیشرفت کشور را بگیرند و به عزم و اراده ملت ایران در راه ترقی و تعالی خللی ایجاد کنند.

در ادامه بیانیه آمده است: دشمنان با این اقدام غیر انسانی چهره واقعی و عمق کینه خود را بار دیگر به ملت ایران نشان دادند .مطمئنا ملت بزرگ ایران به این اقدام وحشیانه پاسخ خواهد داد، بنابراین از طرف جامعه معزز روحانیت اشنویه این حادثه تلخ و دلخراش را محکوم کرده و ان شاءالله عاملان و هادیان این جنایت به سزای اعمالشان خواهند رسید.

ما با دادن شهید قوی‌تر می‌شویم

در بیانیه ماموستا مصطفی محمودی امام جمعه پیرانشهر آمده است: شهادت شهید محسن فخری زاده دانشمند هسته ای ایران را خدمت مقام معظم رهبری و امت شهید پرور ایران تبریک و تسلیت عرض می نمایم.

در بخش دیگر این پیام آمده است: دشمنان فکر می کنند با ترور دانشمندان و فرماندهان به هدفشان می رسند در حالی که چنین نیست و با این کار دشمنی شان را بیشتر نشان می‌دهند و این کار باعث قوی شدن روز به روز کشورمان می شود و ایران عزیز هرگز از خود ضعف نشان نخواهد داد،عاملان اصلی این ترور باید مجازات شوند و دشمنان چه فکر کرده اند؟ ما با دادن شهید قوی تر می شویم،این کارها از قدرت ایران در جهان کم نمی‌کند و ایران همچنان قوی خواهدماند.

وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران مصداق بارز آیه یُرِیدُونَ لِیُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِم وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَو کَرِهَ الْکَافِرُونَ ﴿۸ صف)است به طوری که خداوند دشمنان را نابود خواهد کرد چرا که جمهوری اسلامی راه درست را پیشه کرده و در نهایت پیروز خواهد شد و از نیروهای امنیتی و نیروهای مسلح انتظار دارم تا عاملان ترور این دانشمند شهید را به سزای اعمال شان برسانند و کسانی که از آنها حمایت می‌کنند را نابود کنند.

احادیث